Waarom zijn wij eindige wezens er? Heeft Spinoza een antwoord?

Komend weekend gaat aan de John Hopkins University The Mid-Atlantic Seminar in early modern philosophy. Een greep uit de sprekers:

Ed Curley (University of Michigan, Ann Arbor) gaat het hebben over “Locke on Toleration”; Mogens Lærke (University of Chicago) over “Leibniz, Spinoza, and the Cosmological Proof of God”; Karolina Hübner (University of Chicago) - “The reality of finite things & the principle of sufficient reason in Spinoza”; Justin Steinberg (Brooklyn College, CUNY) - “Sympathy, Representation, and Humanity in Spinoza’s Ethics”; Minna Koivuniemi (Helsinki University) - “Spinoza’s Medea”

Zie hier het programma, waar ook de abstracts zijn aan te klikken. Het leuke van deze aanpak en internet is dat iedereen even kan meekijken. Alleen de oude Curley leverde geen abstract.

Ik zou best willen vernemen hoe Karolina Hübner gaat onderbouwen “that Spinoza fails to give a reason for God’s causation of finite things, and so fails to adhere to his own principle of sufficient reason.” [hierVooral zou ik goed willen opletten op wat ze bedoelt met “some modal selfdifferentiation of substance.” Een ander woord voor 'aandoeningen'?

Dát we er reëel zijn is een feit, maar waarom we er zijn? Nou? Spinoza?

We zijn er niet omdat de substantie een behoefte had, want god of de substantie miste niets - ÍS al alles dat er is. Wij, eindige entiteiten, zijn er omdat de substantie zelfveroorzakend, causa sui is én tegelijk (gelijkoorspronkelijk) dynamische substantie is, natura naturans. Én daar geen oorzaak zonder gevolg kan zijn, is er juist volgens het 'principle of sufficient reason' tevens en tegelijk de natura naturata. God of de natuur als veroorzakende natuur is er tegelijk als veroorzaakte natuur. Het een kan niet zonder het ander. Ik vrees een beetje dat mevrouw Hübner met haar 'undifferentiated Substance' er impliciet een inerte, ondynamische Substantie van maakt en tevens dat ze bij haar vraag naar de reden, stiekem een vraag naar een doeloorzaak in haar achterhoofd heeft. Ze moet het 'gewoon' met de causa sui en alle gevolgelijke rest doen.

Toch maar goed, trouwens, dat ik dit weekend niet naar Baltimore, Maryland, kan gaan. Want ik houd een beetje mijn hart vast als ik lees dat Karolina Hübner 'moral philosophy' verbindt met "the demand of virtue, or of a moral law" [mijn onderstrepingen]. Spinoza heeft het inderdaad heel veel over 'virtue', maar er komt geen enkele morele eis of wet van buitenaf aan te pas. Er is geen morele wet, anders dan het streven naar zelfbehoud en naar (adequate) kennis en naar het - voor wie het doorheeft - onontkoombaar willen leven onder de dictaten van de rede. Spinoza stelt geen eisen en legt niemand regels op - er is geen 'demand of virtue'.  

Reacties

heel waar!

De nog betrekkelijk jonge Ed Curley (caute, Stan!) schreef mij op 18 December j.l. dat hij n.a.v. mijn hem toegestuurde file over 'Locke's disguised Spinozism' zijn papers over "Locke on toleration" (hij stuurde er mij twee) wellicht zou moeten herzien, hetgeen op zijn vroegst in Januari zou kunnen. Dit zou kunnen verklaren waarom er van hem geen abstract wordt aangeleverd. Hij werkt aan dit project als fellow op het Institute for Advanced Study in Princeton.
De pas in Chicago afgestudeerde Carolina Hubner is nog heel erg jong. Geen wonder dat zij nog vastzit aan morele idealen en voorschriften en het lef heeft om Spinoza verwijten te maken. Toch geloof ik dat zij op de goede weg is als zij vragen stelt bij ons bestaan. Eigenlijk besta JIJ toch niet, Stan, als je niet meer bent dan modificatie van het Super-individu? Moet je, als Spinoza fan, je 'zelf' niet al lang kwijt zijn?

Wim, ik begrijp heel goed dat en waarom jij Curley 'betrekkelijk jong' noemt. Want de vrije mens denkt aan niets minder dan aan de ouderdom; en zijn wijsheid is geen meditatie over de ouderdom maar over de jeugd.
En of JIJ en IK werkelijk bestaan! Nou en of en het is bepaald niet gering om een modificatie van het Super-individu te zijn. "Al wat IS, is in god; en niets kan zonder god ZIJN of begrepen worden." Het gaat om werkelijk zijn en bestaan, maar in het omvattende. In dat begrijpen raak je jezelf niet kwijt, maar kom je juist tot je - ruimer begrepen - ZELF. Op die dingen hoef ik jou niet te wijzen.
Uit wat je schrijft, Wim, word ik extra nieuwsgierig naar Curley's "Locke on toleration". Als je zijn definitieve versie ontvangt hoop ik dat je mij een kopie doorstuurt.

Maar ik had, toen ik jouw 'zelf' besprak, dit woord niet meer een hoofdletter geschreven!