Spinoza in Turkije (een inkijkje)

Nog wat nadere informatie naar aanleiding van een eerder blog over het deze maand in de Turkse stad Kocaeli gehouden Spinoza Symposium [Spinoza Sempozyumu]. Kocaeli is een zustergemeente van Amsterdam en burgemeester Van der Laan was als hoge gast uitgenodigd en aanwezig. Bij dat symposium werd als cadeautje van Amsterdam het Mediamatic project “WatSpinoza?” uit 2009, waarbij posters met op Spinoza geïnspireerde vragen door de stad verspreid werden, aangeboden. Deze posters werden naar het Turks vertaald en door Mediamatic verspreid op de campus van de Kocaeli Universiteit en eveneens in Amsterdam [klik op deze foto om meer foto's te zien].

Naar aanleiding van dit blog ontving ik de volgende informatie.

Een aantal jaren was de Istanbul Bilgi Universiteit heel actief met Spinoza bezig. Met name Cemal Bâli Akal (een advocaat en mensenrechten-activist) en Reyda Ergün (filosoof). Miriam van Reijen ontmoette hen allebei een paar keer op de Spinoza Coloquios in Argentinië. In 2008 en in 2009 organiseerden zij een groot internationaal Spinozacongres in Istanbul, waar o.a. in 2009 Manfred Walther (Duitsland), Marilena Chaoui (Brazilië), Diego Tatián (Argentinië) en Theo van der Werf en Miriam van Reijen vanuit Nederland aan deelnamen en een inleiding hielden. De laatste twee waren verbaasd over het aantal Spinoza-vertalingen in het Turks, niet alleen van Spinoza zelf, waaronder een uitgave van de Brieven over het kwaad (2008), maar ook van de secundaire literatuur (o.a. Nadler, Negri, Althuser, Roger Scruton, Deleuze) die er in de boekwinkels te vinden was.

Van beide congressen zijn de congresbundels uitgegeven, te zien op www.bilgiyay.com. Reyda Ergün heeft samen met Birden Güngören, die in Hannover heeft gestudeerd bij Manfred Walther, een bibliografie samengesteld van alle Turkse Spinoza-uitgaven, die is opgenomen in de beide congresbundels.

 

 

 

Die Bilgi universiteit was een particuliere universiteit en heel progressief en sociaal, m.n. op het gebied van mensenrechten. Het gebouw stond met opzet in een arme wijk, en er studeerde een percentage jongeren uit die wijk met een beurs van de Bilgi Universiteit zelf. Helaas is de universiteit vorig jaar opgekocht door een groep zakenlieden uit de VS en totaal van beleid veranderd. Reyda is ontslagen, met vele anderen, en Cemal heeft het er moeilijk gekregen.
Ook betekende dit het einde van de Spinoza-activiteiten en publicaties. Reyda heeft – na een moeilijk jaar - net weer een nieuwe baan gevonden. Maar voor de Spinoza conferentie in Kocaeli (een stad vlakbij Istanbul) zijn zij, en trouwens vele Spinoza-scholars in Turkije, niet uitgenodigd, zonder dat ze enig idee hebben, waarom dat niet gebeurde.

Wel werden de burgemeesters van Amsterdam en van Kocaeli uitgenodigd en zij waren, zoals uit berichten bleek, van de partij. Maar vanwege het feit dat de burgemeester van Kocaeli het aan de stok kreeg met een professor aan de Universiteit van Kocaeli, Onur Hamzaoðlu, die zich inzette voor de milieu-rechten van de inwoners van de stad - de burgemeester noemde hem een charlatan, een bedrieger, en er lopen nu rechtszaken tussen hen - is het twijfelachtig of die Spinozadeskundigen, als ze wél uitgenodigd zouden zijn, aan die uitnodiging gehoor zouden hebben gegeven.