"Spinoza remains an enigma" - Themanummer Mediations: Marx or Spinoza

Na een Spinoza-special van het Vlaams Marxistisch Tijdschrift in 2009 [zie dit blog], en het Lentenummer 2011 van datzelfde blad  met artikelen over Spinoza, Marx en Negri (zie dit blog), heeft nu Mediations - Journal of the Marxist Literary Group [Volume 25, Number 2, Winter 2011] een themanummer:

                                        Marx or Spinoza

Peter Hitchcock en Sean Grattan fungeerden als gastredacteuren voor dit themanummer, waarvoor de centrale vraag werd: in welke mate is een geschiedenis van het marxisme ook een geschiedenis van spinozisme? Mede vanwege het feit dat een Hardt en Negri, met hun trilogie Empire, Multitude en Commonwealth, in hun analyses behalve naar Marx ook naar Spinoza wijzen, wordt steeds vaker nagegaan in welke mate de concepten en analyses van beide denkers - dialectisch – op elkaar betrokken kunnen worden. Met ‘of’ in de ondertitel wordt namelijk niet gesuggereerd dat een verplichte keuze aan de orde is. Maar beide lijken niet zo makkelijk samen op te trekken, want “Spinoza is a complicated and contradictory figure in this regard,” en de vraag is of het gemeenschappelijke waar het marxisme voor staat zich verdraagt met het denksysteem van Spinoza – “Spinoza has always been a tricky figure”. En “Spinoza remains an enigma” [Michael Hardt over Deleuze’s Spinoza]. Ze willen nagaan wat Marx ons over Spinoza vertelt en “onvermijdelijk ook” wat Spinoza ons vertelt over Marx – en waar zij mogelijk samen opgaan in het analyseren van de huidige crises. Sommigen vrezen dat teveel inbreng van Spinoza het marxisme zou verwateren. En om het simpel te houden wordt ook Hegel in de besprekingen betrokken, via Macherey’s Hegel ou Spinoza.

Kortom, een dik themanummer voor liefhebbers. Voor hen die het allemaal kunnen verwerken. Hoeveel diversiteit is er niet in – vaak tegenstrijdige - lezingen van Spinoza. Zovele Spinoza-lezingen (van Deleuze, Badiou, Negri en anderen] die nogal ongemakkelijk tegen elkaar schuren en soms nogal met elkaar botsen, zo blijk uit dit themanummer en uit de informatieve bespreking van Spinoza Now.  [PDF] [of desgewenst html]

Inhoud:
1 Editors’ Note
5 Sean Grattan: The Indignant Multitude: Spinozist Marxism after Empire
23 Peter Hitchcock: Commonism
37 Justin Rogers-Cooper: Crowds and Spinoza’s Concept of the Political
61 Rachel Greenwald Smith: Materialism, Ecology, Aesthetics
79 James Arnett: Sex Love and Sensuous Activity in the Work of Historical Materialism
103 Phillip E. Wegner: Hegel or Spinoza (or Hegel); Spinoza and Marx
Book Reviews
111 Peter Hitchcock: The Jameson Variable [bespreking van Fredric Jameson: The Hegel Variations: On the Phenomenolgy of Spirit. New York, Verso, 2010]
117 Sean Grattan: Spinoza as Imperative [bespreking van Dimitris Vardoulakis (Ed): Spinoza Now. Minneapolis: Univesrity of Minnesota Press, 2011]

Reacties

Stan in het weekend heb ik "Spinoza en de anti-naturalistische filosofie van Louis Althusser" gelezen (mededelingen 53 uit 1987). Althusser bekend als neo marxist die, zoals zo velen, de filosofie van Spinoza trachtte te claimen voor zijn marxisme. Martin Terpstra de schrijver van 53-1987 benadrukt volgens mij terecht het naturalisme van Spinoza versus het materialisme van Marx. Er zijn raakvlakken maar die zijn er ook en wellicht nog meer met het liberalisme en conservatisme.

In dit themanummer kunnen we lezen dat "Althusser never wrote extensively on Spinoza" (p. 118). Is er dan wellicht mythevorming geweest over - wat je inderdaad hier en daar tegenkomt - Althusser's claimen van Spinoza voor zijn marxisme?

Misschien een overbodige toevoeging, maar ik zag de volgende - wellicht zeer relevante - titel hier (nog) niet staan: Piet Steenbakkers 'Over kennis en ideologie bij Louis Althusser, Een materialistische kritiek' (Groningen:Konstapel 1982).