Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [tekst-PDF]
             Blogger en curator: Stan Verdult

Joaquín Sorolla y Bastida (1863 - 1923) schilderde Spinoza-portret ca. 1900-1902

Op 18 augustus 2008 had ik het blog "Spinozaportret toegeschreven aan Joaquin Sorolla." Er was kort tevoren naar buiten gebracht dat een schilderij uit de nalatenschap van hoogleraar experimentele psychologie dr. Luis Simarro, waarvan lang onbekend was gebleven wie het schilderde, kon worden toegeschreven aan Joaquín Sorolla. Dat het bij de afgebeelde persoon om Spinoza ging, was eigenlijk wel duidelijk, maar helemaal zeker was het nog niet.

Aanleiding voor dit nieuwe blog is dat ik (zoals dat meestal gaat: zoekend naar iemand anders) op een tekst stuitte die enige jaren later was verschenen over de zoektocht naar dat schilderij.

Jesé Javier Campos Bueno, "Un retrato de Spinoza pintado por Sorolla." In: F.J. Martinez (Ed.), Spinoza en su siglo. Madrid, Bibliotheca Nueva, 2012, pp.181-201. 

Van de vertaling door Sabrina van Dijk wordt een PDF verspreid:
José Javier Campos Bueno, "Een portret van Spinoza geschilderd door Sorolla" (2012 - PDF)

Bijna aandoenlijk is te lezen hoe gepoogd werd te achterhalen aan de hand van welke afbeelding/foto Sorolla moet hebben gewerkt. Over de kleinste details wordt minutueus informatie gegeven, maar intussen wordt het Haagse Spinoza-portret als het Wolfenbütteler gepresenteerd, wordt de OP in 1667 gedateerd, en nog zo een en ander.

De auteur is van het volgende overtuigd: "Geen twijfel mogelijk dat het een groot geluk is voor de Spinozisten dat ze nu kunnen zeggen dat het ongetwijfeld beste portret van de filosoof is gemaakt door een universele schilder zoals Sorolla. Er zijn niet veel artistieke voorstellingen gemaakt als compliment aan de gedachte en als triomf aan de wetenschap (Campos Bueno, 2010) maar in dit geval, is het resultaat een opmerkelijk portret, of op zijn minst vertederend omdat het de melancholische menselijkheid ademt en de leergierigheid van een rustige man die, denkend aan Borges, droomt over een duidelijk labyrint, vrij van metafoor en mythe, bouwend aan de oneindige kaart van datgene wat al zijn sterren zijn."

Lees verder...

Carl Gebhardt's interpretatie van Spinoza's Caute-zegel

Lakzegel van Spinoza op de pagina publicaties van de VHSTijdens de Spinozadag van afgelopen zondag verwees Henri Krop naar de publicatie van Carl Gebhardt die in het 4e nummer van Chronicon Spinozanum 4 (1924-26] in de rubriek "Varia Spinozana" een nieuwe interpretatie gaf van het Caute-zegel van Spinoza.

In dit blog breng ik deze korte tekst. Daarna geef ik de links naar mijn interpretatie van dit Caute-zegel. 

Lees verder...

Morgen: la Jornada de Spinoza

Drie weken geleden schreef ik een blog over de oprichting van de Sociedad Spinoza de Sevilla die een week later zou plaats hebben. Ik schreef daarbij: "Misschien kunnen ze een injectie betekenen voor de Spaanse Spinoza Vereniging, El SEMINARIO SPINOZA de España , waarvan de website geen activiteit uit de laatste jaren meer laat zien."

En zie: morgen wordt een Spinozadag, Jornada de Spinoza, gehouden die mede als opmaat dient tot de jaarvergadering, la Asamblea Ordinaria del Seminario Spinoza de España! [Cf.]
Kortom, er blijkt al een goede samenwerking.

Mij onbekende Spinoza-tekening

Maandag, op Spinoza's geboortedag, verscheen op een Macedonische website dit detail van deze treffende Spinoza-tekening. Er werd niet bij vermeld wie de maker ervan is, noch waar hij eventueel gevonden was. Toch plaats ik deze afbeelding alvast in dit blog, in de hoop er nog eens meer van te weten te komen. En hem ooit in z'n geheel aan te treffen.
Mijn gevoel/intuïtie zegt dat hij waarschijnlijk van een joodse kunstenaar is. Spinoza heeft hier in mijn ogen een iets joodsere uitstraling dan op het 'Wolfenbütteler-portret'- resp. het 'Opera-portret' (hoe riskant dit soort 'oordelen' ook zijn].

        

Lisa Park veruitwendigt in Eunoia II de 48 emoties van Ethica III

Multimediale kunstenares Lisa Park, afkomstig uit Zuid Korea, woont en werkt in New York, momenteel in het New Museum. Ze is al geruime tijd bezig met een kunstproject dat ze Eunoia noemt, Goede Geest [van het Griekse eu (goed) en nous (geest)]. Met EEG-sensoren en software voor muziekprogrammering geeft ze performances waarin ze in schalen met water trillingen van haar hersengolven tijdens de meditatie materialiseert. Zie deze Youtube-video van enige tijd terug, waarin ze met een bescheiden aantal schalen werkte.

Afgelopen zondag, 23 nov. 2014, werd haar Eunoia II op Youtube gezet, dat gewijd is aan Spinoza en waarin ze, naar het aantal door Spinoza beschreven emoties, met 48 geluidstrillingsschalen werkte.

 

Lees verder...

Vandaag onthulling gevelsteen voor moedige protestlezing over Spinoza

Straks, van 14.15-14.45 uur, zal op Plantage 26 te Leiden een gevelsteen worden onthuld bij het voormalig woonhuis van prof.dr. L.J. van Holk, voor de moedige protestlezing die hij, vandaag 74 jaar geleden, aan de Universiteit van Leiden hield over “Spinoza en de onschatbare joodse bijdrage tot het Nederlandse geestesleven.” Dit wegens protest tegen maatregelen van de Duitse bezetter tegen joodse professoren en docenten [zie voor meer informatie het blog dat ik 25 november 2010 over hem schreef. Ik hoop dat er straks foto’s van getwitterd worden]

                     

                
               En inderdaad kwam er een tweet met foto van LUF

Eerder is dan al zo’n gevelsteen onthuld voor prof.dr. J.A.J. Barge (Boerhaavelaan 6), en een voor prof.dr. R.P. Cleveringa (Rijnsburgerweg 29), en daarna volgt nog op Rapenburg 73 de onthulling van een lezenaar bij Academiegebouw door Rector Magnificus prof.mr. C.J.J.M. Stolker.

Met deze drie gevelstenen en een lezenaar die vandaag dus in Leiden worden onthuld, worden  de drie hoogleraren Cleveringa, Van Holk en Barge herdacht, die op 26 november 1940 ieder een gedenkwaardige protestrede tegen de maatregelen van de Duitse bezetter uitspraken.

De gedenkstenen komen bij de huizen waar deze professoren woonden. Hierop staan hun naam, de datum 26 november 1940 en het woord ‘protestrede’. Daarnaast wordt hun gelaatsprofiel in een enkele lijn aangeduid op de steen. Dit past bij een regel uit de protestrede van Cleveringa waarin hij zegt dat hij poogt “met een enkele lijn, een enkele aanwijzing, een enkele streep te komen tot een schets, die een suggestie is voor ontvankelijke geesten”. De lezenaar, het centrale object, brengt de gevelstenen als het ware samen en plaatst alles nadrukkelijk in het licht van het motto van de Universiteit Leiden “Libertatis Praesidium” (Bolwerk van vrijheid). De lezenaar komt op de binnenplaats van het Academiegebouw te staan.

Lees verder...

Spinoza op Lesbos [3]

Zoals ik in het vorige blog al aankondigde, volgt hier de informatie over de cursus op Lesbos die dr. Harry van den Bouwhuijsen gaat geven en die, naar ik meen, nog niet elders op internet te vinden is.

Spinoza over ‘vrije wil’ en menselijke vrijheid

Hebben wij mensen een vrije wil? Die vraag houdt theologen en westerse filosofen nu al bijna tweeduizend jaar bezig. De laatste tijd hebben ook neurowetenschappers zich in het debat gemengd. Maar kunnen neurowetenschappers – ondanks hun pretentie – filosofische vragen beslissen als “Hebben mensen een vrije wil?” of “Is menselijke vrijheid mogelijk zonder vrije wil?” Zij zorgen vaak voor verwarring doordat zij uit de bevinding dat bewuste beslissingen vaak (altijd?) het resultaat zijn van onbewuste processen onterecht de filosofische conclusie trekken dat de vrije wil dus niet bestaat, en dat de mens dus onvrij is. De filosofische discussie over vrije wil en menselijke vrijheid is echter veel breder dan de neuropsychologische discussie over de onbewuste oorsprongen van ons bewuste handelen. Maar ook filosofen zijn nog altijd niet in staat deze kwestie tot een voor iedereen bevredigende oplossing te brengen. Een meerderheid van de huidige deelnemers aan het debat is van mening dat een vrije wil te verenigen is met het deterministische beeld van de wereld dat de natuurwetenschappen ons voorhouden. Een minderheid (de ‘harde deterministen’) vindt echter dat dit niet het geval is. Spinoza behoort tot deze minderheid. Maar anders dan de huidige harde deterministen is Spinoza van mening dat de mens zonder ‘vrije wil’ zich toch tot een vrij mens kan ontwikkelen, zowel in zijn persoonlijk leven als in staatsverband. 

Lees verder...

Spinoza op Lesbos [2]

Zoals ik in het vorige blog al schreef valt het op dat er steeds meer Nederlandse cursussen over Spinoza op Lesbos worden gegeven. Dat zijn in 2015 de volgende - ik breng ze hier eerst in schema en geef daarna wat meer informatie:

 

Lees verder...

Spinoza en Lesbos [1]

Er lijkt zich een nauwe band aan het ontwikkelen te zijn tussen Spinoza en Lesbos. Ik bedoel dat het opvalt dat er steeds meer Nederlandse cursussen over Spinoza op Lesbos worden gegeven. Daarover in een volgend blog meer. Eerst wil ik het in dit blog hebben over een eerste, hoewel indirectere associatie van Spinoza met Lesbos en wel via wat hij in de laatste paragraaf, §4, van het Politiek Traktaat schrijft over de Amazonen. De paragraaf uit de vertaling van Willem Meijer plaats ik aan het eind van dit blog (is eenvoudiger, want die bestaat al digitaal i.t.t. de vertaling van Karel D’huyvetters).

In de Griekse mythen werden de eilanden Taurus, Lemnos en Lesbos door de Amazonen bewoond. Zij leefden zonder mannen en namen alleen contact op met mannelijke buren als ze nageslacht wilden. Jongetjes baby’s werden gedood, alleen meisjes opgevoed. Lesbos werd de naamgever voor de liefde van vrouwen voor vrouwen: lesbische liefde. Zo genoemd daar de zevenhonderd jaar voor Christus op het eiland Lesbos wonende dichteres Sappho, die talloze minnaressen had en gedichten over vrouwenliefde schreef. *)

In die 4e paragraaf in het 11e hoofdstuk over de democratie wil Spinoza nagaan waarom vrouwen van het bestuur zijn uitgesloten en met name of dit vanuit hun natuur (hoe ze zijn) gebeurt of louter door wetgeving. In het laatste geval zou dat kunnen worden gewijzigd, in het eerste geval zou het een onveranderlijk gegeven zijn. Ik ga het niet nog eens uitgebreid over Spinoza’s vrouwbeeld hebben en over deze 'zwarte bladzijde' in zijn politieke filosofie. Daarover is al veel geschreven, ook op dit weblog.

Lees verder...

Leo Strauss’s "Spinoza 1959 Course Transcript"

Over Leo Strauss ging het al in diverse blogs. Zo onlangs over enige recent verschenen boeken (cf. en cf.). Bekend is dat hij in het najaar van 1959 aan de Universiteit van Chicago een cursus over Spinoza verzorgde. Daarin ging het – uiteraard – vooral over de filosofie van de TTP.

George Anastaplo gaf in het hoofdstuk  “Leo Strauss at the University of Chicago” in Kenneth L. Deutsch & John Albert Murley (Eds), Leo Strauss, the Straussians, and the American Regime [Rowman & Littlefield, 1999 – books.google] een uitgebreid overzicht van de cursussen die Strauss daar gaf, o.a., zoals gezegd in de herfst van 1959 over Spinoza [cf. de betreffende pagina].

Op de website van het Leo Strauss Center in Chicago, waarvan de opzet is o.a. alle geluidsbanden en teksten van Strauss te digitaliseren, staat: "Seminar in Political Philosophy: Spinoza," offered in autumn quarter 1959, covered the Theological-Political Treatise. There are no existing audiofiles. [cf.] en ook elders staat uitdrukkelijk: No Audio - No Transcript [cf.].

Wat wil echter het geval: op archive.org staat te lezen en te downloaden: "Leo Strauss Spinoza 1959 Course Transcript" [archive.org] – ruim 300 pagina’s typoscript [zie hier al Strauss's werken op archive.org].

Niet dat ik méér deed dan er wat doorheen bladeren. Het leek me echter nuttig dit hier te melden voor degenen die Strauss en/of de TTP diepgaand willen bestuderen.

Tussen zijn 'How to study Spinoza’s Theologico-Political Treatise uit 1948 [in 1952 opgenomen in de essaybundel Persecution and the art of writing] en zijn uitgave van de Engelse vertaling van zijn Die Religionskritik Spinozas als Grundlage seiner Bibelwissenschaft: Untersuchungen zu Spinozas Theologisch-politischem Traktak (1930) als Spinoza's Critique of Religion (1965) met een belangrijk nogal autobiografisch voorwoord, had hij dus in 1959 een uitgebreide cursus over Spinoza verzorgd - over vooral the Political Philosophy of Spinoza.

___________

Leo Strauss op en.wikipedia 

Een andere terugblik op de Spinozadag - over het blijven slijpen van de diamant

De Spinozadag die ik gisteren voor de vijfde keer bijwoonde (ik miste de 6e en 7e), werd om meerdere redenen een bijzondere ervaring voor me. Zoals ik in mijn impressie [cf. blog] al aangaf was het uiteraard leuk te horen dat mijn Spinoza-blog zo breed gewaardeerd wordt. Er werd - toen het door Frank van Kreuningen genoemd werd - spontaan voor geapplaudisseerd. Dat maak je niet vaak mee.

Het is uiteraard heel leuk om mede in Spinoza-geïnteresseerden die je maar af en toe tegenkomt, op zo’n dag te ontmoeten. Leuk vond ik het een stel dat ik van de VHS-zomercursussen kende, tijdens deze Spinozadag te treffen, die zij voor het eerst bijwoonden.

Er kwamen mensen naar me toe die me een hand wilden geven: zo bv. Eliane Beyer die zich voorstelde en me even wilde laten weten dat zij degene was die mij op de linoleumsnede van Spinoza van de Rus Lev Pavlovich Lapin had gewezen [cf. blog]. Dat was drie jaar geleden! Leuk toch.

Saskia Pfaeltzer, kunstenares en illustrator van Spinoza’s achtbaan, liet weten dat ze mijn bespreking van hun boek erg waardeerde [cf.]. Ik had daarin een opmerking gemaakt over een tekening waarop Spinoza met z'n laarzen door de Bijbel stapte, en liet haar weten dat mij was opgevallen dat Henri Krop uit het dagboek van de Deense wetenschapper Ole Borch (Olaus Borrichus) citeerde dat hij op zijn rondreis door Nederland aan het eind van de jaren 1650 had gehoord van een ex-jood die de Bijbel “aan zijn laars lapte!” Daardoor moest ik mijn opmerking over haar tekening waar ik moeite mee had, misschien aanpassen. Nu vermoed ik dat het “aan zijn laars lappen van de Bijbel” een vrije weergave van Krop betreft, maar toch: wellicht wordt precies dít weergegeven in haar tekening.

Lees verder...

Vandaag Spinoza's geboortedag

Het was mij, gezien het blog over de gisteren gehouden Spinozadag, uiteraard niet ontgaan dat vandaag de geboortedag is van Spinoza.
Ik vind het echter wel aardig hier nog even de tekst te brengen van de joodse historicus Mitchell A. Levin die deze rubriek verzorgt

This Day, November 24, In Jewish History by Mitchell A. Levin  

1632: Birthdate of Baruch Spinoza (known also as Benedict De Spinoza). The life and philosophy of Spinoza are too complex for this brief daily blurb and you are urged to read more about him on your own) In brief Spinoza was born in Amsterdam to Sephardic Jews who had fled from the Inquisition in Portugal, Spinoza received a rigorous Jewish education including the study of such “modern” commentators as Maimonides and Ibn Ezra.   However his inquiring mind led to learn Latin and to study with so-called free-thinkers.  He became a disciple of Descartes and his rationalist philosophic approach to life.  Spinoza was a pantheist believing that God was within nature and not above nature with His own divine will.  To paraphrase Telushkin, Spinoza did not believe that God created nature, but that God is Nature.  In 1656, while still in his twenties, Spinoza was excommunicated (in Hebrew “kerem”) for denying the immortality of the soul and God’s authorship of the Torah.  On this latter point, Spinoza was a forerunner of modern Biblical critics.  He believed that the Torah had not been written by Moses, but by Ezra the Scribe.  The ban from the Jewish community was total.  Spinoza spent the rest of his life moving from place to place in Holland studying and developing his philosophical works.  At one point he joined a Mennonite sect and changed his name to Benedictus or Benedict. By the time of his death in 1677, Spinoza had developed a philosophy of rational pantheism in which to “know” nature is to know God.  Over the centuries, many Jews have expressed their displeasure over Spinoza’s excommunication.  In the 1950’s no less a figure than David Ben Gurion tried unsuccessfully to have the ban lifted.  From the writings of Spinoza: “As long as a man imagines a thing is impossible, so long will he be unable to do it.”  “Men who are ruled by reason desire nothing for themselves which they would not wish for all humankind.”  (Sounds like Hillel).

ASK/Paradiso-Spinozadag 2014

Hier stromen de bezoekers gisteren kort na 11:30 uur Paradiso binnen om de Spinozadag te gaan bijwonen. Op dat moment konden zij nog niet weten dat het een goed geslaagde dag zou gaan worden.

Het werd de zevende Spinozadag alweer. Met deze dag wordt herdacht dat 382 jaar geleden Spinoza in Amsterdam geboren werd. 

Lees verder...

Spinoza vanuit een hogere gezichtshoek

Zo houdt de Amsterdamse wethouder economische zaken, zee- & luchthaven, kunst & cultuur enig toezicht op het Spinozabeeld.

Foto op19 november 2014 genomen en getweet door Chris Buijink, Voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, vanaf de kamer van wethouder Kajsa Ollongren.

Oliver Wendell Holmes (1841–1935) Amerikaans opperrechter die graag Spinoza las - voor z'n plezier

Engeland kende Sir Frederick Pollock (1845 - 1937) rechtsgeleerde en Spinoza-deskundige. In diezelfde periode kende de VS van Amerika ook een rechtsgeleerde die zich intensief met Spinoza zou hebben beziggehouden: opperrechter Oliver Wendell Holmes, vooral beroemd om zijn “Free Speech decisions” en metname om zijn criterium voor de grenzen aan vrijheid van spreken: alleen wanneer wat gezegd of geschreven werd een "clear and present danger" voor geweld tegen de staat vormde, kon het aangepakt worden.

Oliver Wendell Holmes (1841–1935) read and reread Spinoza’s Ethics, and  his famous formulation that freedom of thought reached a limit only when it posed a “clear and present danger” appears to have been made under Spinoza’s influence.” Aldus David S. Winston in zijn lemma “Baruch Spinoza” in The Encyclopedia of religion [cf. het vorige blog; het citaat werd aanleiding voor dit blog).

Pollock had a lifelong correspondence with US Supreme Court Justice Oliver Wendell Holmes. [Cf.]

Opmerkeljk is hoeveel er over die man en zijn criterium geschreven is. Het lijkt ook wel of iedereen in Amerika dat op school kreeg.

Ook Steven Nadler wijst nog eens naar dat criterium van Holmes, a “clear and present danger”, in zijn The Stone-essay van 5 febr. 2012 [Cf.], waarin hij schrijft het jammer te vinden dat Spinoza niet verder ging in zijn verdediging van vrijheid van spreken.

Lees verder...

Tot morgen op de Spinozadag in Paradiso

David S. Winston schreef lemma Baruch Spinoza in "The Encyclopedia of religion"

 

Mircea Eliade (1907 - 1986), de bekende Roemeense historicus, filosoof en religietheoreticus (bekend van het onderscheid tussen het profane en het sacrale cf.) werd in de 1980-iger jaren hoofdredacteur van een groot project om tot een encyclopedie van de religie te komen. Het werden 16 delen.

Mircea Eliade (ed.), The Encyclopedia of religion. New York, Macmillan Punlishing Co., 1987 [16 vols]

Het 14e deel bevat een artikel van David Winston, "Barukh Spinoza," [Vol. 14, pp. 7-11 - wordt niet vermeld in de toch zo gedegen Duitse Spinozabibliografie]

In 1993 werden telkens twee banden in een gebracht, zodat de reeks uit acht banden bestond.

De tweede editie verscheen in 2005, behalve in druk ook online. Het bevat bijna alle 2750 ingangen van de eerste editie, waarvan vele geüpdate werden (zo werd Barukh Baruch) en bijna 600 nieuwe lemma’s toegevoegd werden [cf.]. Voor die online editie dien je normaliter dan wel een toegangscode (aangeschaft) te hebben. Maar hij is ook open toegankelijk op librarum.org

Hier de link naar het lemma Baruch Spinoza door DAVID WINSTON (2005) in de Encyclopedia of religion SECOND EDITION.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [57] Eerst Bordeauxwijn of Leffe met Manchego dan Spinoza

Onze minister-president Mark Rutte sprak - in het Duits - bij het in ontvangst nemen in Berlijn van de Walther Rathenau Preis zijn trotse dankwoorden uit. Enige alinea's uit het midden van zijn toespraak:

[...] 

De jonge Vlaamse wetenschapper Jonathan Holslag doet onderzoek naar de relatie tussen Azie en Europa. Ik ben het zeker niet altijd met hem eens, maar wat mij raakte is zijn pleidooi voor de kwaliteit van Europa en voor het Europese vakmanschap. Voor `goed gemaakte spullen die voor eeuwig mooi blijven', zoals hij dat formuleert. Volgens Holslag moeten we deze kwaliteit weer tot middelpunt maken van het Europese bedrijf. Dan kan er sprake zijn van 'een opwaartse klim naar duurzaamheid, schoonheid en uiteindelijk geluk'. 'Een nieuwe sprong in de beschaving.'

Het zijn hoogdravende woorden, maar ze raken wel een kern. Europa heeft producten van topkwaliteit in huis. Wil je een auto van de allerbeste kwaliteit dan ga je naar Muenchen of Ingolstadt, voor mode moet je in Milaan zijn, het mooiste design vind je in Kopenhagen of Amsterdam. En dan heb ik het nog niets eens over de Franse Bordeaux, de Spaanse Manchego of een Belgische Leffe.

Hetzelfde geldt voor onze unieke denkkracht en creativiteit, nu en in het verleden. Alleen al Duitsland en Nederland staan samen voor een onvoorstelbare rijkdom aan cultureel en intellectueel erfgoed. Ik hoef alleen maar de namen Goethe, Bach, Thomas Mann, Rembrandt, Erasmus, Van Gogh en Spinoza te noemen.

Breng dat bij elkaar, en er ontstaan de mooiste kruisbestuivingen. Een voorbeeld uit mijn eigen achtertuin: de Spaanse architecten Antonio Cruz en Antonio Ortiz verbouwden het Amsterdamse Rijksmuseum - met grandioos resultaat. Of neem de hoogtechnologische stedelijke netwerken die in Europa ontstaan. Steden als Eindhoven - het slimste stukje aarde ter wereld - Milaan en Duesseldorf zijn topcentra van creativiteit en innovatie."  [Hier de hele toespraak - cf ook hier]

 

Zier hier een passage in een brief aan een antisemiet waarin Walther Rathenau Spinoza noemt - tussen Marx en Christus.

Boek over Leo Strauss met wél Spinoza

Moest ik onlangs in een blog vaststellen dat een boek over Leo Strauss dat recent (in september) verscheen, helemaal niets over Spinoza had, intussen ontdekte ik dat een maand eerder een boek over Strauss uitkwam dat uitdrukkelijk wél en uitvoerig Strauss's Spinoza-benadering behandelt:

Martin D. Yaffe & Richard S. Ruderman, Reorientation: Leo Strauss in the 1930s. Palgrave Macmillan, 2014, books.google

Daarin van Steven Frankel Chapter 2, "Spinoza's Critique of Religion. Reading the Low in Light of The High". 

De redacteuren schrijven daarover in de inleiding:

"Steven Frankel looks at the dramatic change in Strauss's understanding of the seminal Jewish apostate Baruch Spinoza. It was, after all, Spinoza, more than any other thinker, who initially convinced Strauss of the impossibility of a return to classical thought. Frankel focuses on the so-called autobiographical Preface to the 1962 English translation of Strauss's Spinoza's Critique of Religion. He shows that that Preface,*) rather than being genuinely autobiographical, is in fact a kind of series of "Socratic dialogues" pitting various philosophical authorities against one another—Martin Buber against Heidegger, Cohen against Spinoza, Rosenzweig against Maimonides, and liberalism against Zionism. Frankel helps us to see that Strauss, rather than trying to show or illuminate the specific historical influences that shaped his youthful (limited) understanding of Spinoza and related questions, had, by 1962, become capable of seeing the ways in which the apparently time-bound disputes of the 1920s and 1930s were in fact iterations (strikingly new ones in many ways) of various permanent questions."

Of dat zo blijft is uiteraard onzeker, maar momenteel is juist dat hoofdstuk in z'n geheel via books.google te lezen. Die tip geef ik bij dezen graag door (met nóg eens deze foto van Leo Strauss  op de cover van dat andere boek, hoewel hij die leefde van 1899 - 1973 in de 1930-iger jaren er niet zo zal hebben uitgezien).

*) De Preface van Strauss's Spinoza's Critique of Religion is bij books.google in z'n geheel te lezen.  

 

Duits boek over Spinoza's Politiek traktaat

Begin vorige maand is dit boek verschenen (de uitgever heeft books.google nog niet toegestaan erin te laten snuffelen...):

Wolfgang Bartuschat, Stephan Kirste u. Manfred Walther (Hrsg.), Naturalismus und Demokratie. Spinozas "Politischer Traktat" im Kontext seines Systems. Ein Kommentar. Mohr Siebeck, 2014 –
ISBN
978-3-16-153527-7

Ein Kommentar zu Spinozas letztem Werk Tractatus politicus , das 1677/78 unvollendet publiziert wurde, war bislang ein Desiderat. Spinozas Theorie der Politik, des Staates und des Rechts ist anders als seine Metaphysik und seine Religionsphilosophie im deutschsprachigen Bereich lange wenig beachtet worden. Erst in jüngerer Zeit ist die Beschäftigung mit Spinozas politischer Philosophie auch in Deutschland wieder intensiver geworden. Nach einer Bestimmung des Ortes der Politischen Philosophie und stets im Kontext von Spinozas Gesamtwerk kommentiert der Band zunächst Spinozas Theorie der natürlichen Genese von Recht und Staat, sodann die Grundlagen der politischen Philosophie, das Verhältnis von natürlichem und staatlichem Recht, die Theorie der Souveränität und der internationalen Beziehungen. Auf dieser Grundlage folgt dann die Interpretation seiner Konzeption einer Optimierung des Systems politisch-rechtlicher Institutionen für alle drei Regierungsformen. Abschließend werden die Aktualität des Denkens Spinozas und sein Einfluss auf gegenwärtige Debatten analysiert.  

Lees verder...