Samuel David Luzzatto (1800 – 1865) zag Spinoza als individualist en verrader

Joods-Italiaanse geleerde en schrijver, rabbijn die vele jaren hoofd was van het Collegio Rabbinico van Padua. Ook bekend als Shadal. Hij was filosoof of eigenlijk meer een antifilosoof, dichter, essayist, Hebreeuws filoloog en literatuuronderzoeker en Bijbelexegeet. Hij schreef zowel in het Hebreeuws als Italiaans en correspondeerde met joodse denkers over de joodse Verlichting, de joodse hervormingsbeweging en het nationalisme, waarbij hij zich zou hebben onderscheiden door "originaliteit en oprechtheid."

Hij was het die schreef “that every honest man should rise against the Spinozists.” (Zie een vorig blog). Hij was niet alleen tegen het Spinozisme, maar ook tegen de Kabbala. Hij beschouwde de ‘theologie van de Zohar’’ als een pantheïstische afwijking van het jodendom. Bij diverse gelegenheden verwierp hij Spinoza’s posities als deterministisch en antifinalistisch. Wat op zich niet nieuw was, maar Shadal ging daarin zover dat hij meende dat Spinoza door al zijn vrienden verraden werd, wat nog eens extra krachtig de onwaarheid en onvroomheid van zijn positie zou bewijzen. Hij zag hem als een grote individualist en een verrader en als verantwoordelijk voor het modernisme.

Zijn theologische essays uitten eerder een romantische dan een rationalistische benadering van de traditie. Zijn aanhankelijkheid aan etnisch-joodse waarden maakten hem een tegenstander van de joods-nationalistische beweging; schrijft de Encyclopedia of Modern Jewish Culture (p. 577), die verder in het lemma over hem te lezen geeft:

“He attacks Spinoza for identifying man exclusively in intellectual terms and discounting feeling in general and compassion in particular (in Mehkerei hayahadut, 1847–65). Generally Shadal considers philosophy a useless exercise which fosters moral depravity and suicidal depression. He delineates two forces of civilization: “Atticism” promotes philosophy, reason, and love of beauty; Judaism promotes religion and morality of the heart and soul, and love for the good. Ultimately Judaism will attract mankind because of the unquenchable thirst for goodness, and philosophy will disappear.” (Encyclopedia of Modern Jewish Culture, p. 846).

Het is wellicht de vraag of het veel zin heeft om aan deze antimodernist en bestrijder van Spinoza zelfs maar een beetje aandacht te geven, maar ik móet dit even kwijt, anders blijft het maar in mij rondzingen.

Bronnen

Er bestaat (ik heb het niet gezien) Motzkin, A.L., “Spinoza and Luzzatto: Philosophy and Religion,” Journal of the History of Philosophy (1979)

Enc. Brittannica

Wikipedia

The Jewish Encyclopedia

Glenda Abramson (Ed.), Encyclopedia of Modern Jewish Culture, Vol. I & II, Routledge, 2005

My Jewish Learning

VoorkantAlessandro Guetta, Philosophy and kabbalah: Elijah Benamozegh and the reconciliation of Western thought and Jewish esotericism. Transl. Helena Kahan, SUNY Press, 2009  

Chapter Pantheism: The Great Error of Our Age & Spinoza's Error: Downward Union.