Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [tekst-PDF]
             Blogger en curator: Stan Verdult

A splendid and credible book about a passionate Spinoza

by Stan Verdult

What a splendid novel, really beautiful! I enjoyed it very much. It is an unexpected, unique, successful and credible novel about – yes – the hitherto unknown life of Spinoza: Spinoza in Love by Martin Skogsbeck. [cf. Amazon]

Of all the novels I have read in which Spinoza somehow or other appears, I undoubtedly rate this one as the finest. Its author wishes to fill the gaps of what is unknown about Spinoza’s biography, and does so by revealing his real and most intimate personal life. The reader gets a picture of a Spinoza who actually lived and didn’t just think rationally about life. In this book Spinoza is very different from what Dionijs Burger once wrote in the middle of the 19th century, that he was a man ‘dead for real life’.

At the end of the story, Skogsbeck lets the narrator of the tale, an intimate friend of Spinoza, say “How can anybody aspire to grasp Benito’s ideas without a notion of who he was as a person? In his texts you will discover his wit and rigour, granted. But not the humanity, the passion and the courage.” (p. 350). The passion is well conveyed in this cleverly construed book, and not just in small doses.

Lees verder...

Vandaag Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag voor Spinozistisch martelaar

Morgen, 31 oktober, wordt Lutherdag of hervormingsdag gevierd, daar Luther op die dag in 1517 zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkapel in Wittenberg spijkerde.

Ik stel voor dat we vandaag, 30 oktober, aanwijzen (“dopen”) als Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag, daar op 30 oktober 1710, Hendrik Wyermars (± 1685 - na 1749) veroordeeld werd tot de zwaarste straf ooit voor geen zwaarder vergrijp dan het schrijven en doen uitgeven van een de dominees en regenten onwelgevallig boek.

Hij werd veroordeeld tot 15 jaar Rasphuys, ‘buiten acces, sonder pen, int of papier’, betaling van 3000 gulden boete en daarna 25 jaar verbanning uit de provincie.  

In zijn boek, Den ingebeelde Chaos, dat in juni dat jaar was uitgekomen, was de vrijdenker uitgebreid in discussie gegaan met Spinoza. Hubert Vandenbossche typeerde zijn boek dan ook als een "Tractatus de emendatione Spinozae" en Jonathan Israel duidde de zwaar vervolgde auteur aan als "martelaar van het radicale denken.” Hij is te zien als een Spinozistisch martelaar.

Lees verder...

Willem Jan Otten lijkt soms in de buurt van Spinoza te komen…

… in ieder geval is hij Spinozistisch te lezen. [Dit blog komt er, mede ertoe aangezet door Aris Zeilstra, hier in dit blog te zien]

Lang geleden was ik gestopt met het lezen van Willem Jan Otten. Hij was mij een té gelovig, soms bijna theologisch schrijver geworden. Maar mijn dagblad, Trouw, blijft mij lange essays voorzetten van de hand van deze auteur die dit jaar de P.C. Hooft-prijs ontving. Zo ook voorbije zaterdag, waarin hij schreef over en naar aanleiding van het boek dat hij de voorbije zomer meermalen las: Christian Wiman, My Bright Abyss. Meditation of a Modern Believer [Farrar, Strauss & Giroux]

Christian Wiman is een Amerikaans dichter die jarenlang redacteur was van Poetry magazine. Acht jaar geleden bleek hij een ernstige dodelijke ziekte te hebben. Over de crisis waarin hij terecht kwam, z’n worstelingen en bijna-dood-ervaringen, schreef hij My Bright Abyss, samengesteld uit stukken tekst die hij schreef in z’n betere momenten over geloven in het aangezicht van de dood. Hij ontdekt bijvoorbeeld: “God is niet de uitkomst van leven en denken, het leven is de uitkomst van God.”

Ik citeer Otten:

Lees verder...

Éthique édition révisée et augmentée

Daar de nieuwe tekstkritische tweetalige (Latijn-Franse) uitgave van de Ethica die geacht wordt de editie van Carl Gebhardt uit 1925 te gaan vervangen, er nog altijd niet is, zullen ze bij de uitgever van de tweetalige Pautrat-vertaling alle ruimte en aanleiding hebben gezien om nog een herziening van die vertaling uit te brengen:

Spinoza, Éthique. Bilingue Latin-Français, édition  révisée et augmentée. Traducteur Bernard Pautrat.  Points COLLECTION, 23/10/14 [cf.]

[Eerdere edities: 11988, 21999]

Op de cover Spinoza's brief aan Leibniz  van 9 november 1671.

Rikus Koops' poging de KV te geometriseren

Kon ik tot nu toe Rikus Koops, hertaler en toelichter van de Korte Verhandeling  en verzorger van inleidingen op Spinoza, een goede pers bezorgen - onlangs nog n.a.v. van zijn interessante analyse van de "proto-Ethica" uit 1665 - nu echter heeft hij wat mij betreft zijn hand nogal overspeeld - en moet ik mijn kritiek uiten.

Hij biedt een vijfde Spinoza-Notitie aan: "De geometrische vorm achter de Korte Verhandeling 1.0" [Cf. op zijn website in de rubriek "Publicaties" onder "Spinoza notities"], waarin hij wil aantonen dat een omzetting van de eerste twee hoofdstukken van de Korte Verhandeling naar een geometrische vorm mogelijk is, door - naar hij meent - daadwerkelijk zo'n geometrisering te leveren.

Daarmee wil hij zijn uitgangspunt ofwel zijn overtuiging dat de KV wel in geometrische methode is geschreven [hij bedoelt wellicht: gedacht/ontworpen] maar niet in geometrische vorm is weergegeven, bewijzen - door het kunststukje dus in de praktijk te leveren. Is hem dat gelukt?

Bepaald niet. Als je alleen al ziet welke erg lange lijst van axioma's zijn aanpak oplevert, maar vooral als je ziet naar de inhoud van wat hij als Spinoza's axioma's in de KV presenteert - dan slaat je bijna de schrik om het hart. Axioma's omschrijft hij - plausibel - als "onbewezen waarheden." Hij meent ze op de volgende manier aan de KV te hebben ontleend, zeggend:

"Ik heb een tekstdeel als axioma opgenomen als deze ten eerste in een bewijs wordt toegepast en ten tweede in dit bewijs of in een eerder bewijs niet is aangetoond." Hij vervolgt met:  "In sommige gevallen zijn van axioma's in de voetnoten bewijzen geleverd, deze zijn in dit geval bij het axioma opgenomen." Daardoor verdwijnt iets van de logica en zouden het toch "bewezen waarheden" worden.

Lees verder...

"De onbekende Spinoza" wat is en blijft het toch een interessant boekje

Wat is het toch jammer dat een kwalitatief erg goed en interessant boekje als De onbekende Spinoza van filosofiedocent, essayist en romanschrijfster Rebecca Goldstein al jarenlang niet meer te koop is. Het was in een goede vertaling van Henk Schreuder, die regelmatig tussen haakjes een treffende toelichting inlaste, in 2007 door Atlas uitgegeven. Maar al in november 2010 werd het restant in de ramsj gedaan [cf. blog] en na die uitverkoop is het niet meer in de boekhandels te koop.

Vorige week raadde ik het iemand ter lezing aan, maar ook op boekwinkeltjes.nl wordt het zelden of nooit aangeboden. De kennelijke gehechtheid van de bezitters, die het liever in hun privébibliotheek houden, dan doorverkopen, zegt toch ook wel iets over de kwaliteit van het werkje.

Hoe anders in de Engelstalige wereld waarin het origineel, Betraying Spinoza. The Renegade Jew Who Gave Us Modernity (2006) nog altijd te koop is. En zo hoort het ook.

Weer heb ik het met smaak en plezier herlezen. Voor de vierde keer inmiddels. En ook al ‘ken je de afloop’, het blijft spannend bij wijze van spreken. Vooral ook de manier waarop het is geschreven door iemand die jaloersmakend goed kan schrijven. De schrijfster heeft Spinoza’s Ethica goed leren kennen, doordat ze er jarenlang inleidingen over verzorgde op de universiteit. Daar ze een orthodox-joodse opvoeding en middelbare schoolopleiding ontving, waar ze zich vervolgens aan ontworstelde, voelde ze verwantschap met Spinoza. Maar daar ze zichzelf één bleef voelen met het jodendom, werd hét thema van het boekje de vraag of ze de vinger erachter kon krijgen dat ook Spinoza, ondanks zijn kritiek op het joodse volk en zijn mythe van uitverkiezing, met hen verbonden bleef voelen. Zelf, los van het feit dat anderen (zoals Christiaan Huygens) hem als jood (‘onze jood uit Voorburg’) bleven zien. Ze meent dat bewijs gevonden te hebben: één bewijsplaats slechts die ze a.h.w. ophemelt tot bovenmaatse proporties (lees daarvoor dat boek…). Ze doet dat allemaal zo betrokken en liefdevol, dat je als lezer haar haar overdrijving vergeeft.

Lees verder...

Cees Nooteboom speelt soms met Spinoza

Gisteren vertelde mijn broer mij tijdens een familiefeestje dat hij z’n twijfels had over een tekstje van Cees Nooteboom op p. 243 in zijn De omweg naar Santiago (1992). Nooteboom koketteert graag met z’n eruditie, maar heeft hij hier Spinoza wel goed te pakken? Zo wilde hij van mij weten.

Ja, die erudiete associaties van Nooteboom… De een stoort er zich aan, voor de ander vormt dat nu juist de grote charme van zijn schrijven. Vooral reisschrijver was hij - reizen was zijn manier van leven. 

Een enkele maal strooit Nooteboom Spinoza door zijn werk. Soms zomaar één keer als namedropping, b.v. in een wat vreemde bosscène in Rituelen. In Allerzielen (1998) fladdert iemand even snel door de geschiedenis: “renaissance, stijl, uiterlijk. Schitterend, maar zonder de vroomheid. Nog even, en de eerste lenzen worden geslepen. Jouw landgenoten, als je Spinoza tenminste een Hollander wilt noemen." Ja, een schrijver kan z’n personages van alles laten zeggen, maar natuurlijk was Spinoza een Hollander, een Amsterdammer zoals hij zelf graag zei.

Over de zes maanden die Nooteboom in een kamer in Berkeley doorbracht waarin hij "meer had gelezen dan in enige vergelijkbare periode in zijn leven," lezen we in de verzamelbundel Avontuur Amerika (2010): "De gewichten die ik torste waren natuurlijk boven mijn macht, Spinoza, Hume, Augustinus, Hölderlin, Stevens, maar de hoge dwingelandij van die teksten nam het op tegen de tortuur van het meubilair."

Lees verder...

Benedictus de Spinoza is de naam

Het is op dit blog al vaker gegaan over welke naam Spinoza zelf hanteerde. Zo was er het blog van 13 juni 2013: "Spiñoza was eigenlijk de naam… we noemen hem Spinoza", waarin ik een artikel over de juiste naamgeving van Gebhardt overnam. Hem ging het alleen over de correcte achternaam; de voornaam liet hij aan ieders eigen voorkeur over. Ik vind dat merkwaardig en respectloos naar de betreffende persoon. Ik vind dat je de naam hoort te gebruiken, waaraan die persoon zelf de voorkeur gaf of geeft.

Bekend is dat Spinoza na het overlijden van zijn vader in 1654, diens zaak voortzette samen met zijn jongere broer onder de naam  "Bento y Gabriël Despinoza”. Dit kon slechts duren tot de ban daar een einde aan maakte. Zo weten we in ieder geval dat hij zich voor de herem of ban Bento noemde.

Van na die tijd is een belangrijk feit dat hij op de titelpagina van z'n eerste boek dat in 1663 verscheen, de PPC, Renati Des Cartes principiorum philosophiae Pars I, & II, More Geometrico demonstrata, liet plaatsen dat het geschreven was (door) 

per Benedictum de Spinoza Amstelodamensem.

Nog sterker acht ik de wijze waarop hij zijn brieven ondertekende. Nu zijn door de redacteuren van de Opera Posthuma de meer persoonlijke dingen weggelaten - zo ook bij de meeste brieven de slotformules en ondertekening. Maar een aantal van Spinoza's brieven zijn in handschrift overgeleverd. De meeste ondertekende hij met B. de Spinoza. Zie hier het overzichtje uit dat stuk van Gebhardt:

Lees verder...

Video's "Spinoza et les arts"

In een eerder blog bracht ik affiche en de aankondiging van de conferentie "Spinoza et les arts" die in mei van dit jaar werd gehouden - in Amiens en Parijs.

Filip Buyse, die één van de  sprekers was, liet mij weten dat inmiddels de video's met de lezingen van de eerste dag,15 mei, op internet zijn gezet.

Mij lukte het niet die video's geopend of gedownload te krijgen (via Explorer), maar misschien lukt dat via andere browsers wel [Cf.]

 

Pascal (1623 - 1662) en Spinoza (1632 - 1677)

Behalve dat ze beiden in de 17e eeuw leefden en dachten als filosofen, en allebei jong stierven - Blaise op 38-, Benedictus op 44-jarige leeftijd - zijn er toch nauwelijks redenen ze in één blog te noemen. Enige verschillen tussen hen heb ik in eerdere blogs benoemd. Toch vind ik het wel aardig dat hun verzamelde werken in één veilingkavel werden samengebracht [cf.], deze Oeuvres complètes uit de Bibliothèque de la Pléiade met leren band en stofomslag, die van Pascal uit 1957 en die van Spinoza uit 1978.

 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [50] tien jaar 'IJzeren Lijst' of filosofische Top Tien - Spinoza op 10

Tien jaar geleden, in de dertiende jaargang (2004), behandelde Filosofie Magazine een “IJzeren Lijst” van de tien belangrijkste filosofische werken.

Welk boek zou iedereen moeten lezen? Om de wereld van vandaag te begrijpen? Of ging het meer om de boeken met eeuwigheidswaarde? Filosofie Magazine vroeg aan alle hoogleraren filosofie (alle 150 academische filosofen, schreef Trouw) een top-vijf samen te stellen. FM kreeg 44 reacties. En via een puntentelling, waarbij de eerste plaats werd gewaardeerd met 10 punten, de tweede plaats met 7, de derde met 5, de vierde met 3 en de vijfde met 2, ontstond een ranglijst. De eersten op die lijst en dus beschouwd als belangrijkste tien titels, vormden de IJzeren Lijst: de Top Tien uit de geschiedenis van 25 eeuwen. [Cf. - Cf. ook]

DE IJZEREN LIJST

1. Aristoteles - Ethica Nichomacheia
2. Immanuel Kant — Kritik der reinen Vernunft
3. Plato — Politeia
4. John Rawls — A Theory of Justice
5. René Descartes - Meditaties
6. Karl Popper - The Open Society and its Enemies
7. Plato — Symposion
8. Karl Marx Das Kapital
9. Hannah Arendt —The Human Condition
10. Benedict de Spinoza - Ethica

Inderdaad, zo stond het daar: Benedict de Spinoza - we laten ons flink beïnvloeden door de Angelsaksische landen. Tegenwoordig staat op de website over die “IJzeren Lijst” Benedictus, maar toen stond in het blad echt Benedict. Op die website lezen we voorts: “Benedictus de Spinoza is één van de bekendste Nederlandse filosofen.” Hij was nog niet dé icoon van Nederland - al dan niet paradoxaal.

Lees verder...

Mozart & Spinoza [4] miscellanea

In dit blog knoop ik nog wat verspreide losse eindjes aan elkaar. Wel aardig is de indruk die iemand heeft van het boek De ketter en de hoveling van Matthew Stewart dat de relatie tussen Spinoza en Leibniz daarin zou worden geschetst als de relatie tussen Mozart en Salieri [cf.]

In: Hermann Hesse’s Steppenwolf

In het verlengde van een vorig blog over Mozart, Goethe en Spinoza, kan ik nog op Hermann Hesse’s Steppenwolf wijzen, waarin de hoofdpersoon, Harry Haller, laat merken door Spinoza’s filosofie beïnvloed te zijn, als eerder Mozart-expert geweest te zijn. In een samenvatting en analyse is te lezen: “In spite of his commitment to optimism and faith, Mozart resides in the realm beyond the purely physical world of Steppenwolf. Hesse goes back to Spinoza's theory again and describes Mozart and the other Immortals existing in a substantive state in the heavens. Steppenwolf longs to join Mozart and the other Immortals because they abide in a plane where there is no division. Such a place would finally allow him to join the wolf and human natures, as well as his other selves, into a complete composite. Then he could finally achieve unity with God and know peace.” [Cf.] Ik laat het hier bij – het is wellicht een onderwerp voor ooit een apart blog.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [49] Zweden had een serie "de största märkesmännen", waaronder Spinoza

Bij de Zweedse uitgever Hugo Gebers Förlag te Stockholm verschenen van 1906 t/m 1928 21 Bøker (boeken) in de reeks “De största märkesmännen” [Cf.] Dat betekent zoiets als “mannen van het sterkste merk”. De omvang was meestal minder dan 100 pagina’s. Zo verschenen in 1907 boeken als

Carl David Marcus, Goethe. De största märkesmännen, 3. Hugo Gebers förlag, 1907. 8:o. 68 s. [Cf.]

Emilia Fogelklou, Frans af Assisi. Hugo Gebers Förlag, 1907  [cf.]

Edvard Lidforss, Dante. De största märkesmännen VI. Hugo Gebers Förlag 1907, häftad, 72 s. [Cf.]

In deze reeks verscheen in 1908

O.H. Dumrath, Spinoza. De största märkesmännen VIII. Hugo Gebers Förlag, 1908. - 64 pp.

             

Lees verder...

Mozart (1756 – 1791) & Spinoza [3] beschouwing over "iets mooi vinden"

Op mijn zoektocht die ik in het eerste blog begon, naar of Mozart met Spinoza in verband werd gebracht, kwam ik ook een interessante tekst tegen, waarbij juist Mozart genoemd werd in een beschouwing over Spinoza's emotieleer.

Frans Jacobs onderscheidt met Frijda ‘fasische’ en ‘tonische’ emoties, in zijn boek "Een filosofie van Emoties en verlangens" (2008, cf. blog) en vergelijkt Spinoza’s emotiebegrip met ‘het houden van Mozart’. Fasische emoties zijn de gewone reacties op wat van buiten komt – waarop een ongestoorde voortgaan volgt; tonische emoties zijn dieper gaande reacties op gebeurtenissen en “drukken uit wat we in ons leven van waarde achten.” Zij doen ons intensief bezig zijn, doordat we geboeid zijn, ergens in willen investeren. Deze twee verschillende typen emoties moeten niet op één hoop worden geveegd. Hij vindt dat Spinoza ten onrechte dat onderscheid niet maakt.

Nadat hij in zijn paragraaf “Spinoza over affecten” diens leer over de drie basisaffecten, conatus, blijheid (laetitia) en droefheid (tristitia) heeft geschetst en heeft laten zien dat de conatus, het streven om zichzelf in stand te houden, daarvan de belangrijkste is, en dat Spinoza externe krachten alleen van belang acht voor zover ze tot verzwakking resp. versterking van ons vermogen om voort te bestaan leiden, citeert hij de conclusie die Spinoza trekt in 3/9s: Uit dit alles blijkt, dat wij niets nastreven, willen, verlangen of begeren omdat wij van mening zijn dat iets goed is. Integendeel, wij zijn van mening dat iets goed is omdat wij het nastreven, willen, verlagen en begeren.” Je houdt dus van iemand, omdat zij je voortbestaan bevordert, en je haat haar omdat zij je voortbestaan benadeelt. En dit vindt Jacobs te beperkt; en hij is de enige niet. In onze discussiekring in de SKL over de Ethica klinkt een dergelijk ’geluid’ regelmatig. En ook op dit blog heb ik wel laten weten iets minder Spinozist te zijn en soms toch meer de definitie van het waardenbegrip van de Scholastiek (ratio finis et boni) te volgen: er is een reden in mij waarom ik iets lust of niet, maar er ligt ook een oorzaak in het ding dat ik al dan niet apprecieer en mij wel of niet ten doel stel. ( cf. en cf. en cf.). Ik citeer Jacobs, juist omdat hij in zijn beschouwing over Spinoza precies Mozart noemt.

Lees verder...

"Spinoza's God" voor het Spinoza-archief

Toch nog even melden, al is het al bijna vijf jaar geleden verschenen (en al ben ik zelf niet van plan het te gaan lezen):

Franklin Lonzo Dixon Jr., Spinoza's God - the source of all-that-is. Alondra Press, January 20, 2010

A plain-language explanation of the philosophy of Baruch Spinoza, told as a more-or-less personal experience. The book is in two parts, the first dealing with Spinozism per se, the second defending the philosophy against the assaults leveled at it (and all metaphysical systems) by post-modernist philosophers. The book culminates with a rare defense of Part Five of Spinoza's masterpiece, 'Ethics Geometrically Demonstrated.' In that same culmination, the author lays the foundation for a new definition of the sacred, using for his materials Spinoza's commonsensible observations, and showing how those understandings differ from the irrational premises of conventional theological definitions of God and God's role in the world. [Amazon]

Nieuws over de Amsterdamse "Spinoza-leerstoelen"

Ik ga niet meer over de verwarring beginnen die de Universiteit van Amsetrdam schept door op twee heel verschillende plekken (bij Filosofie en Medicijnen) telkens voor korte tijd een Spinoza Chair te hebben. In de wereld is dan sprake van de "Spinoza Chair, University of Amsterdam", maar er zijn er dus twee. [Cf. en Cf. eerdere blogs]

[1] Professor Sally Haslanger holds the Spinoza Chair 2015 

Meer dan deze mededeling hierover is op de website van wijsbegeerte bij de Universiteit van Amsterdam niet te vinden.

Haar eigen cv meldt: Spinoza Chair, University of Amsterdam, April – June, 2015. [PDF] Daarin lezen we professor Sally Haslanger sinds 2004 Professor of Philosophy iss aan het Massachusetts Institute of Technology en sinds dit jaar Ford Professor aan de MIT School of Humanities, Arts, and Social Sciences. Zie aldaar meer over haar.

[2] Die andere Spinoza Leerstoel, n.l. aan de Medische Faculteit van de UvA betreft altijd een kortere periode en meestal in het najaar. Dit jaar wordt deze Spinoza Chair van 11 t/m 13 november bekleed door Prof. David L. Helfet, MD. Hij zal op dinsdag 11 november 2014 in het AMC de Spinoza-lezing houden. [Cf. of op twitter
 

Mozart (1756 – 1791) & Spinoza (1632 – 1677) [2] via Goethe (1749 -1832)

Er zijn indirecte verbanden construeerbaar: Goethe was dol op Spinoza én hij was dol op Mozart. Dus… (zoiets als a=c en b=c  dan a=c, maar die "logica" is op dit vlak toch niet geldig).

Johann Wolfgang Goethe was zeven jaar ouder dan Wolfgang Amadeus Mozart, en zou hem nog eens bijna veertig jaar overleven. Het kan onrechtvaardig verdeeld zijn in de wereld.

 

Dat Goethe wegliep met Spinoza is welbekend, is hier vaak genoeg in blogs aan de orde geweest. Hij was ook gek op Mozart.

Op 18 augustus 1763 hoorde de bijna 14-jarige Goethe in Frankfurt de toen 7-jarige Wolfgang Amadeus Mozart en zijn zuster Nannerl spelen. Sinds die tijd moet hij een diepe belangstelling voor Mozarts muziek gehad hebben. Hij zag Mozarts talent als schitterend, wonderlijk en onverklaarbaar. Hij herinnerde zich die gelegenheid op hoge leeftijd. Hij bewonderde Mozarts composities, in het bijzonder zijn Don Giovanni. Zijn eigen Faust had hij het liefst door Mozart laten componeren, maar die was toen al veertig jaar dood. Uit een gesprek met Eckermann van donderdag 12 februari 1829 (bijna veertig jaar na Mozarts dood dus):

Lees verder...

Mozart (1756 – 1791) & Spinoza (1632 – 1677) [1] meesters van de eeuwigheid

Mozart y Spinoza. No me disgusta la mezcla [Mozart en Spinoza. Ik heb geen hekel aan het mengsel] twitterde María Bernardo eens.

Hoewel ik lange tijd groot liefhebber was van Mozart (en nog wel ben, maar ik zet de CD’s die ik van zijn muziek heb, tegenwoordig toch minder vaak op) en inmiddels al vele jaren de filosofie van Spinoza mijn grote liefde is, was ik er nooit op gekomen om de componist en de filosoof met elkaar in verband te brengen. Maar op 26 september 2014 plaatste Jan Jippe, beeldend kunstenaar en (jeugd)boekillustrator uit Almere op zijn Kunstsite, een schilderij getiteld “Wijsheid - over Mozart en Spinoza.” [Hij is er nog mee bezig en heeft liever niet dat ik het overneem dus zie het hier] Jippe meent die relatie te zien, zo liet hij me in een e-mail weten, via de vrijmetselarij, waar Mozart iets mee had.

Het bracht mij ertoe eens na te gaan óf beiden al eens met elkaar in verband zijn gebracht. Google geeft wat hits, waaruit echter blijkt dat nergens Mozart direct met Spinoza in verband wordt gebracht. Mozart heeft zich nooit over Spinoza geuit en heeft misschien nooit van hem gehoord. Eventuele connecties moeten dan langs andere weg gevonden worden. De komende blogs wijd ik aan enige van zulke mogelijke verbindingen.

Lees verder...

Cover-plaat vanuit het verzet tegen Spinoza

Er verscheen deze maand een boekje met in het Spaans, of nauwgezetter in het Castellaans, vertaalde artikelen van Pierre-François Moreau, Spinoza: filosofía, física y ateísmo. A. Machado Libros. Madrid, 2014 - 270 páginas. [cf.]

Het kreeg een cover mee, waaruit aan de ondertitel, laat staan uit de getekende 'tronie', al duidelijk is dat die uit het tegenkamp afkomstig was.

De echte Spinoza-zaaier is toch Jan Knol

In aansluiting op het vorige blog kan ik melden dat ik zojuist via de post de derde op nog enkele punten verbeterde versie ontving van Jan Knol's Spinoza's 259 stellingen Gisteravond wees ik een dame in De Zon die mij om een eenvoudige inleiding in de Ethica vroeg, op Jan Knol's En je zult spinazie eten

Knol heeft jaren lang inleidende lezingen over Spinoza gegeven. Is daar een poos wegens ziekte mee moeten stoppen, maar is daar na de lezing die hij tijdens de zomercursus van de VHS gaf, weer mee begonnen. Het gaat hem weer goed. Op de agenda van de VHS lees ik: "Op woensdagavond 29 oktober spreekt Jan Knol in de Gereformeerde Kerk van Woubrugge over de actualiteit van Spinoza's filosofie. Entree: 5 €, inclusief koffie/thee."

En vandaag ontving ik dus zijn nieuwste herdruk van Spinoza's 259 stellingen, waarvan er inmiddels al zo'n 300 over zijn virtuele toonbank zijn gegaan. Zie in dit blog hoe u Jan Knol's  Spinoza's 259 stellingen kunt bestellen.

Ik kan hem langs deze weg meteen wijzen op een begrijpelijk foutje dat hij in een volgende herziening kan meenemen: op de laatste bladzijde noemt hij  zijn inleidende boeken, waarvan de eerste is: En je zult spinazie eten, maar hij schrijft daar Spinazie (met hoofdletter). Grappig toch?

Een handige toevoeging is het inhoudelijk schematische overzicht van de Ethica op de binnenzijde van de achterkaft.

Lees verder...