Spinoza kon het waarschijnlijk niets schelen of de ban werd ingetrokken

Of zoals David Wertheim het op 31-10-2009 fraaier in Trouw verwoordde: "Spinoza maalde niet om opheffen van banvloek."

Dit wordt waarschijnlijk mijn laatste blog n.a.v. het symposium over het al dan niet opheffen van de ban. Ik had het dan wel getypeerd als een non-issue, maar dat kan geen voldoende reden zijn om het er op dit blog dan niet meer over te hebben. Spinoza.blogse wil immers onder meer signaleren wat er m.b.t. Spinoza zoal gaande is. En het was deze week dit symposium dat het voornaamste Spinoza-stof deed opwaaien. Ook al vond ik het dan “much ado about nothing”, ik kan er wel waardering voor opbrengen dat anderen er e.e.a. van opgestoken hebben, zoals sommigen op dit blog getuigden. Iemand e-mailde mij gisteren:

“Mooi dat ze Spinoza die ban niet afgenomen hebben;
die hoort gewoon bij hem!”

Die historisch uitgesproken ban kón uiteraard sowieso nooit meer ongedaan gemaakt worden. Wat dat betreft was het afgelopen zondag één groot theater waarin o.a. de ban uit het originele ‘Escamoth’ in het Portugees en ook nog eens in het Engels werd uitgesproken – opgevoerd als het ware. Het 'aarzelend geklap' na het voorlezen, waarvan Wim Goris melding deed, lijkt me veelzeggend (sommigen zullen het als theaterkunst ervaren hebben). Duidelijk werd ook wel dat de oorspronkelijke ban al lang niet meer geldt, ook niet voor de Snoge (waarop ik in mijn blog van 5 december, “Wie is er nog in de ban van Spinoza’s ban?”, al had gewezen.)

Ik heb met dit slot-blog gewacht tot het vooraf toegezegde blog van Steven Nadler over de bijeenkomst over de ban van afgelopen zondag vandaag op Huffington Post verscheen. Het is zowaar nog korter dan zijn eraan voorafgaand blog. Ik kan het hier voor ieders gemak wel overnemen. Voor de titel van dit blog werd ik geïnspireerd door de slotwoorden ervan. Iets vergelijkbaars had ik gesteld in mijn eerder genoemde blog van 5 december.

The Spinoza Case, Part Two

Well, Spinoza is still officially excommunicated. There was a lively discussion on Sunday in Amsterdam, in an extraordinary setting: the large hall of a former seventeenth-century "schuilkerk" (or hidden church), where Catholics were allowed to (quietly) hold services in a fiercely Calvinist land. We, the members of the scholarly committee asked by the Portuguese-Jewish congregation to provide background on the philosophical and historical circumstances of the 1656 herem, did our job; and the 500 people in attendance also heard from several rabbis and other scholars speaking both for and against lifting the ban. In the end, though, the sentiment among many present seemed to be that while there may be compelling reasons to make at least a gesture of reconciliation, actually lifting the herem would be inappropriate and, from a Jewish legal perspective, unjustified. Still, Spinoza remains a beloved hero, especially within the Jewish world. And he, for one, were he asked whether the ban should be revoked, would probably say "I couldn't care less".

 

For Dutch readers, here is a newspaper report of the event.

                                                                                       Steven Nadler

Een iets langer en inhoudelijker stuk van zijn hand verscheen gisteren op Tabletmag: "In or Out: The Spinoza Case. A symposium in Amsterdam discussed the merits—for and against—lifting the herem on Baruch Spinoza"   

____________

Aanvulling uit een ongedateerd, goed geschreven blog van Beryl Belsky n.a.v. Steven Nadler's “Judging Spinoza” [cf. mijn blog]

This Spinoza ban is a legal question. Spinoza broke the rules of his community. It happens all the time. But Spinoza broke them from inner conviction which I call sainthood. The genie was released from the bottle and Spinoza was free but lonely. Why on earth would you put saints back in the bottle? Why try to push genius back into mediocrity? Let saints be free and let legal society be what it is. This is a process of growth, nothing to do with Jews or Gentiles either. I agree with the author of this article. Leave laws to be laws and saints to be saints. I like to sit by the grave of SpInoza not because he is a Jewish Baruch or a Christian Benedict. He is my brother. Free and smiling.”