Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

Spinoza's beeldengalerij 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

      Iconographia Spinozana

               1632   -   1677 

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [PDF] Ethica-vert. van Dionijs Burger [PDF]                            Blogger en curator: Stan Verdult

J.D. Bierens de Haan belangrijk eerste docent filosofie aan de ISVW

Vandaag honderd jaar geleden werd de  Internationale School voor Wijsbegeerte opgericht. Morgen wordt dat gevierd. Bij gelegenheid van dat honderdjarig bestaan van dit – zoals ze zich nu zien - centrum van de publieksfilosofie in Nederland, verschijnt het door de filosofen (zoon en vader) Florian Jacobs & Frans Jacobs geschreven boek: Markante denkers. 100 jaar filosofie aan de Internationale School voor Wijsbegeerte. ISVW, 2016. Het gaat over de ISVW-geschiedenis en vooral over de vele tientallen beroemde filosofen die er werden ontvangen, waaronder Martin Heidegger, Karl Popper, Emanuel Levinas, Martha Nussbaum, Peter Sloterdijk en vele anderen.

In Trouw vandaag een groot artikel over deze gebeurtenissen vanuit een gesprek met programmadirecteur Erno Eskens en auteur en als filosoof werkzaam bij de ISVW, Florian Jacobs. [Cf.] Daar in dat stuk de naam van J.D. Bierens de Haan niet valt, voeg ik die hier via dit blog aan toe. Ik houd het kort, had eerder al uitgebreide blogs over hem [cf. en cf.].

In de eerste jaren was Bierens de Haan [foto rechts] dé filosoof die cursussen aan de ISVW begeleidde, zoals blijkt uit onderstaande foto’s uit resp. 1917 en 1918. Van 1940 – 1946 was Bierens de Haan voorzitter van het Curatorium.  Naast hem was de jurist, vrijdenker en anarcho-socialist Clara Wichmann in die eerste tijd een belangrijke figuur aan de ISVW.

Lees verder...

Wetenschappelijk directeur van La Fabrique Spinoza promoveerde vandaag aan de EUR

Het heeft alle kranten gehaald: de Fransen voelen zich minder gelukkig dan Nederlanders of Ijslanders, ja zijn relatief ongelukkig. [cf. EUR, Trouw, NRC, VK]

Dat blijkt uit het onderzoek, gepubliceerd als Geography of Happiness, een internationaal vergelijkende studie naar geluk, waarop Gaël Brulé vandaag promoveerde bij ‘geluksprofessor’ Ruut Veenhoven aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Gaël Brulé studeerde milieutechniek in Frankrijk, Nederland en Zweden en is directeur scientifique van La Fabrique Spinoza, een Parijse denktank op het vlak van geluksbevinden van burgers met het doel om op democratische manier het welzijn van de burgers te bevorderen. [cf. blog van 16-10-2011, cf. website].

Brulé raakte gefascineerd door de 'Gallische depressie' en wilde door het analyseren van een grote hoeveelheid opinieonderzoek, antwoord krijgen op wat daar de oorzaak van is. De Fransen blijken zich minder gelukkig te voelen, geven zichzelf op dat punt gemiddeld een 6,6, veel minder dan de Nederlanders (7,6) of de IJslanders (8,1). En dat komt volgens Gaël Brulé: omdat hun vrijheid wordt ingeperkt door een nogal hiërarchische samenleving. Ze ervaren minder psychologische vrijheid, blijken minder controle te hebben over hun eigen leven en minder zelfvertrouwen te ervaren. Het onderwijs, maar ook andere instituten zijn nogal autoritair van opzet; veel dingen gaan vooral top-down en die top-downcultuur lijkt de grootste sta-in-de-weg voor geluk.

Een vorm van praktisch, toegepast Spinozisme? Misschien. Maar behalve dan in de naam la Fabrique Spinoza, komt Spinoza's naam op zijn website niet voor. Idem w.b. la Fabrique Spinoza.

Kant nogal laconiek over Spinoza

Komaan, nog eens over Kant (1724-1804). Voor eerdere blogs over hem verwijs ik naar het zoekvenster.

Hoewel Kant in zijn kritieken kritisch was en bleef over de (on)mogelijkheid God, om ook maar enige werkelijkheid buiten bereik van de zinnen, te kennen (laat staan te bewijzen), en had hij kritiek op – wat hij noemde - de dogmatische metafysica, hij bleef wel z’n hele leven een gelovig theïst. Hetgeen zal hebben meegespeeld bij zijn kritiek op Spinoza. Het moet hem zijn ontgaan dat Spinoza het over de werkelijkheid – het bestaan - zelf had en ontkende dat er iets daarbuiten bestond. Kant bleef door al zijn werk heen met God bezig. Godsbewijzen waren dan wel niet mogelijk, en zowel de ontologische als kosmologische godsbewijzen (termen die hij zo’n beetje muntte) stelde hij op vele plaatsen onder kritiek; om te beginnen bij de Kritiek van de zuivere Rede. Het gaf ruimte aan iets heel anders dan kénnen: n.l. geloof.  

Hij schreef ook een “filosofische theologie”, waarin hij onder meer kritisch de “transcendentale theologie” weergeeft, zoals hij die ziet. De Nederl. Wikipediapagina heeft er niets over, maar postuum verscheen

Immanuel Kant, Vorlesungen über die philosophische Religionslehre. Leipzig: Karl Heinrich Ludwig,  1817 [Hier te raadplegen]
Vertaald als Immanuel Kant, Lectures on Philosophical Theology. Transl. Allen W. Wood& Gertrude M. Clark. Cornell University Press, 1986 -
Books.google

Lees verder...

Maarten van Buuren geeft Spinoza-lezing over 'De innerlijke burcht'

Maarten van Buuren houdt op 14 maart 2016 om 19:00 uur voor Suster Bertken, de Studentenvereniging Cultuurwetenschappen Open Universiteit Utrecht, de lezing ‘De innerlijke burcht’. Spinoza over vrijheid en zelfbeschikking. [Cf.]

Ik vermeld dit graag in dit blog vanwege de opvallende titel van de lezing. ‘De innerlijke burcht’ doet immers meteen aan Teresa van Avila denken. Zou Maarten van Buuren net zoals ik bijna twee jaar geleden deed in het blog “Teresa van Avila, Spinoza en hun amor Dei”, een verband tussen beiden zien? Spannend.

Het werd voor mij weer aanleiding even via dat blog dat schitterende lied van Teresa van Avila te beluisteren: "Alma, Buscarte has en Mí, y a Mí buscarme has en ti: Ziel, zoek jezelf in Mij, en zoek Mij in jezelf."

Jan Sjunnesson, "Tre radikala spinozister"

De Zweed Jan Sjunnesson, skriver om politik [schrijver over politiek], schreef in 1997 een onderzoeksvoorstel voor de Universiteit van Uppsala over de drie linkse Franse filosofen Louis Althusser, Gilles Deleuze en Antonio Negri, die in de jaren 1960 en 1970 met een zo andere lezing van Spinoza kwamen. Hierover gaf hij datzelfde jaar een lezing die een jaar later in een uitgebreidere versie in het Zweedse tijdschrift Res Publica [nr 41/42/1998] verscheen. Het dubbelnummer had twee thema’s: Farlig geografi [gevaarlijke geografie] & Spinoza.

Jan Sjunnesson, "Tre radikala spinozister", in: Res Publica, nr 41/42/1998

Gisteren bracht hij scans van zijn artikel op zijn website. Wie Zweeds leest kan het stuk daar lezen.

 

Spinoza en opvoeding – er gaat dit jaar een boek over verschijnen

In hac vita igitur apprime conamur ut corpus infantiae in aliud quantum ejus natura patitur eique conducit, mutetur quod ad plurima aptum sit quodque ad mentem referatur quae sui et Dei et rerum plurimum sit conscia atque ita ut id omne quod ad ipsius memoriam vel imaginationem refertur, in respectu ad intellectum vix alicujus sit momenti. Ethica 5/39s

Wij proberen in dit leven dus in de eerste plaats het lichaam van een kind – voor zover zijn aard het toelaat en daaraan bijdraagt – te veranderen in een lichaam dat tot zeer veel in staat is en dat, verbonden met de geest, zich van zichzelf, van God en van de dingen zeer bewust is. De voorstellingen die deel uitmalen van zijn geheugen of de verbeelding hebben dan in vergelijking met het verstand nauwelijks enig belang.
[Vert. Henri Krop. Daar dit enigszins merkwaardig klinkt (wie of wat is zich bewust?), haal ik er ook de vertaling van Corinna Vermeulen bij:
]

In dit leven streven we er dus bovenal naar dat het lichaam van de babytijd - voor zover zijn aard dat toestaat en bevordert - verandert in iets anders, wat tot zeer veel in staat is en wat in verband staat met een geest die zich van zichzelf, God en de dingen in de hoogste mate bewust is. En dus streven we ernaar dat alles wat betrekking heeft op zijn geheugen of verbeelding in verhouding tot het verstand nauwelijks enig belang heeft.

Naar aanleiding van het hoofdstuk van Piet Steenbakkers over Spinoza in Erik de Bom (red.), Een nieuwe wereld. Denkers uit de Nederlanden over politiek en maatschappij (1500 – 1700) [cf. blog] nam ik mij voor om eens na te gaan of en zoja wat over Spinoza en opvoeding is geschreven en daarover dan een blog te maken.

Steenbakkers vatte Spinoza op dit punt aldus samen: “Door de wisselwerking tussen wetten, instellingen en opvoeding kan een samenleving ontstaan waarin burgers ook zonder dwang de wet gehoorzamen en elkaars rechten respecteren.” (blz. 242, cf. ook 241 en 243). Over Spinoza & opvoeding ging ik dus op onderzoek uit. De opzet van dit blog is niet om uitvoerig inhoudelijk over Spinoza’s educatieve ideeën te schrijven, maar om in eerste instantie maar eens te rapporteren over wat ik vond.

Dat is een bescheiden hoeveelheid artikelen en hoofdstukken, maar ik ontdekte ook dat er eind dit jaar een boek over Spinoza & educatie zal verschijnen. Van Johan Dahlbeck die zich tot dé scholar op dit terrein ontpopt. Daarover zo dadelijk meer en aan het  einde meer over dat aanstaande boek. Maar eerst over enige andere studies die ik breng in volgorde van verschijnen:

Lees verder...

Spinoza en Amsterdam [2] ASK diende plan voor Spinoza Centrum in

"Het stadhuis van Amsterdam is bijna 30 jaar oud en voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Een verbouwing is hoognodig. Voor een onderdeel van deze verbouwing, de invulling van een aantal ruimtes op de begane grond van het stadhuis, vraagt de gemeente aan Amsterdammers en andere geïnteresseerden om ideeën en initiatieven in te dienen.” Tot 17 oktober 2015 konden ideeën of initiatieven worden ingediend [cf. gemeente A’dam]

De Amsterdamse Spinozakring zag hierin natuurlijk een prachtige kans om te ijveren voor een Spinoza Centrum op de begane grond van het stadhuis. Er zijn veel ideeën ingediend door burgers, organisaties en ondernemers. Vervolgens kwamen de indieners in verschillende 'stadhuisateliers' samen om samenwerking te zoeken en de mogelijkheden te verkennen. Dit leidt tot een tentoonstelling in deze maand februari en zo mogelijk een keuze tussen drie varianten voor de gemeenteraad. [cf. Amsterdamse Spinoza Kring; aldaar een PDFbestand van het plan]

 

Spinoza en Amsterdam [1]

Er was veel gedoe in Amsterdam, voorbije zaterdag. De Pegida-beweging mocht tegen "de islamisering van Europa" een demonstratie houden op het plein voor het Stadhuis aan de Amstelzijde. De SP had toestemming gekregen voor een tegendemonstratie bij het beeld van de dokwerker.

Vanwege de ontdekking van een voor het stadhuis geplaatst pakketje dat onschadelijk moest worden gemaakt, werd door de gemeente voorgesteld dat de demonstranten zouden opschuiven richting het Spinoza-beeld. Dat weigerden ze. Ik verbaasde me over de vele nieuwsberichten daarover, n.l. dat de organisatoren dat weigerden. Maar ik kon geen nadere motivatie ontwaren, nam aan dat het niet vanwege Spinoza was en besloot er niet over te bloggen. De burgemeester zei: "Het recht om te demonstreren is in Amsterdam bijkans heilig." Het was om veiligheidsredenen dat de demonstratie werd afgeblazen. Het CDA stelt nu de voor de hand liggende vraag: Was het wel verstandig om de demonstraties van anti-islambeweging Pegida en het tegenprotest, georganiseerd door de SP, zo dicht bij elkaar te houden?"

Een verontwaardigde bezoeker van dit blog zag dat toch anders en stuurde mij deze afbeelding die hij op zijn eigen facebook-pagina had geplaatst. Hij had gebruik gemaakt van het blog van 15-01-2016:  Burgemeester Van der Laan: "Spinoza is in Amsterdam nogal een heilige"

Ik plaats het plaatje wel, maar neem afstand van de boodschap. Ik geloof er niets van dat door Van der Laan (of de zgn 'driehoek) enige vrijheid van meningsuiting onderdrukt werd. Het lijkt alleen nogal onhandig georganiseerd.

Zes vroegmoderne politieke auteurs, waaronder Spinoza, belicht

Onlangs verscheen een interessant boek over ontstaan en ontwikkeling van de politieke theorie in het vroegmoderne Nederland met daarin uitdrukkelijk en uitgebreid aandacht voor Spinoza. Graag attendeer ik in dit blog op:

Erik de Bom (red.), Een nieuwe wereld. Denkers uit de Nederlanden over politiek en maatschappij (1500 – 1700). Kalmthout/Zoetermeer:  Polis/Klement, 2015

 

Het boek bevat duidelijk geschreven en goed geredigeerde hoofdstukken over Desiderius Erasmus (door Nicolette Mout), Juan Luis Vives (door Jan Papy), Justus Lipsius (door Erik De Bom), Leonardus Lessius (door Toon Van Houdt), Hugo Grotius (door Hans W. Blom) en Benedictus de Spinoza (door Piet Steenbakkers). Op het hoofdstuk over Spinoza ga ik zo dadelijk verder in.

Deze denkers en geleerden lieten zich inspireren door de geschriften van vroegere denkers, uit de Antieke oudheid met name, en ze legden met hun traktaten en -soms- pamfletten de fundamenten van een 'politieke wetenschap' waarmee ze een blijvende stempel op onze cultuur drukten. Uitgangspunt is dat het denken van deze pioniers kan helpen het hedendaagse politieke denken beter te begrijpen. De basis ligt immers dáár.

Lees verder...

Spinoza's analyse van de moord op de gebroeders De Witt was simpel: Ultimi barbarorum

Afgelopen vrijdag hield dr. Eric Schliesser zijn oratie als hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Titel: De onzekerheid van politiek handelen. Maar het zal wel in het Engels gegaan zijn: The uncertainty of political action.  

Zijn betoog zou een politiek theoretische strategische analyse worden, die hij volgens het persbericht zou illustreren "met de analyse van Spinoza en Hume van de moord op de gebroeders De Witt (1672)."

Da's makkelijk. Spinoza's analyse is vervat in zijn twee beroemde woorden: "Ultimi barbarorum." Door mij ooit "zijn kortste werk" genoemd [cf. blog]

Ik ben benieuwd of hij zijn oratie zal publiceren op academia.edu. Dan kunnen we zien hoeveel meer hij er nog bij verzon. Ja Spinoza's hele Tractatus Politicus kan als een reactie op die moord en de gevolgen ervan worden gezien, maar dat is dan onze interpretatie – Spinoza zei er in de inleiding of elders geen woord meer over.

Nog eens over of opheffen van de ban nodig is om Spinoza hoog te hebben zitten

Dr. David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut in Amsterdam, was niet een van de sprekers op het Symposium ‘De Casus Spinoza’ van 6 december 2015 over de eventuele herroeping van de banvloek op Spinoza, bij de organisatie waarvan ook zijn instituut niet betrokken was.

Hij krijgt echter de kans om op donderdag 18 februari 2016 om 20.00 uur aan het Instituut voor Joodse Studies aan de Universiteit Antwerpen zijn licht op het onderwerp te laten schijnen, want dan zal hij spreken over de vraag

MOET DE BANVLOEK OP SPINOZA WORDEN OPGEHEVEN?

“In 1656 werd Spinoza met een banvloek verstoten uit de joodse gemeenschap. Dit was voordat Spinoza zijn werken schreef en uitgroeide tot een filosoof van wereldformaat. Inmiddels wordt hij volop gelezen en gewaardeerd, ook in joodse kring. Vaak is daarom gesproken over de vraag of het tijd is om de banvloek op te heffen. Afgelopen december was er nog een bijeenkomst in Amsterdam over dit onderwerp. Deze lezing zal ingaan op de verschillende historische pogingen die er geweest zijn om de ban op te heffen, en onderzoeken of een dergelijke maatregel een betekenisvolle manier is om Spinoza te vereren.”  

Je kunt daar de vraag aan toevoegen: moet Spinoza wel zo nodig vereerd worden?

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [190] Gek op "tea & spinoza"

Daar buiten het jaarlijkse carnaval woedt, breng ik hier een beetje ‘carnaval met Spinoza’ via een foto van deze tattoo die ‘desireefawn’ op 29 januari 2011 op Flickr plaatste met de titel “tea & spinoza” en ter toelichting de bekende uitspraak van Spinoza (in het Engels vertaald dan):

"... all things excellent are as difficult as they are rare."

Hoe moeten we ons toch het Oneindige Intellect denken?

Kunnen we ons de intellectus Infinitus of het Goddelijk Verstand voorstellen? Nee dus, er zijn dingen, zo weten we van Spinoza, die we wel kunnen denken, maar niet verbeelden.

Is er in het Universum ergens een kop met brains die het totale denken voor de hele natuur doet? Nee, natuurlijk niet, God en dus ook het oneindige verstand, is volstrekt immanent. Op een of andere manier zit dat oneindige denken a.h.w. verspreid over de hele natuur.

                                       "Natura naturans"

Dit plaatje kan dus niet als een verbeelding ervan worden gezien. Trouwens ene Stefano Rocca die de hele dag bezig is opvallende schilderijen en plaatjes via twitter de wereld in te brengen, en daar zelden of nooit bij vermeldt wie de maker ervan is, kwam 4 februari met een tweet met dit plaatje en noemde dat "natura naturans". Alleen al die ondertiteling is een aanduiding dat dit niet het oneindige intellect kan zijn, want dat behoort tot de natura naturata, zoals we weten uit 1/31.  

Lees verder...

Data en inhoud VHS-studiebijeenkomsten voorjaar 2016 bekend

Zoals in elk voorjaar organiseert de Vereniging Het Spinozahuis ook in 2016 weer vier studiebijeenkomsten die gehouden worden in het Spinozalyceum, Peter van Anrooystraat 8, Amsterdam. 

De data zijn: zaterdagmiddagen 12 en 19 maart en 2 en 16 april 2016, telkens van 13:30 – 17:00 uur.

Het werk van Spinoza dat in de studiebijeenkomsten 2016 besproken zal worden is het Theologisch-politiek traktaat. Van dit werk is recent een herdruk uitgekomen bij Uitgeverij Wereldbibliotheek, Amsterdam. Het boek is ook bij de Vereniging Het Spinozahuis te koop.

De studiebijeenkomsten worden altijd gewijd aan een van de werken van Spinoza. Het Theologisch-politiek traktaat is eerder behandeld in de studiebijeenkomsten in 2006 en in 2009 [cf. blog].

Binnenkort staat het programma met de inleiders en de thema's in de agenda van de website van de VHS en krijgen de leden van de Vereniging Het Spinozahuis de uitnodiging per post thuis gestuurd.

 

Crescas publiceert vandaag video's Symposium 'de Casus Spinoza'

Constateerde ik in een blog van 2 februari nog “op de website van Crescas zijn de video’s van de toespraken die gehouden zijn tijdens het symposium op 6 december 2015 over het al dan niet opheffen van de ban van Spinoza nog niet verschenen” en zie: vandaag, drie dagen later heeft het Joods Educatief Centrum Crescas, één van de organisatoren van het symposium in De Rode Hoed in Amsterdam, video’s van alle toespraken en de paneldiscussie op z’n website gebracht. Ook zijn ze alle gisteren naar Youtube gebracht. Spinoza-experts uit binnen- en buitenland lieten hun licht schijnen over de vraag of het mogelijk is de ban op Spinoza op te heffen. En of dat opheffen al dan niet wenselijk is.

Ik haal hier alleen de toespraak van de ‘aanstichster’ en initiatiefneemster van het hele gebeuren, Ronit Palache, naar binnen. Haar speech droeg de titel “Why you are here.”

Wie alles wil beluisteren is bijna zo'n drie uur bezig. Dus: herbeleef het symposium of wie er niet bij was: maak hiermee uw eigen symposium.

Lees verder...

Louis Millet (1921 - ) verspreidde ook Spinoza-kennis

Professeur émérite à l'université des sciences sociales de Grenoble, agrégé de Philosophie et docteur ès lettres, a publié de nombreux ouvrages sur la philosophie et la psychologie. [Cf.]

Hij heeft heel wat over filosofen en filosofie geschreven [zie hier een bibliografisch overzicht, daar ook z’n geboortedatum], maar heeft, voor zover ik kon nagaan, geen enkele eigen pagina op internet. Daar hij zich ook met Spinoza heeft bezig gehouden, krijgt hij hier zijn eerste pagina op het web..

Nadat van hem was verschenen

Aristote. [textes choisis et présentés par Louis Millet] Paris, Bordas, 1967, verscheen bij dezelfde uitgever:

Spinoza. [Trad., choisis et présentés par Louis Millet]. [Pour connaître] Paris: Bordas , 1970, heruitgave 1987.

Ook aangeduid als: Louis Millet, La Pensée de Spinoza. Bordas, 1970, 142 pagina's
Het bevatte [een deel van?] de Ethica.

Vervolgens verscheen:

Louis Millet, Premières leçons sur l'Éthique de Spinoza. Presses Universitaires France, 1998  

Lees verder...

John Morrison over identiteit en onderscheidbaarheid van lichaam en geest bij Spinoza

Twee maanden terug had ik een blog waarin ik voorstelde: “Let op John Morrison over Spinoza en identiteit”. Hij zou namelijk in Parijs lezingen geven over het Spinoza-onderzoek waar hij momenteel mee bezig is en die lezingen zouden gaan over: "The Status of Essences in Spinoza's Metaphysics" en "Spinoza on Mind, Body, and Numerical Identity." Ik hoopte dat hij, zoals in eerdere gevallen, zijn tekst(en) op zijn website zou publiceren. En zie, gisteren ging ik er weer eens kijken en zag dat hij er aankondigde dat in de komende door Yitzhak Melamed geredigeerde Cambridge Critical Guide to Spinoza’s Ethics [cf. ook dit blog] van zijn hand zou bevatten het hoofdstuk:

"Two puzzles about Thought and Identity in Spinoza"

Die tekst staat er nog niet, maar wel zette hij een PDF online van een draft over "Spinoza on Mind, Body, and Numerical Identity." [Cf. PDF]

Lees verder...

Trouw stelt viering Nationale Spinozadag voor

Lees verder...

Volksuniversiteit Amsterdam start Spinoza Ethica studiegroep

Begeleid door docent drs R. (Robert) Snel start op donderdag 11 februari 2016 om 19:30 uur bij de Volksuniversiteit Amsterdam aan de Rapenburgerstraat 73, een studiegroep die in 7 bijeenkomsten teksten over noodzaak, vrijheid en geluk uit de delen 3 t/m 5 van de Ethica zullen lezen. [Zie méér info aldaar]

Vanaf de kennis van « God » tot en met « de vrijheid van de mens » biedt Spinoza in 5 « delen » (als we de bewijzen, de scholia, voorwoorden en aanhangsels niet meetellen) in totaal 75 definities, 17 axioma's en 259 stelllingen.  Service van Spinoza.blogse

 

In de slipstream van de Casus Spinoza

Op de website van Crescas zijn de video’s van de toespraken die gehouden zijn tijdens het symposium op 6 december 2015 over het al dan niet opheffen van de ban van Spinoza nog niet verschenen, maar in de joodse wereld deint de opgeworpen casus voort.

Shmuly Yanklowitz, een "modern" Orthodoxe rabbijn over wie ik drie jaar geleden al eens een blog had, publiceerde op 31 januari 2016 in The Times of Israel “An Open Letter to Spinoza” [cf.] Daarin stelde hij zich op achter de oproep van rabbijn Nathan Lopes Cardozo om Spinoza’s ban op te heffen. Hij blaast er flink de loftrompet over Spinoza, immers: “defending you is defending the essence of Judaism itself.”

Daarover maakte rabbijn Avrohom Gordimer zich boos en die publiceerde daarop gisteren een aanval onder de titel: “Spinoza and Farcical ‘Orthodoxy’” [cf.]. Hij vat de onacceptabele punten uit Spinoza’s filosofie samen en gaat de discussie met Spinoza niet aan, maar valt de in zijn ogen namaak-orthodoxie van het jodendom aan. Rabbijn Gordimer, lid van het Executive Committee of the Rabbinical Council of America, vindt deze zgn. ‘moderne’ of zgn. 'open' orthodoxie-beweging die vrouwen rabbijn laat worden, homohuwelijken viert en ketterijen (als die van Spinoza) bejubelt, maar een farce en bepaald geen ware joodse orthodoxie .