Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

Iconographia Spinozana

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [PDF]
                           Blogger en curator: Stan Verdult

Edgar Allan Poe (1809 – 1849) zijn er trekken van Spinozisme in hem te ontdekken?

Ik kom op deze vraag n.a.v. zijn minst gelezen nogal enigmatische laatste werk Eureka. An essay on the material and spiritual universe (1848). Poe bracht het als een gedicht, maar hij schetste erin diepgaande inzichten over het ontstaan van het universum (hij zou van het idee van de big bang de voorloper zijn geweest) én voor hem zou de zwaartekracht geen fundamentele natuurkracht zijn, maar een samengesteld effect, niet gebonden aan de snelheid van het licht (en daarmee zou hij tevens de voorloper zijn van de ideeën van de natuurkundige Erik Verlinde). Ook liep hij vooruit op de na hem komende ontdekkingen van niet-euclidische meetkundes door aan te geven dat het vijfde axioma van Euclides, het zogenaamde 'paralellenpostulaat', dat zegt dat twee evenwijdige lijnen elkaar nooit kunnen snijden, een goed begrip van een dynamisch universum in de weg zat. [cf.]
Ik kom zodadelijk terug op Eureka.

Waarschijnlijk zegt al genoeg dat in geen van de vele biografieën over Poe Spinoza voorkomt: bij – in willekeurige volgorde - Arthur Hobson Quinn, Milton Meltzer, Una Pope-Hennessy, Jeffrey Meyers, Thomas Streissguth, J. Gerald Kennedy & William A. Read (Eds.), Kevin J. Hayes of in Kevin J. Hayes (Ed.), The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe… nergens komt de naam Spinoza voor. Alleen George Edward Woodberry maakt een vergelijking van Poe met de "God-intoxicated Spinoza" [Vol 2, p. 124], maar daarmee verwijst de auteur naar Poe’s schrijfverslaving en die aan drugs en alcohol en zegt die vergelijking iets over de eruditie van de biograaf, niets over Poe. We zouden elk “onderzoek” naar de bovengestelde vraag beter meteen kunnen staken.

Lees verder...

Franse CD’s met voorgelezen teksten van Spinoza

Nog niet eerder had ik gewezen op deze Franse box met drie audio-CD’s  die op 13 januari 2012 door FREMEAUX ET ASSOCIES werd uitgebracht [cf.]. Daarop leest Eric Pierrot delen uit de werken van Spinoza (behalve, zoals steeds, uit de PPC) in vertalingen van Patrick Dupouey [cf.]. Van de laatste is al enige jaren een ebook op de markt met vertalingen van de Appendices op de Ethica-delen  I en IV [cf.].

Foute cover van "The Young Spinoza" gehandhaafd

Sinds enige dagen heeft Oxford University Press de aankondiging van het boek Yitzhak Y. Melamed (Ed.) The Young Spinoza op z’n website staan. Het zal zo is de planning op 17 maart verschijnen, maar ook 15 april wordt genoemd. Het enige verschil met de cover die Melamed eerder toonde, is dat de kleur niet groen maar blauw zal zijn. Maar de afbeelding van de man die zeker Spinoza niet voorstelt, is gehandhaafd. Ronduit belachelijk. Ik had gehoopt dat mijn blogs erover [cf. en cf.], waarvan ik weet dat Yitzhak Melamed erop gewezen is, deze blunder hadden kunnen doen voorkomen. Niet dus. Van een serieuze Spinoza scholar zou je toch mogen verwachten dat hij ook op dit punt zijn literatuur kent.

Op weg naar de cursus over de PPC [2] "Spinoza was never truly a Cartesian"

Zoals ik in het blog van eergisteren over Albert G. A. Balz aankondigde, neem ik hier een deel uit zijn Idea and Essence in the Philosophies of Hobbes and Spinoza [New York, 1918] over –  van archive.org - en wel zijn aaneensluitende tekst van p. 35 – 39  over "essentia & existentia" in de Cogitata Metaphysica. De laatste woorden van dat tekstdeel zette ik als titel boven dit blog.

Volgens Balz houdt Spinoza zich in de Cogitata Metaphysica meer bezig met de centrale ideeën in Descartes’ Regulae ad directionem ingenii ut et inquisitio veritatis per lumen naturale dan met enig ander Cartesiaans werk. Spinoza wil er volgens Balz Descartes’ Beginselen toelichten aan de hand van analoge noties in de Regulae.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [78] "Spinozas Ethik" in "Bücher der Weisheit und Schönheit"

Zo'n verhaal als dit begint bij de ontdekking van een cover, die voor mij aanleiding wordt verder te zoeken. In dit geval de cover, gezien bij een Zweedse antiquaar, van Spinozas Ethik (daarover hieronder meer).

In apart vormgegeven blauwe Jugendstil-banden (Buchschmuck von Franz Stassen) gaf Jeannot Emil Freiherr von Grotthuss (1865-1920) van ca. 1900-1910 een reeks uit onder de titel “Bücher der Weisheit und Schönheit.”

 

Meestal kwam er geen datum van uitgave in te staan, of misschien nooit, dus als je datum tegenkomt, zal dat een schatting zijn of afleiding uit andere informatie. Zo verschenen in die reeks o.a.:

Brüder Grimm, Auswahl [1904]
E.T.A.Hoffmanns musikalische Schriften. Edgar Istel [1904]
Beethovens Briefe. In Auswahl herausgegeben.  Karl  Storch (Hrsg.)  [1904]
Charles R. Darwin, Auswahl aus seinem Schriften. Paul Seliger (Hrsg.)
Lotzes Mikrokosmus. Otto Richter (Hrsg.). [1908]
Goethes Gespräche. Einleitung und Auswahl von Eugen Korn. [1910]
Montesquieu -  Auswahl aus seinen Schriften. Dr. E. Meyer (Hrsg.) 
Dante. In einer Auswahl der "Göttlichen Komödie", der "Vita Nuova" und dem "Kanzoniere".  Richard Zoozmann (Hrsg.)
Richard Wagner in seinen Briefen.  Erich Kloß (Hrsg.) 

En ergens omstreeks 1910 verscheen

Spinozas Ethik, In verkürzter übersetzung von M. Kronenberg

De Duitse Spinozabibliografie zet op de ene pagina 1910 [Cf.], maar op de andere circa 1900 [Cf.]  

Er worden antiquarisch zeer uiteenlopende prijzen voor gevraagd, uiteenlopend van $12.00 (€10.89) [cf.], €14,95 [cf.], 180Kr=€19,26 [cf.], gemiddeld tussen 30 en 40 euro [cf.] tot €55 [cf.]

Zie hier méér van de vertaler: Dr. M. Kronenberg.  

Lees verder...

James Allanson Picton (1832 - 1910) verwees naar Spinoza als naar "the Master"

Hij was een tamelijk vrijdenkend geestelijke, schrijver en politicus.

Bertrand Russell kon Picton’s Spinoza, A Handbook To The Ethics, wel waarderen, in die zin “that Picton's interpretation of Spinoza is reliable enough for the general reader.” [Zie onder]

Na het afmaken van de High School ging James Picton eerst aan de slag in het kantoor van z’n vader die architect was. Op z’n 19e begon hij aan zijn opleiding tot geestelijke aan het onafhankelijke Liverpool Institute en vervolgens aan het Owens College in Manchester, waar hij een London University MA in de klassieken behaalde in 1856. Datzelfde jaar werd hij onafhankelijk geestelijke aan Cheetham Hill te Manchester, bekleedde vervolgens vergelijkbare posities in Leicester (1863-68) en Hackney (1858-76), was lid van het schoolbestuur voor Londen van 1869 tot 1878. Daarna was hij tien jaar, van 1884 tot 1894 voor Leicester lid van het Parlement. Naast al deze werkzaamheden was hij schrijver [ik volsta met deze link naar zijn boeken online; en deze link].

In kerkelijke vergaderingen had hij er geen moeite mee om zich als pantheïst te afficheren, de menselijkheid van Christus te benadrukken (wonderen werden niet gedaan), en te benadrukken dat voor een geloofsgemeenschap doctrinaire overeenstemming geen vereiste was. [Cf.]

Hij schreef o.a. een biografie over Oliver Cromwell, Oliver Cromwell: the man and his mission [Londen, Cassell, Peter, Galpin & co., 1882].

“Na een flinke afschuw van elk dogmatisme ontwikkeld te hebben, bewoog hij tot ver buiten de bermen van agnosticisme” [Cf.], – en schreef:

Lees verder...

Hoe zal de komende herdruk van de "Korte Geschriften" er uit gaan zien?

Het deel van de Werken van B. de Spinoza met de zgn. Korte Geschriften is al geruime tijd uitverkocht. Dat is uiteraard juist lastig, net nu de Ver. Het Spinozahuis voor het eerst de voorjaarscursus organiseert over Spinoza’s René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte in meetkundige trant uiteengezet en de Metafysische gedachten, die 28 februari zal beginnen. De VHS schrijft bij het programma: ”De Korte geschriften (Wereldbibliotheek) waarin de vertaling is opgenomen is uitverkocht. Een herdruk zal in de loop van maart verschijnen” [cf.].

In de voorjaarsaanbieding 2015 van de Wereldbibliotheek [cf.] staat het niet vermeld bij de komende herdrukken. Daarom neem ik aan (vrees ik) dat er niet al geruime tijd aan een serieuze herziening van de editie is gewerkt, maar dat wellicht een simpele herdruk in het voornemen ligt. En eigenlijk kan dat toch niet meer.

In de reeks onder auspiciën van de Ver. Het Spinozahuis, Werken van B. de Spinoza, kwam de band met de Korte Geschriften uit in 1982. Daarin verscheen voor het eerst na meer dan 300 jaar een nieuwe vertaling van de PPC en wel door Fokke Akkermans als

René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte en Metafysische gedachten

Lees verder...

Albert G. A. Balz (1887 – 1957) Over het essentie-begrip bij Hobbes & Spinoza

Sinds al weer geruime tijd geleden hield en houd ik mij bezig met het essentie-begrip bij Spinoza - met de opzet om daarover nog eens te bloggen. Om een of andere reden krijg ik deze ‘studie’ niet afgerond, hoewel ik meen inmiddels een duidelijk beeld van essentie bij Spinoza te hebben. Nu ik gisteren een blog over Hobbes & Spinoza maakte, voeg ik dit blog over Balz toe dat ik niet langer bewaar voor die toekomstige blogs, waarvan de komst niet geheel zeker is.

Wat me opviel bij mijn “essentie-studie” was het feit dat Henri Krop in de lemma’s esse, essentia en existentia die hij schreef voor The Continuum Compendium to Spinoza (2011), o.a. verwees naar:

A.G. Balz, Idea and Essence in the Philosophies of Hobbes and Spinoza. New York, 1918

Deze dissertatie over het idee- en essentiebegrip bij Hobbes en Spinoza wordt nog steeds gelezen. Dat maakte mij nieuwsgierig naar deze auteur. Ik ben van plan in een volgend blog een deel uit deze tekst te citeren, maar eerst wilde ik meer over hem te weten zien te komen. Dat is weer niet zo eenvoudig, want hem is (nog) geen Wikipedia of andere internetpagina gegund (dat wordt dit blog dus).

Veel kon ik aanvankelijk over deze Albert George Adam Balz niet vinden. Bij de Duitse Spinozabibliografie tref ik de notitie aan dat het de uitgave van zijn dissertatie uit 1916 betreft [cf.]. Het werkje van 86 bladzijden is te lezen bij Archive.org. Verder worden bij de Duitse Spinozabibliografie al zijn voornamen gegeven bij de vermelding dat onder zijn redacteurschap de heruitgave van de Elwes-vertalingen tot stand kwam als Benedictus de Spinoza, Writings on political philosophy [New York: Appleton-Century-Crofts, 1937. - XXXV, 197 pp. Cf.]
Bij Hathitrust wordt 1887- [from old catalog] als geboortejaar vermeld.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [77] Zweedse cover uit 2003

På spaning efter Spinoza - Glädje, sorg och den kännande hjärnan
Av Antonio Damasio [Cf.]

Hobbes & Spinoza - worden nog eens hot

Gisteren kwam ik tegen dat er in mei 2015 een conferentie zal worden gehouden over “Hobbes & Spinoza in the 21st Century,” met als thema: Recent interest in Hobbes and Spinoza has tended to focus on their ideas in historical context. From this perspective, Hobbes is acknowledged to be an important influence on Spinoza, and both are key figures in the development of modern political philosophy and science. Yet many current moral and political thinkers overlook Hobbes and Spinoza, and the connection between them, thus losing out on a major source of insight for current moral and political issues. While some recent notable discussions of Hobbes and Spinoza have applied their methods and ideas to contemporary problems, we think that these discussions are deserving of both greater attention and continued development.
The relative lack of appreciation for Hobbes and Spinoza in contemporary political and moral thought, concomitant with a renaissance in historically oriented Hobbes and Spinoza scholarship, points to the need for increased dialogue between these two domains. To this end, our conference will facilitate this dialogue in order to promote further application of Hobbes's and Spinoza's ideas to contemporary moral and political issues. [
Cf.]
Een van de sprekers is Edwin Curley, die op zijn
website artikelen over o.a. Hobbes en Spinoza als PDF aanbiedt!

En vandaag kreeg ik de vraag of ik dit boek kende van Henry M. Rosenthal, The Consolations of Philosophy: Hobbes's Secret, Spinoza's Way. Temple Univ Press, 1989

[Wat aparte titel, die vragen oproept. Cf. begin van een review en cf. nog een, waarmee we een indruk van het boek krijgen]

Door deze samenloop besloot ik in dit blog e.e.a. dat op internet te vinden is over beide filosofen bijeen te brengen en tevens hun portretten naast elkaar te zetten. Ik zette er hun data onder om te laten zien hoe ongelijk de leefjaren verdeeld kunnen zijn.

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [1]

ik twijfel, ik denk, dus ik ben… draait Spinoza om: ik besta, en weet dat ik besta en dus denk.

Hoe uitvoerig ik dat ga aanpakken, weet ik nog niet, maar ik overweeg om, op weg naar de cursus over René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte in meetkundige trant uiteengezet en de Metafysische gedachten, die 28 februari zal beginnen [cf. blog], wel eens een blogje eraan te wijden.

Op vele plaatsen van de PPC is duidelijk Spinoza aan het woord - daarin geeft hij geen samenvatting van Descartes. Integendeel, hij plaatst een aantal kritische opmerkingen. Martial Gueroult heeft er al in 1960 op gewezen dat Spinoza méér doet dan Descartes’ argumenten in een axiomatische vorm transformeren. Spinoza was niet zo geobsedeerd door twijfel als Descartes was en bepaald ook minder onder de indruk van zijn cogito. Sterker nog, al meteen In het PROLEGOMENON, de inleiding op deel I van de PPC geeft hij kritiek op hoe Descartes begint te filosoferen; zoals hij in de Ethica zal formuleren: je moet bij God beginnen (en niet bij jezelf).
Heel fraai en veelzeggend is deze passage [vert. F. Akkermans]:

Lees verder...

Lezing in Soest over Spinoza en Nietzsche

Hierbij wijs ik nog eens op de lezing die Jan Flameling (van Filosofisch Bureau Ataraxia) a.s. zaterdagmiddag 31 januari van 14.00 uur tot 17.00 uur voor de Spinozakring Soest zal geven over Spinoza en Nietzsche, twee enkelingen

Flameling  zal in zijn lezing de grote Nederlandse en Duitse filosoof tegenover elkaar zetten en de vragen behandelen: Wie was Spinoza, wie was Nietzsche, wat zijn hun overeenkomsten en wat hun verschillen? Heeft Spinoza invloed gehad op Nietzsche?

Deze lezing wordt georganiseerd door de Spinozakring Soest [website]
Prijs: € 8,50 [hier meer informatie, o.a. over aanmelden]

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [76] Spinoza's achtbaan fraai geëtaleerd

Een paar dagen geleden ging iemand van/voor de Wereldbibliotheek een foto maken van de etalage van de boekwinkel Islands Bookstore in de Jordaan in Amsterdam, dat in zijn etalage uitbundig Spinoza's achtbaan had uitgestald - het boek dat bij de Werelkdbibliotheek verscheen van Erik Bindervoet (tekst) en Saskia Pfaeltzer (beeld). Ik vermoed dat de Wereldbibliotheek eraan meewerkte of anders kunstenares Saskia Pfaeltzer wel van wie ook Spinozabeeldjes en een met Spinoza versierde schaal in de etalage prijken.

Daarvan verscheen deze foto op twitter, welke eveneens in dit weblog voor het Spinozisme in Nederland mag worden bewaard.

 

Spinoza-illustratie van Michael Szyksznian

Zelden heeft het me meer moeite gekost om de herkomst te achterhalen van een Spinoza-afbeelding die Google bij mijn regelmatige speuren aanbood.

Daar ik de afbeelding wel ´sprekend´ vond, achtte ik het de moeite waard om te achterhalen wie hem gemaakt had. Ik zal niet alle wegen beschrijven die ik bewandelde om uiteindelijk op de juiste plek uit te komen.

De tekening blijkt gemaakt te zijn door de Pool Michael Szyksznian, geboren in 1983, cartoonist, illustrator, en filosoof zoals hij zichzelf noemt. De auteur maakt Comics voor de Amerikaanse uitgever Bluewater en grafisch werk voor Kozaczek.pl. Hij gebruikt de schuilnaam Bullsik en heeft onder die naam twitter- en facebook-accounts en zijn website.

Daarop blijkt op deze pagina dat de Spinoza-tekening thuishoort in "A series of portraits of writers for a ‚famous quotes’ website project." Dat blijk www.cytaty.info te zijn, maar daarop is de illustratie op de pagina van onze filosoof nog niet te vinden. Men zal nog bezig zijn de 132 illustraties in te brengen. 

Lees verder...

De goden van Spinoza & Teilhard de Chardin

Voor mezelf had ik met mijn blog van 19 augustus 2013, “Pierre Teilhard de Chardin (1881 - 1955) zag Spinozisme als foute ideologie”, definitief afgerekend met deze geleerde jezuïet, die op een of andere manier trachtte zijn wetenschappelijke inzichten en daarop gebouwde kosmologie, te rijmen met centrale categorieën van zijn katholieke theologie. Ik had mijn boeken van en over Teilhard de deur uitgedaan en was niet van plan mij ooit nog eens met zijn denken bezig te houden.

Maar ik kan er niet omheen het stuk te lezen en daarover in dit blog te rapporteren dat in het laatste nummer van Philosophy Now het artikel staat van

Derek Harrison, “The Gods of Spinoza & Teilhard de Chardin.” [in: Philosophy Now, a magazine of ideas, feb/mrt 2015 – cf. ]

Harrison geeft een samenvattende beschrijving van de godsideeën, zoals ze fungeren in de werken van resp. Spinoza en Teilhard de Chardin. Hoe Teilhard de wereld als evoluerend zag sub specie evolutionis, en hoe hij het idee ontwikkelde van de noosphere [de totaliteit van alle bewustzijn op aarde]. En uiteraard bespreekt hij ook zijn zgn. Punt Omega, het culminatiepunt waarin alle universele bewustzijn in de evolutie samenkomt. Dat hij dat gelijkstelde met Christus, wordt door Harrison, hoewel hij wel verwijst naar Teilhards ‘Christogenesis’ i.v.m. het Punt Omega, toch enigszins veronachtzaamd.

Het is mij niet duidelijk geworden waarom de auteur deze vergelijking tussen beide denkers maakte, wat hij ermee beoogde en wat hij denkt ermee bereikt te hebben. Hij wekt de suggestie nogal wat overeenkomst te zien. Ik verwijs naar mijn eerdere blog, waarin ik duidelijk liet zien hoe Teilhard niets van Spinoza moest hebben - dus zelf niet erg verguld geweest zou zijn met deze vergelijking en bewering van overeenkomstigheid. Ik ben het eveneens niet, bekeken van de kant van Spinoza.

Spinoza-illustratie van Laszlo Meitner (1900 – 1968)

Eerder dan Richard Lindner (1901 - 1978) in 1956 [cf. blog], maakte Laszlo Meitner in 1952 een Spinoza-illustratie bij een tekst (uit Ethica 3/2s) dat als affiche verspreid werd door de Container Corporation of America in de serie "Great Ideas of Western Man." Hier méér info over dat project.

De schilder, ontwerper, illustrator en decorontwerper Laszlo Meitner werd in 1900 geboren in Boedapest. Hij begon in 1919 een studie aan de Academie voor Schone Kunsten in Berlijn, waarna hij als illustrator werkte voor de tijdschriften Simplissimus, Jugend en Querschnitt. Na de opkomst van de nazi's in 1933 verhuisde hij naar Londen waar hij als "sketch-artist" bij een Londens filmbedrijf aan de slag ging. In 1937 verhuisde hij naar Parijs, waar hij zich als cartoonist ontpopte. In 1939 verbleef hij in het huis van het schildersechtpaar Arpad Szenes en Maria Helena Vieira da Silva in Lissabon (Arpad Szenes was ook in Boedapest geboren). In 1940 verhuisde hij naar Rio de Janeiro, waar hij in 1941 genaturaliseerd werd tot Braziliaan; hij had onder meer een solotentoonstelling bij het Instituut voor architecten van Brazilië, IAB. Vanaf 1952 wijdde hij zich uitsluitend aan de schilderkunst. In dat jaar maakte hij het schilderij voor de Container Corporation of America.

In 1968 overleed hij in Rio de Janeiro. [Info van hier]. Je komt meermalen op internet tegen dat hij ergens in 1944 overleden zou zijn, maar dat moet op een vergissing berusten.

                    Het affiche meet ongeveer 12.75" x 9.5".

Zie hier een overzicht van een aantal van Meitner's schilderijen.

Inutilis scientia Spinozana [75] Marlene Dumas’ Spinoza’tjie hangt momenteel in het Bonnefantenmuseum in Maastricht

Zoals we al in De steen vliegt (1997), op p. 159 in het bijschrift bij de afbeelding van 'Spinoza'tjie' van Marlene Dumas konden lezen, was het kleine werkje, olieverf op linnen (6x) 18 x 24 cm., door de kunstenares in 1992 geschilderd en behoort het tot de Collectie Eyck te Wijlre. [Cf. blog]

Nu had ik een poos geleden al eens gelezen dat het echtpaar Jo en Marlies Eyck, althans de door hen gestichte fundatie, een samenwerking was aangegaan met het Bonnefantenmuseum te Maastricht. [Cf.] Ik had op mijn blog een zwart-wit afbeelding en was best wel benieuwd naar de kleuren, waarvoor ik dan naar Wijlre zou moeten (wat slechts een heel vaag, zelfs al weer vergeten, plan bleef).

Maar zie, afgelopen vrijdag kwam mijn zus bij mij langs nadat ze eerst een bezoek aan het Bonnefantenmuseum had gebracht en daar had ze dit fotootje voor mij gemaakt – mijn familie is goed op de hoogte van mijn hobby!

 

Er blijkt maar heel weinig kleur in het werkje te zitten.

Enfin, weet dus dat Spinoza’tjie momenteel in Maastricht hangt!

Christopher Sandius jr. (1644 - 1680) kende hij Spinoza persoonlijk? Hoorde hij tot de kring van Spinoza?

Dat beweert de Poolse geleerde Lech Szczucki in zijn “W krêgu spinozjañskim (Krzysztof Sandius junior)” [In de Spinozistische cirkel: Christopher Sandius jr.]. Hij is de enige die daar ooit mee kwam.

Het blog van afgelopen donderdag met informatie van Frank Mertens over de bibliotheek van Johannes Bouwmeester, liet zien dat die ook vier boeken bezat van Christopher Sandius – ze worden daar vermeld. Ook Spinoza had een werk van Sandius– volgens Wiep van Bunge het enige socinaanse [sic] boek in zijn boekerij [cf. Socinianisme in de Nederlanden]. Dat betreffende boek wordt door Jacob van Sluis & Tonnis Musschenga aldus beschreven:

[Quarto] 18. Sandii Nucleus Hist. Eccles. 1676 Col. Cum Tractatu de Script. Vet. Eccles.

Christoph. Christophori Sandii Nucleus historiæ ecclesiasticæ, exhibitus in historia Arianorum,

tribus libris comprehensa: quibus praefixus est tractatus de veteribus scriptoribus ecclesiasticis. –

Secunda editio ab authore locupletata & emendata. – Coloniæ: apud Joannem Nicolai, 1676

Auteur: Christophorus Christophori Sandius (1644-1680)

Drukker: Nicolai, Joannes, Keulen, 1676-1678

Omvang: [8],436, [20] p.

Catalogus Te Winkel nr. 042 (= Freudenthal 042, Aler 127)

Exemplaar Spinozahuis geschenk van G. baron Rosenthal.

 

Frank Mertens schreef voorts: “Soms wordt ook beweerd dat Sandius en Spinoza elkaar persoonlijk gekend hebben, al heb ik daarvan nooit enig bewijs gevonden, maar het lijkt me wel de moeite om te onderzoeken in hoeverre deze onderbelichte denker invloed uitgeoefend zou kunnen hebben op de kring rond Spinoza.”

Die opmerking maakte mij nieuwsgierig en deed me op speurtocht gaan naar wat daarover eventueel op internet te vinden is. Zou Spinoza dat boek dat verscheen in het jaar voor zijn dood zelf hebben aangeschaft, of zou hij het van de auteur hebben ontvangen daar ze elkaar kenden?

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [74] Hoe kan toch steeds Spinoza’s God over 'het hoofd' worden gezien

Gisteren verscheen van John G. Messerly het blogessay “The End of Religion: Technology and the Future” [op zijn website en op de website van het Institute for Ethics & Emerging Technologie]

Het begint zo: “History is littered with dead gods. The Greek and Roman gods, and thousands of others have perished. Yet Allah, Yahweh, Krishna and a few more survive. But will belief in the gods endure? It will not. Our descendents will be too advanced to share such primitive beliefs.”

Het is misschien meer een artikel voor de website van Paul Delfgaauw Vangodenenmensen dan voor dit blog. Het artikel beschrijft de overtuiging van de auteur dat de vooruitgang van wetenschap en techniek het geloof in de naar antropomorfe beelden geschapen goden en daarop gebaseerde religies geheel zal doen wegsmelten. Opmerkelijk is wel dat op de God van Spinoza in het geheel niet wordt ingegaan. Die kan niet dood en bestaat geheel los ervan of mensen erin geloven of niet. Merkwaardig toch hoe die God toch over almaar “het hoofd” kan worden gezien.

Ach, zo’n artikel is misschien vooral bedoeld op zijn boek dat 2013 uitkwam nog eens te promoten

John G Messerly, The Meaning of Life: Religious, Philosophical, Transhumanist, and Scientific Perspectives. Darwin & Hume Publishers, Febr. 2013

Maar dan verscheen daar onlangs een Spaans boek, dat de God van de atheïsten nog eens goed onder de loep neemt:

Carlos A. Marmelada, El Dios de los ateos. Stella Maris, 2014  [cf.]

Daarover verscheen vandaag dit interview met de auteur onder de titel: "La Ciencia no sirve para demostrar que Dios no existe" [De wetenschap kan niet bewijzen dat God niet bestaat] [cf.]

In de blurb lezen we: "Dit boek presenteert een gedurfde [sic, jawel] stelling: de "god" van atheïsten is niet dezelfde God over wie de christenen spreken. De atheïstische "god" is bedacht door individuele filosofen [als Spinoza], een bedenksel dat nu eenmaal fortuin heeft gemaakt in onze cultuur." Ingegaan wordt op de ideeën en motieven van auteurs als Richard Dawkins, Sam Harris en Daniel C. Dennett.
O zeker, de verdedigers van de godsdienst en z'n  traditionele godsbeelden zijn nog niet overwonnen en vechten dapper terug.  

Spinoza: ingeniosissimus Atheos

Wat konden ze het in voorbije eeuwen toch fraai zeggen – Charlie Hebdo’s cartoons halen het er bij lange na niet bij.

Zo bouwde Johann Jacob von Ryssel († 1732), in zijn Continuatio in Vossii librum de philosophorum sectis, een boek dat Gerardus Johannes Vossius begonnen was, verder uit. Daarin kreeg Spinoza deze typering mee:

Ex Schola Cartesii derivatur BENEDICTUS de SP1NOZA, ingeniosissimus Atheos, qui libertate philosophandi abusus excessit magistri sui limites.

Uit de Cartesiaanse school kwam Benedictus de Spinoza voort, de zeer schrandere atheïst, wiens misbruik maken van de vrijheid om te filosoferen, veel verder ging dan de door zijn meester aangehouden grenzen.

Hier het gehele paragraafje:

Lees verder...