Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levensbeschryving van Benedictus de Spinoza [tekst-PDF]   

Blogger en curator: Stan Verdult

Spinoza-1932-penning aangeboden

Ik meld even voor de belangstellende dat Mevius.nl al enige dagen een exemplaar van de bekende Spinoza-penning van P. Turin uit 1932 aanbiedt (geen gekke prijs: €80). Hij is zo te zien nog niet verkocht. Zie hier en hier. Ik betaalde er begin dit jaar meer voor (zie dit blog).

                

Richard Mason (1948 – 2006) zijn werken over Spinoza

Na een eerste blog, waarin ik mijn speurtocht naar informatie over Richard Mason schetste, kon ik, nadat ik 'hem gevonden' had in een tweede blog een ín memoriam' of 'levensbericht' over hem brengen. Daarin worden zijn werken genoemd, maar in dit blog wil ik die nog eens vermelden. In bijna alle werken (eigenlijk alleen op de laatste na, Cambridge Minds, na) komt Spinoza voor en z'n hoofdwerken gaan voornamelijk over Spinoza. Ook zijn enige artikelen vermeld. Uit de titels wordt al wel duidelijk dat Mason zowel logicus als godsdienstfilosoof was en groot kenner van Spinoza.

Lees verder...

Ben Nadler maakte een Spinoza-portret

Ben Nadler is maker van comics & illustrations.

Born and raised in Madison, Wisconsin, Ben Nadler is a cartoonist and illustrator living in Seattle, WA. He has a Bachelor's of Fine Arts in Illustration from Rhode Island School of Design.

Hij maakte een Portrait of Baruch Spinoza, waarvan hieronder een stukje. De hele tekening is hier op zijn website te vinden. 
Zou hij familie van Steven Nadler zijn die aan de Wisconsin University in Madison doceert?

                    

De vier adviseurs over Spinoza's ban zijn bekend

Op 26 mei 2014 had ik een blog n.a.v. het artikel van Steven Nadler, "Judging Spinoza", in The Stone van 25 mei 2014, de opiniepagina van The New York Times voor filosofen en andere denkers. Hij vertelde daarin dat hij een van vier adviseurs was die in 2012 door de Portugees-joodse gemeenschap van Amsterdam om advies werd gevraagd inzake de kwestie van het al dan niet teniet doen van de ban. Hij geeft de argumenten die ertoe leidden dat door hem geadviseerd werd om dat niet te doen en om de ban de ban te laten.

Helen Hattab, zo bleek in een reactie, had op Facebook laten weten ook als adviseur gevraagd te zijn.

In een artikel in The Jewish Chronicle Online van 28 augustus j.l. "Why Baruch Spinoza is still excommunicated", doet Simon Rocker het verhaal over hoe de Haham, Dr Pinchas Toledano, hoofdrabbijn van de Portugees-Israëlietische Gemeente te Amsterdam, "a number of international Spinoza scholars" om advies vroeg over de eventuele heroverweging van de ban. Uit het stuk van Nadler weten we dat het om vier Spinoza scholars ging.

Rocker vermeldt de namen van de twee andere adviseurs: de Hebrew University scholar Yosef Kaplan die tegen herroeping adviseerde ("history cannot be changed") en... Dr Piet Steenbakkers, van de Utrechtse universiteit. Die was kennelijk voorstander van het herroepen van de ban, want zou hebben geadviseerd: "it would put to rest a vexed issue and… be a homage to an original thinker of whom the Portuguese-Jewish community has reason to be proud."

Rabbijn Toledano besliste om de ban de ban te laten.

Lees verder...

Richard Mason (1948 – 2006) a unique Spinoza scholar

Nadat ik in het vorige blog, “Op zoek naar Spinoza scholar Richard Mason,” heb laten zien hoe ik deze informatie op het spoor kwam, neem ik hier het ‘in memoriam’ over dat zijn collega en vriend John Naughton over hem schreef. Het geeft een duidelijk beeld van deze bijzondere Spinoza geleerde, over wie Herman De Dijn schreef: “Mason succeeds in presenting Spinoza’s thought in its extraordinary simplicity and at the same time this study [Spinoza: Logic, Knowledge and Religion] is a channel for Mason to question the major tenets of the standard analytical tradition. It is clear that this is not only a book for students of Spinoza but also an intervention in contemporary analytical debates.” [Cf.] 

De kwalificatie “a unique Spinoza scholar” is van Piet Steenbakkers [op dezelfde website, Cf.]

Obituary for Richard Mason

 

 

Richard Mason Fellow of Wolfson since 1994
Born 19 August 1948 – Died 1 June 2006

 

Lees verder...

Op zoek naar Spinoza scholar Richard Mason

Een email van Henk Keizer werd aanleiding voor een speurtocht op internet of er enige informatie over hem te vinden was – over hemzelf dus en niet zozeer zijn boeken. Naar aanleiding van blogs en reacties, waarin op teksten van Mason gewezen werd, schreef Henk me: "Die Richard Mason is al in 2006 op 57-jarige leeftijd overleden. Zoiets treft en intrigeert me altijd. Zulke goede boeken schrijven (naar het schijnt) en dan zo vroeg weggaan. Kun jij iets meer van hem te weten komen?"

Die uitdaging nam ik graag aan, want ook ik werd almaar meer benieuwd naar hem. Als ik dan vervolgens merk dat er geen wikipedia of andere pagina op internet over hem te vinden is, motiveert dat mij extra om zoveel mogelijk bijeen te zoeken en daarmee dan zo'n eerste pagina op internet te maken. Voor zo’n klus heb ik, als het om een bestudeerder van Spinoza gaat, voor dit blog dan graag enige tijd over. En flink wat tijd kostte het dit keer, want aanvankelijk vond ik niets of werd ik op verkeerd spoor gezet. Een complicerende factor is namelijk dat er nóg een jongere Richard Mason is die boeken schrijft en wiens hits Google dus voorop zet.

Ik maak over deze speurtocht dit aparte inleidende blog om er het komende blog met inhoudelijke informatie over Mason niet mee te 'belasten'.

Lees verder...

Interview met Diego Tatián

Via Google_nieuws zie ik dat voorbije dagen een interview verscheen met Diego Tatián,  hoogleraar politieke filosofie aan de Nationale Universiteit van Córdoba, n.a.v. zijn laatste boek dat ik in een blog van 25 april 2014 signaleerde:

Diego Tatián, Spinoza. Filosofía terrena. Ediciones Colihue, 2014

Het interview draagt een wat enigmatische titel: Diego Tatián, “La melancolía es la pasión antipolítica por antonomasia” dat ik lees als: "Melancholie is antonomasia voor antipolitieke passie" *). Het laat zich via google benaderend vertalen, waardoor een beetje te begrijpen is waar het zo ongeveer over gaat. Het blijkt dat hij geleidelijk aan een eigen Zuid-Amerikaanse Spinoza-receptie aan het ontwikkelen is die anders is dan de Franse en Italiaanse.

Aardig is dat hij op het eind verwijst naar "een prachtig essay over transindividualiteit" dat Etienne Balibar schreef (en waarover ik het hier onlangs had).

Volgens mij wordt het langzamerhand eens tijd dat een van de laatste boeken die hij over Spinoza schreef in het Nederlands (of Engels) vertaald wordt.  

Lees verder...

Over "Schokkende boeken" w.o. dat van Adriaan Koerbagh

De voorbije dagen heb ik mezelf 'vrij' gegeven van internet, dat me de afgelopen jaren bij mij speurtochten naar Spinoza vaak veel te veel heeft opgeslorpt. Dat ga ik vaker en misschien zelfs langer doen - pauze nemen. Maar intussen staat internet op zijn beurt niet stil en tref ik een volle mailbox die afgewerkt dient te worden. En ook elders gebeurde het een en ander waaraan ik anders direct aandacht gaf. Maar dat kan ook best een paar dagen later.

Zo bracht Anton Bossers mij ervan op de hoogte dat donderdag dit boek uitkwam:

Rick Honings , Lotte Jensen en Olga van Marion (Red.), Schokkende boeken. Uitg. Verloren, 2014

Het hoofdstuk van Marc van Oostendorp, "Verwarring baren en onverstaanbaar spreken. Adriaan Koerbagh tegen de elite" verscheen als voorpublicatie op Neder-L met de titel: "Hoe een 17-eeuws woordenboekmaker het opnam tegen de elite – en dat met de dood bekocht."

Het is inmiddels duidelijk dat Adriaan Koerbagh niet meer vergeten wordt.  

Ik geef hieronder meteen de hele inhoudsopgave van Schokkende boeken:

 

Lees verder...

Ter afronding misschien Don Garrett

Na twee lange discussies die in elkaars verlengde lagen, over “De eeuwigheid van de menselijke geest” [cf. blog] en over “Het lezen en begrijpen van Ethica 2/8 e.v.” [cf. blog] zocht ik naar teksten die handelden over ongeveer dezelfde plaatsen bij Spinoza. Eerst kwam ik op het spoor van Richard Mason, Spinoza: Logic, Knowledge and Religion [Ashgate Publishing, Ltd., 2007 – books.google] die nuttige zienswijzen lijkt te bieden.

Daarna ontdekte ik een in mijn ogen nog belangrijker stuk, n.l.  van Don Garrett, "Spinoza on the essence of the human body and the part of the mind that is eternal". In: Olli Koistinen (ed.), The Cambridge Companion to Spinoza's Ethics [Cambridge University Press (2009)] dat ik NB in mijn Spinozaboekenkast bezit, maar niet eerder in dit verband nog eens had geopend. Ik las het hoofdstuk dat – toepasselijk – het laatste van dat boek is en kreeg sterk de indruk dat  verschillende zienswijzen en posities die in de diverse reacties op deze blogs ingenomen werden, op een of andere manier hier bij elkaar werden gebracht – een zekere verzoening vonden.

Lees verder...

Spinoza-opera niet onder de hoogtepunten komend concertseizoen

Wellicht om vooruit te lopen op de jaarlijkse Uitmarkt die vrijdag in Amsterdam begint en alvast  aandacht te vragen voor het komende consertseizoen, stuurde het Concertgebouw een mailbericht rond met de hoogtepunten van het najaar.
Daarin niet de Spinoza-opera van Theo Loevendie. Ik meld het maar even.

Maar zaterdag 11 oktober 14:15 - 16:35 uur gaat The Rise of Spinoza wel z'n wereldpremière beleven [cf.]. Vergeet dat maar een hoogtepunt te noemen als je verantwoordelijk bent voor het opstellen van zo'n overzicht.

Ook als we onder de knop "Agenda" de knop 'Uitgelicht' en dan de Zaterdagmatinee aanklikken, krijgen we niet die opera te zien. Ook langs dat pad wordt Loevendies Spinoza-opera er niet uitgelicht.

Nog tweemaal een Spinoza-excursie

De voorbije dagen bracht ik mijn vooral uit foto's bestaande verslag van de door Jossi Efrat georganiseerde excursie "In de voetsporen van Spinoza."

In tegenstelling tot wat ik in het eerste van deze verslagen meedeelde, komen er nog twee van zulke dagen. En naar alle waarschijnlijkheid zijn dat de laatste, want Jossi is van plan ermee te stoppen.

Die twee data zijn: 7 en 21 september 2014. Zie in dit blog het programma en meer informatie over deze boeiende excursie.

De wintersnoge van de Portugese Synode in Amsterdam, met banken uit de Talmoed Tora aan de Houtgracht, waar Spinzoa ook nog op gezeten zal hebben.

Hierna het overzicht van de excursie-blogs: 

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [6] Spinoza in Den Haag

We zetten onze Spinoza-excursie in Den Haag voort en begonnen bij de fraaie Nieuwe Kerk, die ik hier een keer van een achterkant heb genomen.

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [5] Spinoza in Voorburg

De volgende halteplaats van de Spinoza-excursie was Voorburg, waar Spinoza van ca 1663 tot eind 1669 bij de schilder Tydeman woonde. Bekend is dat hij in de Kerkstraat heeft gewoond en vervolgens met Tydeman meeverhuisde naar de Herenstraat, maar in welk pand precies is tot heden niet bekend. We kwamen echter voor een verrassing te staan. Daarover zo dadelijk.

We begonnen bij Hofwijck, de buitenplaats van de Huygens. De reisleider wilde ons door langs deVliet te lopen laten merken hoe dichtbij het was en hoe vlot Spinoza bij Christaan Huygens was. Hij moet meermalen op Hofwijck geweest zijn. Vanwege het grote viadukt voor trein en autoverkeer was die route niet precies na te lopen, maar we kregen toch een goede indruk.

 

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [4] Spinozahuis Rijnsburg

Het eerste wat opviel (waar Jossi Efrat op wees) was: er zijn  inmiddels eindelijk richtaanwijzers aangebracht die de weg wijzen naar het Spinozahuis aan de Spinozalaan 29 in Rijnsburg. Hoe vaak heeft de VHS de gemeente daarom moeten verzoeken en hoe lang erop moeten wachten. Maar ze zijn er.

Aankomst bij het Spinozahuis. 

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [3] Sefardische begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk a/d Amstel

De volgende halteplaats vormde de Sefardisch-joodse begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk a/d Amstel. Hij was pas na wat omtrekkende bewegingen te bereiken, want 't Kampje (Kerkstraat e.o.) was afgesloten vanwege een zgn. Pure Markt, waarbij ook brandweer, politie en ambulance zich presenteerden. Maar we bereikten de ingang waar de mannen die geen hoofddeksel hadden meegenomen een keppeltje konden vinden.

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [2] Nicolas Dings' Spinoza-beeld

Na de Portugese Synagoge [zie vorig blog] liepen we langs de plekken waar Spinoza indertijd aan de Houtgracht gewoond moet hebben en langs de plek van de oude synagoge aan diezelfde al lang geleden in de 19e eeuw gedempte gracht (1874). Jossi vertelde erover en liet oude gravures zien. Er was weinig reden om er foto's te maken. *)

Daarna liepen we naar de plaats waar sinds november 2008 het beeld van Spinoza staat dat gemaakt is door Nicolas Dings. In dit weblog werden al veel foto's van dit beeld geplaatst, maar er is alle reden om weer eens te laten zien hoe fraai het er bij staat. Steeds meer mensen zijn eraan gewend geraakt en vinden het nu een fraai beeld. Mij valt op dat het er na vijf jaar zo schoon en onbeschadigs staat. Spinoza wordt kennelijk gerespecteerd.


  Eerst een overzichtsfoto die laat zien hoe het in z'n omgeving staat.

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [1] De Portugese Synagoge

Terwijl Henk Keizer en Mark Behets hier gisteren nog eens flink doorgingen met de discussie over Ethica 2/8, nam ik deel aan de door Jossi Efrat georganiseerde excursie "In de voetsporen van Spinoza." [Zie het programma in dit blog]. Ik kan hier alvast melden dat er nog plaats is in wat waarschijnlijk de allerlaatste Spinoza-excursie zal zijn die Jossi organiseert: die van 7 september 2014 a.s.

Vijf jaar geleden had ik ook al eens deelgenomen [een overzicht van de verslagen uit 2009 is hier te vinden]. Ik besloot dit jaar weer deel te nemen, daar ik wist dat het waarschijnlijk het laatste jaar zou zijn dat Jossi dit organiseerde, maar vooral ook daar deze keer Voorburg zou worden aangedaan.

Ons groepje bestond slechts uit vijf personen, waar er in Voorburg nog twee bijkwamen. Ik zal kort verslag doen in enkele blogs, waarbij het accent zal liggen op enige foto's met slechts beperkte toelichting.

De excursie begon bij de Portugese Synagoge in Amsterdam. Het was toen nog wat druilerig weer, maar het werd een stralende zondag.   

 

Lees verder...

Giuseppe Rensi (1871-1941) schreef veel o.a. over Spinoza

Deze Italiaanse filosoof en jurist was een genaturaliseerde Zwitser. Hij bezette de leerstoel voor moraalfilosofie aan de Universiteit van Genua.
Hij verzette zich tegen het fascisme.
Schreef veel, zowel filosofie als poëzie.
De Italiaanse wikipedia is behoorlijk uitgebreid en heeft een lange lijst publicaties. Daaronder

Spinoza, Formiggini, Roma 1929. Ampliato (ed. postuma) Bocca, Torino 1941. Ristampato a cura di A. Montano, Guerrini, Milano 1999. Riedito in una edizione comprendente entrambe le versioni del 1929 e del 1941, con un saggio di Roberto Evangelista, Edizioni Immanenza, Napoli, 2014, ISBN 9788898926190

Ten tijde dat hij Spinoza schreef had Rensi het idealisme van Croce en Gentile fundamenteel afgewezen en was hij een meer materialistisch positivisme richting ingeslagen. Het pantheïsme van Spinoza beoordeelde hij zoals christelijke theologen hem atheïsme verwijten daar hij de monotheïstische God had afgewezen.
Rensi streefde een synthese na van realisme en scepticisme, want de laatste houding zou de enige ware en nuttige manier zijn om de wereld te benaderen en enige mogelijke waarheid te bereiken. Het was ook de piektijd van het rensiaanse nihilisme, omdat de dood het enige is wat zeker is, en het "niets" een waarheid zou bezitten. [Lees ik in die wikipedia]

Je vraagt je af wat voor Spinoza daar uit te voorschijn zou komen.
Maar blijkbaar is zijn boekje nog van waarde, want het werd dit jaar in een Franse vertaling van Marie-José Tramuta bij Editions Alia, Paris, 2014, als e-book uitgegeven [cf.]. De vertaalster schreef ook een inleiding.

"Avec une grande clarté, Giuseppe Rensi expose les concepts et théories qui ont émaillé l'œuvre de Spinoza," aldus de Franse uitgever. 

Lees verder...

Cogitata Metafysica in Belgrado

Cogitata Metafysica, Metafysische gedachten van Benedictus de Spinoza werd uitgegeven als

Baruh Spinoza, Metafizièke misli. Grafos, Beograd, 1988 [Cf.]

In het Sloveens of Bosnisch (niet in het Servisch) toen Belgrado nog de hoofdstad van het Joegoslavië van vóór de val van het communisme tussen 1989 en 1992 was en het uiteenvallen van die staat in de daarop volgende bloedige oorlogen.

 

Inutilis scientia Spinozana [35] De cover van Hubbelings Spinozaboek

Het is inderdaad zeer klein nieuws, maar onlangs verscheen op ebay (maar is daar al weer verdwenen) de aanbieding van de tweede druk van de monografie Spinoza van Hubertus G. Hubbeling (1925 - 1986).

Het verscheen in 1966 bij Het Wereldvenster en kreeg daar in 1978 een tweede druk (met deze cover).

Drie jaar na Hubbelings overlijden kwam bij Ambo een derde herziene uitgave. Die herziening betrof alleen de aanpassing van de bibliografie (door Guido van Suchtelen). Het boekje werd in het Duits (1978) en Spaans (1981) vertaald. 


Het is aanleiding om op mijn behoorlijk kritische bespreking van 3 april 2009 te wijzen, waarin ik nu deze cover eveneens opneem.  

Het boekje is tweedehands eenvoudig te krijgen. Van de 1e t/m de 3e druk vind je wel 20 aanbiedingen op boekwinkeltjes.nl, maar geen daarvan geeft er daar een cover bij.