Spinoza op schilderijen, etsen, gravures, illustraties

               

Staalgravure van J.H. Rennefeld (1832–77), naar een verdwenen schilderij (ca. 1865) van Maurits Leon (1838–65), getiteld 'Spinoza voor zijne regters', ook wel geïnterpreteerd als: 'Spinoza discussiërend met de rabbijen'. De scène stelt Spinoza voor ten overstaan van de bestuurders van de Amsterdamse joodse gemeente, die hem willen verbannen. (privébezit  Adri K. Offenberg die een aardig artikel schreef over zijn speurtocht om meer over deze staalgravure te weten te komen - zie dit blog.

De Deense schilder Valdemar Neiiendam (1870-1956) schilderde zeven scènes uit het leven van Niels Stensen. Hier “Steno besøger Spinoza i Rijnsburg”, dateret 1918..." - "Steno bezoekt Spinoza in Rijnsburg" gedateerd 1918, op een onbekende plek, vormgegeven als zwart-wit foto. Niels Stensen kende de filosoof Benedictus (voorheen Baruch) Spinoza goed. Eerder werd aangenomen dat hij hem tijdens zijn studie in Leiden opzocht in het dorp Rijsburg. Het was echter Spinoza, die naar Leiden reisde om er Niels Stensen's ontledingen bij te wonen. Niels Stensen studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Leiden van 1660 tot 1663. P. Totaro heeft onlangs geschreven over de relatie tussen de twee. (Zie dit blog) Later ontving ik van de eigenaar deze kleurenfoto van het schilderij:

                                                     * * *

Samuel Hirszenberg (1865 – 1908) maakte twee schilderijen met Spinoza: een vroeg werk in 1888 dat geïnspireerd zou zijn op werk van de Pools-joodse schilder Maurycy Gottlieb, werd het symbolische schilderij Uriel Acosta i Spinoza (Uriel d’Acosta en Spinoza als 7-jarig kind).

           Samuel Hirszenberg, Uriel Acosta i Spinoza 

En een van z’n laatste werken dat ontstond in 1907, het jaar waarin hij naar Palestina trok, ik neem aan dat hij het nog in Polen maakte: Spinoza wyklêty (geëxcommuniceerde Spinoza):

 

    [Op dit blog méér]

                                                    * * *  

Foto van de ets van Spinoza door Heinrich Gottselig (1884 – 1935) op het frontispice van God – Wereld – Leven van de Societas Spinozana (1935). Op dit blog méér over deze Duitse schilder van landschappen en etser en graveur van portretten. 

                                                 _ _ _ _ _

Spinoza-illustratie van de Pool Michael Szyksznian [cf. blog

                                                 _ _ _ _ _ 


Illustratie, in 2012 gemaakt door de ontwerper Karl Lagerfeld voor de cover van het boek van Yirmiyahu Yovel: Spinoza. Das Abenteuer der Immanenz [Steidl, Göttingen, 2012] - zie hier iets groter en méér info op dit blog.

                                                 _ _ _ _ _

Méér over dit schilderij van Joaquín Sorolla y Bastida (1863-1923) in dit blog

                                                 _ _ _ _ _

Tekening vn H. F. Hallett voor zjn boek Benedict de Spinoza. The Elements of His Philosophy [University of London, Athlone Press, 1957]  [cf. blog]. Hallett was ook de maker van deze illustratie [cf.]:

 

                                                 _ _ _ _ _

 

Spinoza-houtgravure van Peter Reddick (1924 – 2010) voor de herziene herdruk in 1967 van het Penguin/Pelican-boek over Spinoza van Stuart Hampshire. Méér op dit blog.

                                               - - - - -


              [meer over dit 1000-gulden-Spinoza-portret in dit blog]

Spinoza naar diens portret op het 1000 guldenbiljet in 2011 gebrandschilderd op drie glasplaatjes door glasvormgever Rianne Willemsen [prototype, zie dit blog]

                                                _ _ _ _


Lino van Spinoza "met onscherpe gutsen gemaakt" door Lotte Egtberts, studente aan de HKU en Spinozist [zie dit blog]

Van haar is ook dit "Spinoza'tje met ecoline en inkt" van 18 febr. 2013 [zie dit blog]

                                              _ _ _ _ _ 

                    
                                         Pentekening van Spinoza (detail
                                van de volgende gravure van Johan Faber)


Pentekening van Benedictus de Spinoza door Johan Faber, 1692, naar het Opera Posthuma-portret [zie méér in dit blog]


                                                     _ _ _

Deze kopergravure was afgedrukt naast het titelblad in B.v.S. Sittenlehre widerleget von dem berühmten Weltweisen unserer Zeit Herrn Christian Wolf. Frankfurt und Leipzig, 1744. De kopergravure is toegeschreven aan Johann Georg Wolfgang [cf. blog]  

                                                   _ _ _

Voor de tweede uitgave (Breslau, G. Löwe, 1789) van Friedrich Heinrich Jacobi‘s Ueber die Lehre des Spinoza in Briefen an den Herrn Moses Mendelssoh, maakte de graveur Ernst Carl Gottlieb Thelott (1760-1834) twee gravures: een portret van Benedictus de Spinoza en een dubbelportret van Mendelssohn en Lessing. Mij interesseert uiteraard vooral dat van Spinoza. Ik heb het 'medaillon' vrij gemaakt uit de donkere omgeving. [Zie hier méér]       

                                                _ _ _ _ _      

 

De Duitse graficus, schilder en schrijver Karl Bauer (1868 - 1942) maakte op verzoek van Ernst Altkirch in 1909 deze lithografie van Spinoza (45 x 43). Altkirch publiceerde het fraaie portret in zijn boek Spinoza im Porträt (1913). [Hier méér over Karl Bauer] 

 
       [zie méér in dit blog]


En dit schilderij maakte Karl Bauer voor het Münchense weektijdschrift Jugend waarin het in 1932 op de titelpagina van aflevering 37 werd opgenomen. [Cf méér info in dit blog]

                                                   _ _ _

        
         Maker van deze Spinoza-tekening is mij onbekend [cf. blog]

 

                                                   _ _ __ 

Spinoza-portret van Konrad Immanuel Böhringer (1863 - 1940) [cf. blog

 

                                                      _ _ _ _ _

Portret van Spinoza in 1932 getekend door Max Busyn (1899 – 1976); Courtesy of the Leo Baeck Institute

     Spinoza-portret uit 1932 van Max Busyn (1899 – 1976) [zie blog]

                                             [Courtesy of the Leo Baeck Institute]

                                                    _ _ _ _ _

Olieverfschilderij van Franz Wulfhagen (1624 - 1670) uit 1664 dat Spinoza zou voorstellen. Altkirch neemt het aan, maar nam het op onder "Die zweifelhaften und falschen Bildnisse". Ekkart omschrijft het als "Portret van een onbekende", en vermoedt dat een tevoren overleden stadgenoot van de schilder in Bremen werd afgebeeld.

Onderstaand een houtsnede naar dit schilderij, gemaakt door G. Kühn (of naar een tekening van hem), afgedrukt in het Tijdschrift Freya. Illustrierte Blätter für die gebildete Welt. Verlag von Krais und Hoffmann, Stuttgart, 1865. Daarbij werd het onderschrift gegeven: "B. Benedict Spinoza".

            

                                                     _ _ _ _ _

              

Spinoza: To perfect the understanding is nothing else but to understand God
Mosaics in the Main Reading Room of James Harmon Hoose Library of Philosophy (1929, Los Angeles, The University of Southern California, Mudd Hall of Philosophy; mosaics, except unidentified two, designed by Ralph Carlin Flewelling, subject matter and inscriptions suggested by Ralph Tyler Flewelling, 1871-1960) (van hier)

                                                      _ _ _

crayon-gravure van Spinoza in 1761-62 vervaardigd door Jean Charles François [zie dit blog voor méér]

                                                      _ _ _ _


Spinoza ets van kunstenares Hadewijch Ouwendijk, bestemd voor het Filosofenpad bij de ISVW te Leusden, geopend op zondag 22 juni 2014 [cf. blog met meer informatie]

                                                      _ _ _ _  

             Spinoza-tekening van Christel Verstreken [cf. blog]  

                                                      _ _ _ _  


In 1956 schetste Picasso dit Spinoza-portretje voor de cover van het boek van de Franse filosoof Jean-Toussaint Desanti (1914-2002), Introduction à l'histoire de la philosophie (1956). Zoals op dit blog te zien is werd het door de coverdesigner aangepast.

                                                      _ _ _ _

            

Tekening van Spinoza, gemaakt door Sergio Kon voor de cover en op het frontspice van Spinoza, Obra Completa van Braziliaanse uitgeverij Perspectiva, 2015. [Cf. blog]

                                                  _ _ _ _

Roi Alter, An approximate portrait of Baruch Spinoza with contempt, 2014, Industrial paint on wood, 25x22cm.
© Roi Alter & gallery JOEY RAMONE
[cf. blog

                                                       _ _ _ _  


LAPIN Lev (Leo) Pavlovich, Spinoza, 1930's [Paper, linocut. 227õ200 (130õ130). V. Gevorkyan`s Collection] - zie meer informatie op dit blog.

                                                 _ _ _ _ _

Laszlo Meitner (1900 – 1968) maakte in 1952 voor de serie "Great Ideas of Western Man"  van de Container Corporation of America deze afbeelding [cf. blog

                                                  _ _ _ _ _ 

Olieverfschilderij dat Richard Lindner (1901 - 1978) in 1956 van Benedict Spinoza maakte voor de serie "Great Ideas of Western Man" van de Container Corporation of America. [Cf. méér]

                                                _ _ _ _ _  

Dit Spinoza-schilderij stond tot medio 2008 als ‘anonymous’ in de Foundation van de Universiteit Complutense Madrid vermeld werd (zie dit blog van 19 aug. 2008) door Julia Iringoyen  toegeschreven aan de Spaanse schilder Joaquin Sorolla.  

                                                _ _ _ _ _

                         

Spinoza-grafiek van Petrus Johannes Arendzen (1846-1932) uit  1883; grafiek op papier [zie blog]

                                                 _ _ _ _ _

 

Spinoza-gravure door Johann Heinrich Lips uit 1802 of 1803 [Hoogte 19.8 - Breedte 13.2 cm] [zie dit blog met méér informatie; en dit blog met zelfs nóg meer]

                                                 _ _ _ _ _


Spinoza-portret door kunstuitgever V. A. Heck (1842 - 1905) uitgegeven. De tekenaar of graveur van dit portret had zich duidelijk laten inspireren door het portret dat Heinrich E. G. Paulus (1761- 1851) in 1802 of 1803 door Johann Heinrich Lips (1758 - 1817) had laten maken. Het zal tussen ca. 1880 en ca. 1900 op de markt zijn gebracht. [Zie dit blog]

 

                                                    - - - - -

     litho gemaakt door M.S. Lowe [Berlijn, na 1803] - [cf. blog]

 

                                                 _ _ _ _ _

Spinoza-grafiek anoniem, tussen 1850-1879, afgedrukt in: Algemeene Geschiedenis des Vaderlands door dr. J.P. Arend (zoals voortgezet door dr. J. van Vloten), Vierde deel, Tweede stuk, tegenover pagina 1099, 1879, 21 x 16 cm [ondermeer hier gezien]

                                                 _ _ _ _ _

                    
Van Shoshannah Brombacher, geboren in Amsterdam, wonend en werkend in Brooklyn, NY. [Hier haar portfolio]. Dit schilderij verbeeldt Spinoza terwijl hij de Ethica schrijft. Gezien bij despinoza.nl [hier groter] Hier méér over Shoshannah Brombacher en dit werk.

In 2012 maakte ze dit schilderij


“Deus sive Natura” Artist: Shoshannah Brombacher, Ph.D.
        Pastel and ink on paper, 18 X 24 inches, New York 2012

     [zie dit blog voor groter formaat en meer informatie]

                                                  _ _ _

 Anke van Hout, Spinoza (100x102; Acryl op doek; 2006; van hier)

             

                                 
Jonge Spinoza van filosofe en kunstenares Lia Duboucheron (van hier)


                           Grotere afbeelding gevonden, cf. blog 

                                                  _ _ _ _


Spinoza-schilderij uit 2011 - olie- en acrylverf en krijt op doek - van Française Dominique Garibian [zie blog]

                                                 _ _ _ _ _

                      
                Baruh Spinoza - 2. 2006 - oil on canvas. 110x90
                        van GUREVICH ALEXANDER [van hier]

                                               _ _ _ _ _

                         

Ik heb deze tekening vaker gezien, maar kon nog niet vinden wie de maker ervan is en van wanneer de tekening dateert (zie hier een grotere afdruk uit de fraaie verzameling van Benjamin Swartzberg (1890 - 1985).  

                                             _ _ _ _

Biedermeier Spinozaportret van lithograaf en drukker Gottfried Küstner (1803 - 1864) tussen 1825 en 1850 [zie hier blog met méér info] 

                                            _ _ _

                                            Spinozagravure van Charles Paul Landon (1760 – 1826), gemaakt ergens tussen 1790 – 1810  [cf blog]

                                                       _ _ _

Collectie Duijvestein, B. SPINOZA, Staalgravure van Wenzel Pobuda, 16 x 11 cm
                                              op
wiki.toenleidschendam-voorburg.nl
                         voor meer informatie zie dit blog

                                          * * *

   

Voor mij onduidelijk van wie deze Spinoza-tekening kan zijn. [zie dit blog]. Dit schreef ik eerder. Inmiddels ben ik er met tot aan zeker-heid aan grenzende waarschijnlijkheid van overtuigd dat de gravure van Wenzel Pobuda is (ze gravure boven deze laatste twee).  

                                            * * *  

 
                    Gravure van onbekende graveur [cf.dit blog]

       Nog een gravure van een onbekende  [cf. méér in dit blog]

                                                   * * *

 

Spinoza-afbeelding op een prentbriefkaart van onbekende artist. Prentbriefkaart stamt waarschijnlijk uit 1977, tekening mogelijk uit ca 1930 [zie dit blog]

 

 

 

 

 

                                                      _ _ _

                         

Gravure in de Jiddische Ethica-vertaling die Samuel Wiener in de 30-iger maakte en die in 1963 in Israel is gedrukt. [Zie dit blog]
                                                  _ _ _ _

 Spinoza in het Haagse bos, getekend door W.B. IJzerdraat voor het verhaal ‘Den Christen ten voorbeeld’ van W.J. Hofdijk

Aquarellist, lithograaf en tekenaar Willem Bernardus IJzerdraat (1835 – 1907) maakte deze aquarel van Spinoza in het Haagse bos bij het verhaal over Spinoza, getiteld ‘Den Christen ten voorbeeld’ in W.J. Hofdijk's Lauwerbladen uit Neêrlands gloriekrans. Opgedragen aan Z.M. den Koning. 2 banden. ’s Gravenhage, Joh IJkema, z.j. [1875]. Hier méér over IJzerdraat.          

                                                __ _ _ _ _

 

Boven en onder: Spinoza-illustraties van Eppo Doeve (1907-1981) [cf. blog]

 

 

                                           _ _ _ _ _

Roger Cremers’ Spinoza vaas (1997)

                               Roger Cremers, Spinoza vaas, 1997 [40 x 20 x 30 cm]
                                               Hier méér over dit kunstobject.

           

                     Bijschrift in "De steen vliegt" (1997), p. 159:
                      Marlene Dumas, Detail, 'Spinoza'tje', 1992.
                           Olieverf op linnen (6x) 18 x 24 cm.
                                    Collectie Eyck, Wijlre
                            Hier méér over dit kunstwerk [cf. ook dit blog]

Haagse kunstenares Marijke Verschoor (1953), maakte in 2008 deze houtsnede "Spinoza met fiets" [35x16cm]. Die fiets vind ik er zo aardig bij, want aan het hek om het Haagse Spinozabeeld staan altijd wel een of meer fietsen - alsof ze bij elkaar horen.  [Zie hier méér]

                                                     _ _ _ _

 

                                                    _ _ _ _

Portret van Spinoza, geschilderd door jurist en vrijetijdsschilder Rien Hoogendoorn, zoon van Spinozakenner Adrie Hoogendoorn. [Zie dit blog 

                          &nb

Reacties

Dag Stan,

Ken je het Spinozaportret van deze facebookpagina?
http://www.facebook.com/pages/Our-Spanish-and-Portuguese-Sephardic-Jewish-Background/162965887077407

groeten, Andrea Voigt

Beste Andrea,
Dank voor de tip. Ik reageerde niet direct, daar ik eerst ging zoeken. Ik heb de maker van die Spinoza-tekening die ik wel al eens gezien had, niet gevonden. Zie het blog dat ik maakte over een gravure die erop leek:

http://spinoza.blogse.nl/log/charles-paul-landon-1760-1826-maakte-spinoza-gravure.html