Wat zou Spinoza van Pussy Riot vinden?

 Nadezjda Tolokonnikova (23), Ekaterina Samoetsevitsj (29) en Maria Alechina (24), leden van de vrouwelijke punkband Pussy Riot, werden in maart opgepakt nadat ze in februari in de kathedraal Christus Verlosser, de belangrijkste Russisch-orthodoxe kerk van Moskou, hadden gezongen: 'Moeder Maria, verdrijf Poetin' (zie hier op freepussyriot.org de Engelse tekst). Ze schijnen er zeven jaar gevangenisstraf voor te kunnen krijgen. Woensdag besliste de rechtbank dat ze tot eind juli in hechtenis blijven. Buiten voor de rechtbank riepen tientallen aanhangers van de bandleden leuzen riepen tegen Poetin. Ook ontstonden er opstootjes met orthodoxe activisten. Ten minste vijf mensen werden opgepakt.

De Russisch-orthodoxe kerk vindt dat de vrouwen moeten worden vervolgd voor 'godslastering' omdat ze optraden op een plek waar geen leken mogen komen. Kerk en staat zijn onder de Russische grondwet gescheiden. Maar zowel de Russisch-orthodoxe kerk, die de morele richtlijnen binnen de maatschappij wil bepalen, als de intussen opnieuw gekozen president Poetin, voelen zich aangevallen.

              

Dat je van Vladimir Poetin verlost wilt worden, mag je wel vinden, maar mag je die boodschap ook op een punkwijze uitzingen? In een kerk? Op een plaats waar je – ha, ha - niet mag komen? 

Spinoza antwoordt in de TTP, H. 20 § 5 “Maar toch kunnen wij ook volstrekt niet ontkennen dat de majesteit [van de staat] evenzeer door woorden als door een daad geschonden kan worden, en als het dus al onmogelijk is deze vrijheid de onderdanen totaal te ontnemen, zo zal het anderzijds ook hoogst verderfelijk zijn haar geheel toe te staan. Daarom is het onze taak hier te onderzoeken, hoe ver deze vrijheid aan de enkeling kan en moet worden toegestaan zodanig dat de vrede in de staat en het recht van de hoogste overheden behouden blijft.”

Hierna komt de paragraaf die eindigt met: “Het doel van de politiek is dus in werkelijkheid de vrijheid.”

Nadat hij heeft aangegeven hoe je in redelijkheid je mening kunt geven, eindigt §7: “Maar als hij dit daarentegen doet om de magistraat van onbillijkheid te beschuldigen en bij het volk gehaat te maken, of als hij op oproerige wijze streeft naar afschaffing van die wet, tegen de wil van de magistraat in, dan is hij beslist een oproerkraaier en een rebel.”

Wat rechtvaardig en wat burgerplicht is bepaalt voor Spinoza namelijk de overheid – tot vrede en rust in de staat. En die “kan niet gehandhaafd worden als de enkeling zou mogen leven naar het goeddunken van zijn eigen geest.” (§ 8)

Kortom, voor Spinoza is tamelijk helder dat hier een schreef is overschreden. Hij zou zich waarschijnlijk niet hebben geschaard bij de tientallen Russische intellectuelen die een open brief naar het Kremlin hebben gestuurd, waarin ze vragen om de vrijlating van deze drie vrouwelijke punkrockers. Ik denk dat Spinoza hen zou hebben voorgesteld om een redelijke en rechtvaardige straf te vragen. De dames zullen ook vast wel met een sanctie rekening hebben gehouden – mag je toch hopen?  

Maar zeven jaar??? Voor dit...

  ...zeven jaar? De tijd die ze nu al in voorarrest vast hebben gezet, ruim drie maanden, lijkt mij toch wel al genoeg. Straf moet proportioneel blijven, in verhouding staan tot het vergrijp. Als die ruim 100 schrijvers, kunstenaars, musici e.a. dát bedoelen, kunnen ze dat ook beter zeggen, in plaats van alleen maar vrijspraak te vragen.

Reacties

Merkwaardig dat de rechter gisteren vele uren nodig had om het vonnis te vellen. En ook vreemd dat de drie opgepakte leden van de Russische punkband Pussy Riot niet een half jaar (zodat ze meteen losgelaten konden worden), maar twee jaar opgelegd krijgen vanwege hun zgn. 'religieus gemotiveerd hooliganisme'. ‘Hooliganisme’ waarbij geen geweld werd gebruikt en geen ruit sneuvelde. Een rechter kan namens de staat ook te ver gaan in het opleggen van z’n gelijk.