Van Anthony Gottlieb verscheen: The Dream of Enlightenment

Anthony Gottlieb, voormalig redacteur van The Economist, die we op dit blog hebben leren kennen van zijn NYT-review van het boek Spinoza’s Life van Steven Nadler en van wie we via dit blog vernamen dat hij het boek van Rebecca Goldstein, Betraying Spinoza. The Renegade Jew Who Gave Us Modernity, via dezelfde NYT omschreef als “haar liefdesbrief aan de 17e eeuwse Nederlandse filosoof,” en via dit blog welke vijf boeken Jonathan Israel aan hem voorlegde, etc. kwam in 2000 met The Dream of Reason. A History of Western Philosophy from the Greeks to the Renaissance en schreef nu het vervolg, waarin hij ‘explains the rise of modern thought from Descartes to Rousseau’:

Anthony Gottlieb, The Dream of Enlightenment. The Rise of Modern Philosophy. W. W. Norton & Company / Allen Lane, 2016 - 384 pagina's

Chapter 3: “A Breeze of the Future: Spinoza” – cf. books,google

Daaruit citeer ik hier het volgende stukje tekst over Spinoza, waaruit duidelijk wordt dat hij heel goed weet waarover hij het heeft:

Spinoza seems to have thought that every physical event, and not only those which involve intelligent organisms, can be described in both physical and psychological terms. It was not only brains but also every physical object which had a mental aspect. Yet how can one describe a pile of rocks in psychological terms? What is the mental aspect of a tree? Spinoza insisted that he did not mean to say that inanimate objects can think or have emotions. But he did feel obliged to admit that everything was in some sense animate. What exactly he meant by this remains obscure.

This talk of an animated universe attracted poets in the late eighteenth century, including Goethe and Coleridge, and others who wished to make a religion out of nature. Spinoza's philosophy seemed to recall that of the early Greek thinkers who spoke of all things as alive and "full of gods," so it appeared to provide an excellent excuse for worshipping the landscape. After all, did he not identify God and nature, and did this not have the delightful consequence that every bird, flower and even worm was a piece of God? Several early commentators thought so. Spinoza holds, wrote one English scholar in 1698, "that the Deity is the whole Mass of Beings or of Matter in the Universe." In 1705 another British writer coined the term "pantheist" to refer to someone who equates God with the material universe, and said that Spinoza was a pantheist par excellence.

Prado was probably a pantheist in this sense. But Spinoza definitely was not. He explicitly denied that his God could be identified with any physical part of nature, or even with the physical universe as a whole. He wrote that those who identify God with "a kind of mass or corporeal matter... are quite mistaken." At first, this disclaimer seems puzzling. How can Spinoza hold that God is not the physical universe if he holds that He is nature? The answer is that Spinoza never stated that the terms "God" and "nature" always mean exactly the same thing. What he wrote was "I do not differentiate between God and Nature in the way all those known to me have done" (my emphasis). Although he rejected the traditional distinction between God and nature, he did distinguish between active and passive aspects of nature—by which he seems to have meant its creative power and the products of this power. And strictly speaking it was nature considered as an active force that he identified with God, not nature considered as the flowers, birds, mountains and so on which somehow embody this force. It is also worth noting that Spinoza was not inclined to treat any aspect of nature as deserving of worship, so his attitude towards it was not religious in any conventional sense.” [p. 65]


Hier ook nog de cover van de uitgave bij Allen Lane 

____________________

Review door Michael Wood van 3 sept. 2016 in The New York Times [cf.]

Review door Adam Kirsch van 5 sept. 2016 in The New Yorker [cf.]

Review door Joseph Bottum van 24 sept. 2016 in The Washington Free Beacon van Anthony Gottlieb, The Dream of Enlightenment [cf.]

Aanvulling 5 november 2016

Over het boek van Anthony Gottlieb [foto rechts) dat als De droom der Verlichting door Ambo|Anthos is uitgegeven, schreef Carel Peeters een tamelijk vernietigende kritiek in Vij Nederland van 5 november 2016:  Gottlieb voegt een boek toe over de Verlichting zonder een eigen invalshoek of idee.

"Door nauwelijks accenten te leggen doet Gottlieb zijn vele werk geen recht. Soms vertelt hij welke invloed een filosoof heeft gehad. Dat gaat heel terloops, terwijl het toch interessant is dat de Engelse dichters Coleridge en Shelley van Spinoza’s gelijkstelling van God en Natuur een natuurfilosofie maakten. En dat de romanschrijfster George Eliot delen van Spinoza’s werk vertaalde. En dat Goethe’s ‘stormachtige gemoed’ kalmeerde door het lezen van Spinoza." Aldus Peeters.  

Aanvulling 17 febr. 2017

In Reformatorisch Dagblad van gisteren verscheen een positieve recensie door drs. Jacob Kruidenier: "Fijnzinnige studie Gottlieb over verlichtingsfilosofie." [Cf.]

Hij noemt het zelfs "een fijnzinnig standaardwerk" en begint aldus: "Het is aangrijpend te lezen waarom de 23-jarige Spinoza in 1656 de traditionele joodse en christelijke godsdienst afwees. Toekomstvoorspellingen van Bijbelschrijvers en wonderverhalen mogen we negeren, zo meende hij. Want zij beschikten niet over een volmaakter geest, maar alleen over meer verbeeldingskracht. Spinoza noemde de Bijbel gebrekkig, verminkt en met zichzelf in tegenspraak. Was hij een atheïst?" [..]

"Wat Spinoza betreft, Gottlieb wijst erop dat God in zijn denken de hoofdrol speelde. Kennis opdoen over de wereld was voor hem gelijk aan kennis opdoen over God, want „alle dingen zijn in God.” En „de liefde Gods is het hoogste geluk en de zaligheid van de mens.” Vervolgens zet hij uiteen hoe in zijn denken een en ander met elkaar samenhangen. Hij wijst er ook op dat velen onder Spinoza’s intellectuele nazaten zich openlijk atheïst noemen."

Hij eindigt met: "Gottlieb schrijft onderhoudend en fijnzinnig. Notenapparaat en register ontbreken niet. Dat alles maakt zijn boek tot een waardevol standaardwerk."

Reacties

Interessant, veelzeggend interview op SpikedReview met Anthony Gottlieb over zijn "The Dream of Enlightenment"

http://www.spiked-online.com/spiked-review/article/the-reality-of-the-enlightenment/18827#.WANPd8vr0iQ

Info toegevoegd over kritiek van Carel Peeters in VN over het boek dat inmiddels ook in het Nederlands werd vertaalde.

Wederom info toegevoegd, nu over recensie in Ref. Dagblad.