Spinoza in cartoons en illustraties

Van Spinoza zijn heel wat grappige illustraties en cartoons gemaakt. Enige heb ik voor dit blog verzameld. Om te beginnen hier een illustratie in het Franse Le Point dat 12 juli 2007 met een special over Spinoza kwam. Voor wie Frans leest: het artikel 'Spinoza : le philosophe de la joie' is hier te lezen, maar de illustratie is daarbij niet meer te zien (die vond ik in een PDF-bestand op deze Russische Spinoza-site - url gewijzigd)

             

In dit blog breng ik tekeningen, cartoons en grappige comics van/over Spinoza bij elkaar.

Op dit weblog maakte ik eerder en houd ik bij, dit uitvoerig blog, waarin ik afbeeldingen van beelden (in letterlijke zin, statues) van Spinoza verzamel. Verder is er dit blog over Benedictus de Spinoza´s meest betrouwbare beeltenis. Daarnaast komen in allerlei stukjes nog tal van plaatjes, b.v. affiches van voorstellingen voor, waarnaar ik hier niet verwijs.

                                            _ _ _ _ _

Spinoza, zombis y capitalismo, materia de reflexión

Agustin Sciammarella: Spinoza, zombis y capitalismo, materia de reflexión voor El Pais van  9 april 2011 [zie op dit blog méér]

                                           _ _ _ _ _

Op 20 februari 2016  bracht ene "phahn" in de rubriek op zijn blog “Les caricatures du temps passé”, als nr. 147 - Baruch Spinoza. [Cf. blog]

                                            _ _ _ _ _ 

Flyer/poster voor de ASK Spinozadag van zondag 27 november 2016 in Paradiso [cf. blog]  

                                           _ _ _ _ _

 

Flyer voor de ASK Spinozadag van zondag 22 november 2015 in Paradiso  [cf. blog en blog]

                                           __ _ _ _  


Poster voor de Spinozadag van zondag 23 november 2014 in Paradiso [cf. hier  en blog]

                                           _ _ _ _ _

 

Poster voor de Spinozadag van zondag 24 november 2013 in Paradiso [cf. hier en hier]

                                                        * * *

Poster voor de Spinozadag zondag 25 november 2012 in Paradiso [cf. blog]

                                                       * * *

Poster van Spinozadag 2011 
Poster voor de Spinozadag van zondag 20 november 2011 in Paradiso over "Spinoza en de vrije wil". [zie hier meer]

                                                     * * *

  
Poster voor de Spinozadag op 14 november 2010. Aan Spinoza is wat gephotoshopt waardoor hij je duidelijker aankijkt; en ook z'n baardje valt meer op. Een fraaie afbeelding.

                                                _ _ _ _ _

Poster Spinozadag

Poster voor de Spinozadag van de ASK op zondag 22 november 2009 met thema: Spinoza en de Liefde. [zie hier meer]

Beide posters gemaakt door Floor Wesseling, graphic designer 

                                                _ _ _ _ _ 

 

Bernice Eisenstein, schrijfster¸ Illustrator en beeldend kunstenaar begon eind 2009 in Amsterdam aan een boekproject waarin ze ook Spinoza incorporeerde met een portret van de grote verlichter aan de hand van het geschilderde portret en zijn teksten. Hierboven een tekening van het standbeeld bij de stopera. [Hier een blog met méér info]. Van haar is ook onderstaand calligram portret van Spinoza


        Bernice Eisenstein Calligram portrait 'Spinoza I, 2010' [cf. blog]

                                                     _ _ _ _

Maira Kalman, schrijfster, illustrator en ontwerper woont in New York City, geeft les aan de School of Visual Arts, schreef en illustreerde 12 kinderboeken, had van mei 2006 tot april 2007 voor The New York Times een blog “The Principles of Uncertainty,” dat vervolgens als boek is gepubliceerd. Vorig jaar had ze een blog “And the Pursuit of Happiness,” dat ging over Amerika en democratie. In haar vorige serie had ze, na een verhaaltje over de uitgestorven Dodo, dit over Spinoza (ook uitgestorven):  

 

[Hier een blog met méér informatie] 

                                                _ _ _ _ _

Spinoza kijkt in deze fraaie cartoon van Cyprian Koscielniak maar schuchter naar al dat getwitter over de filosofische Twittercanon (zie dit blog)

                                               _ _ _ _ _

       Spinoza-tekening van de Deense Mette Dreyer [cf. blog]

                                               _ _ _ _ _

Spinoza-drawing by Desenho de Teamoth 13 juni 2011 ("Benedictus de Spinoza, who is sort of a hero for me"). [cf hier

                                               _ _ _ _ _

     

Steven L. Ossad maakte Sketches of Great Philosophers, waaronder Spinoza (hier)

                    

             Gezien bij despinoza.nl (nog nader te identificeren)
Inmiddels heb ik het in april 2013 kunnen thuisbrengen. Het gaat om een staalgravure van Spinoza door Wenzel Pobuda (1797-1847) - zie dit blog

 

Spinoza-gouache
(penseel in bruin; op karton; uit 1958; maker onbekend; bron Gemeentearchief Den Haag)

             
                  Baruch Spinoza (1632-1677). Water Colour 1987. Tomas Brusell / Brusell Art.

                                               _ _ _ _ _

 

Van Waldemar Post verscheen in de Volkskrant van 16 mei 1997 bij een boekbespreking over Spinoza deze fraaie tekening van Spinoza.

                                   _ _ _ _ _

             

Tekening van Spinoza door Sergio Kon, Braziliaanse grafisch ontwerper, tekenaar en architect, gemaakt voor de Spinoza, Obra Completa van de Braziliaanse uitgeverij Perspectiva [cf. blog en blog

                                    _ _ _ _ _  

               

Tekening van Eppo Doeve uit: Max Tailleur, Geloof me. Amsterdam, Becht, 1972

     

Tekening van studerende Spinoza van prof. Harold Foster Hallett (1886-1966) met aan de wand afbeelding van de Napolitaanse verzetsstrijder Masaniello

                                                   _ _ _ _ _

 Yvonne Kroese maakt een reeks schitterende illustraties, waaronder deze twee, bij het artikel  van Wim Bossema in de Volksrant van 6 juni 2009 “Iedereen houdt van Spinoza”. [Zie in dit blog méér illustraties en het artikel] 

                                                _ __ _ _ _


                  Spinoza-tekening van © Paul Davis [cf. blog]

                                                    _ _ _ _ _

               

Een schets 'Spinoza drawing (twee)' van Ramakrishnan Parthasarathy op zijn weblog in de categorie 'art'

               

Deze cartoon in 2002 gemaakt door Anthony Hare (born 1976) kwam ik tegen op de Pinacotheca Philosophica - Philosophy and Philosophers in Art

Karikatuur van Spinoza (op mijn verzoek) gemaakt door Floris Solleveld en op 28 januari 2009 geplaatst op zijn website.

                                                   * * *
         

Spinoza-cartoon van onbekende maker uit Spaanstalige wereld (zie blog). Op 26 december 2012 ontdekte ik dat de maker is: Alexandre Camanho (een fraaier exemplaar toegevoegd aan dat blog).

                                                 * **

 

Spinoza-cartoon maart 2013 van illustrator en cartoonist Lesco Griff  [cf.blog]

                                               * * *  


Smokey Robinson had op 15 oktober 2009 op zijn Volkskrantblog een aardig verhaal over hoe hij ooit op school als straf een tekening van Spinoza moest maken (zie dit blog)

                

Tussen deze ´999 Porträts am Brühl in Leipzig´ ook de volgende afbeelding van Spinoza

                    
                             Van Michael Fischer (van hier)

  

Van Alexandre Beanes [voor Arscientia]. Als illustratie geplaatst bij recensie door Michiel Leezenberg van twee boeken van Jonathan Israel in NRC 10 augustus 2007 [cf PDF]

                                                   _ _ _


Spinoza van Frank Hilzerman, illustrator - 17 november 2009 op Flickr geplaatst.

                                                   _ _ _ _ _ 

 Spinoza-illustratie van Studio Odilo Girod voor Het Parool  [cf. blog]

                                                    _ _ _ _ _

       

Spinoza-cartoon van Alexei Talimonov [cf. blog met méér info]

                                                    _ _ _


             Onduidelijk van wie deze Spinoza-tekening is [cf blog]

                                                    _ _ _

      
Francisco Carrasquer: Servet, Spinoza y Sender. Miradas de Eternidad . Ed. Prensas Universitarias de Zaragoza, 2007 [van hier]

                 

Cartoon van David Smith, op de cover van Spinoza in 90 Minutes (Philosophers in 90 Minutes) by Paul Strathern (bij amazon). Dit boekje is ook in het Nederlands uitgegeven. [cartoon van hier]

                              

 

 

              

Spinoza cartoon van
David Levine, cartoonist van The New York Review of Books.

 

 

 


Jan Jonker [hier]

 
Anthony Russo voor artikel Rebecca Goldstein in de NYT July 29, 2006


Tekening van Spinoza op de website van ene Caroline Area Man? Of betreft het ene Morgan Elias Murray? Een mystificatie? [cf blog]

                                               --------

         

Tekening van jonge Spinoza door Anna Masini uit 2013 l[cf. blog

----------------------------- 

 

[Van hier]

                                                       _ _ _

       
                 Spinoza-cartoon van Michael Queiroz [cf. blog]

                                                _ _ _  

             

                    Spinoza cartoon van Gary Brown (1996) 
                                      [ cf. hier ]

 

                                             * * *  

                            

Spinoza door Gareth Southwell, a philosopher, writer, and freelance illustrator. Hier diens website, maar daarop is de tekening niet te vinden. Die trof ik hier aan.
Op 27 december 2012 trof ik van hem de volgende cartoon aan [zie dit blog]

               

                                                * * *


Spinoza-cartoon van de Italiaanse karikaturist, cartoonist, illustrator, schilder, graficus, animator ... etc. Emiliano Bruzzone. [Voor herkomst zie blog]

                                                * * *

                        Spinoza-cartoon van Nacho García [cf. blog

                                                _ _ _  

      
             Spinoza-karikatuur van ene Derek H. [cf. blog]                                                 * * *  

Cartoon van ? [ik lees: Bop Ron of Rou of Row?]. Ik heb hem nog niet kunnen thuisbrengen [ik gebruikte hem in dit blog over Borges]  

                                                * * *  

Deze cover van The God of Spinoza: A Philosophical Study by Richard Mason, vind ik erg fraai suggestief bedacht. Wie niet weet dat hier Rembrandts ´Abraham en Isaac´ voor is gebruikt, kan denken dat de zeer antropomorf voorgestelde God hier Spinoza ernstig toespreekt. Deze uiterst contrafactische voorstelling mag in deze reeks niet ontbreken.

Een sensuele jongeling op de cover van The Ethics Of Spinoza: The Road to Inner Freedom by Benedict de Spinoza (van amazon). De cover design is van Steven Brower, maar mogelijk heeft die een bestaande afbeelding gebruikt, want ergens trof ik onderstaand plaatje aan

 

Spinoza en de ban, ets van Harry van Kruiningen [ps. van Henri Adelbert Janssen; Hansweert 1906 - Laren 1996] in: Harry van Kruiningen: twee en twintig etsen bij uitspraken van een brilleslijper, Spinoza. Uitgeverij Heuff, Nieuwkoop, 1975. [Zie dit blog]

Emo Verkerk (1955) werd bekend door zijn portretten van schrijvers en kunstenaars en schilderde later ook landschappen, waarbij hij steeds verschillende materialen en technieken met elkaar mengt. Hierboven zijn Spinoza (van hier). En hieronder nóg een (van hier).

 

 

 

 

 

 

 


     
Pelin Kirca, Baruch Spinoza - portraits for +rosebud Magazine no.7_humor issue, 2008 [van hier]

 

                       
Van Sarah Yu Zeebroek plaatste ik onlangs op dit weblog een vijftal Spinoza-schilderingen.

                                               _ _ _ _

Spinoza van Giuseppe D'Ambrosio Angelillo

Spinoza-illustratie van de Italiaanse schrijver-illustrator Giuseppe D'Ambrosio Angelillo (1956) in zijn Spinoza se ne va in Terra Santa [Spinoza gaat hij naar het Heilig Land] - [in dit blog méér]
Duidelijk geïnspireerd op onderstaande houtsnede, gemaakt door G. Kühn naar een Olieverfschilderij van Franz Wulfhagen [zie daarover dit blog]
                

                                                       _ _ _ _

 

 

 Tekening van Alia Daval (onlangs op dit weblog gesignaleerd)

[onbekende cartoonist; van hier

 

 

________________________________________________-

Gezien bij despinoza.nl (nog nader te identificeren).

Inmiddels, 19 febr 2013, is mij duidelijk geworden dat het hierboven gaat om een cartoon over Spinoza en Jorge Luis Borges. [Zie hier]

Voorts denk ik, gezien de grote overeenkomst met onderstaande cartoon van Leibniz en Spinoza [zie dit blog] dat het om een cartoon gaat van de hand van de Braziliaanse striptekenaar Cássio Loredano (1948). Zo ook de cartoon daarna.

                  

 

Gezien bij despinoza.nl (nog nader te identificeren - hierboven mogelijk thuisgebracht: namelijk waarschijnlijk van de Braziliaanse striptekenaar Cássio Loredano (1948)

____________________________________________________________

 

Gezien bij despinoza.nl (nog nader te identificeren) 
          Is inmiddels gebeurd: cf. blog van 28-11-2015. Daarin is te lezen dat Wout Koster de maker was. Hieronder de complete cartoon

 

 

                   Cartoon van ene Papeto uit Colombia  [cf hier]         

                                               _ _ _ _

 

Bijschrift: 

ha ha ha haa!!! Oh God, what was I thinking? TTvTT
Anyway, it's supposed to be Benedict Spinoza, with his pipe and his yarmulke and one of his lenses. Those ugly rolling pins are supposed to be the Torah, and that big blotch to the right? It's the cloak he was wearing when he was attacked with a knife one night. It is said that he kept it afterward, as a reminder of what people will really think of his work if he's not cautious.
Why the halo, you ask? Because most, if not all, accounts of his life indicate that he was virtuous, almost inhumanly so. He had a big mouth sometimes, and didn't enjoy the company of fools at all, but other than that he was friendly and kept up a lot of correspondence with many people throughout his life.
In case it isn't glaringly obvious already, no, I did not use a single reference in drawing this. It was scribbled in bed last night, mostly as a practice session to get reacquainted with my Sharpie.

St. Spinoza by ~slaadfingers

                                                _ _ _ _ _

Gemaakt door PanPanMomo 

                                                 _ _ _ _  

                                                                  van Bible Dudes hier

             Historisch Café 25-02-2009 - Karikatuur door Gijs Sevenhuijsen
Karikatuur van Spinoza, getekend door Gijs Sevenhuijsen en op 25 februari 2009 op de website van het Historisch Café van Amstertdam geplaatst (zie hier méér).

                                                _ _ _ _ _

 

Cartoon bij gelegenheid van de pensionering van de hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Oviedo, Peña Vidal. Peña Vidal achter Spinoza en Descartes. [Zie hier en voor méér dit blog]

 

 

 


   Illustratie op de cover van Spinoza ou la prudence van Chantal Jaquet

 Zo komt hij voor op de cover van het boek van Chantal Jaquet, Spinoza ou la prudence (2004) [cf. Amazon]

                                           _ _ _ _ _ _

Watercolor portret van Baruch Spinoza door Italiaanse Fabrizio Cassetta [cf. blog]

                                         _ _ _ _ _

 
   Spinoza-tekening van Pieter Zandvliet [cf blog]

                                         _ _  _ _ _

Een cartoon van BLOG.15MINUTEPHILOSOPHERS.COM

                                          &a

Reacties

Beste Stan,
Een mooie en ook vermakelijke reeks cartoons en illustratie van Spinoza heb je gepresenteerd. Daar zou nog heel wat aan toe te voegen zijn. Zelf herinner ik me en beschik ik gedeeltelijk nog over over cartoons van Spinoza als een trommelaar, Spinoza met bef (soort slabbertje) en mes en vork in de handen, zich tegoed doend aan een heerlijke maaltijd met een potje bier, Spinoza met een rugzak op reis, Spinoza bezig een spinnenweb te bestuderen, Spinoza een pijp rokend. Vroeger in de tachtiger jaren van de vorige eeuw heb ik zulke cartoons gezien in Italie. Voor een deel verwijzen die naar het beroemde scholium bij Ethica 4/45, waarin hij zegt dat hij zo veel mogelijk geniet van de goede dingen des levens; voor een ander deel naar wat zijn biografen over hem zeggen (het bestuderen van spinnen of pijproken bv.). - Maar wat vooral ontbreekt in de reeks, dat is Spinoza's zelfportret, waarover zijn voormalige huisbaas Hendrik Van der Spijk rept volgens de biograaf Colerus. Spinoza heeft volgens deze huisschilder die het kon weten, zichzelf afgebeeld als de revolutionaire Napolitaanse visser Masaniello (een man met een visnet aan een stok over zijn nek). Niet onwaarschijnlijk. Vanaf 1650 waren zulke afbeeldingen (van de korte triomf der revolutie in Napels) populair in Holland. Ten overvloede voor degenen, die Spinoza zo graag bijn hun kerk inlijven, voeg ik er aan toe dat het visnet niet een poging om zieltjes te winnen symboliseert. Het was in de contemporaine afbeeldingen simpelweg het attribuut van Masaniello, waaraan men de persoon herkende. Men kan het vergelijken met 'de vrijheidshoed op de punt van de speer' van de Numantijnse vrijheidsstrijders, waarmee Van den Enden zich identificeerde.
Kortom, het liefst zie ik Spinoza afgebeeld als een vrijheidsstrijder, als revolutionair. Als ik het zou kunnen, zou ik hem willen neerzetten en uitbeelden aals een soort marinier met een kalasnikov, die al onze heilige huisjes in koelen bloede overhoop schiet. Dat doet hij immers toch!? En wij storen ons er niet aan dat anderen, Donner, Balkenende, Etzioni, het conservatieve Nexus instituut etc. hem dan als een terrorist zullen willen vervolgen. Misschien is mijn fantasie over Spinoza met een kalasnikov een goed idee voor de Amsterdamse Spinoza Kring, die plannen heeft voor een Spinoza monument in de hoofdstad. Maaar deze kring, heb ik begrepen, wil Spinoza niet aanvaarden zoals hij is en tracht zelfs te ontkenen dat Spinoza pleitbezorger is van bewapening der burgers, terwijl dat toch nadrukkelijk in zijn teksten staat. Het is o zo moeilijk om afscheid te nemen van de romantische nep-spinoza, die allerweg gecultiveerd wordt.

Beste Wim,

Dank je wel voor deze interessante reactie. Als je mij de cartoons en illustraties die je hebt zou kunnen toespelen (via email of post), zou ik die graag aan dit overzicht toevoegen.
Wat de politieke Spinoza betreft - ik moet je bekennen dat ik al vaak de droomfantasie gehad heb dat ik op een rommelmarkt Spinoza's tekenboek dat Colerus in handen heeft gehad, een keer tegenkom. En niet om daar dan als ontdekker zelf beroemd mee te worden overigens. En dan het liefst in een oud koffertje waarin ook de originele brieven, ook die (of ook de passages) welke de vrienden niet in de Opera Posthuma hebben opgenomen. Mét ook meteen de originele manuscripten van de TTP en de Ethica en de andere werken. Kunnen alle corrupte teksten worden gecorrigeerd. Ach, een mens moet af en toe wat te dromen hebben.

Om ons intussen alvast Spinoza in zijn rol als Masaniello te verbeelden heb ik aan het eind een Masaniello-plaatje van het Braziliaanse Spinozagenootschap overgenomen, mét de bijbehorende Portugese tekst (kun jij die misschien vertalen? Ik zie je er voor aan dat je naast Latijn en Italiaans ook Portugees kunt lezen?

Prachtig dat je deze afbeelding van Masaniello ven het boek van Chaui (overigens een uitstekende Braziliaanse Spinoza-kenner; ontmoette haar 30 jaar geleden) hebt kunnen overnemen en weergeven. In de Portugeese tekst staat ongeveer wat ik je ook al vertelde. Ik stuur je nog een paar cartoons en een ets (van Harry van Kruiningen) toe, tegelijk met mijn "The Sphinx. Spinoza reconsidered in three essays". De laatste beeldt Spinoza uit in zijn verdediging tegenover de Joodse imams.

Beste Stan,
Als bezitter van de 'esprit d'escalier' bedenk ik altijd te laat wat ik had moeten zeggen. Ik ben namelijk vergeten je te wijzen op de werkelijk prachtige tekeningen van Mart Kempers in Theun de Vries, "De Gezegende. Het leven van Spinoza in honderdzeven scenes" (Amstgerdam: querido 1985). 'Spinoza op zijn rug in het gras langs de Amstel op het moment dat de ban in de synagoge werd uitgesproken' is daarvan wel de treffendste. Maar die op de omslag mag er ook zijn. Ik denk dat het leeswaardige en geestige boekje (oorspronkelijk filmscript voor Joris Ivens, maar nooit verfilmd) nog wel verkrijgbaar is en dat er rechten op rusten.

Bedankt, Wim,
Niets komt te laat. Van dit stukje dat nu in drievoud staat, wilde je wel heel erg graag dat het overkwam. Ik zal er straks twee wissen. En bedankt voor de tip. Ik zal eens naar dat boekje op zoek gaan.