Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [tekst-PDF]
             Blogger en curator: Stan Verdult

Deze afbeelding stelt Spinoza NIET voor

Hier wil ik voor de duidelijkheid nog even toelichten, waarom zoals ik in het vorige blog schreef: de cover van The Young Spinoza een verkeerd signaal geeft en het eigenlijk belachelijk is deze afbeelding als die van een jonge Spinoza te gebruiken.

Daar ik niet mag veronderstellen dat iedereen van de argumenten op de hoogte is, geef ik hier de omschrijving die Rudi Ekkart, Nederlands kunsthistoricus die van 1990 tot eind 2012 directeur van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie [RKD] in Den Haag was, gaf in zijn gezaghebbende iconografisch artikel "Spinoza in beeld: het onbekende gezicht", in: De steen vliegt/A stone in flight, Arti & Amicitiae, Amsterdam, 1997, pp 130-160. Op p. 135 bij deze afbeelding in zwart-wit, waarvan ik de kleurenafbeelding nu van die cover pluk, staat:

 

“Portret van een onbekende door anonieme, wellicht Duitse schilder, ca. 1560
Schilderij op paneel, 17 x 14 cm, huidige verblijfplaats onbekend

Lees verder...

Cover "The Young Spinoza" geeft verkeerd signaal

Dat er, geredigeerd door Yitzhak Y. Melamed - ooit young Spinoza scholar, maar inmiddels volleerd - het boek staat aan te komen met de titel The Young Spinoza [Oxford University Press] was al geruime tijd bekend. In september 2011 organiseerde Yitzhak Melamed een conferentie onder die titel [cf. blog]

Toen was een publicatie nog niet aangekondigd, maar was wel te verwachten. En inderdaad werd later bekend: forthcoming 2013 [cf. blog], hetgeen overigens iets te optimistisch was. Bij de uitgever OUP is nog niets over een aanstaande verschijning te vinden, maar onlangs plaatste Melamed de cover en zijn inleiding al op academia.edu.

Uit de inleiding blijkt dat er 20 hoofdstukken komen van de volgende 20 auteurs: Edwin Curley, Filippo Mignini, Alan Nelson, John Morrison, Michael LeBuffe, Mogens Lærke, Daniel Garber, Colin Marshall, Russ Leo, John Carriero, Valtteri Viljanen, Frédéric Manzini, Tad Schmaltz, Karolina Hübner, Oded Schechter, Samuel Newlands, Yitzhak Y. Melamed, Ursula Renz, John Brandau, Pina Totaro.

Maar die cover... geeft die niet een verkeerd signaal af, daar het een afbeelding plaatst van wie niet Spinoza is? Enigszins belachelijk, toch? [Zie toelichting in volgend blog]

 

Amsterdam krijgt 5-sterren! Spinozahotel

Op de plek van het voormalige en inmiddels afgebroken Emma Kinderziekenhuis, aan de Sarphatistraat in de binnenstad van Amsterdam, is onlangs begonnen met de bouw van wat gaat worden het internationaal 5-sterren hotel met 211 kamers, te weten het Hyatt Regency Spinoza hotel.

Is het geen gotspe om juist zo'n extreem luxueus hotel naar Spinoza te vernoemen? Maar ja het voormalig Emma Kinderziekenhuis omvatte nu eenmaal Sarphatistraat 102-104 / Spinozastraat 51-55. Dus aan de ligging aan ook de Spinozastraat ontleent het hotel z'n naam. In een eerdere aankondiging van de plannen, was die naam nog niet bekend; ook niet in dit bericht in het Parool van 12 sept. 2014.

De blijkbaar gekozen naam blijkt uit foto's die architectenbureau van Dongen-Koschuch op z'n website plaatste. De naam vermeldt ook de website van HoogendoornBV die de sanitaire installaties gaat verzorgen.
Weer blijkt maar eens hoe vogelvrij de naam Spinoza is.

"En je zult spinazie eten" is toe aan 9e druk

              En je zult spinazie eten - een schot in de roos...

product afbeelding 

En je zult spinazie eten. Aan tafel bij Spinoza, filosoof van de blijdschap van Jan Knol (1e druk febr. 2006) gaat komend voorjaar bij de Wereldbibliotheek z'n 9e druk beleven! [Cf. Voorjaarcatalogus]

                           Proficiat, Jan Knol!  

In zijn toespraak bij de herdenking van de 375ste geboortedag van Benedictus de Spinoza, op 24 november 2007 in de Mozes en Aäronkerk te Amsterdam gehouden, zei de toenmalige voorzitter van de VHS, Wiep van Bunge, in zijn toespraak op zo ongeveer de plaats waar Spinoza eertijds gewoond had:

"Heel bijzonder is ook het succes van Jan Knol, die Spinoza in zo eenvoudig mogelijke bewoordingen toegankelijk maakt voor een groot publiek. Alleen al van zijn En je zult spinazie eten, zijn in korte tijd enkele duizenden exemplaren over de toonbank gegaan."

Dat zei hij ongeveer anderhalf jaar na het uitkomen van dit boekje, dat straks dus aan z'n 9e druk toe is. Hoeveel meer duizenden exemplaren zullen inmiddels in Nederland hun weg hebben gevonden? De Duitse Spinoza-Bibliografie heeft het niet opgenomen in de "officiële secundaire Spinoza-literatuur". Misschien moet de uitgever Knol's boekjes eens opsturen naar de Wolfenbütteler Bibliotheek die tegenwoordig die Bibliografie bijhoudt?

Hierna een afbeelding van de achterzijde van het boekje:

Lees verder...

Willem Meijer’s studie naar Jean Maximilien Lucas

Dr. Willem MeijerDe Spinoza-deskundige dr. Willem Meijer (1842-1926; foto, cf. blog) heeft het meeste aan gegevens over deze eerste biograaf van Spinoza naar boven gebracht. Hij schreef voor P.C. Molhuysen en P.J. Blok (red.), Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek [Deel 4. A.W. Sijthoff, Leiden, 1918] o.a. het lemma over deze Lucas. Daarin verwees hij naar een eerdere studie van zijn hand in Tijdschrift voor Boek- en Bibliotheekwezen IV (1906) 221-223, en daarin weer naar een nog eerdere, in 1904, in de Tijdspiegel. Maar alle gegevens in die allereerste publicatie herhaalde hij in de tweede, zodat alles wat hij vond, te vinden is in het lemma en in zijn stukje in het Tijdschrift voor Boek- en Bibliotheekwezen (waaraan hij later nog wel iets toevoegde dat m.i. te verwaarlozen is).

Beide teksten breng ik in deze PDF bijeen, de eerste uit de DBNL, de tweede uit Delpher.

______________

Zie ook het Lemma Jean LUCAS (1646-1697) in: Dictionnaire des journalistes (1600-1789) dat zich vooral baseert op Isabella Henriette van Eeghen, De Amsterdamse boekhandel (1680-1725), Amsterdam, 1960-1967, t. IV, p. 228-230. [Cf.]

Verhuizen Bijbel, Koran en TTP in de Tweede Kamer naar een e-reader?

De website van de Telegraaf heeft het volgende bericht: 

wo 17 dec 2014, 05:30

Bijbel en Koran uit de Kamer

Jorn Jonker
De Koran en de Bijbel raken hun prominente plek in de Tweede Kamer kwijt. Kamervoorzitter Van Miltenburg heeft binnenskamers voorgesteld om ze van haar bureau in de vergaderzaal te halen.

Officieel gebeurt dat om ruimte te maken voor een nieuw knoppenpaneel. Bronnen aan het Binnenhof melden dat de voorzitter dat heeft voorgesteld in het presidium, belast met het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer.
De SGP zou zich fel tegen dit plan verzeten omdat het de Bijbel in het parlement wil behouden. De plek van de Koran in de nationale vergaderzaal was echter al langer omstreden. Naast de Bijbel en de Koran zullen ook de andere naslagwerken van haar tafel verdwijnen. Er blijft wel een e-reader liggen.

____________

Bestaat er van de TTP-vertaling bij de Wereldbibliotheek een e-versie?

Zie het blog van 18 sept 2014 "Voorzitter van de Tweede Kamer heeft Spinoza's TTP tussen haar boeken"

Inutilis scientia Spinozana [66] Spinoza Training & Coaching

Weer heeft iemand de naam van Spinoza gekoppeld aan een adviesbedrijf. Dit keer deed dat Antoinette Kuijken (Voermansstraat 48, 3920 Lommel België) die "Spinoza Training & Coaching" startte.

"Bij Spinoza geloven wij dat mensen geen types zijn. In onze interactieve trainingen gaan we de diepte in en dagen wij individuen, teams en organisaties uit om zich te ontwikkelen op verschillende wijzen. Door bestaande kwaliteiten te versterken of door het blootleggen en onderzoeken van aandachtspunten voor ontwikkeling."

Ik meld het maar even. Enfin, zie de website: spinoza-spark.com/ 

Inutilis scientia Spinozana [65] Het Spinozapoortje in Den Haag

 

Het steegje tussen Dunne Bierkade 26 en 29 in ’s-Gravenhage heet het Spinozapoortje. Kennelijk is dit een informele benaming. Google Maps althans kent het niet, heeft wel bovenstaande foto.

De doorgang heeft deze naam in de volksmond, en geldt niet alleen de houten poort met smeedijzeren hek, die waarschijnlijk uit de 18de eeuw stamt. [Cf.] Wellicht denken sommigen vanwege deze benaming dat de tekst die op de houten poort is aangebracht,"Deez' smalle poort leidt onvermoed naar ruimte tot ons geestelijk goed", naar Spinoza verwijst, maar die tekst verwijst naar “Het Lokaal van de Vergadering van Gelovigen”, het lokaal van de Darbisten, ook wel ‘gelovigen’ of ‘broeders’ genoemd: het kerkgenootschap dat gesticht werd door H.C. Voorhoeve en waarvoor K. Stoffels rond 1870 het huidige kerkgebouw ontwierp. [Cf.]

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [64] Vloemans' Spinozaboek had stofomslag

Een week geleden meldde ik in een blog de ontvangst van het boek

Dr. Antoon Vloemans, Spinoza. De mensch, het leven en het werk. 's-Gravenhage. N.V.H.P. Leopolds Uitgeversmaatschappij, 1931   

Het fotootje dat ik erbij plaatste had geen stofomslag. Ik wist wel dat het boek met zo'n omslag was uitgegeven, maar in veel gevallen heeft die het niet gered. Wel aardig vond ik dat Teun Derks, die het boek mét de originele omslag bezit, mij er voor dit blog vier foto's van stuurde. Ik plaats er hier drie.

Intussen ben ik zeer enthousiast over het boek, waarin ik al een groot eind gevorderd ben. Daar ga ik later op door.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [63] Spinoza in Heron’s Philosophy Collection

De uitgever Heron Books in Londen gaf in de jaren ’60 – ’80 van de vorige eeuw 'Collectors Editions' uit van beroemde auteurs, onder wie Agatha Christie, Charles Dickens, Alexandre Dumas, Aldous Huxley, Alistair MacLean, Wilbur Smith en vele anderen.

Er is rond die boeken een hele cult ontstaan, zoals verschillende websites waarin informatie over die series wordt gegeven [cf. en cf.]. Series worden op ebay en elders graag compleet aangeboden [cf.].

Zo werd ook de Heron’s Philosophy Collection op de markt gebracht, bestaande uit zes werken:

Benedictus De Spinoza – Ethics
Plato – The Republic
Thomas More – Utopia
F.W. Nietzsche – Thus Spake Zarathustra
Aristotle – Politics
Francis Bacon – The Advancement Of Learning

Bij Spinoza's  Ethics kan nog worden genoteerd: translated by Andrew Boyle, Introduction by T.S. Gregory [cf.]

[Foto van ebay]

Het Haagse Spinozahuis in 1927

Een foto op 8 februari 1927 in het Nieuwsblad van Friesland laat zien hoe het Haagse Spinozahuis eruitzag (bepleisterd) voor het gerestaureerd werd - met foutieve overlijdensdatum (maart moet februari zijn) [uit KB krantenarchief]. Daaronder een foto uit 2012 [van hier].

              

                

Lees verder...

Jan Pietersz. Beelthouwer (c.1603 - c.1669) een vriend van Spinoza?

In het boek van Piet Calis, Vondel. Het verhaal van zijn leven dat ik in een blog van 4 december besprak, was ik hoewel hij een kritische brochure over Vondels Adam in ballingschap had geschreven, de naam van Jan Pietersz. Beelthouwer niet tegengekomen. Maar Jan Bloemendal schrijft in zijn hoofdstuk “New Philology - Variants in Adam in ballingschap (1664)” [In: Jan Bloemendal & Frans-Willem Korsten (Ed.), Joost Van Den Vondel (1587-1679): Dutch Playwright in the Golden Age. BRILL, 2011 –books.google]  op p. 490

 

Beelthouwer een vriend van Spinoza? Een goede vriend zelfs?

Nu was Wiep van Bunge aangetrokken voor het volgende hoofdstuk in datzelfde boek, "Philosohy - Noah (1667) on God and Nature." Zou Bloemendal dat van die vriendschap bij Van Bunge gecheckt hebben? En waarop zou die wetenschap dat hij dat was dan gebaseerd zijn?

Om een idee te krijgen wie Jan Pietersz. Beelthouwer was, is wellicht voldoende om – via de DBNL - het kortere lemma over hem uit het het Biographisch Woordenboek van Nederlandsche Godgeleerden te citeren:  

Lees verder...

Review "Spinoza on Monism"

Bijna drie jaar geleden had ik een blog met het signalement van het boek van Philip Goff (Ed.), Spinoza on Monism. [Philosophers in Depth]. Palgrave Macmillan, 2012 - [books,google moest ervan afblijven].


 
 
In Bibliographia - An Online Publication for the History of Philosophy - verscheen 17 november 2013 een review door Sean Winkler (Husserl-Archives: Centre for Phenomenology and Continental Philosophy, KU Leuven) van dit boek. Het is hier als html-tekst te lezen, maar een maand geleden, precies een jaar na publicatie, werd een PDF online gezet. Mark Behets wees mij erop en graag breng ik de bezoekers van dit weblog hiervan op de hoogte.

Winkler focust vooral op de bijdragen van: Mogens Lærke’s “Spinoza’s Monism? What Monism?” Yitzhak Melamed’s “Why Spinoza is not an Eleatic Monist (Or Why Diversity Exists),” and Steven Nadler’s “Spinoza’s Monism and the Reality of the Finite.” Aanbevolen.

Ik haal hieruit naar voren, zoals Mark in zijn e-mail naar mij deed i.v.m. discussies op dit blog van enige tijd geleden alweer:

Op basis van het onderscheid formele essentie en actuele durende existentie van eindige modi stelt Nadler, zo citeert de reviewer:

"an infinite series of finite modes understood as formal essences makes up an immediate infinite mode under each attribute, while an infinite series of finite modes understood as durationally existing entities makes up a mediate infinite mode under each attribute." (228) 

Lees verder...

Filip Buyse is cum laude gepromoveerd

Afgelopen maandag had ik het bericht over de promotie van Filip Buyse die die dag zou plaats hebben. Zojuist lees ik op de website van de Ver. Het Spinozahuis het volgende bericht:

"Op maandag 8 december jl. vond op de Sorbonne in Parijs de promotie plaats van Filip Buyse, lid van de Vereniging Het Spinozahuis. Het onderwerp van zijn proefschrift is: La conception des corps chez Spinoza et Galilée. Promotor en lid van de commisie was Chantal Jaquet (Sorbonne). De commissie bestond daarnaast uit Fabien Chareix (Sorbonne), Wiep van Bunge (EUR) en Lorenzo Vinciguerra (Amiens). De verdediging van het proefschrift nam meer dan 3 uur in beslag. Er was geen pedel, zoals in Nederland gebruikelijk is, die het onverbiddelijke 'hora est' aankondigde. Het oordeel van de jury luidde na rijp beraad:  "très honorable avec les félicitations du jury", ofwel cum laude! Namens de Vereniging Het Spinozahuis waren de secretaris Theo van der Werf en bestuurslid Miriam van Reijen bij de promotie aanwezig, en konden hem na afloop persoonlijk feliciteren met zijn bijzondere prestatie."

Ook ik, blogger en curator van dit Spinoza-blog, feliciteer hierbij zeer van harte Filip Buyse met het door hem behaalde resultaat.

                                                                        Stan Verdult 

Lees verder...

Hubbeling kort

In de Biographical Dictionary of Twentieth-Century Philosophers [Stuart Brown, Diane Collinson, Robert Wilkinson (Ed.). Routledge, 2012 - books.google] komen uiteraard ook de - weinige slechts - Nederlandse filosofen voor.

Wim van Dooren, voormalig filosofiedocent aan de Univ. van Utrecht [cf.], verzorgde de tekstjes over Johannes Diderik Bierens De Haan, Leo Polak en Hubertus Hubbeling. Wel mooi om te zien hoe knap kort die typeringen zijn, hier als voorbeeld dat over 

 

Inutilis scientia Spinozana [62] Ze zijn er weer: de nieuwe Spinoza-agenda's

Van Spinoza - Un blog serissimo. Hier de week-agenda en hier de dag-agenda bij Amazon.it

Hedendaagse informatie & adviezen over boeken over Spinoza

In vervolg op het vorige blog meld ik even dat op DeBoekensalon.nl van de NBD Biblion korte omschrijvingen en recensies van zo ongeveer alle boeken in het Nederlands te vinden zijn. De boeken over Spinoza vind je hier, d.w.z. alle korte recensies waarin de naam Spinoza voorkomt. Je krijgt dus ook boeken te zien waarin slechts íets over Spinoza wordt gezegd.

Als voorbeeld neem ik de korte recensie van het boek van Henri Krop, waarvan overigens de ondertitel niet vermeld wordt:

 

Titel: Spinoza
Auteur: H.A. Krop
Uitgever: Prometheus Bert Bakker
Jaar van uitgave: 2014
Pagina's: 821 pagina's
ISBN: 978-90-351-3871-1

 

Henri Krop (Erasmus Universiteit) wordt wereldwijd erkend als een Spinoza-expert. Eerder verzorgde hij al een nieuwe vertaling van de Ethica*. Dit magistrale boek is daarvan het gedrukte getuigenis: een schitterende geschiedenis van Spinoza’s invloed op de Nederlandse filosofie, vanaf 1670 tot 2013. Krop deelt de geschiedenis in vier periodes in: 1670-1720, waarin de nadruk ligt op Spinoza’s filosofie als bron van een ‘redelijke religie’; 1720-1780, de periode waarin de controverses luwen; 1780-1940, waarin de visie op Spinoza bepaald wordt door de grondideeën van het Duitse idealisme, waarin de banden tussen protestantse theologie en Spinoza worden gesmeed en waarin Spinoza’s ideeën verbonden worden met andere filosofieën; en 1945 tot nu, waarin Spinoza (vooral na 1970) wordt betrokken in de filosofische reflectie op de grondslagen van de wetenschappen en de levensbeschouwelijke bezinning op het menszijn. Zeer gedetailleerd, maar voor filosofisch geschoolde lezers zo spannend als een roman, met veel biografische gegevens, notenapparaat, literatuurlijst en namenindex. Het standaardwerk over het Nederlandse spinozisme voor de komende jaren. [Cf.]

We herkennen hier de recensie van Dr. Taede A. Smedes [Cf.] 

Boekadvies over Spinoza: "met voorzichtigheid te hanteeren, wegens de doctrien die het bevat."

Umbram fugat veritas

In de hoogtijdagen van de verzuiling was een belangrijk hulpmiddel voor katholieken om te weten of een boek voor hen ‘moreel goed’ was de adviezen af te wachten en te raadplegen. Bij Uitgeverij “Foreholte” te Voorhout verscheen jaarlijks de JAARLIJKSCHE BOEKENSCHOUW waarin katholieke uitgevers als J.B. Wolters, het St. Gregoriushuis, G. B. Van Goor Zonen’s U.M. N.V., J. J. Romen & Zonen, P. Noordhoff, Desclée De Brouwer e.a. hun boeken konden adverteren, maar waar het vooral ging om het verschaffen van korte signalementen en beoordelingen (m.m.v. enige jezuïeten).

In verband met de herdenking in 1932 van het 300e geboortejaar van Spinoza verschenen er dat jaar meerdere boeken over Spinoza. In de DERTIENDE JAARGANG 1932 die liep van najaar 1931 tot najaar 1932, had men dus wel wat te doen. Bij de DBNL staat die Boekenschouw gedigitaliseerd. Ik kwam het tegen daar  ik met Vloemans bezig ben. Ik heb er de tekstjes over de boeken van dat jaar uitgeplukt. Men had het er maar druk mee. Zie hoe Van Suchtelen kwalijk genomen werd dat hij een goedkope bloemlezing met teksten van Spinoza op de markt bracht.

 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [61] Spinozatunnel in Utrecht

Onder de Spinozabrug in Utrecht die de Lessingweg over het Merwedekanaal in de Spinozaweg doet overgaan, is aan de zijde van de Keulsekade een nieuwe fietsonderdoorgang gemaakt. Die hele kade veranderde in een fietsstraat met rood asfalt. De fietstunnel kreeg de toepasselijke naam: Spinozatunnel.

Beeldend kunstenaar Louise Hessel, die al meerdere tunnels in Utrecht in overleg met bewoners met haar kunst verfraaide, ontving ook de opdracht voor deze fietstunnel. Zij gaf haar ontwerp twee thema’s: aan de waterkant, blauw betegeld, scheepvaart en de andere kant, groen betegeld, Spinoza.

De blauwe wand is reeds gereed. Begin 2015 zal, als het weer het toelaat, de groene wand, de Spinozawand dus, betegeld worden. Daarin komt een afbeelding van Spinoza en aan de twee zijden een uitspraak van hem:

Wat wij toeval noemen is het toevluchtsoord der onwetendheid

Volledige kennis van iets veronderstelt ook de kennis van zijn oorzaak

 

Spinoza dringt almaar dieper door in de infrastructuur van Nederland. 

Méér info zie website  Louise Hessel

Spinoza over feminisme & privacy?

Even melden.

In Feminist Legal Studies van deze maand, staat een artikel van Janice Richardson, "Spinoza, Feminism and Privacy: Exploring an Immanent Ethics of Privacy." [Cf. Springer]

Abstract: "In this article I explore the usefulness of Spinoza’s ethics for feminism by considering ways in which it allows feminists to rethink privacy. I draw upon some of Spinoza’s central ideas to address the following question: when should information be classed as private and when should it be communicated? This is a question that is considered by the common law courts. Attempts to find a moral underpinning for such a tortious action against invasions of privacy have tended to draw upon Kant’s categorical imperative. In contrast, I want to consider how Spinoza provides an immanent ethics that reconfigures how privacy is understood."