Zondag in Buitenhof NPO 1: Jonathan Israel over Spinoza's ban

Buitenhof, het wekelijkse discussieprogramma van AVROTROS, VARA en VPRO op zondag om 12:10 uur op NPO 1 [herhaling op maandag om 09.55 uur op NPO 2] begint morgen volgens de zojuist bekendgemaakte programmatekst met:

                          Jonathan Israel over Spinoza

Baruch de Spinoza werd in 1656 verstoten uit de joodse gemeenschap van Amsterdam. Hij werd officieel in de ban gedaan.  Zondag komen uit de hele wereld wetenschappers en religieuze leiders naar Amsterdam om te kijken of de ban na 359 jaar kan worden herroepen. Spinoza was een filosoof die streed voor tolerantie en de vrijheid van meningsuiting. De wereldberoemde historicus Jonathan Israel is een van de geleerden die naar Amsterdam is gekomen om zijn oordeel te geven. De historicus - verbonden aan Princeton University - schreef verschillende boeken over de Verlichting en de Nederlandse 17de eeuw. In Buitenhof een gesprek over het opheffen van de ban, de relatie met de fatwa en het omgaan met intolerante vormen van religie.

Presentatie: Pieter Jan Hagens [Cf.] uitzending vanuit de Hortus Botanicus in Amsterdam.

Toegevoegd zondag 13:30 uur. Een half uur na uitzending stond de uitzending reeds online. Jonathan Israel komt aan bod vanaf 14:30

Foto Jonathan Israel: still uit de uitzending.

Reacties

Het wordt waarschijnlijk de eerste keer dat over Spinoza in Buitenhof gesproken wordt.

Straks, zondagmiddag een ronde tafel gesprek in De Rode Hoed van TIEN personen over Spinoza's ban: Irene Zwiep (gespreksleider), Jonathan Israel, Steven Nadler, Yosef Kaplan, Piet Steenbakkers, Opperrabbijn Pinchas Toledano, Nathan Lopes Cardozo, Emile Schrijver, Herman Philipse, Benjamin Moser (biografie van Clarice Lispector).
Hoe kan ieders mening goed uit de verf komen? Het lijkt me wat overcrowded te worden op dat podium in De Rode Hoed. Of dat nu wel zo verstandig voorbereid is, kun je je afvragen.

Prima uitzending. Goed dat Spinoza een keer in Buitenhof aan de orde was. Pieter Jan Hagens had zich redelijk goed voorbereid. Het ging nauwelijks over de ban, maar vooral over de relatie religie-politiek, tolerantie en vrijheid en over intolerantie voor intolerantie en oproepen tot geweld tegen groepen etc. Op het punt van het onderwerp van 'opheffing van de ban' was Israel zo sluw "als historicus" twee meningen te zien: de orthodoxe en de liberale... Dat zal vanmiddag dus nog een aardige spraakverwarring geven.

Ik ben er vanmiddag geweest. Ik heb erg genoten van de veelkleurige meningen die in puur joodse traditie naast elkaar kunnen blijven bestaan, in combinaties die ik van tevoren nooit had kunnen verzinnen.
Die spraakverwarring viel wel mee omdat niemand zijn gelijk kwam halen. Hoe meer facetten er naar boven kwamen, des te meer werd er genoten aan de discussietafel. Zonder de eigen standpunten te verliezen. Een krachtmeting was het wel.
Zo kwam de meest uitgesproken voorstander van de opheffing van de herem, Nathan Lopez Cardozo, met een huisportret van Spinoza dat nog niet in jouw verzameling zit. Anderzijds voerde hij aan dat Spinoza geen kennis had van de Talmud en dat de TTP daarom een -bewust- verkeerde voorstelling was van de échte Joodse tradities. Daarom ziet hij de bekende passage in TTP 15/7 ('de grondslag van de theologie is dat dat mensen alleen door gehoorzaamheid behouden worden') als Spinoza's kritiek op de joodse dogmatiek van die tijd.
Een ander juweeltje vind ik de uitspraak van Pinchas Toledano, hoofdrabbijn van de PJG en misschien de grootste tegenstander van de opheffing van de herem, dat alle boeken van Spinoza in de boekwinkel van de synagoge te koop zijn (misschien geldt dat ook voor de herem van Spinoza ...).

Symposium The Spinoza Case
Sunday, December 6, 2015
De Rode Hoed, Amsterdam

program

2.00 pm Doors open, coffee and tea

2.30 pm Irene Zwiep, Opening
2.40 pm Ronit Palache, Why you are here
2.50 pm Pinchas Toledano, The herem in Halacha
3.05 pm Steven Nadler, The reason for the herem
3.20 pm Yosef Kaplan, The social function of the herem
3.35 pm Jonathan Israel, Spinoza’s rebellion against religious authority
3.50 pm Piet Steenbakkers, Spinoza Excommunicate: An Uneasy Legacy

4.00 pm Intermission

4.30 pm Emile Schrijver, Introduction on the text of the herem
Benjamin Moser, Reading of the herem
4.40 pm Nathan Lopes Cardozo, For God’s Sake, Lift the Ban on Spinoza
4.50 pm Round table discussion*
with Herman Philipse, Paul Cliteur, Yosef Kaplan, Irene Zwiep, Steven Nadler, Piet Steenbakkers, Nathan Lopes Cardozo

5.40 pm Questions from the audience**

6.00 pm Wrap up
Opportunity to purchase work of authors and book signing

* from left to right
** skipped due to time pressure

Mooi, Wim, zo is hier in enige blogs heel wat documentatie over dit symposium bij elkaar te vinden. Het ziet er inderdaad propvol uit, zodat eventuele vragen uit het publiek het loodje legden.