Spinoza op Filosofenpad te Leusden onthuld

De onthulling van het Filosofenpad te Leusden dat ik in een blog van 16 juni aankondigde, gebeurde gisteren door Jan Overweg, de wethouder natuur, recreatie en toerisme van Leusden.

De eer onthuld te worden viel te beurt aan het buitenpaneel met Spinoza, eenvoudig omdat dat zich het dichtst bij het hoofdgebouw van de Internationale School Voor Wijsbegeerte (ISVW) bevond. Verder staan nog in het bos op het terrein van de ISVW de buitenpanelen met kleurenetsen en teksten van Aristoteles en Sloterdijk en nog twee buiten het terrein: Erasmus en Rousseau.
Alle etsen van deze vijf filosofen zijn gemaakt door kunstenares Hadewijch Ouwendijk.


Links Leusders wethouder Jan Overweg, midden Erno Eskens, programma-directeur van het cursusinstituut ISVW, rechts kunstenares Hadewijch Ouwendijk 

Het onthullingspraatje van de wethouder leek niet helemaal passend bij de filosoof die hij onthulde, want hij presenteerde zich nadrukkelijk als overtuigd christen en las een stuk uit Prediker voor. Maar wellicht zou Spinoza daar toch wel waardering voor kunnen hebben.

De Leusder Krant had vanmorgen een berichtje met deze foto van de opening door fotografe Henriëtte van Breukelen [zie aldaar]. Met haar toestemming neem ik die hier over:

                        Foto © Henriëtte van Breukelen


Elke ets werd in een water- en luchtdicht versterkt glas en metaalbekleding "afgeschermd tegen de ongure elementen", zoals de kunstenares op haar website meedeelt.

Als u op de foto hierboven klikt krijgt u hem groter en kunt u ook lezen dat de tekst luidt: ‘Het is niet denkbaar dat de mens géén deel van de Natuur zou zijn en haar algemene orde niet zou volgen’ - de eerste zin van Ethica 4/Appendix Caput 7 (aan het eind van dit blog breng ik de Latijnse tekst).
Hiernaast nog een fotootje dat laat zien hoe geprononceerd dichtbij dit buitenpaneel met Spinoza bij het ISVW-gebouw staat

Er waren zo'n 100 mensen en die maakten daarna in drie groepen een rondje langs de drie filosofen op het terrein. Toen ze daarna terugkwamen in het hoofdgebouw stonden daar de originele etsen in een zaal opgesteld.

 

Hier uit deze vijf dan alleen nog deze foto van de ets van Spinoza

Met uitzondering van de foto van beroepsfotografe Henriëtte van Breukelen, die ik hier met haar toestemming kon plaatsen, zijn de overige foto's voor dit blog gemaakt en mij welwillend ter beschikking gesteld door Miriam van Reijen die zondag bij dit buitenpaneel een korte toelichting op die tekst gaf.  

Toegveoegd op 12 februari 2015 deze foto van Mary Fiers [cf. blog]

Dan hier tot slot nog eenmaal die in Leusden gebruikte tekst:

Toegevoegd 20 dec. 2015

Het Filosofenpad ontstond in 2013 nadat Ouwendijk een prijsvraag van de VVV Leusden won. De opdracht was: bedenk iets om het toerisme in de gemeente te promoten. Hugo de Groote, de echtgenoot van Hadewijch, beschreef het Filosofenpad en zorgde voor de samenwerking met de  ISVW. [Jan Schrauwen, Spinoza is zwart, Arendt rood en geel, bij HV]

Reacties

Foto van Henriëtte van Breukelen aan het blog toegevoegd.

Beste Stan,
Ik denk dat wethouder Jan Overweg een veilige koers heeft gekozen door een aantal verzen uit Prediker te lezen. Het komt mij over als een combinatie van welwillendheid naar het ISVW, respect voor Spinoza als filosoof en verantwoordelijkheid naar de politieke achterban. Jan Overweg is fractievoorzitter van de ChristenUnie-SGP in Leusden. Daar staat Spinoza vermoedelijk bekend als vrijdenker, pantheïst, bij sommigen zelfs atheïst, bijbelleugenaar of erger. Maar dan wel weer een Bekende Nederlander.
Ik ga er van uit dat Jan Spinoza's Theologisch Politiek Traktaat niet op z'n nachtkastje heeft liggen. Misschien heeft iemand Jan wel ingefluisterd dat de filosoof van Prediker een aantal passages bevat die filosoof Spinoza met instemming heeft geciteerd. Niemand kan zich daar een buil aan vallen. Maar een ontmoeting met Spinoza heeft op het ISVW niet plaatsgevonden en dat vind ik wel jammer.
Daarover nadenkend wil ik graag verwijzen naar Jeremia 31:31-34 (ook geciteerd in Hebreeën 8), ik kies voor de achterban de Herziene Statenvertaling:

31 Zie, er komen dagen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten. ... 33 ... Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en zal die in hun hart schrijven. Ik zal hun tot een God zijn en zíj zullen Mij tot een volk zijn. 34 Dan zullen zij niet meer eenieder zijn naaste en eenieder zijn broeder onderwijzen door te zeggen: Ken de HEERE, want zij zullen Mij allen kennen, vanaf hun kleinste tot hun grootste toe, spreekt de HEERE. Want Ik zal hun ongerechtigheid vergeven en aan hun zonde niet meer denken.

Spinoza verwijst naar deze passage in TPT 6/22, 12/2. Ik vind dat Spinoza in zijn tijd een heel kwetsbare positie heeft ingenomen door zich op zijn binnenste te beroepen en de vaste en onveranderlijke natuurwetten als uitgangspunt van zijn denken te nemen. Spinoza's kwetsbaarheid blijft: het is geen kwestie van gelijk hebben, of veel navolgers of tegenstanders.

Mooi, Wim, dat je via het uitschrijven van Jeremia 31:31-34 erop wijst dat Spinoza behalve te wijzen op de onveranderlijke orde, zich ook "op zijn binnenste beroept", waarin die wetmatigheid eveneens is ingeschreven.

Naamaanduidingen onder de eerste foto gecorrigeerd.