Spinozisme is een soort Talmoedstudie geworden

Zoals volgens de wet van Haeckel de ontwikkeling van een individueel organisme van een bepaalde soort een herhaling is van de evolutionaire ontwikkeling van die soort, in Haeckels termen: "de ontogenie een herhaling is van de fylogenie," zo kan de ontwikkeling van de kennis van Spinoza’s filosofie door een individuele lezer, niet zonder kennisneming van de ontwikkeling van het Spinozisme gedurende de loop van de receptie en verwerking van zijn filosofie.

Deze gedachte kwam bij me boven toen ik een uitgebreid artikel las over Spinoza in verschillende stadia van de ontwikkeling van de filosofie van Friedrich von Schelling en daarbij merkte, althans het gevoel kreeg, dat Wolfgang Bartuschat daardoor geïnspireerd moet zijn geweest in zijn benadering van Spinoza’s Ethica.

En ik realiseerde het me vanwege de soms zeer lange bibliografieën aan het eind van veel studies over aspecten van Spinoza’s filosofie. Ieder moet uiteraard zelf Spinoza’s werken lezen, herlezen en diepgaand nadenkend en analyserend bestuderen. Maar zijn filosofie zit zo compact en ingewikkeld in elkaar dat je er ook niet goed kan inkomen zonder kennis te nemen van de vele pogingen tot begrip en uitleg van anderen. En dat wil zeggen: kennisnemen van secundaire Spinoza-literatuur en die bestaat intussen uit vooral commentaren op commentaren op commentaren… Die laten je zien welke eerder geprobeerde interpretatiewegen doodliepen en welke benaderingen vruchtbaar zijn.

Ja, Spinozisme is op zichzelf een soort Talmoedstudie geworden.

Goede Spinoza scholars zijn schriftgeleerden op de teksten van Spinoza, en hun uitleggingen krijgen veelal de vorm van discussies tussen voor- en tegenstanders van een bepaald standpunt. Dat loopt soms uit de hand, zoals op dit Spinoza-blog wel blijkt.

VoorkantHet wachten is nu op een auteur die zoals Aaron Parry, The Complete Idiot’s Guide to the Talmud [Penguin, 2004] met zo’n studie voor het Spinozisme komt.

Een boekje dat net als dit, laat zien hoe frustrerend de Spinozastudie soms kan zijn.