Weblog over Spinoza, Spinozisme en Spinozana

De naturâ Rationis est res sub quâdam æternitatis specie percipere
Het is de rede eigen om het eeuwige der dingen te zien.                                 Spinoza, Ethica II, 44 c2

Spinoza’s meest
waarschijnlijke
beeltenis
 

 

Spinoza-beelden 

Spinoza’s zegel met 'caute'

Spinoza merchandising

      Iconographia Spinozana

               1632   -   1677 

Spinoza-schilderijen, etsen, gravures & illustraties 

Spinoza-cartoons, comics & illustraties

Corpus Poeticum Spinozanum

Johannes Colerus, Korte, dog waaragtige levens-beschryving van Benedictus de Spinoza [PDF]
                           Blogger en curator: Stan Verdult

De essentie der dingen [Intermezzo 2]

Plaatje Nick Dewar, ondershrift Stan Verdult.

Over Spinozaís invloed op het deïsme en Thomas Jefferson

Dit blog houd ik kort om alleen maar te verwijzen naar een lopend deïsme-debat.

N.a.v. het boek van David Barton, The Jefferson Lies (2012) - waarin de naam van Spinoza overigens niet voorkomt - was er een felle discussie over de aard van het christendom resp. deïsme van Thomas Jefferson. Thomas Kidd, geschiedenisprofessor aan de Baylor University in Texas, schreef over “The David Barton controversy” [cf.]. Er volgden anderen en daarop verscheen: “Defending The Jefferson Lies: David Barton Responds to his Conservative Critics” een stuk van 40 pagina’s en 192 noten! [PDF] Dat was alweer enige jaren geleden.

Thomas Kidd greep daar nog eens op terug in een recente column, “What is Deism?” waarin hij het deïsme van de Founders Fathers nog eens aan de orde stelde [cf.]

Dit is weer aanleiding voor zijn collega om een duit in het zakje te doen. Die collega, geschiedenishoogleraar aan dezelfde universiteit, Baylor University, en verdediger van het christendom, Philip Jenkins  [cf.] liet vandaag een stuk verschijnen over “The Deist Revolution” [cf.] Daarin geeft hij korte informatie over de hoofdfiguren van het Engelse deïsme: John Toland, Thomas Woolston, Thomas Chubb, Anthony Collins en Matthew Tindal. Hij schrijft: “All were influenced by the work of Baruch Spinoza, who published his Tractatus Theologico-Politicus in 1670, and his scholarship had a huge influence in England.”

Tegen het einde stelt hij vast: “Jefferson stood exactly in that century-old Deist tradition.”
En z’n laatste alinea luidt: “By the by, the British Deists have been much discussed in the writing on the Radical Enlightenment by Margaret Jacob, Jonathan Israel, and others. I am puzzled as to why Israel sees the movement as so wholly derivative of Spinoza, as little more than a footnote in fact. Just call me a skeptic.”

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [93]

Op 25 februari 2014 begon ik een reeks “Inutilis scientia Spinozana” om ook de meer onooglijke kleine feitjes een onderkomen te geven. Wat geen duidelijk nut heeft kan toch zinnig geweten zijn. Zoals elke snipper feitenkennis over Spinoza van betekenis wordt geacht, kan hetzelfde ook gelden voor de onbeduidendste snipper aan Spinozana, zo is mijn uitgangspunt op dit blog.

Nu zie ik dat ongeveer een jaar later, ergens eerder dit jaar, gestart is met een initiatief: Academie Voor De Nutteloze Kennis [cf. website, twitter, facebook]. Maandagavond a.s. is de eerste avond, zeg maar het eerste college van deze academie.

Ik ben zo vrij deze rubriek in te schrijven bij het logo van de AVDNK. Missie: “Wij [v.d. AVDNK waarbij spinoza.blogse.nl zich aansluit] vinden dat geen enkele vorm van kennis of kennisvergaring zijn bestaansrecht hoeft te verdedigen in termen van (maatschappelijk) nut.”

 

Wat was eerst: Spinoza's necessitarianisme of z'n metafysica?

Hoewel sommige vragen inzake de interpretatie van Spinoza’s filosofie onbeantwoordbaar zijn, daar we niet rechtstreeks in z’n geest kunnen kijken, kan elke serieuze poging daartoe om hem uit zijn stellingen en bewijzen e.d. te reconstrueren zeer interessant zijn om successievelijk meer van zijn leer te begrijpen.

Ook al denk ik dat de in de titel van dit blog gestelde vraag (als de bekende kip-ei-kwestie) uiteindelijk niet te beslissen zal zijn, een poging wagen om de vraag te beantwoorden, kan interessante resultaten opleveren.

Sebastian Bender, postdoc aan de Humboldt Universiteit in Berlijn [cf.], plaatste recent een interessant artikel op academia.edu: “Spinoza’s Necessitarian Metaphysics.” [Cf.] Daarin tracht hij aan te tonen dat de aanname van Don Garrett dat Spinoza’s necessitarianisme* zijn uitgangspunt was van waaruit hij tot zijn substantie-monisme kwam, niet juist is en dat het omgekeerd moet worden gezien, n.l. dat zijn necessitarianisme voortkwam uit zijn substantie-monisme en wel m.n. vanwege hoe Spinoza de attributen zag.

Voor mij eindigt het gevecht onbeslist en kunnen beiden gelijk hebben. Maar boeiend is wel om de worstelpartij die Sebastian Bender aangaat, te bekijken. Een leerzame exercitie. Aanbevolen.
(Ik neig in de richting die Don Garrett aanneemt en dat Spinoza's necessitarianisme-intuïtie vooraf ging; maar het feit dat Bender die positie uit Spinoza's metafysica ziet volgen is een indicatie ervoor hoe goed het Spinoza gelukt is om zijn filosofie in geometrische vorm neer te leggen).

Een van de interessante resultaten die het oplevert is dat je in kort bestek meteen een overzichtje meekrijgt van de diverse posities die grote deelnemende partijen in de secundaire literatuur hebben ingenomen.

          

*) Ik houd het maar bij necessitarianisme, want we hebben er niet één goed Nederlands woord voor. [Afbeelding van hier geleend]

Spinoza in de Canon van 700 jaar Joods Nederland

Werd er nog maar kort geleden aangekondigd dat de Canon van 700 jaar Joods Nederland in de maak was en dat de samenstellers Tirtsah Levie Bernfeld en Bart Wallet zijn [cf. blog], vandaag verschijnt, zo is te lezen in Trouw, het boek de Canon van 700 jaar Joods Nederland, en is de website online gegaan.

Merkwaardig vind ik het dat van dat nieuws nog helemaal niets te vinden is op de websites van het Joods Historisch Museum, het Menasseh ben Israel Instituut en Crescas, dat samen met het Joods Maatschappelijk Werk, initiatiefnemer is van de Canon. Je zou wat meer enthousiasme verwachten. Enfin, we zoeken er niets achter, maar constateren slechts.

Uiteraard is een van de 'vensters' (dat is de taal van canons) gewijd aan de ban/cherem van Spinoza in 1656. Aan het beeld dat wordt geschetst merk je dat volstaan werd met het intussen ontstane algemeen beeld te geven, waarnaar niet nog eens door een deskundige is gekeken. Zo lezen we o.a. dat tot zijn leer zou hebben behoord: “Kerk en staat moesten totaal van elkaar gescheiden blijven.”

Een beetje raar vind ik het dat niet de Theologisch-politieke verhandeling en de Ethica worden genoemd; alleen is sprake van de Opera Posthuma – een titel die je niet dagelijks tegenkomt – alsof toch de weg naar Spinoza moeilijk vindbaar wordt gemaakt (ja, zulke dingen maken mij achterdochtig). Het volgende venster over Saul Levi Morteira (circa 1596-1660) is aan hetzelfde jaartal 1656 gekoppeld - hij ontleent zijn plaats in de joodse canon aan diezelfde ban!

Uriel da Costa kreeg geen venster.

Lees verder...

Spinoza cartoons van Gareth Southwell

Gareth Southwell is illustrator, schrijver en filosoof, wonend en werkend in het Verenigd Koninkrijk. Hij schreef boeken over filosofie en verzorgde cartoons voor The Philosophers’ Magazine, en de website PhilosophyOnline.co.uk. Hij heeft diverse websites, via welke hij zijn illustraties verspreid en afdrukken te koop aanbiedt. Deze cartoon van Spinoza dateert van 2009. Hij plaatste hem onlangs nog eens op twitter.


Lees verder...

"Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland" is een jaar oud

Deze maand een jaar geleden, op 13 maart 2014 om precies te zijn, verscheen Henri Krops boek over de receptie van Spinoza in Nederland. Het afgelopen jaar is er nog niet zoveel gebeurt op het terrein van spinozisme en spinozana dat er al een actualisering nodig zou zijn. Eigenlijk kun je als de belangrijkste fenomenen op dit vlak de algemene lofprijzingen van de recensenten ["gelauwerd" werd het, cf.] over dit inmiddels al standaardwerk genoemde werk over ‘het’ spinozisme. Ik zet ‘het’ tussen aanhalingstekens, want als één ding wel duidelijk is geworden dan heeft Krop met zijn boek wel aangetoond dat zoiets niet bestaat. Spinozisme is als een Wittgensteins familiebegrip: er zijn vele spinozismen die alle wel op een of andere manier verwant zijn aan elkaar, daar ze over Spinoza gaan.

Tot mijn verbazing moet ik vaststellen dat mijn eigen ochtendblad, Trouw, er geen bespreking aan heeft gewijd en dat valt me tegen van die kwaliteitskrant, die zoveel aandacht aan filosofie en theologie besteedt – betrokken is bij de Maand van de filosofie, de Maand van de spiritualiteit en de Denker des vaderland. Ook weet ik niet of de vaktijdschriften op het terrein van filosofie en geschiedenis er al een bespreking aan hebben gewijd.

 

Lees verder...

Spinoza in de Routledge History of Philosophy

Hierbij geef ik door dat de vier tien delen van Routledge History of Philosophy (General Editors—G.H.R. Parkinson & S.G. Shanker) op internet als PDF te vinden zijn.

G.H.R. Parkinson is in Spinozistische kringen vooral bekend door zijn  Spinoza’s Theory of Knowledge (1954).

Ik was bezig bij google.books kennis te nemen van delen van hoofdstuk 8, “Spinoza: metafysics and knowledge", geschreven door G.H.R. Parkinson in het 4e deel, waarvan vele pagina’s te bekijken zijn. In dat deel bevindt zich ook CHAPTER 9, “The moral and political philosophy of Spinoza,” van Hans W.Blom. Maar jammer dus dat je sommige pagina’s dan niet krijgt.

Maar wat ontdekte ik daarna? Op de site van Dr. Manuel Olimón Nolasco, Mexicaans priester, en historicus, lid van de Mexicaanse Academie van de Geschiedenis, oprichter van de Pauselijke Universiteit van Mexico staan ze te downloaden! Dan zal het met de © wel goed zitten, toch? Of zou dit als stelen van de rijken ten gunste van de armen in het nieuwe franciscaans-pauselijke beleid van de R.K. kerk passen?

Volume IV: The Renaissance and Seventeenth Century Rationalism. edited by G.H.R. Parkinson. London and New York, Routledge, 1993, 2003 [PDF]

En toen ik even verder keek, bleken de andere delen er ook te staan:

Vol III, Medieval Philosophy, edited by John Marenbon, 1998, 2004 [PDF]

Vol II, From Aristotle to Augustine, , edited by David Furley, 1999, 2005 [PDF]

Vol I, From the beginning tot Plato, edited by C.C.W.Taylor, London and New York, 1997, 2005 [PDF]

Kan altijd handig zijn, toch?

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [92] de nieuwste Spinoza

Komend weekend gaat New Jerusalem van David Ives bij het GableStage in Baltimore. Ik had dat al in een blog gesignaleerd, maar vanochtend verscheen in een tweet van GableStage deze foto van Abdiel Vivancos die de rol van Baruch de Spinoza zal vertolken, die ik hierbij als een soort retweet doorgeef.

 

 

De essentie der dingen [5] de zoektocht van Lucia Lermond naar Spinozaís essentie van de mens

Na in het vorige blog over Lucia Lermond (1950 - 2014) en haar dissertatie, The Form of Man: Human Essence in Spinoza’s Ethic [Leiden/New York, E.J. Brill, 1988 – books.google –  Yumpu] te hebben geïntroduceerd, tracht ik nu een samenvatting van haar benadering te brengen. Het vervolgblog heeft even op zich laten wachten en blijft jammer genoeg onafgemaakt, want hoe ik het probeer, het lukt me niet het bevredigend af te ronden – zo zal aan het eind blijken.

Lucia Lermond is, zoals de titel al aangeeft, in Spinoza op zoek naar of en wat hij te zeggen heeft over de essentie van de mens. Ze concludeert – wat geen verrassing is – “that the Ethic does not offer an exhaustive account of man’s essential nature.” (p. 78) Toch zou het haar - naar haar overtuiging - lukken via een analyse van de Ethica een natuur van de mens (niet alleen als ens rationale, maar ook als ens reale) in Spinoza’s filosofie aan te wijzen.

Lees verder...

Toch een verborgen doelgerichtheid in de natuur?

Dat we tegenwoordig nogal wat boeken zien verschijnen die ‘religie voor atheïsten’ beloven, is veelzeggend. Religie: we kunnen niet zonder, zo lijkt de boodschap. Want we schijnen nu eenmaal naar een diepere zin achter het bestaan te verlangen. De spirituele leegte die is ontstaan door het verdwijnen, ja de dood van God, vraagt om invulling – een spiritueel vacuüm kan niet bestaan.

Vandaag verschijnt:

Nick Broers, Achter Darwins horizon. Een religie voor atheïsten. Damon, 2015

“Als je niet in God gelooft en al helemaal niets moet hebben van al die zweverige esoterie, wat voor ruimte heb je als redelijk mens dan nog om te geloven in een diepere zin achter het bestaan? Dit boek laat op verrassende wijze zien dat die ruimte groter is dan men gewoonlijk veronderstelt.
'Achter Darwins horizon' is een intellectueel avontuur waarin wordt onderzocht wat voor aanwijzingen de natuur lijkt te bieden dat het leven een diepere zin en betekenis heeft.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [91] Spinoza in het midden...

Vandaag verscheen de Zomerprospectus 2015 van de Wereldbibliotheek en daarin prijkt Jan Krol's nieuwe Spinoza-boek [cf. blog) fraai in het midden.
[klik op de afbeelding voor meer informatie en een foto van Jan Knol]

Was Descartes metafysisch eigenlijk wel een dualist?

Zoals we van hem gewend zijn, werd de inleiding van Piet Steenbakkers gisteren over het eerste deel van de PPC een informatieve bijeenkomst. Hij behandelde achtereen volgens de naam en aard van het werk, de status en de structuur van deel I.

Ik geef geen samenvatting, maar breng er enige punten uit naar voren die mij opvielen en die ik leerzaam vond, doordat ze nieuw voor mij waren. Zo bijvoorbeeld dat de substantieleer door Descartes meer dan in de Discours de la méthode (1637) en de Meditationes (1641) was uitgewerkt in de Principia Philosophiae (1644). Het was vooral dát onderdeel dat invloed had op Spinoza, Locke, Leibniz en anderen.

Dualist of pluralist?
Descartes werd vooral bekend als dualist en wordt nogsteeds zo beschouwd, doordat hij, naast de ene ongeschapen substantie God, twee soorten geschapen substanties onderscheidde: zielen en materie. Let op: ‘soorten’ onderstreept en ‘zielen’ in meervoud. Nieuw voor mij was dat voor Descartes de ziel van elk mens een aparte substantie was. Ik heb er nog eens uitdrukkelijk naar gevraagd of Descartes, net als bij lichamen die de modi van de uitgebreide substantie waren, de zielen niet ook als modi van de substantie denken zag (de term modi in deze betekenis was ook van Descartes afkomstig), maar de inleider was heel stellig en benadrukte nog eens uitdrukkelijk: alle zielen waren voor Descartes substanties!

Mijn inschatting is dat Descartes vooral als dualist wordt beschouwd in antropologie, de filosofische menskunde (in de mind-body-studies). Maar metafysisch gezien was hij dan eerder, zoals Leibniz, een pluralist. Ik was dit gegeven nog niet eerder tegengekomen en toen ik achteraf vandaag hiernaar ging googlen zie je bijna alleen dít lichaam-geest-dualisme behandeld worden en niet dat het universum van Descartes uit een ontelbaar (oneindig) aantal substanties (n.l. zielen) bestaat, waardoor hij dichter bij Leibniz in de buurt komt.

Lees verder...

Nederlands Filmfonds gelooft in de film Spinoza Con Brio

Bijna twee jaar heb ik het volgehouden om niet meer op zoek te gaan naar informatie over hoe het staat met de voorbereidingen van de Spinoza-film die Rudolf van den Berg, maker van TIRZA, SÜSKIND, DE AVONDEN, in december 2008, alweer bijna 6½ jaar geleden, aankondigde. [Zie onder de blogs die ik erover maakte.]

Lange documentaire over Spinoza
De vraag van Sven Van Den Berghe onlangs naar nieuws over de film waarvoor al opnamen in het Spinozahuis waren gemaakt, wekte bij mij weer de vraag naar die speelfilm op. Wat Sven vroeg ging kennelijk om de documentaire die Robin Lutz zou maken. Die film komt er aan. Op diens website is te lezen:

2012 – 2015: Voorbereidingen en realisatie van een lange documentaire over het leven en denken van Spinoza en wat dat voor deze tijd betekent. De film zal 8 november 2015 uitgezonden worden door de Joodse Omroep en vanaf zomer 2015 te zien in de Pathé bioscopen. De film zal eveneens gebruikt worden door diverse onderwijsinstellingen. [Cf. robinlutz.nl] Lees verder...

De essentie der dingen [4] de benadering van Lucia Lermond (1950 - 2014)

In een vorig blog over zoals Christopher P. Martin de essentie bij Spinoza zag, gaf ik al aan dat Morgen Laerke in zijn kritiek erop naliet om aandacht te geven aan de passages in de Ethica waarin Spinoza spreekt over de natuur van mensen, op grond waarvan sommigen aannemen dat Spinoza ook (of uitsluitend) over een soort-natuur of –essentie lijkt te spreken. Laerke volstaat met het afwijzen van het beroep op het ondersteunend bewijs dat wordt gevonden in (een verkeerd begrepen) 1/17s. Maar daarmee heb je niet genoeg gedaan, want er zijn meer passages die in die richting wijzen. En ook die teksten moet je verdisconteren in een juiste uitleg van het essentie-begrip bij Spinoza.

Een heel interessante behandeling van de problemen die daarmee samenhangen, is te vinden in een boekje dat je nooit ergens geciteerd ziet of een bibliografie in secundaire literatuur opgenomen. Alsof het onbekend is of misschien wel genegeerd wordt. Het betreft een proefschrift waarin aan alles te merken dat de auteur zich terdege in de Ethica én in de secundaire Spinozistische hermeneutiek betreffende haar onderwerp heeft verdiept. Het gaat om

Lucia Lermond, The Form of Man: Human Essence in Spinoza’s Ethic [Leiden/New York, E.J. Brill, 1988 – ix, 87 pp.]. Het betrof haar dissertatie. - books.google

Lees verder...

Erkenning voor een blog uit academische kring!

Afgelopen woensdag had Eric Schliesser een blog over "Spinoza on De Witt ("Ultimi barbarorum," Reconsidered)" [Cf.]. Ik ga op de inhoud ervan niet in, maar verwijs hier alleen naar deze noot die hij eronder plaatste:

+ If you read Dutch you should take a look at this lovely blog post.

Behalve de eervolle en ruime vermelding van dit Spinoza-blog in Henri Krop’s boek, Spinoza - een paradoxale icoon van Nederland, kreeg ik niet eerder een reactie uit academische kring op iets uit dit weblog. En nu deze erkenning door prof.dr. Eric Schliesser! Het voelt als het ontvangen van een ruime voldoende voor een masterscriptie.

Ik heb dat blog, “De leuze "Ultimi barbarorum" is een van de werken van Spinoza! Zijn kortste!,” zojuistnog eens nagelezen en ben er zelf ook nog behoorlijk tevreden over. De aanleiding ervoor was een discussie met Miriam van Reijen die vond dat te automatisch door iedereen maar werd aangenomen dat Spinoza met die leuze passioneel z’n woedende verontwaardiging toonde, terwijl bij de brenger van het nieuws, Leibniz, daarover niets te vinden was. Dat werd voor mij aanleiding er eens over na te denken en vooral allerlei informatie erover na te trekken. En dat leidde dus tot die “lovely blog post.”

[Het lijkt misschien nog zeer onspinozistisch om voor die erkenning gevoelig te zijn, maar dat valt wel mee: als je je er niet teveel door laat bepalen - ik dóe het er niet om...]

Eppo Doeve (1907-1981) maakte Spinoza-illustraties

Van Eppo Doeve had ik in eerdere blogs al een enkele illustratie. Het blog van gisteren over de covers van Theun de Vries’ Spinoza, is aanleiding een apart blog te wijden aan hem en zijn Spinoza-illustraties (voor zover mij bekend). De aparte website die er over hem bestaat, www.eppodoeve.nl/, heeft zijn Spinoza niet, ook niet onder het menu ‘covers’, terwijl die van Theun de Vries Spinoza-biografie toch bijzonder geslaagd is.

Eppo Doeve, geboren in Bandoeng, Nederlands-Indië, was van gemengd Europees en Indisch bloed. Als kunstenaar was hij een autodidact die als veelzijdige tekenaar almaar bekender werd; hij was schilder, tekenaar en boekbandontwerper. Bijna alle grafische uitingsmogelijkheden beproefde hij: boekillustraties, reclametekeningen, affiches, bankbiljetten tot politieke spotprenten aan toe. Bekend werd hij vooral vanwege zijn werk voor de Avrobode en Elseviers Weekblad. Van J.F. Doeve werd hij almaar meer geliefd als Eppo Doeve. In 2013 was er een grote overzichtstentoonstelling van het werk Eppo Doeve in kunstenaarssociëteit Arti et Amcitiae in Amsterdam. Bij deze gelegenheid verscheen het boek van

Jop Euwijk (samenst.), Eppo Doeve – ter herinnering 1907-1981. Reed Business / Elsevier, mei 2013.

Lees verder...

Knox Pedenís "Spinoza Contra Phenomenology" weer besproken

“The story of Spinoza's impact on twentieth-century French philosophy is one that badly needs to be told, which is not to say that it needs to be told badly.”

Deze openingszin van reviewer Bruce Baugh bij de NDPR zegt genoeg:  geeft al helemaal aan dat de bespreker grote moeite heeft met veel uit het boek van

Knox Peden, Spinoza Contra Phenomenology: French Rationalism from Cavaillès to Deleuze [Stanford University Press, 2014]

Bruce Baugh [cf. z’n website] is zelf deskundige in de Franse filosofie, schreef o.a., French Hegel: From Surrealism to Postmodernism. [Routledge, 2003, 2014 - review in NDPR]. Over Spinoza schreef hij overigens maar één artikel, “Temps, durée et mort chez Spinoza [in: Philosophiques 29 (2002):23-39 [PDF], een door Sylianne Charles & Jacques-Henri Gagnon geredigeerde special over Spinoza sous le prisme de son anthropologie [cf.], maar dat terzijde. Meer schreef Baugh over Sartre, Derrida, en Deleuze en nu kwam Knox Peden met een boek op zijn terrein en dat zint hem niet helemaal. Hij heeft veel kritiek, maar kan toch ook wel wat waardering opbrengen, m.n. voor de eerste drie hoofdstukken over Jean Cavaillès en over het zich over vele jaren uitstrekkende debat tussen de Descartes-kenner (en leermeester van Deleuze) Ferdinand Alquié en de Spinozageleerde Martial Gueroult. Vanwege juist dat soort informatie had ik het boek aangeschaft en met interesse gelezen.

Enfin, bekijkt u het zelf maar. Het is overigens vooral een imponerende bespreking voor collega scholars. Ik had me al afgevraagd waar de bespreking op NDPR bleef, maar vandaag was hij er dus.

______________ 

Zie in dit blog mijn signaleren van het boek en in dit blog een verwijzing naar een eerdere bespreking. 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [90] De Spinozaband van Friedrich Bülow

Friedrich Bülow (1890 – 1962) verzorgde een uitgave van een gedeelte van Spinoza’s werken:

Spinoza. Die Ethik, Schriften und Briefe. Friedrich Bülow [Hrsg.] Stuttgart: Kröner, 1955. - XXXII, 337 pp. - (Kröners Taschenausgabe; 24).

Anmerkung auf S. IV: Die 'Ethik wurde von Carl Vogl übertragen und vom Herausgeber revidiert. Die Auswahl aus der 'Abhandlung über die Läuterung des Verstandes' wurde der von Werner Schingnitz durchgesehenen Reclam-Ausgabe Nr. 2487 entnommen. Den abgedruckten Briefen liegt Spinozas Briefwechsel, philosophische Bibliothek Bd. 96, Verlag Felix Meiner, zugrunde. [cf. Spinozabibliografie]

Het boekje heeft een handzame omvang en beleefde vele herdrukken.  

Wie was deze Friedrich Bülow?

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [89] De covers van Theun de Vriesí Spinoza

Van het fraaie boek van Theun de Vries, Spinoza, beeldenstormer en wereldbouwer, bezit ik diverse exemplaren. Maar de aanleiding voor dit blog is de cover van een uitgave die onlangs op marktplaats verscheen en die ik niet bezit. Ik hoop van iemand te vernemen wie de maker is van de Spinoza-afbeelding op de cover. Want om het alleen om dat te weten te komen aan te schaffen, gaat me toch wat te ver.

                      Dit betreft de 4e uitgave uit 1991(zie onder)

Lees verder...