Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [tekst-PDF]
             Blogger en curator: Stan Verdult
Bij dit weblog horende website: benedictusdespinoza.nl/

Inutilis scientia Spinozana [41] Spinoza-postzegel in Spanje

Deze week zou Spanje deze postzegel in omloop hebben gebracht in de serie "The best writers of the History - Baruch Spinoza". Zo blijkt uit deze postzegel-verkoopsite, waarvan ik de afbeelding overnam. Dit is nog zo nieuw dat de website die alle zegels bijhoudt en die loopt tot 25 september, toen een zegel "Pope John Poul II [sic], 1920-2005" werd toegevoegd, dit nieuws nog niet heeft. Over enkele dagen eens zien of na paus Johannes Paulus II deze zegel met Spinoza daar is toegevoegd.

           

 

Étienne Bonnot de Condillac (1740 - 1780), bestrijder van Spinoza, vandaag "300 jaar"

Vandaag, 300 jaar geleden, werd Condillac geboren, die - al vroeg opgenomen in de geestelijke stand - tot de Franse philosophes en encyclopédistes zou gaan behoren, de kringen van Rousseau, Diderot, Marmontel, Alembert, Helvétius, D'Holbach, Turgot, Buffon en Condorcet.

Hij baseerde zich op en populariseerde in Frankrijk het werk van John Locke. In zijn tweede werk Traité des systèmes van 1749 keerde hij zich tegen Descartes, Malebranche, Spinoza en Leibniz.  

Het is niet mijn opzet in dit blog veel over Condillac te behandelen, daarover is op Internet voldoende te vinden,  maar slechts om erop te wijzen dat juist dit jaar, waarschijnlijk met het oog op dat 300e geboortejaar, verscheen:

F. Philip, H. Lane, Philosophical Works of Etienne Bonnot, Abbe De Condillac, Volume 1. Psychology Press, 2014 – books.google

Daarin is de vertaling opgenomen van Treatise on Systems  {1749). En laat nou precies het tiende hoofdstuk, Condillac’s uitvoerige verwerping van Spinoza’s 1e deel van de Ethica, zich in z’n geheel laten lezen: 10 "Eight and Last Example: Spinozism Refuted" [cf. books.google rechtstreeks]

 

Lees verder...

André Cresson (1869 – 1950) schreef over veel filosofen, ook over Spinoza

Het begon met een cover [van hier] die mij nieuwsgierig maakte... 

Professeur de philosophie aan vele Parijse Lycées en professeur honoraire de Philosophie  au Lycée Louis-le-Grand schreef een behoorlijke hoeveelheid inleidingen over/op vele filosofen, waaronder ook Spinoza. De Hathitrust Library heeft wel 50 titels gecatalogiseerd [cf.]; Worldcat geeft zelfs vele honderden hits (daaronder wel dubbeltellingen en vertalingen - cf.). Maar, zeer opmerkelijk,  deze veelschrijvende filosoof heeft geen eigen internetpagina, niet op Wikipedia noch elders. Terwijl, zo blijkt bij intensief zoeken naar hem, wel in vele boeken – biografieën, memoires en filosofie-overzichtswerken – op hem wordt teruggeblikt. Komt het misschien juist door die veelschrijverij, dat hij daardoor wellicht niet meer serieus is genomen en geen aandacht waard?
In dit blog, dat dus weer eens de eerste pagina op internet wordt over een filosoof – omdat hij ook over Spinoza schreef – haal ik vanuit allerlei hoeken en gaten verspreide brokjes informatie bijeen.

Z’n volledige naam was Jean Georges André CRESSON. Zijn vader de advocaat Ernest CRESSON (1824-1902) en zijn moeder Alice CHOPPIN (1835-1908) *)

Lees verder...

Wittgenstein & Spinoza

Zo vaak zie je hen niet samen. Daarom vind ik het wel aardig hier te signaleren dat op woensdag 8 oktober a.s. in New York o.l.v. Etienne Balibar een panel discussie zal plaats hebben over het boek van Aristides Baltas, Peeling Potatoes or Grinding Lenses [cf. en cf. dit blog over het boek]

Kant & Spinoza

Idealistischer kun je het bijna niet formuleren dan zoals het onlangs verschenen boek van Omri Boehm, Kant's Critique of Spinoza [Oxford University Press/USA, May 2014 -cf. blog] wordt aangeprezen, n.l. dat "Boehm places the Critique of Pure Reason's separation of Thought from Being and Is from Ought in dialogue with the Ethics' collapse of Being, Is and Ought into Thought."

Ik vrees dat Michael Della Rocca zich hierin zeer kan vinden. Geef mij dan Richard Mason's benadering maar... 
Enfin, mocht u toevallig binnenkort in Mexico moeten zijn, dan kunt u de presentatie van dat boek bijwonen op de Universidad Nacional Autónoma de México - Instituto de Investigaciones Filosóficas [cf.].

[Die zelfgemaakte Spinoza-postzegel naast de echte Kant-postzegel is te vinden bij de aankondiging  van een conferentie in december 2013 op datzelfde instituut over Metafísica y política en Spinoza y Kant - cf.]  

Richard Mason’s Spinoza’s God [2]

Mijn bespreking van Richard Mason, The God of Spinoza. A philosophical study (Cambridge University Press, 1997), die ik in het vorige blog begon, kan ik m.i. niet beter vervolgen (en beëindigen) dan kort een aantal thema’s aan te geven die het boek voor mij zo aantrekkelijk maken.

Lees verder...

Fraaie Spinoza-tekening

De Indonesische vertaling van Sophie's World van Jostein Gaarder heeft deze fraaie afbeelding van Spinoza op pagina 386, zo blijkt uit onderstaande tweet. Of het origineel en alle andere uitgaven deze zelfde illustratie hebben weet ik niet; ik heb het boek nooit in handen gehad. Maar deze op internet verschenen afbeelding vraagt erom hier overgenomen te worden.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [40] Spinozistisch gezelschapsspel

Het volgende is wellicht een idee voor een gezelschapsspel in Spinoza-kringen?

De website Zitate.eu geeft 11 webpagina's met citaten ( 266 Zitat(e) verfügbar) van, jawel, "Baruch de Benedictus Spinoza."
Ze werden van overal uit Spinoza's werk geplukt, vooral uit de Ethica uiteraard, overwegend in het Duits, een enkele in 't Engels of Frans.

Er staan geen vindplaatsen bij vermeld. Daar is dus door een Spinoza vriendenkring of in de pauze van een Spinoza-cursus, een wedstrijdje van te maken: wie weet waar in Spinoza een citaat te vinden is? Zoals:

• Begierde ist des Menschen Wesen selbst.

• Geistesfreiheit oder Geisteskraft sind Privattugenden, Sicherheit jedoch ist die Tugend des Staates.

• Happiness consists in being true to one's own nature.

               

De 1-minute opera van Theo Loevendie "Bericht van een aangekondigde dood - 02-05-2011"

Vandaag over drie weken, op 11 oktober 2014, zal in het Concertgebouw de première zijn van de Spinoza-opera van Theo Loevendie The Rise of Spinoza - In opdracht van NTR ZaterdagMatinee.   [Er zijn nog een paar kaarten]    

Ik bracht ter voorbereiding blogs van de uit vier zangers bestaande 'cast':
• de Britse countenor Tim Mead die de rol van Spinoza zal vertolken [cf.
blog];
• de Nederlandse sopraan Katrien Baerts die de rol van Clara van den Enden zal vertolken [cf.
blog];
• de Nederlandse bas-bariton Huub Claessens die de partij van Rabbijn Saul Levi Morteira zal zingen [cf.
blog]  
• de Nederlandse tenor Marcel Reijans die Franciscus van den Enden zal brengen [cf
. blog]

Nu haal ik de 1-minute opera over Osama Bin Laden die op 30 november 2012 door "De Wereld draait door” als 7e Actuele Opera werd uitgezonden.

Titel: Bericht van een aangekondigde dood - 02-05-2011

Librettist: Abdelkader Benali

Componist: Theo Loevendie

Uitvoerenden: Charlotte Riedijk, Andre Mors, Bert Langekamp, Vasil Medea 

       

Lees verder...

Via perardua via praeclara…

…sed rara

De moeilijk begaanbare weg is de voortreffelijke maar zeldzame weg.

Op dit tamelijk Spinozistische motto kom ik - ik stelde het, zoals herkend zal worden, samen uit de laatste alinea van de Ethica - naar aanleiding van het devies van de eclectische en traditionele filosoof en bestrijder van Spinoza, Johannes Horthemels (1698-1776 - wiki)

Via trita via tuta
(de platgetreden weg is de veilige weg)

Dit lees ik op blz 245 van Henri Krops onvolprezen Spinoza-receptieboek, dat ik, zo liet ik gisteren weten, weer aan het herlezen ben.

Spinoza gaat het – ondanks zijn caute dat velen als zijn lijfspreuk zien – om het ware en voortreffelijke dat zeldzaam is.  

 

Inutilis scientia Spinozana [39] Gebruik van Spinoza? (Je kunt ook overdrijven)

Onlangs maakte de AAS weer het programma bekend van de komende reeks “Séminaire de recherche sur Spinoza” die aan de Sorbonne in Parijs gehouden worden en die al vele jaren georganiseerd worden Chantal Jaquet, Pascal Sévérac, Ariel Suhamy.

Mij vielen i.h.b. twee thema’s op:

5 mars: Sophie Laveran: Penser le virtuel: une limite du spinozisme? Dit deed me denken aan een aantal blogs met veel reacties waarop ik iets van Spinoza trachtte te verduidelijken aan de hand van de notie virtueel. Ik zou best willen weten hoe dat thema door Sophie Laveran behandeld wordt.

Maar nog meer viel mij het volgende op. Ik zag nu voor het eerst dat de naam eigenlijk Maxime Rovère is en niet Maxime Rovere, zoals je meestal tegenkomt – ook op dit weblog. Maar het gaat me om de inhoud van de mededeling:

2 avril: Maxime Rovère: Les usages de Spinoza comme penseur et comme personnage par plusieurs romanciers contemporains: Irvin Yalom, David Liss et Matthew Stewart. [zie ook hier]

Dit bracht bij mij tot enige verbazing. David Liss? [Cf. wiki]

Ik denk dat daarvoor alleen diens The Coffee Trader [New York, Random House, 2003 – books.google] in aanmerking zou komen – een thriller die zich afspeelt in het Amsterdam van de 17e eeuw, in 1659 met name en wel binnen de Portugees-joodse gemeenschap; en het gaat over de nieuwe koffiehandel. Het boek is ook in het Nederlands vertaald, Handelaar in koffie [Luitingh-Sijthoff, 2003]. 

Omslag: Interieur met doorzicht naar gang en kamer van Samuel van Hoogstraten (ca. 1660), collectie Musée du Louvre.  

Lees verder...

Spinoza voert prospectus uitgifte ISVW-certificaten aan

Degenen die de ISVW-cursuskrant thuisgestuurd krijgen, ontvingen vandaag de Prospectus Eenmalige Uitgifte Eeuwcertificaten.

      

Voor het in juni van dit jaar geopende filosofenpad in Leusden, maakte kunstenares Hadewijch Ouwendijk kleuretsen van vijf  filosofen: Aristoteles, Erasmus, Spinoza, Rousseau  en Sloterdijk [cf. blog]. Van deze etsen werden certificaten gedrukt die worden ingelijst en kunnen voor €500 aangeschaft worden. Wie ze alle vijf tegelijk bestelt (à €2.500) ontvangt tevens een originele ets naar keuze.

Wat is de opzet?
In februari 2016 zal de ISVW, de Internationale School voor Wijsbegeerte in Leusden, 100 jaar bestaan. En om een toekomst met zeker nog eens honderd jaar veilig te stellen, wil men een tweede nieuwe vleugel met weer 40 luxe kamers bijbouwen om daarmee inkomsten te genereren die besteed kunnen worden aan het educatieve werk op het vlak van de filosofie. Die kamers krijgen namen van filosofen.  Zo komt er onder meer een Spinoza-suite. Om aan de benodigde investeringsmiddelen te komen bedacht men de eenmalige uitgifte van eeuwcertificaten van de Internationale School voor Wijsbegeerte – een creatieve vorm van crowd funding.

Lees verder...

Richard Mason’s Spinoza’s God [1]

Hoewel ik niet denk dat er een bezoeker van dit Spinoza-blog is die erop zit te wachten wanneer ik nu eindelijk eens met de weergave van mijn leeservaring kom van dit boek van Richard Mason, The God of Spinoza. A philosophical study (Cambridge University Press, 1997), zit ik al dagen, weken eigenlijk, tegen het afronden van mijn concepttekst aan te hikken. Daar ik hier van af wil zijn (en ik dit blog toch in eerste instantie voor m’n eigen plezier schrijf), besloot ik vandaag om er maar eens aan te beginnen.

Ik heb het boek inmiddels diverse malen gelezen, zowel van kaft tot kaft, als vervolgens dan weer eens dit, dan weer eens dat hoofdstuk. In meerdere rondes nam ik het boek tot mij. En ik kan er maar niet genoeg van krijgen. Zo spreekt Mason’s benadering mij inmiddels aan. Wat is er veel van die uitlegger van Spinoza op te steken.

Een aantal jaren geleden legde ik het boek nog enigszins teleurgesteld terzijde, daar ik de indruk kreeg dat het mij geen antwoord gaf op mijn vragen en ook daar ik de – achteraf gezien tamelijk onterechte -  indruk had dat de auteur Spinoza voor een eigen karretje wilde spannen, n.l. dat Spinoza meer positiefs in religie zag dan tegenwoordig door velen wordt aangenomen (ik was, denk ik, toen nog niet aan die zienswijze toe, nu meen ik dat ook *) én vooral daar de auteur in Spinoza een religieus mens zag (aan die zienswijze moet ik nog steeds wennen). In de kantlijn van het zesde hoofdstuk over 'openbaring' tref ik wel zes keer het woordje ‘aap’ aan, waarmee ik aangaf te menen de auteur op een mij niet zinnende bedoeling te betrappen (daar leek de aap uit de mouw te komen). Volkomen foutief, voortkomend uit te veel wantrouwend lezen, merkte ik nu bij herlezing. Na dat hoofdstuk had ik toen geen zin meer in het boek, las alleen nog het slothoofdstuk en legde het weg – zonder dat ik de behoefte voelde erover te bloggen.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [38] cover verraadt apart boek

Kan die cover wel op een boek over Spinoza? In ieder geval lijkt me dit een heel apart boek:

Massimo Adinolfi, Continuare Spinoza: un'esercitazione filosofica. Editori Internazionali Riuniti, 2012 - 255 pp [Doorgaan Spinoza. Een filosofische oefening]

kreeg een cover met het deel van een van de vijf schilderijen van Paul Cézanne met de titel De kaartspelers, waarvan gezegd wordt dat er voor één ervan de hoogste prijs ooit betaald is door de koninklijke familie van Qatar, die het in 2011 voor $250 miljoen kocht en het nu ergens in het paleis heeft hangen. Van de vier andere hangt er één in Musée d’Orsay en één in het Metropolitan Museum of Art. [Cf. of cf.]

Lees verder...

Krop’s Spinoza-boek niet genoeg te prijzen

Voor ik zelf toe was aan mijn bespreking van het gigantische boek van Henri Krop, Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland (Bert Bakker, Amsterdam 2014), vroeg ik een aantal bezoekers van dit blog of ook zij hun leeservaring zouden willen geven. Dat deed tot nu toe alleen Siebe Thissen van wie ik op 3 mei 2014 “Het raadsel Spinoza” kon plaatsen.

Na geruime tijd bracht ik eind juni en begin juli mijn leeservaring in vier blogs [I, II, III, IV]. Waarom ik daarvoor wat tijd nodig had, heb ik in het eerste blog toegelicht.
Ik had echter om ook andere leeservaringen gevraagd, niet alleen om andere invalshoeken te krijgen, maar vooral ook om gedurende een langere periode de aandacht op dat boek gevestigd te houden. Ik vond dat het boek veel aandacht waard is. Tot mijn spijt moet ik constateren dat die andere besprekingen niet meer gekomen zijn (maar misschien zit er ergens nog iets in het vat). Ik vraag me af of het intussen al ergens in een wetenschappelijk blad besproken is. Zou het kunnen zijn dat tijdschriften als De Zeventiende Eeuw, De Achttiende Eeuw, De Negentiende Eeuw misschien vinden dat het boek teveel eeuwen beslaat en te weinig alleen over “hun eigen eeuw” gaat?

Lees verder...

Oproep aan moslims om IS af te wijzen bestrijden of IS bestrijden?

Zonder Spinoza's naam te noemen kun je wellicht toch laten zien door zijn filosofie geraakt te zijn, denk ik.

Maandag drukte Trouw de volledige Abel Herzberglezing af waarnaar op de voorpagina werd verwezen met de kop "Moslim hóeft IS niet af te wijzen". Het betrof slechts een kleine passage in die lezing, die als in het voorbijgaan werd gezegd, maar die zo wel landelijke bekendheid kreeg. [PDF van de lezing op de website van de gemeente Amsterdam].

Vandaag heeft de opiniepagina van Trouw een tuiltje reacties op die lezing, waaronder die van deze blogger. Ik neem hem in dit blog op, hoewel Spinoza's naam niet valt.

Het gaat beide burgemeesters om de publieke zaak - om de vrede en de rust in de staat, zoals Spinoza het zou formuleren: hoe om te gaan met adhaesie getuigen voor IS resp. oproepen tot afstand nemen van IS. Daar zullen we door het besluit van de regering om als Nederland deel te nemen aan de bestrijding van IS in Irak, de komende tijd vaker mee geconfronteerd worden. 

Hier mijn ingezonden brief: 

Lees verder...

benedictusdespinoza.nl weer veilig (of wie weet altijd al veilig geweest)

De oplettende bezoeker van dit Spinoza-blog zal al hebben opgemerkt dat in de kop de link naar benedictusdespinoza.nl weer is opgenomen.

Medio januari 2009 was ik die website begonnen om er op een meer systematische manier informatie aan te kunnen bieden. [Cf.] Maar er kwamen problemen met besmettingen (malware), die me veel werk kostten en op 14 oktober 2011 ging ik over naar een andere provider [cf.]. De problemen leken goed geattaqueerd te zijn.

Niet veel later waarschuwde mijn beveiligingsprogramma dat de site besmet zou zijn en ontraadde bezoek. Ik schrok en had er genoeg van, gaf het onheilsbericht door in een blog van 9 november 2011 "benedictusdespinoza.nl gehackt!" en haalde de link uit de kop. Sindsdien heb ik niets meer aan de website bijgehouden. Het enige waarvoor ik hem nog gebruikte was dat ik er er nieuwe PDF's op publiceerde. Deze situatie duurt nu al bijna drie jaar.

Tot ik onlangs van een deelnemer aan de SKL tot mijn verrassing hoorde dat hij dat zo'n interessante site vond. Toen ik daarop onlangs de url weer eens ingaf, zag ik tot mijn volgende verrassing dat mijn  beveiligingsprogramma (nog steeds hetzelfde Trend Micro Titanium Maximum Security) nu geen waarschuwing meer afgaf. Wat er de afgelopen jaren echt aan de hand was, weet ik niet (mischien heeft Trend Micro wel een fout gemaakt).

Enfin, ik durf het weer aan om de url aan te bieden en zal binnenkort weer enig onderhoud erop plegen (b.v. aanvullen met nieuw uitgekomen boeken e.d.). Ben benieuwd hoelang deze website in deze nieuwe situatie in z'n bestaan zal weten te persisteren.

             

Laatste stuiptrekking religiestudies: "religie is overal"

De studie theologie aan de Universiteit van Leiden, waarom die oudste universiteit van Nederland door Willem van Oranje in 1575 juist werd opgericht, bestaat daar (net als in Utrecht) niet meer als zelfstandige studierichting. Twee jaar geleden, in 2012, verdween uit Leiden de predikantenopleiding van de Protestantse Theologische Universiteit die in de VU te Amsterdam en Groningen geconcentreerd werd. Dit jaar verdween de opleiding “Godgeleerdheid” helemaal – twee hoogleraren werden ontslagen, twee in andere functies naar andere opleidingen verplaatst. Kortom, theologie als zelfstandige opleiding is er niet meer. En hoe vergaat het ‘religiestudies’?

Het zelfstandige “Instituut voor Religie” werd deze zomer beëindigd en een veel kleiner en onzelfstandig “Centre for the Study of Religion” (LUCSoR) kwam ervoor in de plaats, vallend onder het “Institute for Area Studies” (LIAS) – beide instituten hebben hetzelfde management team [cf.].

“Religie is overal! Zo luidt de missie van het Leiden University Centre for the Study of Religion (LUCSoR) dat nu van start gaat.” En de website gaat verder:

Lees verder...

Aandacht voor Spinoza in Quærendo ruim verdubbeld

Op 16 mei 2013 had ik het blog “Israël de Paul (1630 – 1680) drukte de Tractatus theologico-politicus en de Opera Posthuma”.

Het was toen tamelijk groot nieuws dat de drukker van die werken van Spinoza opgespoord was. Uit e-mail-contact dat ik met Rindert Jagersma had, begreep ik dat gepoogd zou worden om over het onderzoek dat hij samen met Trude Dijkstra had gedaan een artikel geaccepteerd te krijgen door Quærendo.

Quærendo (BRILL) is a leading peer-reviewed journal on the history of books and manuscripts in Europe, especially the Low Countries and its neighbours.

Welnu, dat is gelukt. Het laatste nummer van Quærendo - Volume 43, Issue 4 – is in z’n geheel een soort Spinoza-special [cf.]. Het bestaat uit de volgende artikelen:

Lees verder...

Gilles Deleuze & Spinoza in meervoud

Naar aanleiding van het blog van gisteren waarin ik een citaat bracht van Gilles Deleuze uit zijn Spinoza: Practical Philosophy [1988, oorspr. Frans 1970] realiseerde ik mij dat ik in de loop der jaren al heel wat blogs over Deleuze heb gebracht. Het leek me handig, al was het maar voor mijn eigen studie (ik zie mij binnenkort wel weer eens met Deleuze bezighouden), die blogs bij elkaar te zetten. Daarbij heb ik niet de blogs meegenomen waarin alleen maar zijn naam valt of heel weinig wordt meegedeeld.

 

Hier deze lijst in tijdsvolgorde:

Lees verder...