Vandaag laatste bijeenkomst HOVO-cursus de 'God van Spinoza'

Vandaag was de laatste van tien bijeenkomsten van de HOVO-cursus over “De God van Spinoza” die door dr. Paul Juffermans in Roermond werd gegeven. [HOVO staat voor "Hoger Onderwijs voor Ouderen"]

Ik weet nog dat ik aanvankelijk aarzelde: wilde ik wel een cursus over de God van Spinoza en dan: wel of niet van Paul Juffermans? (Zie hier op dit weblog).

Nu, na afloop van deze cursus, kan ik zeggen: ik heb er zeer van genoten en er behoorlijk wat van opgestoken. Ik heb er bepaald geen spijt van deze cursus gevolgd te hebben.
Elke maandagmorgen stapte ik met het gevoel van ‘heb ik zin in’ in de trein naar het dienstencentrum voor ouderen 't Paradies in Roermond waar deze cursus werd gegeven. Het was met de trein (van na 09:00 uur i.v.m. de korting) net op tijd te halen.

Vier dingen tezamen maakten deze cursus tot een behoorlijk succesvolle en vruchtbare belevenis: 1 Spinoza; 2. De syllabus; 3. De uitleg van Paul Juffermans en 4. De geïnteresseerde en gemotiveerde cursisten.

[1] Dat Spinoza de hoofdmoot van het genoegen uitmaakte, hoeft geen betoog. Maar vooral dat de hele cursus gewijd was aan toelichting op het moeilijkste hoofdstuk (I) van de Ethica, gaf een extra hoge waarde aan de cursus.

[2] Juffermans heeft enige jaren terug een uitvoerige samenvatting en bewerking gemaakt van het commentaar van Martial Guéroult, Spinoza I, Dieu (uitgegeven bij Aubiers-Montaigne, Paris, 1968). Deze tekst werd als syllabus bij de cursus aangeboden. Deze tekst van 178 paginaas A4 was op zich al zeer goed leesbaar. Het is een waar genoegen om te zien hoe Guérault de systematiek die aan de reeksen definities en stellingen van Spinoza ten grondslag ligt, maar die niet door Spinoza zelf telkens wordt aangegeven, uiteenzet en verklaart. Dit alles op een zeer geloofwaardige manier. Slechts een enkele maal merk je dat Guérault een eigen interpretatie over Spinoza heen legt, maar ook dan niet zomaar uit de lucht gegrepen, maar weer geloofwaardig. Het voert te ver om daar hier inhoudelijk op in te gaan. Ik ben er zeer content mee langs deze weg met dit fundamentele standaardwerk van Guérault kennis te hebben kunnen maken.

[3] Juffermans gaf zijn colleges vanuit een superieure beheersing van de stof van de Ethica (en ander werk van Spinoza). Aan de gedegen toelichting op Spinoza die in de Guérault-syllabus te lezen was (waarin deze grote kenner van ook de Scholastieke filosofie en die van Descartes Spinoza toelichtte), voegde Juffermans  zijn uitleg toe. De ene keer gaf hij een systematische behandeling van Spinoza’s filosofie in Ethica deel I, de andere keer bood hij een zeer zinvolle historisch-filosofische excursies die bepaalde begrippen of benaderingen in een ruimer perspectief plaatsten.
Hij doet dit alles in grote rust en als het ware met groot gemak. Daarbij is hij nooit te beroerd om vragen, ook al vielen ze eigenlijk buiten de stof maar liepen die vooruit op volgende delen, kort toe te lichten. Een werkelijk prima docent.

 

         Slechts een deel van de cursusgroep die niet in z'n geheel op de foto kon

 

[4] De bijdrage van de - dertig - cursisten zelf mag uiteraard ook niet uitgevlakt worden. Ook hun opmerkingen of vragen droegen bij tot het cursusresultaat. Het was goed merkbaar dat een flink aantal deelnemers ooit al eens een gedegen filosofieachtergrond in hun opleiding had opgedaan. Dat leidde een enkele maal tot diepgaande confrontaties met de benadering van Spinoza. En natuurlijk waren er ook regelmatig de vragen van hen die (nog) erg vastzaten aan het traditioneel theologische en/of gelovig godsbegrip dat Spinoza fel onder kritiek stelt. Juffermans raakte nooit geïrriteerd om dan maar wéér eens het verschil met het godsbegrip van Spinoza toe te lichten.  

 

Aan het eind dankte de 'klasseoudste' namens de best grote cursusgroep de docent met een klein dankwoordje en een geschenkbon.