Spinoza in de Volksrant

Zoals ik in het blog van 4 maart al aankondigde heeft de Volkskrant vandaag in de bijlage een uitgebreid artikel over Spinoza, geschreven door Wilma de Rek, terwijl daarnaast Marcel Hulspad n.a.v. het verschijnen van Henri Krop's boek het heeft over: "De definitieve studie naar de ontvangst van Spinoza in Nederland." 
De illustraties van Nina Hewelt (gefotografeerd door Jolijn Snijders) vind ik een schitterende vondst. Hier een simpele impressie via mijn tablet:

 

    

Ik citeer het gedeelte dat over mij gaat:

De derde ambassadeur van Spinoza in Nederland heet Stan Verdult (72). Vanuit zijn huis in Maastricht verzamelt de voormalig sociaal werker elke snipper publiciteit over de filosoof om die vervolgens voorzien van commentaar op zijn blog (spinoza.blogse.nl) te zetten. Verdult begon zijn blog in 2007, na het overlijden van zijn vrouw. ‘De eerste maanden na haar dood was ik alleen maar bezig met opruimen, mezelf overeind houden en rouwen. Na een half jaar vond ik dat ik weer onder de mensen moest komen en ik besloot naar een cursus van de Hovo te gaan, een instelling die academisch onderwijs voor ouderen verzorgt. Er was er een over de Tractatus theologico-politicus* van Spinoza en daar heb ik me na enig aarzelen – dat boek gaat erg over de Bijbel – voor opgegeven. In de voorbereiding erop las ik alles over Spinoza wat ik kon vinden en met name de biografie van Steven Nadler uit 1999 maakte grote indruk.’

Na de cursus besloot Verdult een blog te beginnen: ‘Eerst vooral als plek om de discussie over Spinoza met mijn medecursisten voort te kunnen zetten. Maar al snel groeide het uit tot mijn eigen plek.’ Heel soms neemt Verdult een ‘pc-loze dag’, maar de drang om over Spinoza te lezen en te schrijven is sterk. ‘Ik heb me mijn hele leven in filosofen verdiept en ik ben ook gek op mensen als Hannah Arendt , Peter Sloterdijk en Jürgen Habermas. Maar Spinoza is de eerste filosoof die ik helemaal wil doorgronden. Spinoza heeft mij een nieuwe levensvervulling gegeven.’

Bang dat hij met zijn dagelijkse 500 volgers een soortement sekte gaat vormen, is Verdult niet. ‘Ik ben geen missionaris die iedereen aan Spinoza wil krijgen, die gedrevenheid heb ik niet. Ik zie mijn werk meer als service. Oké: na de zoveelste oeverloze internetdiscussie over de uitleg van een bepaalde zin denk ik ook wel eens: we zijn niet anders dan de calvinisten van vroeger. Maar als je wilt uitleggen hoe je iets geïnterpreteerd hebt, ís het ook moeilijk om niet te vervallen in scherpslijperij.’

*) In de krant staat abusievelijk Tractatus theologicus politicus - daar heb ik bij het nazien 

Toegevoegd: de link naar 't artikel in de Volkskrant.

 

Reacties

Ben natuurlijk ook de Volkskrant wezen halen en heb het artikel niet zozeer verslonden als wel aandachtig gelezen. Ik vind dat Wilma de Rek een zeer toegankelijk en sympathiek artikel heeft geschreven en dat vooral de onderdelen die aan de ambassadeurs Knol en Verdult zijn gewijd, werkelijk geslaagd mogen heten. Allesbehalve gelukkig daarentegen, om het zo zacht mogelijk te zeggen, ben ik met wat Van Reyen aan Spinoza toeschrijft. Ik vind haar een 1e klas misleidster.

Even anoniem een deel citeren uit een e-mailbericht dat ik zo juist ontving:

"Gisteren mocht ik het nieuwe boek van Krop, Spinoza, bij de boekwinkel afhalen en ik kon niet wachten het even diagonaal door te nemen. Tot mijn verrassing las ik veel lovends over jou en je website. Gefeliciteerd. Ik behoor ook tot de regelmatige bezoekers van je site maar heb geen behoefte me in discussies te mengen.
Ga zo door."

Goed bezig Stan, van harte.
Vandaag kreeg ik bericht dat het archief van het blad Filosofie voor abonnees online beschikbaar is gekomen. Daarbij ook het deel uit 2010 over Spinoza, waarover jij hier schreef (http://spinoza.blogse.nl/log/een-tijdschrift-vol-spinoza.html).
Groet, Leon

De diskwalificatie van Miriam van Reijen door Wim Klever als een 1e klas misleidster is nogal wat. Maar als hij daarbij haar uitspraak voor ogen heeft dat Spinoza geen al te hoge verwachtingen heeft van de ratio, kan ik me er wel iets bij voorstellen. Zo'n uitspraak kan toch wel verwarring scheppen, lijkt me. Of zijn er nog andere punten, Wim?

Ontstaan passies door het denken?. Kunnen wij door kritisch nadenken van passies genezen? Moeten we zeker allemaal naar de universiteit om lessen logica te volgen! De ratio ingeklemd tussen het lichaam met de verbeelding en het intuitieve weten aan de andere kant: wat een onzin toch! Is de imaginatio iets van het lichaam? Constitueren juist de imaginationes in hun identiteit niet de ratio en in hun diversiteit annex identiteit de intuitio? Waarom dat gelul (ander woord heb ik niet) over ingeklemd zijn? Etc. Etc. Worden we GETROKKEN? Is er dan nog zoiets als geconditioneerde conatus? De wil bestaat niet, maar schijnt toch in het beestje te zitten. Hoe kun je genoodzaakt door wat je bent ergens naar toe willen. Zou het niet zijn door wat we niet zijn? Telkesn opnieuw wordt onze autonomie weggenomen en toch weer toegekend.

Een beetje "welwillend lezen" of zoals boer Koekoek ze indertijd graag had, "een beetje meelopende vragen", zou je toch mogen verwachten bij het bespreken van een korte, samenvattende (door een journaliste opgeschreven) impressie van Spinoza in een dagblad. Daarbij kan het toch niet om méér gaan dan dat ongeveer iets van de kern van waar het om gaat wordt geraakt?
Met de uitspraak "dat Spinoza geen al te hoge verwachtingen heeft van de ratio" (@Henk) is voor de kenner toch duidelijk dat verwezen wordt naar 4/14 ("De ware kennis van goed en kwaad kan als zodanig geen enkele hartstocht remmen; zij kan dit alleen als men haar als hartstocht beschouwt.") en naar wat daar op volgt. Weten hoe het zit is niet genoeg. Met alleen de ratio houdt je je emoties niet in bedwang, daar komt méér bij kijken. Uiteraard kunnen we niet louter "door kritisch nadenken van passies genezen" (@Wim), maar wel door het bereiken van werkelijk inzicht. Dat is toch Spinozistische basiskennis? Zie 5/3, "Zodra wij ons van een passieve hartstocht een helder en onderscheiden idee vormen, ondergaan wij deze niet langer."
Over 'gelul' gesproken (@Wim), het ware gelul zit in abracadabra teksten als: "Constitueren juist de imaginationes in hun identiteit niet de ratio en in hun diversiteit annex identiteit de intuïtie?" Dit kun je zo samengebald niet laten staan; dat begrijpt geen hond. Schrijf daar maar een wat uitgebreider stuk over, dan zal ik dat hier in of bij een blog opnemen. En dan, de verontwaardiging en woede die geïnvesteerd zit in passages als: "De wil bestaat niet, maar schijnt toch in het beestje te zitten." (@Wim). Ja, er zít wil in het beestje, dat weet je ook wel; kijk maar naar hoe begeerte gedefinieerd wordt in de 1e van de Def. Aff. en in de toelichting bij 3/9; alleen de "vrije wil" bestaat niet.

Ik ben niet erg thuis in Spinoza's leer van affecten en passies, bovendien kan ik Wim Klevers argumenten niet goed volgen of naar waarde schatten. Daarom ben ik blij dat Stan de discussie heeft opgepakt (had ik op gehoopt, ik vind dat zo'n zware beschuldiging niet onweersproken kan blijven). Vooralsnog heeft Wim voor mij niet hard kunnen maken dat Miriam van Reijen een '1e klas misleidster' zou zijn.

Met meer dan gewone belangstelling heb ik niet alleen het artikel in de 'Volkskrant' van afgelopen zaterdag gelezen, maar inmiddels ook gearchiveerd. Ook IK ben een bewonderaar van Spinoza, en heb reeds heel wat boeken over hem verslonden. Het genoemde artikel in de Volkskrant is dan voor mij ook een prachtige aanvulling op hetgeen wat ik reeds heb. Zelf heb ik tweemaal een 'Spinoza college' aan de HOVO gevolgd. Graag zou ik een nader (e-mail)adres van Stan Verdult, maar ook die van Jan Knol willen hebben. Ik kan namelijk beide adressen niet in deze weblog terugvinden. Wellicht, dat een van hen beiden bij uit de 'droom' kunnen helpen? Met een hartelijke groet, Hielke Houtsma (Amateur) christenfilosoof.

Beste Hielke Houtsma, welkom christenfilosoof.
Het emailadres van dit blog (=van Stan Verdult) is te vinden onder de links (rechterkolom), of te bereiken via "contact" in de kop.

Beste Stan,
Deze week heb ik, zoals waarschijnlijk velen, de spiksplinternieuwe 'bijbel' -SPINOZA- over de receptie van deze filosoof in NL van de hand van Henri Krop bemachtigd, en natuurlijk heb ik om te beginnen in de laatste hoofdstukken en paragrafen gegrasduind...
Ik wil je van harte feliciteren met de 'eervolle vermelding' die je in de tekst van Krop toekomt, welverdiend !
Herzlich, ArisZ