Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

Spinoza's beeldengalerij 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

      Iconographia Spinozana

               1632   -   1677 

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [PDF] Ethica-vert. van Dionijs Burger [PDF] Tractatus Politicus vert. van dr. Willem Meijer [PDF]                            Blogger en curator: Stan Verdult

Spinoza in Civis Mundi

Dr. Heidi S.C.A. Muijen studeerde wijsbegeerte en volgde een post-HBO opleiding beeldende creatieve therapie en promoveerde in 2001 op metaforen in communicatie en veranderingsprocessen. [cf. haar website Thymia, filosofische praktijk voor levenskunst en creatieve ontwikkeling]

Sinds 2011 werkt ze aan een artikelenreeks over “Levenskunst & Levensgeluk” in Civis Mundi, Tijdschrift voor Politieke Filosofie en Cultuur. Een enkele maal komt daarin ook Spinoza voor, die in het recentste nummer van 18 mei zelfs twee alinea’s krijgt. Daarop wees Wim Goris mij.

Het is meer voor de volledigheid dat ik er hier naar verwijs (ik wil in dit blog immers liefst alles opnemen waarin Spinoza aan de orde is), maar erg uitnodigend om te lezen is haar tekst bepaald niet. Enfin, u kunt er eens een kijkje gaan nemen.

Wilhelm Heinse (1746-1803) nam in de Spinoza-Streit een eigen positie in

Wilhelm Heinse, voluit Johann Jakob Wilhelm Heinse, was een Duitse schrijver van verhalen en kunstcriticus die volledig meedeed aan de Sturm und Drang-periode en behoorlijke invloed uitoefende op de romantici. Als rechtenstudent in Erfurt ontmoette Heinse de schrijver Christoph Martin Wieland en via hem Johann Wilhelm Ludwig Gleim, die bekend stond om zijn patronage van jonge dichters en die in 1772 Heinse een post als Hofmeister bezorgde bij de familie Massow in Quedlinburg. In 1774 ging hij naar Düsseldorf, waar hij het blad voor vrouwen Iris, hielp redigeren. Na reizen naar Italië tussen 1780 en 1783, keerde hij naar Duitsland terug en werd bibliothecaris van de aartsbisschop  van Mainz in Aschaffenburg.

Een bekende novelle van Heinse is Ardinghello und die glückseligen Inseln (1787); de held is een kunstenaar en dromer die zijn utopia vindt op een Grieks eiland. Het verheerlijkt erotiek en esthetiek  waarmee het de voorloper werd van de Künstlerroman van de Romantische beweging. In zijn tweede novelle, Hildegard von Hohenthal (1795–96), speelt muziek die de schildrkunst in het eerste verhaal had; het wordt beschouwd als een bijdrage aan de muziekkritiek. In een kritisch essay, Über einige Gemälde der Düsseldorfer Galerie (1776–77), benadrukt hij de afhankelijkheid van kunstproductie van historische en nationale omstandigheden.

Lees verder...

Open brief aan de eigenaar van het 'Graat-Spinoza'-portret

Geachte heer Constant Vecht,

Op dit Spinoza-blog is het al vaak gegaan over dit schilderij dat u in 2013 hebt verworven en waarin u – volkomen terecht wat mij betreft – Benedictus de Spinoza afgebeeld zag. [Zie onder een overzicht van alle blogs]. Dit blog heeft zich ontpopt als dé plek waarop informatie en meningen over dit schilderij uitgewisseld worden. Zo'n platform is nodig en wordt eigenlijk nog te weinig gebruikt. U maakt er wel gebruik van; gisteren nog om mee te delen dat de informatie die u betwist, door de RKD op uw verzoek weer van de site is gehaald [cf. reacties op dit blog].

Mij hebt u tot driemaal toe gevraagd of ik wilde bevorderen dat Spinoza-kenners o.l.v. de Vereniging Het Spinozahuis een lobby in de richting van de RKD zouden willen opzetten om te bevorderen dat wordt meegewerkt aan het formeren van een groep deskundigen om tot duidelijkheid over het schilderij te komen.

Ik heb hier veel over nagedacht en vooral betwijfeld of ik dat wel kon doen. U ontving van mij tot heden daarop nog geen reactie op deze vraag. In deze Open brief wil ik verantwoorden waarom ik niet aan uw verzoek kan en wil voldoen. Ik geef dit antwoord in het openbaar, daar ik Spinoza-blogger ben en bloggen doe je nu eenmaal openbaar.

Lees verder...

Toshimasa Yasukata’s boek over Lessing en zijn 'Spinozisme' staat online

Zoals het vaak gaat: het serendipisch vinden van iets via iets anders en dan wéér iets anders, hield mij vandaag weer eens af van wat ik me eigenlijk voorgenomen had te doen… Dat blog komt dan later wel.

Elke zondag begin ik met even te kijken of #Spinoza Now iets heeft. Daarin brengt Aviva Dierckx een verzameling oude en nieuwe links naar internet-pagina’s met iets over Spinoza. Daaruit pikte ik de link naar een blog “Jacobi and Spinozism”. Het vergde wat doorzoeken op de betreffende website tot ik doorhad dat sinds 12 juni 2011 ene Robert Kennerson onder de verzameltitel “Spinoza Conversations,” hoofdstuk voor hoofdstuk het boek van Toshimasa Yasukata, waarvan hij alleen de ondertitel nam “Lessing on Christianity and Reason” op internet plaatste.

Het betrof het boek van de Japanner

Toshimasa Yasukata, Lessing's Philosophy Of Religion And The German Enlightenment. Lessing on Christianity and Reason. Oxford University Press, 2002 – books.google

"Gotthold Ephraim Lessing (1729-81) stands as a key figure in German intellectual history, a bridge joining Luther, Leibniz, and German idealism. Despite his well-recognized importance in the history of thought, Lessing as theologian or philosopher of religion remains an enigmatic figure. Scholars refer to the "riddle" or "mystery" of Lessing, a mystery that has proved intractable because of his reticence on the subject of the final conclusions of his intellectual project. Toshimasa Yasukata seeks to unravel this mystery. Based on intensive study of the entire corpus of Lessing's philosophical and theological writings as well as the extensive secondary literature, Yasukata's work takes us into the systematic core of Lessing's thought. From his penetrating and sophisticated analysis of Lessing's developing position on Christianity and reason, there emerges a fresh image of Lessing as a creative modern mind, who is both shaped by and gives shape to the Christian heritage.
The first comprehensive study in English of Lessing's theological and philosophical thought, this book will appeal to all those interested in the history of modern theology, as well as specialists in the Enlightenment and the German romantic movement."

Lees verder...

De "post-Spinozist outlook" van Diderot en Lessing

Voor wat ze met “post-Spinozist outlook” of “post-Spinozist climate” bedoelt verwijs ik naar haar inleiding in

Louise Crowther, Diderot and Lessing as Exemplars of a Post-Spinozist Mentality. MHRA [vol. 78 in the MHRA Texts & Dissertations series], 2010

Renowned as the chief challenger of traditional views of morality, man's freedom, and religion from 1650-1750, Benedict de Spinoza (1632-77) spread alarm and confusion throughout Europe through his writings. Theologians and rulers desperately sought to ban the spread of Spinozist ideas, and, in the post-Spinozist climate, eighteenth-century thinkers, often exasperated and perplexed, attempted to cope with the fallout from this intellectual explosion. The philosophical radicalism of Denis Diderot (1713-84), a French philosophe, and Gotthold Ephraim Lessing (1729-81), a German philosopher, well exemplifies the post-Spinozist mentality that permeated eighteenth-century thinking. As they grapple with the loss of intellectual, moral, and theological certainties, Diderot and Lessing re-work post-Spinozist ideas and in many instances elucidate even more radical ideas than Spinoza himself had envisaged.

 

Lees verder...

Spinoza-beeld van Gerard Brouwer in Rijnsburg

Andrea Cimarelli begon op 15 mei een blog dat kennelijk een serie moet worden: “Spinoza e Nietzsche: questione di necessità (I).” Daarin had hij ter illustratie deze foto die gemaakt werd door Mauro Longo. Ik volsta hier met het overnemen van de fraaie foto van het Spinoza-beeld in Rijnsburg. Het bronzen beeld is gemaakt door de Katwijkse beeldhouwer Gerard Brouwer in opdracht van de Rabo-bank. Het beeld van 120 cm hoog werd in 1993 geplaatst bij Rabobank Rijndorpen, op de Vliet / Rapenburg te Rijnsburg. Cf. website Gerard Brouwer.

Voor andere foto's van het beeld zie het blog "Spinoza in beeld.".  

           Detail beeld - Foto di Mauro Longo

Lees verder...

Henk Huizenga schreef: "De 3 leefregels van Spinoza"

Het volgende is alleen bedoeld ter signalering. Hier wil ik immers alle Spinozana die ik op mijn pad tegenkom, doorgeven. Ik denk niet dat het voor mij bedoeld is en ben dan ook (nog) niet van plan het aan te schaffen en te lezen (maar wie weet…):

Henk Huizenga, De 3 leefregels van Spinoza. Scriptio [Nestor-reeks #3],  6 april 2016 - ISBN 978-90-8773-000-0 - € 14,95 – levering via "printing on demand" o.a. te bestellen bij Bruna.

Flaptekst: In de filosofie van Spinoza's gaat het vóór alles om een methode te ontwikkelen om het verstand gezond te maken en te houden. En wat is er nu belangrijker dan een gezond verstand? Alle inspanning moet daarom volgens Spinoza op dit ene doel gericht zijn. Dat vergt uithoudingsvermogen en techniek, maar ondertussen gaat het leven wel gewoon door.

Daarom heeft Spinoza 3 voorlopige leefregels opgesteld om als praktische leidraad te dienen tijdens dit onderzoek naar het hoogste goed.

Docent filosofie Hans Huizenga maakte een actuele en aantrekkelijke hertaling van Spinoza's formulering van deze 3 leefregels: Spreek de taal van de mensen, Houd maat en Pas je aan. In zijn commentaar neemt hij u, stap voor stap, mee in de gedachtegang van Nederlands grootste filosoof. 

 

Programma eerste Spinoza-congres van de Canadese Spinoza Vereniging

De in februari 2016 opgerichte Spinoza Society of Canada / Société Canadienne d'études sur Spinoza [cf. blog], houdt op 1 juni a.s. z'n eerste bijeenkomst. Er worden die middag zes lezingen gegeven, waarmee men een indruk willen geven van de stand van het Spinoza-onderzoek in Canada (en de VS). Daar het me wel aadig lijkt dit vast te houden, heb ik het programma met de abstracts achter de afbeelding geplaatst [opgehaald bij Spinoza Research Network - niet te vinden op de website van de SSC].  

 

Ook de Volkskrant geeft (via Hans Achterhuis) vier sterren aan Van Buurens Spinoza-boek

Voor de volledigheid geef ik als archivaris van Spinozana en curator van dit Spinoza-blog even door dat vandaag Hans Achterhuis in de Volkskrant zijn tevredenheid uit over het boek van Maarten van Buuren, Spinoza. Vijf wegen naar de vrijheid. Ook hij deelt vier sterren uit. [Cf. hier die VK-recensie]

Om twee redenen hoeven we niet veel waarde te hechten aan deze recensie, hoewel Achterhuis een aardige omweg heeft over 'denken van filosofen'… Hij is bevriend met Van Buuren, schreef met hem samen Erfenis zonder testament. filosofische overwegingen bij de tien geboden [cf. blog], en ik heb al vaker aangetoond (en van Buuren vertelde het in een interview over de totstandkoming van 'Erfenis' zoals aan het eind van dat blog te lezen is) dat Hans Achterhuis helemaal niets met Spinoza heeft. [Cf. ook dit blog]

Het is een best aangenaam leesbare tekst, waarin geen kritisch woord voorkomt – niet kán voorkomen, om de twee genoemde redenen. Eigenlijk is niet begrijpelijk dat de Volkskrant Achterhuis dit boek ter recensie aanbood en dat Achterhuis dat aannam. Enfin, hij leverde een vriendendienst.

 

Willem Meijer’s vertaling van het Staatkundig Vertoog in dit blog opgenomen

De oplettende bezoeker heeft het misschien al meteen gezien: sinds gisteren staat de vertaling van de Tractatus Politicus van dr. Willem Meijer uit 1901 als PDF in de kop op aanklikken.

Hoewel ik in de verslagen van mijn eerste leeservaringen met de vertaling van Karel D’huyvetters van Benedictus de Spinoza, Staatkundige verhandeling (2014) behoorlijk enthousiast was [cf. blog en blog en blog], kwamen er in de loop der tijd ook wat twijfels. Ik ben nog steeds content ermee dat we dit boek in handen hebben, maar met veel van het (erg vele) commentaar van Karel werd ik minder ingenomen: soms dringt hij iets teveel zijn eigen mening op. En daaraan stoor ik mij soms; en ik bleek niet de enige binnen de Spinoza Kring Limburg.

Sinds we in onze Spinoza Kring Limburg in het voorbije seizoen de TP aan de hand van zijn vertaling bespraken, groeide bij de nu intensievere lezing mijn kritiek. Ik had er inmiddels de Duitse vertaling van Wolfgang Bartuschat bijgenomen, daar die ook de Latijnse tekst geeft en ik ontdekte dat ik op een flink aantal plaatsen aanmerkingen op Karels vertaling moest hebben. Ik ga daarover hier geen uitgebreid verslag doen – geef alleen een paar voorbeelden.

Lees verder...

Voor Steven B. Smith is 'Jewish liberalism' eigenlijk nog steeds een oxymoron

Hij heeft een ambivalente houding zowel tegenover Spinoza als tegenover het jodendom. Al schreef hij veel over Spinoza en het liberalisme [Spinoza, Liberalism, and Jewish Identity (1997), Spinoza’s Book of Life (2003)], nog altijd kan Steven B. Smith niet goed zijn houding bepalen tegenover Spinoza en zijn rol in de modernisering van het jodendom. Een paar dagen geleden, op 16 mei, verscheen in Commentary Magazine een in mijn ogen enigszins merkwaardig stuk van zijn hand met de ondertitel: “A political and philosophical inquiry into the first modern Jew.”

De lead text luidt:

It is one of the great paradoxes of modern history that one of the most important Jewish philosophers who ever lived—indeed, the man who had perhaps the greatest influence on modern Judaism—is the one Jewish philosopher to have been excommunicated. 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [206] verkeerde toeschrijving stippelgravure Spinoza

Heel belangrijk is het niet (vandaar opname in deze rubriek), maar al enige tijd kom je een foute toeschrijving tegen van de Spinoza-gravure die Carl Traugott Riedel (1769-1832) in of na 1803 maakte [cf. dit blog van 11 aug. 2013]

Hier breng ik een deel van de gravure om duidelijk te laten zien dar er onder staat door wie hij gemaakt is. Maar hoewel duidelijk onder de gravure “C.T. Riedel” staat wordt de gravure al een poosje op internet gebracht als zijnde van C.F. Riedel, en dat wordt dan weer de porseleinschilder Gottlieb Friedrich Riedel (1724 - 1784). Zie b.v. hier op wikimedia waar de afbeelding wordt gebracht van wellcomeimages.org die verantwoordelijk lijkt voor de slordige foute toeschrijving.

Een kleinigheidje, maar misschien toch nuttig in onze kring om te weten.  Iemand moet toch zulke dingen in de gaten houden...

Komende zondag spreekt Michael Goldfarb op BBC Radio 3 over Spinoza

Uitzending om 18:45 uur [let op: zij lopen een uur achter op onze zomertijd]. Daarna zal de uitzendig aldaar na te beluisteren zijn. [Klik op de afbeelding om bij de BBC te komen]

 

Lees verder...

Trouw (Hans Dijkhuis) geeft Maarten van Buuren's Spinozaboek vier sterren!

Henri Lurié (1905 - 1994) Franse Esperantist vormde de "Cercle Omnia Animata"

Een maand geleden kwam ik de Spinoza-tekening van Nettie Bromberg (1920-1990] op het spoor [cf. blog van 15-04-2016] en zie, vandaag ontdek ik dat haar tekening gebruikt werd op de cover van dit boek:

L'Éthique par Spinoza, présentation Française par Henri Lurié. Monaco: Éditions du Rocher, 1974

          

Dit deed mij op zoek gaan naar deze Henri Lurié en op de pagina “Guide to the Papers of Constantin Brunner, 1866-2010” is het volgende over hem te lezen (cf. – zelfde info ook hier]

Henry Lurié, born in l905, was a member of the Czernowitz Ethical Seminar. Since l932 he lived with his family in Paris, where he worked as an engineer until his emigration to the USA in l957. Next to his main job he translated the texts of Constantin Brunner into French. Already in 1932 the work Spinoza contre Kant - et la cause de la Véritée spirituelle was published.*) Lurié founded the Cercle Omnia Animata, whose members discussed Spinoza and Brunner and translated Spinoza Ethics and the works of Brunner into French. After his emigration to the United States, Lurié became an associate professor of engineering at C.W. Post College (Long Island, New York.) He continued to work as a translator and published several literary works, among them Chain Mathematics. Introduction and typical Problems (l961), Spinoza, The Ethica (l964), Trilogy of Christianity (l965), and Presence de Goethe. Choix lyrique (l965). In the U.S. Lurié belonged to Walter Bernard’s Brunner-Circle. Henri Lurié died on August 1994 In Cliffside Park, New Jersey.

*) Aangevuld vanuit de Duitse Spinozabibliografie [die bovenvermeld boekje niet heeft - cf.]:
Brunner, Constantin, Spinoza contre Kant et la cause de la vérité spirituelle. Trad. et précédé d'un avant-propos par Henri Lurié. Paris: Vrin, 1932. - 104 pp.

Vertaalwerk dat ontstond via de "Cercle Omnia Animata" werd verspreid via de "Collection Omnia Animata" [cf. en cf.]

[Cover van hier; gegevens boek aangevuld vanuit deze site; zie hier over de ‘ardent supporter of Esperanto']

"Renegade Jew" blijft actueel

Heb ik net dit weekend eraan herinnerd dat het boek van Rebecca Goldstein, Betraying Spinoza. The Renegade Jew Who Gave Us Modernity, tien jaar geleden verscheen [cf. blog], bleek het ditzelfde weekend "Breaking News" dat het gebruik van de term 'Renegade Jew'  om Brill Kristol zijn oppositie tegen Donald Trump te verwijten, in de social media werd uitgelegd als anti-semitisme. [Blijf bij Cf.] 

Tien jaar Rebecca Goldstein's Betraying Spinoza

In 2006, het jaar waarin het 350 geleden was dat over Spinoza de ban werd uitgesproken, verscheen het boek van Rebecca Goldstein, Betraying Spinoza. The Renegade Jew Who Gave Us Modernity. [Nextbooks / Schocken, 2006] een van de mooiste boeken over Spinoza ooit geschreven [Anthony Gottlieb omschreef het in de New York Times als haar liefdesbrief aan de 17e eeuwse Nederlandse filosoof]. Het is fraai vertaald als De onbekende Spinoza [méér erover op haar website]. Om dat gebeuren te herdenken haal ik hier haar fraaie toespraak over Spinoza naar binnen die ze datzelfde jaar in Washington hield. [Cf. op dit blog mijn bespreking van haar boek]

Pools boek over Spinoza over de menselijke natuur

Daar er niet veel verschijnt over Spinoza's filosofie over de menselijke natuur en we daarover op dit Spinozablog discussies hebben gehad, hier voor wie het Pools meester is:

Przemyslaw Gut, Spinoza o naturze ludzkiej [over de menselijke natuur]. Lublin, Wydawnictwo KUL, 2011,

Wel aardig bij de uitgever de inhoudsopgave in te zien; cf. ook hier.

De titel klinkt nogal naar Humes' Traktaat over de menselijke natuur... 

[Deze site gaf een betere cover dan de uitgever op z'n website plaatste; maar zie hier hoe er iets in de schaduw blijft...]  

De Duitse Spinozabibliografie die dit boek niet heeft, geeft wel een hit naar het eerdere artikel van

Gut, Przemyslaw, "Afektywne podstawy relacji człowiek-Bóg w ujęciu Spinozy" [Affective Foundations of the Relationship between Man and God according to Spinoza]. In: Afektywne poznanie Boga / Moskal, Piotr (Hrsg./Ed.). - Lublin : Wydawnictwo KUL, 2006: 95-104.

De Amsterdam Cultuur-Historische Vereniging organiseert cursus Spinoza

In het najaar, van 3 oktober tot maandag 14 november 2016, organiseert de Amsterdam Cultuur-Historische Vereniging een achttal bijeenkomsten over Spinoza. Op een daarvan zal de film Spinoza. Een vrije denker worden vertoond. De cursus zal worden gegeven door dr. Jos Scheren.
Aansluitend op de cursus zal op 17 november 2016 een Spinoza stadswandeling door Amsterdam worden gehouden.

[Hier het programmaoverzicht en méér informatie].

Nieuw programma Spinoza Kring Soest

In een Nieuwsbrief en op de website heeft Gonny Pasman het komende programma van studiegroepen [cf.] en lezingen [cf.] bekend gemaakt. Zelfs wordt al aangekondigd dat Maarten van Buuren in 2018 vijf lezingen zal geven over en n.a.v. zijn boek Spinoza. Vijf wegen naar de vrijheid. Ik moet vaststellen dat mijn kritische besprekingen de SKS niet van dit plan heeft afgehouden... 

Die in Soest is een zeer actieve Spinoza Kring, zoveel is duidelijk.
Zie hier de geplande lezingen.