Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levensbeschryving van Benedictus de Spinoza [tekst-PDF]   

Blogger en curator: Stan Verdult

Inutilis scientia Spinozana [29] Spinoza op Scrutons Franse cover

http://2.bp.blogspot.com/-xVAufv0VkU8/U9S51Ep2x9I/AAAAAAAATrQ/dysW8is5Ulk/s1600/Roger_Scruton_Spinoza_Les_grands_philosophes_2000.jpgEven voor de geschiedenis hier noteren dat het boekje Spinoza van Roger Scruton in de serie Les grands philosophes al in 2000 verscheen met op de cover deze impressie van Spinoza.

 

7x Spinoza-beeld van Mark Antokolsky (1843 - 1902)

Op 23 november 2010 bracht ik een uitgebreid blog: "Het Spinoza-beeld van Mark Antokolsky (1843 - 1902) een 'stervende Spinoza'?"

Dit marmeren Spinoza-beeld van de Russische beeldhouwer Mark Antokolsky bevindt zich in het Russisch Staatsmuseum de Hermitage te St. Petersburg. Het is gemaakt in 1881 of 1882

Sindsdien kwam ik nog wel eens andere foto's van het beeld tegen, gemaakt vauit andere hoek en met andere belichting, waardoor het een telkens ander beeld lijkt. Omdat je er vanuit die verschillende invalshoeken een andere indruk van krijgt, leek het me wel aardig de diverse afbeeldingen hier bij elkaar te zetten (met dank aan de makers en degenen die de afbeelding op internet bachten). Zie hier bij Printerest en hier een pagina op een Russische site met veel afbeeldingenvan/over Mark Antokolsky. Trouwens nog indrukwekkender is de verzameling afbeeldingen op deze Russische site. Daarvan deze foto die een beeld geeft van de zaalopstelling: op de voorgrond het beeld Nestor Letopisets [Nestor de kroniekschrijver] van Antokolsky en in de verte zijn Spinoza. 

http://3.bp.blogspot.com/-ljw-By8Bqg0/U9PWUtcA-3I/AAAAAAAATrA/CougjXwbJ3s/s1600/Voorgrond_Nestor_Letopisets_Nestor_de_kroniekschrijver_In_verte_Spinoza.jpg

De eerste die ik tegenkwam, zoals afgebeeld in het boek van Ernst Altkirch, Spinoza im porträt, Jena, 1913 [Van de site Andrey Maidansky]

Lees verder...

Merethe Roos over Balthasar Münter (1735-1793) en... Jonathan Israel

Vorig jaar verscheen van Merethe Roos, Ph.D. (2010) in Theology, MF Norwegian School of Theology, is Associate Professor and Head of research and master studies at Østfold University College, Norway [en Redaktør i Norsk Pedagogisk Tidsskrift og førsteamanuensis ved Høgskolen i Telemark. Historikernerd. Tekstnerd. Humanioraforsker. Musiker, zoals haar twitterpagina vermeldt] van deze Merethe Roos dus verscheen bij Brill haar studie over Balthasar Münter (1735-1793), de evangelische priester, dichter van kerkliederen, (gematigd) verlichter en hofprediker in Gotha en Kopenhagen waar hij o.a. de geestelijk adviseur was van Johann Friederich Struensee [cf. blog], die hij bijstond tot aan zijn executie en over wiens bekering hij een boek schreef:

Balthasar Münter, Bekehrungsgeschichte des vormaligen Grafen und Königlichen Dänischen Geheimen Cabinetsministers Johann Friederich Struensee [Rothens Erben und Prost, Kopenhagen 1772].

http://3.bp.blogspot.com/-wQLzQTIDa84/U9ORwYZIYHI/AAAAAAAATqI/Dpn_MH6ZXzM/s1600/Merethe-Roos_Enlightened_Preaching.jpgWaar het mij hier om gaat is dat

Merethe Roos in haar Enlightened Preaching: Balthasar Münter’s Authorship 1772-1793 [BRILL, 2013 – books.google] in heel kort bestek op de pagina's 146-47 een veelgehoorde kritiek op Jonathans Israels project heel bondig verwoordt. Veel van wat ze zegt is voor mij herkenbaar en heb ik, verspreid over vele blogs, ook wel verwoord. Om die reden neem ik haar korte veelzeggende tekst hier over:

Lees verder...

Vernieuwde "Spinoza excursies" - zomer 2014

Ook dit jaar weer organiseert Jossi Efrat excursies "In de voetsporen van Spinoza".

Vergeleken met de excursies van de voorbije jaren wordt nu meer aandacht besteed aan de Voorburgse periode van Spinoza. Daarbij ook een wandeling langs de Vliet, naar Hofwijck, het voormalig buitenhuis van de familie Huygens, en bezichtiging van de bijzondere tuin aldaar.

Op de zondagen 10 augustus, 24 augustus en 7 september 2014 worden drie identieke auto-excursies gehouden waarbij te voet wordt gelopen op de plaatsen waar Spinoza ook heeft verbleven. De bedoeling is de gehele levensloop van Spinoza na te gaan; dat kan op 1 dag, omdat de afstanden niet zo groot zijn. Aan de hand van 17e eeuwse gravures zullen de deelnemers zich een voorstelling kunnen maken hoe het er toen uitzag, door deze tekeningen te vergelijken met de gebouwen en het straatbeeld van nu. De deelnemers zullen elk ca. 15 kopiën van deze plaatjes daarbij ontvangen.

Het vervoer geschiedt met eigen auto. Voor degenen die niet over eigen auto beschikken wordt een regeling getroffen zodat er van Amsterdam naar den Haag meegereden kan worden met anderen, min of meer gratis.

Op zondagen is het parkeren relatief gemakkelijk. In het centrum van Amsterdam meestal ook gratis tot 12 uur. In het centrum van den Haag is het na de middag niet gratis, er is daar dan wel voldoende parkeerplaats.

Men kan kan op elk moment afhaken, evt. ook later beginnen.

   

[image040.jpg]
Hier geeft Jossie Effrat op 23 augustus 2009 toelichting bij het graf van rabbijn Saul Levi Morteira op de oude joodse begraafplaats in Ouderkerk a/d Amstel.
Lees verder...

Matthew Stewart's 'Nature's God' weer besproken

Barton Swaim had gisteren in The Wall Street Journal July 25, 2014 een book review: 'Nature's God' by Matthew Stewart & 'Independence' by Thomas P. Slaughter. Was America's revolution driven by political philosophers, or practical men reacting to events?

De reviewer heeft zich niet laten overtuigen en is enigszins kritisch over Stewart's verhaal. 

"In Mr. Stewart's telling, the central tenets of "philosophical radicalism" worked their way into the Declaration of Independence and the Constitution by a kind of ideological stealth. When, for example, Jefferson referred in the first paragraph of the Declaration to "the separate and equal station to which the Laws of Nature and of Nature's God entitle" a nation, he wasn't just offering a palatable conception of deity to his religious or nominally religious readers. He was drawing on a radical tradition stretching back to John Locke and especially to the Dutch rationalist Baruch Spinoza, who himself had drawn on the ancient Greek philosophers Epicurus and Lucretius. Similarly, radical ideas about suffrage and religious disestablishment earned attention among the nation's Founders primarily through the efforts of a few radical atheists—or perhaps the word is pantheists—such as the Vermonters Thomas Young and Ethan Allen."

Zie in de reacties bij dit blog van 28 maart 2014 andere recensies.

Op 22 juli 2014  had op MRB Radio #14 Art Remillard talks with Matthew Stewart about his new book, Nature’s God: The Heretical Origins of the American Republic.
Het is zo'n irritant onderwatergeluid via de telefoon of skype o.i.d.

Johann Rosenmüller (1619 - 1684) tijdgenoot van Spinoza...

die Spinoza niet bekend geweest zal zijn, net zoals hij de meesten van ons in onze tijd ook niet bekend is, overvleugeld als deze eertijds belangrijke componist van religieuze muziek uit de barok is door componisten als Heinrich Schütz, Johann Jakob Froberger of  Dietrich Buxtehude; laat staan Johann Sebastian Bach die zes maanden na Rosenmüller's overlijden geboren zou worden.

Wikipdia leert ons: Johann Rosenmüller studeerde aan de theologische faculteit van de Universiteit Leipzig, waar hij in 1640 afstudeerde. In 1651 werd hij organist van de Nikolaikerk in Leipzig, en later ook van de Thomaskerk. Ook werd hem toegezegd dat hij de cantor van de Thomaskerk zou opvolgen. In 1655 werd Rosenmüller echter beschuldigd van ontucht met koorknapen. Hij werd gevangengezet, maar kon vluchten naar Venetië. In Venetië werkte Rosenmüller als trombonist aan de Basiliek van San Marco en als componist. Hij noemde zich daar Giovanni Rosenmiller. Hij werkte ook als kapelmeester aan het Ospedale della Pietà in Venetië, een weeshuis voor meisjes. In Italië vond de synthese plaats tussen de Duitse en de Italiaanse muziekstijlen die Rosenmüller tot een beroemde en invloedrijke componist heeft gemaakt. In 1682 keerde Rosenmüller terug naar Duitsland als kapelmeester van Hertog Anton Ulrich van Brunswijk-Wolfenbüttel. Op 10 september 1684 stierf hij in Wolfenbüttel. Rosenmüller heeft vocale en instrumentale werken gecomponeerd. Hij werd onder andere beïnvloed door de muziek van Giovanni Legrenzi, Francesco Cavalli, Arcangelo Corelli en Heinrich Schütz. [Uitgebreider op de de.wikipedia]

Lees verder...

Harold Foster Hallett (1886 - 1966) idiosyncratisch Spinoza geleerde 2

Het wordt tijd dat ik een vervolg breng op het eerste blog, nu met een poging iets over zijn Spinozisme samen te vatten.

Hallett is known primarily as a Spinoza scholar. He claimed that 'no philosopher of repute has been worse served by his expositors and commentators than Spinoza' (Benedict de Spinoza: The Elements of his Philosophy, p. vii), and he spent his career battling what he saw as misinterpretations of the Dutch rationalist.” Aldus Robert Piercey in zijn lemma over Hallett 1) waarin hij ook schrijft dat Hallett zijn boeken eerder zag als 'Spinozistic studies' dan als louter toelichtingen. Hij verzette zich vooral tegen de 19e eeuwse 'idealistische', positivistische en fenomenologische uitleggingen.

Over H. F. Hallett's Benedict de Spinoza; the elements of his philosophy [University of London, The Athlone Press, 1957] schreef W.G. Van der Tak in het 60e jaarverslag van de VHS (1957-58):

Dit is een bijzonder grondig en moeilijk boek, het tweede werk over Spinoza van Hallett, die in 1930 zijn grote werk „Aeternitas; a Spinozistic study" publiceerde en weldra nog een monografie over Spinoza doet verschijnen. Het hier besproken werk is zeer aangenaam van vorm en bevat een uitvoerig naam- en zakenregister, een opgave van de bijna 200 aangehaalde plaatsen uit Spinoza's geschriften en een door de auteur, die ook graveur en schilder is, gefantaseerd en gegraveerd portret van Spinoza. De moeilijkheid van het bock is een gevolg daarvan, dat men zich moet indenken in een zeer bijzondere visie van Hallett op Spinoza zomede op een daarmede verband houdende wijze van behandeling en speciale terminologie. Deze visie is die van een beschouwing van Spinoza's leer als dynamisch; de methode van behandeling beoogt zoveel mogelijk alles te zien en te doen begrijpen van uit een door het gehele werk vastgehouden betrekking op wat Spinoza God noemt, dus a.h.w. van boven af. Daartoe worden termen gebezigd, die men in verband met het Spinozisme ongewoon moet noemen, maar die een voor het doel van Hallett duidelijke betekenis hebben. Hij polemiseert niet veel; eenmaal worden telkens met name genoemd Barker, Martineau, Taylor, Pollock en Kaufmann; meermalen spreekt hij over Joachim; het boek van Stuart Hampshire [..] wordt genegeerd. Zonder namen te noemen spreekt Hallett een algemeen afkeurend oordeel uit over veel interpretatoren, die hij in hun visie geremd acht wegens hun „truncated empirism", waarmede hij het positivisme schijnt te bedoelen.” [Cf.]

Lees verder...

Ignorantia non est argumentum...

                                            ... zou Spinoza hebben geschreven.

Dit is weer zo'n aan Spinoza toegeschreven quote, waarvan je vele honderden hits in Google krijgt, maar die in Spinoza's werken in deze vorm niet terug te vinden is.

Maar in dit geval is makkelijk te achterhalen wie deze “Spinoza-uitspraak” in de wereld heeft gebracht: Friedrich Engels.

Friedrich Engels schreef in 1877 in samenwerking met Karl Marx het strijdschrift Herrn Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft kortweg “de Anti-Dühring“ genoemd (het is de tekst waardoor Eugen Dühring van wie anders niemand meer zou hebben gehoord, blijvend aan de vergetelheid ontrukt is). De Anti-Dühring wordt beschouwd als een van de invloedrijkste marxistische teksten.

In het XIe hoofdstuk, “Moral und Recht. Freiheit und Notwendigkeit,” lezen we:

Worauf wir nur mit Spinoza antworten können: Ignorantia non est argumentum, die Unwissenheit ist kein Beweisgrund.”

Lees verder...

The Spinoza Web - nog geen website, wel op twitter

Het vorige blog maakte ik, n.a.v. een ontdekking die ik deed toen ik weer eens op zoek ging naar voortgang van "Spinoza's Web" en ging zien of het project misschien op twitter was. En dat bleek het geval. De beloofde website is er nog steeds niet, maar al sinds half januari 2014 zit iemand namens dat project op twitter: twitter.com/TheSpinozaWeb

Heel veel voortgang is er nog niet te ontdekken op

                      http://2.bp.blogspot.com/-1j4dLHAau6U/U9EK_5fZDFI/AAAAAAAATpY/SbXUa-E0x8Q/s1600/The_Spinoza_Web.jpg   

Inutilis scientia Spinozana [28] Spinoza-blogse zit op twitter...

Ergens begin juni is iemand, Joost mag weten wie, op twitter een account begonnen waarin de blogs die ik breng, worden geregistreerd. Wie daar wat aan heeft? Wederom, Joost mag het weten. Er zijn toch twee volgers van twitter.com/bdespinoza !

Zie hier de kop met daarin het laatste blog: "Spinoza hat schon gesagt..."

Maar zodra ik straks dat blog opsla wordt dat aldaar meteen geregistreerd [dacht ik, maar dat blijkt niet zo snel te gaan, dus misschien gebeurt het wel met de hand?]. Als ik, wat soms voorkomt, de titel van m'n blog wijzig, blijft die eerste daar bewaard en wordt de gewijzigde als nieuw blog vastgelegd. Enfin, als je maar lol hebt. Maar wie hier wat in ziet? Enfin, op deze manier is dit weblog ook op twitter, zodat wie #Spinoza intikt, ook naar hier verwezen wordt. 

http://1.bp.blogspot.com/-QXftmcg8PCE/U9ECN1PgLZI/AAAAAAAATpI/iY_eNSnb3VQ/s1600/Spinoza-blog_op_twitter.jpg

Spinoza hat schon gesagt...

Aanleiding voor dit blog is dat van de “Spinoza Kring Lier”-blogger Willy Schuermans over een passage in Arthur Schopenhauer, Senilia. Gedanken im alter [Hrsg. von Franco Volpi und Ernst Ziegler. C. H. Beck, München, 2010]

De gedachte die hij daaruit citeert stamt al uit Die Welt als Wille und Vorstellung (daar zonder verwijzing naar Spinoza) en treft men [met wél die verwijzing] ook aan in Arthur Schopenhauer, Die Kunst, alt zu werden [Herausgegegeben von Franco Volpi, C.H.Beck, 2009 – books.google]. Op de achterflap lezen we dit citaat

» Man muβ nur hübsch alt werden, da giebt sich alles. « Arthur Schopenhauer.

En in dit boek vinden we uit het door Schopenhauer (1788 - 1860)
in 1852 begonnen Senilia deze aantekening uit 1858, door de redacteur genummerd als 261 en met geredigeerde spelling en interpunctie gebracht:

Lees verder...

"Marx' Spinoza-Hefte" & "Spinoza und Nietzsche"

Gisteren werden twee artikelen uit de Spinoza-Special, Spinoza und ›wir‹, van Das Argument [Nr 307/2014 - cf. blog] overgenomen op Linksnet, Für linke Politik und Wisenschaft.

Marx' Spinoza-Hefte
van Nicolás González Varela - door Peter Jehle uit het Spaans vertaald.
"Marx war zweifellos ein aufmerksamer Leser des politischen Spinoza." Lees verder

Spinoza und Nietzsche
Wider die Verwechslung von Handlungsfähigkeit und Herrschaftsmacht
van Jan Rehmann
"Dass Nietzsches Machtbegriff in Kontinuität zu Spinozas potentia zu verstehen sei, ist zu einem Gemeinplatz in der Sekundärliteratur geworden." Lees verder

Vooral dat tweede artikel is wellicht handig vooraf te lezen door de deelemers aan de Spinoza Zomercursus ter voorbereiding op de behandeling a.s. maandagmiddag door Piet Steenbakkers: Nietzsche en Spinoza.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [27] even voor de geschiedenis

Het "ik" is weer helemaal in. Ook het Duitse PhilosophieMagazin had in het 4e nummer van dit jaar een special over het "ik". 

         http://1.bp.blogspot.com/-zTmn8HQjEt8/U8_2SCMyOHI/AAAAAAAAToQ/0wZB2rbNjaI/s1600/Philosophie_2014-05-15.jpg

Daarin was aandacht voor "Spinoza und die Lebenslust" van de Zwitserse filosoof Michael Hampe, terwijl  van André Comte-Sponville een inleiding is opgenomen van een bloemlezing of Sammelbeilage: Auszüge aus Spinozas Ethik. [Hier bladeren in het Magazin]

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [26] Stoppen met kwartetspel "toeschrijven van De Jure Ecclesiasticorum aan..."

Aanleiding voor dit blog: ik las een jaar na uitkomen eindelijk Arthur Weststeijn's De radicale republiek. Johan en Pieter de la Court, dwarse denkers uit de Gouden eeuw [Bert Bakker, 2013].

Interessante studie over de De la Courts en aspecten van de 17e eeuw; nuttig als achtergrond bij de studie van Spinoza's context, vooral over de handel, de strijd tegen het monopolie van de VOC, ideeën en debatten over burgerschap en over de mercatores sapienstes, over politiek en veel meer. Een erg sympathiek beeld van Pieter de la Court kreeg ik niet vanwege de wel erg grote nadruk op het eigenbelang (hoe 'welbegrepen' ook). Het deed me eerder denken aan Ayn Rand dan aan Spinoza. Een erg goed hoodstuk vond ik het laatste: over tolerantie en de strijd om de verhouding tussen kerk en staat. Twee merkwaardigheden vielen me in dat hoofdstuk op. Weststeijn typeert de in 1670 uitgebachte TTP als “de meest vergaande bijdrage aan het Hollandse debat over het politieke gebed en volgens velen de Stunde Null van de radicale Verlichting.” Die velen zijn natuurlijk vooral Jonathan Irael – geen moeite mee. Maar dat Spinoza zich met zijn TTP mengde in het al in 1664 losgebarsten debat over of er van de kansels enkel voor de Staten van Holland en niet voor de Prins van Oranje gebeden moest worden – een debat dat lang aanhield – het is voor het eerst dat ik daarover hoor. Ik herinner mij niet over die kwestie iets in de TTP te hebben gelezen – wel uiteraard het pleidooi voor onderschikking van de kerken aan de overheid; maar over deze gebedskwestie sprak Spinoza zich bij mijn weten niet uit.

Lees verder...

Nog een positieve bespreking van "Spinoza in bedrijf"

Ik ontving de tip van een deelnemer van de Spinoza Kring Limburg dat er - naast die van een recent blog - nog een bespreking van Spinoza in bedrijf van Miriam van Reijen te vinden is, en wel op de website van het Vlaamse tijdschrift De Uil van Minerva, tijdschrift voor geschiedenis en wijsbegeerte van de cultuu. 

Op de website en (nog?) niet in de gedrukte versie staat een uitgebreide bespreking door Roland Leune. Ik neem daaruit de voorlaatste alinea over:

"Het is de verdienste van deze selectie dat ze de actualiteit van Spinoza in het licht stelt maar tegelijkertijd oog heeft voor de toch belangrijke verschillen tussen zijn zienswijze en de huidige westerse opvattingen. Ongetwijfeld vormt het boek van M. van Reijen een lezenswaardige gids in het denken van Spinoza. In die zin biedt het zeker een betrouwbare introductie ten behoeve van leidinggevenden in de privé- en publieke sector. Uiteraard, maar dat geldt voor alle filosofische werken, dient de lezer open te staan voor dit soort inzichten. Dat veronderstelt een ontvankelijkheid van geest, kenmerkend voor wie reeds leeft overeenkomstig de rede. Het blijft natuurlijk de vraag of degenen die zich voornamelijk door hun passies laten leiden oog zullen hebben voor dit soort teksten. De consument die zich allerlei behoeften laat aanpraten en boven zijn stand leeft; de consument die steeds meer welvaart eist en geen genoegen neemt met wat hij nodig heeft, laat dit soort boeken gewoonlijk links liggen terwijl juist hij er het meest nood aan heeft. Hetzelfde geldt voor de producent, tenminste als die uitsluitend uit is op meer winst en zich uitsluitend door rendementsoverwegingen laat leiden."

Harold Foster Hallett (1886 - 1966) idiosyncratisch Spinoza geleerde

Opmerkelijk te ontdekken – nu ik mij enige dagen bezig houd met H.F. Hallett's 1957-boek over Spinoza dat mij intrigeert waardoor ik meer over hem te weten wil komen – dat er geen enkele pagina over deze Engelse Spinoza-geleerde bestaat. Met veel moeite en door gericht te blijven zoeken kon ik enige gegevens bij elkaar sprokkelen, maar tot heden niet z'n geboortedatum en nauwelijks biografische gegevens. Maar ik vond toch iets. Ik had eerder al twee blogs over zijn tekeningen van Spinoza (hier en hier).

Correctie (binnen enkele uren). Hoe ik dit kon schrijven... zojuist ontdek ik dat er wél pagina's met gegevens zijn [gelukkig maar: hier op wiki, en hier en hier]. [M'n enige verklaring kan zijn: ik had dagenlang problemen met Explorer en Chrome waarop ik steeds werd "aangevallen"... en werk nu met Mozilla Firefox, ongestoord wat hopelijk zo blijft].
De data van Hallett zijn dus wél bekend. Ik had z'n geboortedatum benaderd tot op 'voor 1890' - het blijkt 1886 te zijn. "Harold Foster Hallet was born in 1886, and was an engineering pupil at the work and shipyard of Messrs Young and Co at Poplar from 1904 to 1908, during which time he gained a BSc in Engineering from the University of London. In 1912 he gained an MA in Mental Philosophy from the University of Edinburgh, and went on to become a Lecturer in Logic, and Assistant in Logic and Metaphysics (1912-1916) and an Assistant in Moral Philosophy, 1915-1916. In 1919 Hallett was appointed Assistant Lecturer, 1919-1922, and Lecturer, 1922-1931, in Philosophy at the University of Leeds. He became Professor of Philosophy at King's College London from 1931 to 1951. Hallett was also the British Secretary of the Societas Spinoza, 1929-1935, Chairman of the Board of Philosophical Studies at the University of London, 1935-1945, and the author of numerous books and articles on philosophy." [tot hier de inlas van hier] Hierna gaat het oorspronkelijke blog verder.

Opmerkelijk is ook dat je hem nauwelijks geciteerd ziet en nergens serieus behandeld. Ik kon, naast enige recensies, slechts één boek vinden dat zijn Spinoza-uitleg behandelt (daar kom ik later op). Kun je daar uit afleiden dat men hem té idiosyncratisch vond en hem daarom maar links liet liggen?

Hubbeling verwijst naar hem in zijn Spinoza's Methodology, waarin hij Spinoza's notie potentia heel mager in een korte paragraaf behandelt en dan verwijst naar Hallett: “We also find a dynamic interpretation of Spinoza in H.F. Hallett, Benedict de Spinoza, London, 1957. Substance as cause is thus absolute free action of creation: it is not a thing, but selfrealizing and selfmanifesting agency (o.c. p. 13). Essence is not mere concept, but potency (o.c., 26). [..]” Het is juist dit dynamische en dit zeer centraal stellen van het begrip potentia als de essentie van de Substantie, die mij zo boeiend lijkt. Maar op zijn Spinoza-toelichting kom ik nog, eerst wat ik vond aan biografische gegevens.

Bij Hathitrust vond ik hetvolgende:

A. Seth Pringle-Pattison (lid van de British Academy, emeritus professor logica en metafysica aan de universiteit van Edinburg) hield The Gifford Lectures, 1912 en 1913, “The Idea of God in the Light of recent philosophy.” In het voorwoord van de gedukte versie dankte hij o.a. Mr. H. F. Hallett, M.A., who read the whole in proof. [Cf.] En toen deze als emeritus hoogleraar in 1922 weer The Glifford Lectures aan de Universiteit van Edinburgh hield, nu over “The Idea of immortality," dankte hij “Mr. H. F. Hallett, my former Assistant, now Lecturer in the University of Leeds. [Cf.]

We leren hieruit dat Hallett in ieder geval in 1912 z'n MA filosofie had, assistent van A. Seth Pringle-Pattison in Edinburgh was en in 1922 lector was aan de Universiteit van Leeds. Ik schat dus in dat hij ergens vóór 1890 geboren moet zijn.

Lees verder...

Miriam van Reijen's "Spinoza in bedrijf" weer positief besproken

Willy Schuermans van de "Spinoza Kring Lier" heeft een positieve bespreking van het boek van Miriam van Reijen, Spinoza in bedrijf, van passie tot actie [Amsterdam, 2013, uitgeverij Klement/Pelckmans]. [Zie hier]
  
Hij schrijft onder meer: "Het boek is in feite een bloemlezing van Spinoza-teksten, voorzien van een ruime inleiding. Het bestaat daarom uit twee delen. In het eerste, inleidende deel (50 blz.), maakt de lezer kennis met de essentialia: de biografische feiten, ‘weinig feiten, veel fictie’ en met een röntgen van de hoofdlijnen van Spinoza’s filosofie aan de hand van diens werken, afgerond met ‘vier kenmerken’ van zijn leer. Na een beschouwing over Spinoza: een wijze koopman, komt de auteur tot de kern van haar betoog:  het belang van Spinoza’s leer in het huidig economisch denken en bestel. Meteen ook het meest originele deel van de inleiding."
   
En eindigt met: "Spinoza in bedrijf is een uitstekende introductie om op even boeiende als laagdrempelige wijze kennis te maken met de filosofie van Spinoza."

Het doet er uiteindelijk niet toe...

Regelmatig ontvang ik vanwege dit Spinoza-weblog emails waarin mij vragen worden voorgelegd. Vaak heel praktische vragen, soms ook vragen om uitleg. Zo ook ontving ik enige dagen terug de volgende vraag, die ik om twee redenen in een blog beantwoord: a) wellicht heeft nog iemand anders er iets aan; b) wellicht weet iemand een aanvulling te geven op mijn antwoord of misschien een veel beter antwoord te geven. Eerst de vraag:

Goedenavond,
Ik ben momenteel een boek over Spinoza aan het lezen genaamd ''Spinoza de doornen en de roos'' (Herman De Dijn).
Het boek is prettig en begrijpelijk geschreven.
Wat ik echter verwarrend blijf vinden is dat Spinoza in zekere zin een aanbeveling doet om op een verstandige manier te leven (volgens de rede) in plaats van volgens de verbeelding en de hartstochten).
Terwijl hij tegelijkertijd ook beschrijft dat de mens geen vrije wil heeft.
Hoe kan de mens zonder vrije wil kiezen op welke manier hij zal kiezen? (de verstandige of de onverstandige manier). Of kan de mens hier niet uit kiezen en is het grootste deel van de mensheid gedoemd om onverstandige keuzes te maken?

Ik hoop van u te horen,

J. 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [25] Spinozahuis in De Gids

Gôh, alweer een Inutilis scientia Spinozana..., maar ja, het is ook loomwarm.

Vandaag viel, mét De Groene Amsterdammer, tevens De Gids jg 177 [2014/5] in de bus, het Zomernummer dat als thema "Liefde als kunde" heeft. Erdoor bladerend en hier en daar wat lezend, zie ik als illustratie bij het verhaal "Smeltende vrouw" van Marte Kaan, een foto van een vrouw en een man bij het Spinozahuis. Aan de rand van de foto staat: Jungman Lee / Gerrit Rietveld Academie.
Dat de foto bij het Spinozahuis genomen is, staat er niet bij en ook in het verhaal zelf speelt dat huis geen rol.
Het is gewoon zomaar een illustratie. Of, nee, het is kunst!

Maar dat er een foto van mensen bij het Spinozahuis in Rijnsburg in De Gids van zomer 2014 staat, is gezien - is niet onopgemerkt gebleven.

Inutilis scientia Spinozana [24] "Opgetekend gesprek"

Regelmatig ging ik even kijken op de website van de VHS of het programma van de Zomercursus die maandag 28 juli begint, al helemaal rond was, maar tot en met vandaag is daar te lezen voor vrijdagochtend 1 augustus: "Spreker gevraagd; onderwerp wordt nog bekend." 
Maar zie, vandaag ontvangen de deelnemers het programma met een documentatiebundel. En nu blijkt dat die vrijdagmorgen zal worden ingevuld door Jan Knol, die het zal hebben over "Schleiermacher, vader van de moderne theologie en Spinoza." Uiteraard gaan we in gedachten achter theologie een komma zetten, anders wordt Schleiermacher de vader van Spinoza genoemd.

En laat nu net vanmorgen... 

Deze rubriek heeft als voorbeeld de rubriek op de achterpagina in Trouw "Nutteloze kennis", waaarvoor lezers weetjes die geen groot belang hebben, maar toch interessant kunnen zijn, mogen aandragen. De andere rubriek is "Opgetekend gesprek", waarvoor lezers een gesprekje dat ze meemaakten of hoorden, kunnen inzenden.
                                                 ... en laat nu net vanmorgen...