Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

      Iconographia Spinozana

               1632   -   1677 

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [PDF]
                           Blogger en curator: Stan Verdult

Spinoza-karikatuur van Flavio Fernandini Figari

Het is alweer enige jaren geleden, in 2008, dat ene Eduardo Yalán Dongo in een blog waarin hij beschreef dat hij in de God van Spinoza geloofde - Creo en el dios de Spinoza - deze door de Peruaanse  beeldend kunstenaar Flavio Fernandini Figari gemaakte Spinoza-karikatuur plaatste.

Ik wil hem bij deze graag opnemen en onderbrengen in het blog met vele illustraties, cartoons of karikaturen die van Spinoza gemaakt werden.

Op de website van Flavio Fernandini Figari is meer over zijn levensloop en zijn werk te vinden. Deze Spinoza-afbeelding staat daar niet op. Hij houdt zich, zoals ook uit onderstaande video blijkt, vooral bezig met plastische animaties met van die poppetjes als rechts afgebeeld.

 

Lees verder...

Ook Spanje kreeg Bennet's Spinozaboek

Deze cover kwam langs; kennelijk vernieuwde Google weer wat oude images. In 1990 kwam de Spaanse vertaling uit van Bennett's boek uit 1984

Jonathan Bennett, Un estudio de la Ética de Spinoza. Fondo de Cultura Económica, 1990

Wat mij opvalt aan de cover: die suggereert dat het een meer historisch werk betreft, maar het tegendeel is waar, weet wie dat boek kent.

             

Gisteren was Jan Knol hoofdgast bij OBA live

Gisteren sprak Theodor Holman in zijn wekelijkse programma in de Openbare Bibliotheek Amsterdam, OBA live. met Jan Knol over Spinoza. Aanleiding was uiteraard Knols nieuwe boekje Spinoza in 107 vragen en antwoorden [Wereldbibliotheek].

Knol vertelde over zijn levenslange fascinatie voor Spinoza en hoe hij ons kan helpen in ons dagelijkse leven.
[Hier mijn bespreking van het boekje]


Lees verder...

Vanavond compositie van Gianni Bozzola (1981): Cherem de Spinoza (2015)

Terwijl deze week in België het Koningin Elisabeth Concours wordt gehouden waarin violisten met elkaar in het strijdperk treden, heeft vanavond in het Orgelpark in Amsterdam de FINALISTS COMPOSERS COMPETITION PRIX ANNELIE DE MAN 2015 plaats. Het concours voor klavecinisten en componisten - vernoemd naar de grand lady van de hedendaagse Nederlandse klavecimbelmuziek.

Een internationale jury maakte een voorselectie uit de inzendingen voor het compositieconcours. De zes geselecteerde werken worden vanavond uitgevoerd. [Cf. orgelpark, facebook/PrixAnnelieDeMan]

Een van hen is de Italiaan Gianni Bozzola (1981). Hij zond in en dat wordt vanavond dus uitgevoerd:

Cherem de Spinoza (2015) for solo harpsichord and ensemble (flute, clarinet in Bb, percussion, Mustel Harmonium, conductor)

Beluister alvast zijn compositie for oboe and bass koto (2015) die hij op Soundcloud plaatste.

Hopelijk plaatst hij daar ook zijn "Cherem de Spinoza."

[Met dank aan Peter de Wit die mij deze tip gaf.] Méér info bij Donemus

Moses Hess kreeg nieuwe biografie. Of Spinoza erin voorkomt?

Volker Weiß, Moses Hess. Rheinischer Jude, Revolutionär, früher Zionist. Greven Verlag, (27. Februar 2015) [books.google noch Amazon laten het boeken inzien, zodat ik niet kon nagaan of Hess' Spinoza-interesse erin aan de orde komt. Maar dat mag je toch aannemen?]. Zie de Buchvorstellung.

“Der rheinische Jude, Revolutionär und Frühzionist Moses Hess (1812-1875) wurde zu Unrecht vergessen,” zo begint de wervingstekst van de uitgever. Nou op dit blog is meermalen aandacht besteed aan Moses Hess, 9 juni 2010 (“een bevlogen Spinoza-fan), 22 jan 2012 (“ein Jünger Spinozas”) en 4 okt 2014 (Hess: "Der wahre Prophet des jüdischen Volkes war Spinoza") en ook in andere blogs viel zijn naam. Maar goed, er is uiteraard alle aanleiding om op dit boek te wijzen.

Theodor Herzl schreef, jaren nadat zijn Judenstaat was uitgekomen, in 1902 in zijn Tagebuch: »Die Stunden … verkürzte mir Hess mit seinem ›Rom u. Jerusalem‹, das ich 1898 in Jerusalem zum erstenmale zu lesen begonnen, aber in Drang u. Hast dieser Jahre nie hatte ordentlich zu Ende lesen können. Nun ward ich von ihm entzückt u. erhoben. Welch ein hoher edler Geist. Alles, was wir versuchten, steht schon bei ihm. ... Seit Spinoza hat das Judentum keinen größeren Geist hervorgebracht als diesen vergessenen verblassten Moses Hess!«
Zo begint vandaag een bespreking van dit boek in de Jüdische Allgemeine, onder de titel: “Seiner Zeit voraus. Volker Weiß würdigt den Sozialisten und Frühzionisten Moses Hess.” Daarin komen Spinoza en Hess zeker overeen: beiden liepen hun tijd ver vooruit. Ik ga verder met het citeren van de uitgever:

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [111] Spinoza in The Barnes & Noble Library of Essential Reading

In 1992 begon Barnes & Noble met de serie Barnes & Noble Classics, aanvankelijk vooral hardbacks, maar later ook in paperback uitgegeven. Daarop volgde een tweede paperbackreeks, The Barnes & Noble Library of Essential Reading, waarin momenteel al zo’n 372 werken uit de wereldliteratuur zijn opgenomen. Ook de Ethica en de TTP in de vertaling van Elwes. Hoewel er al vele tientallen uitgaven van de vertaling die R. H. M. Elwes maakte van de werken van Spinoza op de markt zijn gebracht, koos ook Barnes & Noble nog eens voor deze rechtenvrije vertaling. Ze voegden er wel iets nieuws aan toe - hadden n.l. Heidi M. Ravven verzocht om er een inleiding bij de schrijven.

      

Ethics and On the Improvement of the Understanding (Barnes& Noble Library of Essential Reading). By  Benedict de Spinoza, R. H. M. Elwes (Translator), Heidi Morrison Ravven (Introduction). Barnes & Noble, 2005  

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [110]

Spinoza. Una Cartografía de la Etica [om de cover]

Even melden en vooral laten zien:

Diana Cohen Agrest, Spinoza. Una Cartografía de la Etica. Publicado por Eduardo el 20 mayo, 2015 [Argentinië]

Intrigerende titel.

Links zijn niet nodig: als je auteur of alleen al de titel ingeeft, krijg je vele links.

Filosofen begrijpen valt niet altijd mee

Lees verder...

Aandacht voor Spinoza’s "morele filosofie"

Lange tijd had de Internet Encyclopedia of Philosophy [IEP] vier artikelen (lemma’s] over Spinoza:

Benedict De Spinoza  (1632-1677) by Blake D. Dutton, Loyola University Chicago

Spinoza’s Metaphysics,   by Jason Waller, Eastern Illinois University

Spinoza’s Epistemology,   by Nels Dockstader, The University of Western Ontario, Canada

Spinoza’s Political Philosophy,   by Jari Niemi, Florida Atlantic University

Daar is nu sinds kort een vijfde aan toegevoegd:

Spinoza: Moral Philosophy,  by John Grey, van de Michigan State University [cf.]

Het behandelt: Spinoza’s metaethics, moral philosophy, and applied ethical theory.

Alleen jammer dat de auteur in z’n openingsalinea de ‘moral anti-realist’ Spinoza  (hij licht uitgebreid toe wat daaronder te verstaan) de opvatting toedicht dat “everyone ought to seek their own advantage.” Dat begint met onze filosoof wel erg normatief neer te zetten. Maar het komt allemaal toch goed op z’n pootjes terecht. Een interessante en duidelijke inleiding op de ethiek van Spinoza.

Lees verder...

Japanse antiquaar biedt Spinoza Opera Gebhardt-editie

Ik meld het maar even. Cf. hier. Voor 50000 yen
(ca €374) is het voor u. Het gaat om de vier delen zoals ze oorspronkelijk in 1925 onder redactie van Carl Gebhardt door Winter in Heidelberg werden gepubliceerd. Hier betreft het de ongewijzigde herduk van 1972. De aan de reeks toegevoegde 5e band met Supplementa die Carl Gebhardt niet meer kon voltooien en die pas in 1987 aan de oude reeks werd toegevoegd, ontbreekt hier.

Zolang de Ethica niet in de Franse editie die als wetenschappelijke beoogd wordt die plaats van Gebhardt in te nemen, voorkomt, is dit nog dé standaardeditie.

            

Arabische Spinoza, Raif Badawi, nog altijd vast - schreef voor meer vrijheid en werd er zwaar voor gestraft

Zie dit blog van 19 januari 2015 over de lotgevallen van de Arabische blogger die om zijn meningsuiting veroordeeld werd tot duizend stokslagen, tien jaar gevangenisstraf
en een boete van omgerekend 224 duizend euro.

Na de eerste vijftig stokslagen, werden de volgende – wellicht vanwege de vele protesten wereldwijd – uitgesteld. Zijn al eerder naar Canada met de kinderen uitgeweken vrouw, gaat de wereld over om bij protesten aanwezig te zijn en te vertellen hoe slecht het met hem gaat. Uitzicht op een herziening van het proces is er nog niet. 

Vorige maand verscheen in het Duits een boek met artikelen van zijn blog, dat niet meer online is. Zie daarover deze bespreker die uiteraard niet begrijpt, waarom iemand om zulke in onze ogen zo vanzelfsprekende meningen, zo zwaar gestraft moet worden. Dat zegt iets over de angst van de onderdrukkende Saoedische overheid voor vragen om ruimte voor vrije uiting van meningen.

Hoe geldig is nog altijd de TTP.

Toch is niet duidelijk of een beroep op de TTP hem verder zou helpen tegen waarvoor hij veroordeeld werd: naast het 'beledigen van de islam op elektronische kanalen' wegens 'gebrek aan gehoorzaamheid'.  

Lees verder...

1877-portretten van Spinoza

Het jaar 1877 was het jaar waarin de 200e sterfdag van Spinoza herdacht werd. Dat gebeurde, zij het op bescheidener wijze dan in 1927 de 250e sterfdag en in 1932 de 300e geboortedag herdacht werden. In Den Haag had een herdenking plaats, waarbij Ernest Renan een toespraak hield op de plek waar een standbeeld voor de filosoof zou verschijnen, waarvoor vanaf dan een internationale inzamelingsactie startte. Er is op dit weblog veel over te vinden.

In Duitsland was Spinoza intussen zo’n bekende en breed gewaardeerde figuur geworden dat diverse geïllustreerde bladen ter herdenking van zijn sterfdag een gravure publiceerden.

Hier die pagina’s en - nog eens apart - die gravures. Je komt ze af en toe op internet tegen (je kunt er al dan niet ingelijst afdrukken van bestellen, ook in okerbruin zoals rechts). Van beide gravures wordt nooit de maker ervan vermeld. Duidelijk is wel door welke andere gravures of schilderijen de makers zich hebben laten inspireren.

Lees verder...

Spinozistische Pinksterboodschap

               

Gisteren bracht de post dit boekje van Jan Knol, Spinoza in 107 vragen en antwoorden (Wereldbibliotheek). Precies op de dag voor Pinksteren. Dat kan geen toeval zijn: Jan Knol stort voor ons de geest van Spinoza uit! Een geest die in de plaats komt van de door christelijke gelovigen ingebeelde H. Geest, die 50 dagen na de – even verbeelde – opstanding van Christus, over Maria en de apostelen vaardig werd (zie afbeelding onderaan).

In zijn voorwoord neemt Knol de typering van Frederick Pollock over: dat het in het spinozisme gaat om een habit of mind. Met die geest van Spinoza, met diens geesteshouding, laat Jan Knol ons in dit vierde boekje, waarin hij Spinoza uitlegt als via een nieuwe gids voor verdoolden, kennis maken.

Lees verder...

Nieuwe loot aan de Spinozistische scholars boom: Alison Peterman

Mark Behets gaf me de tip en de link door naar een indrukwekkend artikel van, naar mij vervolgens bleek (want ik ga dan altijd verder googlen) een nieuwe jonge loot aan de boom van Spinoza scholars. Eentje die zich in het bijzonder bezighoudt met Spinoza’s fysica:  Alison Peterman, momenteel Assistant Professor, Department of Philosophy, University of Rochester [cf.]

In 2012 is ze afgestudeerd op een dissertatie: Spinoza’s Physics. Een PDF ervan kan ik niet vinden, dat is kennelijk niet de gewoonte van alle universiteiten. Uit haar CV neem ik hierna de samenvatting over van haar Spinoza's Physics *):

Lees verder...

Is er in Spinoza toch een definitie van de mens te vinden?

In maart van dit jaar had ik bij mijn zoektocht naar wat Spinoza zegt over ‘het wezen van dingen’ een tweetal blogs over het boekje van Lucia Lermond, The Form of Man: Human Essence in Spinoza’s Ethic (uit 1988) [cf. en cf.]. Aan het eind van het tweede blog kon ik melden dat een bezoekster van dit blog - in beginsel voor eigen gebruik - van het boekje een PDF had gemaakt dat zij voor eventueel geïnteresseerden op internet had gezet.

Die bezoekster was Adèle Meijer, die al enige jaren lid is van de Vereniging Het Spinozahuis en serieus met Spinoza-studie bezig is. Zij was sterk geïnteresseerd geraakt in dit boekje van Lucia Lermond en maakte er een samenvatting van die ze me enige dagen geleden toezond en die ze, als ik “het wat vond”, eveneens graag weer aan de bezoekers van dit Spinoza-weblog wil aanbieden.

Dat doe ik bij deze graag, want ik vind dat zij van een al compact boekje een verrassende, knappe samenvatting heeft gemaakt, die kan helpen de waarde van de benadering van Lermond te ontdekken en in te schatten. Dat het om een echt waardevolle bijdrage gaat, laat Adèle Meijer met háár bijdrage zien. Die heeft ze alleen kunnen maken door er zo diep in te duiken en serieus geruime tijd met The Form of Man bezig te gaan. Hier haar “Lucia Lermond: De vorm van de mens; de essentie van de mens in de Ethica van Spinoza” als PDF.

Lees verder...

Freestyling Spinoza

                     

Cymbalum mundi, sive Symbolum sapientiae

“The most important Spinozistic clandestine text written by a German is the anonymous Symbolum sapientiae or Cymbalum mundi.” [Winfried Schröder]

Symbolum sapientiae was een van de eerste atheïstische teksten in de moderne betekenis van de term. Het werd voorafgegaan door wat als eerste atheïstische tekst wordt gezien, Theophrastus redivivus, dat in het midden van de 17e eeuw, waarschijnlijk in Frankrijk, het licht zag. De eerste tijd gingen deze teksten als clandistien manuscript in een kleine kring rond, soms werden ze illegaal gedrukt. Ze hadden behoorlijke invloed op latere atheïstische intellectuelen – het gewone publiek bleven ze onbekend. De term ‘atheïsme’ kwam in die tijd al wel voor, maar nog niet in de moderne betekenis; het was in de aanvang een alternatief voor ‘impietas’ en stond voor blasfemie, heterodoxie, antclericalisme en allerlei onbehoorlijk gedrag. Pas via de genoemde geschriften krijgt atheïsme de betekenis dat het bestaan van God geloochend wordt, meestal met toevoegingen als ‘athéisme à la rigueur’ of ‘atheismus consummatus’. De mogelijkheid om werkelijk atheïst te zijn werd overigens tamelijk algemeen verworpen – dat kon niet waar zijn. Pas Pierre Bayle (1647-1706) schreef voor het eerst erover dat een samenleving van atheïsten mogelijk kon zijn. Hij omschreef, zoals bekend, Spinoza als deugdzame atheïst, wat voor velen nog als oxymoron klonk.

De naam die tegenwoordig het meest met ‘t Symbolum sapientiae verbonden wordt, is Winfried Schröder. Hij is een van de sprekers op de komende jaarvergadering van de VHS op 6 juni, waar hij zal spreken over “Spinoza en zijn radicale volgelingen” {zie aan het eind de omschrijving van zijn lezing]. Het is de aanleiding voor wat speurwerk waaruit dit blog resulteert.

Lees verder...

Karl Thomas' Spinoza-interpretatie zou zijn weerlegd

Vervolg op het vorige blog “Volgens Karl Thomas verhult de Ethica Spinoza’s ware filosofie.”

Bij verdere naspeuringen naar de ‘lotgevallen van de Spinoza-publicaties’ van Karl Thomas, kwam ik terecht bij

Ulrich J Schneider, Philosophie und Universität: Historisierung der Vernunft im 19. Jahrhundert. Meiner Verlag, 1999 – books.google. Het hoofdstuk van Schneider dat ik in een eerder blog over Thomas al gebruikte, is opgenomen in dit boek en maakt deel uit van een omvangrijker deel, waarin Spinoza centraal staat. Ik laat dat hier graag even aan een deel van de inhoudsopgave zien. Aan de hand van de discussie in de 19e eeuw over Spinoza, wordt door Schneider de historisering van de filosofie geïllustreerd.

Lees verder...

Spinoza-tekening van Christel Verstreken

 

De Vlaamse kunstenares Christel Verstreken, een vriendin van de D’huyvetters, maakte voor Karel deze fraaie tekening van Spinoza. Hij plaatste hem vandaag klein op zijn website, maar door aanklikken kan hij worden vergroot.
Beiden zijn ermee akkoord dat ik deze in de verzameling Spinoza-tekeningen en –schilderijen van dit Spinozaweblog opneem. Ik doe dat graag – vind te tekening heel expressief en goed geslaagd. En plaats hem daarom ook iets groter. Door aanklikken komt u ook bij het grotere formaat.  

Over Christel Verstreken
Van jongsafaan was ze al bezig met tekenen en schilderen. Op 14-jarige leeftijd begon ze haar opleiding in de kunstrichting en behaalde haar bachelor in de kunst. Vervolgens sloeg ze beroepshalve echter andere wegen in, maar kunst bleef voor haar altijd een grote rol spelen - Schilderen en tekenen is haar uitlaatklep, dagelijks: zonderen schilderen of tekenen gaat niet. Ze probeert regelmatig nieuwe technieken uit. Ze pakte de kunstopleiding weer op en deed de Kunstacademie tekenen Werchter (2003-2009) en Kunstacademie schilderen Werchter (2010-2014) [Gegevens uit het
nieuwsblad.be en van de Website van Christel Verstreken]