Spinoza's subtiele ontmaskering van Descartes

Op 25 maart sprak Filip Buyse (Univ. Paris I, Panthéon-Sorbonne) op ‘t tweedaagse Scottish Seminar in Early Modern Philosophy II te Aberdeen over 'On How Spinoza Unmasks Descartes' Physics in his Principles of Cartesian Philosophy'.

Zoals hij mij beloofde wordt zijn toespraak hierbij op benedictusdespinoza.nl voor belangstellenden ter inzage gegeven. Hij wijst erop dat deze tekst werd gebruikt als steun bij zijn lezing. Het gaat dus niet over een afgewerkt artikel met referenties en dergelijke. Hij is voornemens om op basis hiervan, zowel in het Frans als in het Engels, een artikel te produceren.

In het eerste deel van zijn tekst bespreekt hij de aanwijzingen dat Spinoza toen hij in Rijnsburg woonde, aan méér studenten dan alleen Johannes Casearius, les over Descartes’ filosofie gegeven moet hebben. Opvallend vond ik ook dat hij schrijft dat “according to the brand new Continuum Companion to Spinoza, it is not even clear that Spinoza actually studied in this Latin school.” Hij hoort bij de insiders – het boek is immers nog niet verschenen.

Wat het stuk in mijn ogen vooral interessant maakt is dat hij laat zien dat het bestuderen van de PPC ten onrechte door Spinozisten verwaarloosd wordt, want dat er méér eigen ideeën van Spinoza in te ontwaren zijn, dan meestal wordt aangenomen. Hij toont dat aan door te laten zien hoe op diverse plekken Spinoza voor het lichaam niet de Cartesiaanse, maar zijn eigen definitie geeft, zodat een lichaam meer een complex samengesteld dynamisch ‘beweging-en-rust-ding’ is dan een ‘uitgebreid-ding’ of een stukje materie dat louter door omgevende dingen bewogen wordt.

Interessant is waaraan Spinoza geen woord besteed, wat hij gewoon weglaat: Descartes’ beschouwingen over de uiterlijke of oppervlakte verschijning van lichamen en z’n merkwaardige beschouwing over waarom de aarde niet zou bewegen. In beide gevallen duidelijk om de RK kerk niet voor ’t hoofd te stoten. In het ene geval om de transsubstantiatie te redden in het andere geval de kerkelijke kosmologie. Spinoza maakt er geen woord aan vuil, maar komt wel ongeveer op de plek waar Descartes over de oppervlakte-eigenschappen sprak met de opmerking dat filosofie zich niet met theologische zaken mag vermengen. Zo ontmaskert Spinoza Descartes op subtiele wijze als theologisch collaborant, die zijn eigen filosofie corrumpeerde.  

Reacties

Ha Stan, de verwijzing moet zijn http://www.benedictusdespinoza.nl/lit/Filip_Buyse_Scottish_Seminar_Aberdeen_March_2011.pdf (en is nu http://spinoza.blogse.nl/beheer/www.benedictusdespinoza.nl/lit/Filip_Buyse_Scottish_Seminar_Aberdeen_March_2011.pdf)

Bedankt, Leon, ga ik direct verbeteren.
Dit doet blogse inderdaad als ik niet vóór www. ook http:// type.
Groet

Stan, de Continuum Spinoza is al gepubliceerd, Zie Amazon UK (niet USA), en voor 100 Eng.pond verkrijgbaar (inclusief gratis verzenden)