Spinoza over macht

Van 11 januari t/m 21 maart 2016 geeft voor HOVO Zuyd in Roermond dr. Paul Juffermans een cursus over

Macht in het denken van Spinoza

Het begrip macht komt veelvuldig voor in het eerste deel van de Ethica, waar het gaat om de macht van God of de macht van de Natuur. Maar ook in de vier andere delen komen we herhaaldelijk het begrip macht tegen in meerdere betekenissen: de macht om te denken, de macht om te handelen, de macht van de verbeelding, de macht van het verstand, vrijheid en macht of het tegendeel daarvan slavernij en machteloosheid. In ons gewone taalgebruik heeft het woord macht nogal eens een negatieve betekenis: we spreken dan van een berekenende machtspolitiek of van vuile machtsspelletjes. Spinoza vat daarentegen het begrip macht op in een meer objectieve en wijsgerige zin; macht heeft dan veeleer te maken met iets kunnen of ergens toe in staat zijn en dit ook daadwerkelijk realiseren.

Niet alleen in de Spinoza’s Ethica, maar ook in zijn verhandelingen over godsdienst en politiek (het Theologisch-Politiek Traktaat en het Politiek Traktaat) speelt het begrip macht een centrale rol. Het gaat dan over de macht van de enkeling, de menigte, de staat, van profeten en geestelijken, van de kerk enzovoort. De vraag komt aan de orde hoe dit begrip macht wordt ingevuld en vooral hoe macht functioneert in de samenleving en de politiek. Het hoeft geen betoog dat deze vraag er een van alle tijden is, in welk staatsbestel we ook leven. Dus deze vraag is ook nog actueel in onze moderne rechtsstaat.

Ook het thema van de verhouding tussen macht en recht zal hierbij uitvoerig aan de orde komen. In welke mate kan recht onderscheiden worden van macht? Ligt aan elk recht niet een vorm van macht ten grondslag? En zo ja, waar ligt dan de oorsprong van deze macht?

Ook zal een vergelijking worden getrokken tussen Spinoza’s denken over macht en dat van andere vroegmoderne denkers, zoals Machiavelli, Hobbes en Locke. Ook antieke denkers, zoals Plato en Aristoteles, zullen in deze vergelijking de revue passeren. Tevens zal gepoogd worden de actualiteit van Spinoza’s denken over macht te verhelderen. [Hier méér bij HOVO Zuyd]

Hieraan meteen het volgende toegevoegd:

Kwam ik onlangs tegen:

Myriam Revault d'Allonnes & Hadi Rizk (Dir.), Spinoza: Puissance et ontologie [Actes de Colloque Spinoza puissance ontologie, 1993 La Sorbonne].  Ed. Kimé, 1994 
[hier aangeboden]

Je komt ook tegen dat het al in 1987 gepubliceerd zou zijn, maar dat moet een vergissing zijn, want dat colloqium was georganiseerd par le Collège international de philosophie, les 13, 14, 15 mai 1993 à la Sorbonne - sous la dir. de Myriam Revault d'Allonnes et Hadi Rizk [cf.]

Meer over werk van Hadi Rizk [en blog]

Meer over werk van  Myriam Revault d'Allonnes