RKD geeft informatie over het "Graad-Spinoza"-portret

Misschien omdat naar verwachting eind van de week NRC Handelsblad met een artikel over het schilderij komt? Hoe dan ook, nadat het record enige weken in bewerking was, geeft de website van de RKD, het Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, heden informatie over het betreffende object [cf.] – zonder de afbeelding. Gezien het mogelijk belang voor de Spinozakunde, neem ik de gegeven informatie hieronder over. Daarna, aan het eind van het blog dus, veroorloof ik mij een enkele opmerking.

[In de kop:]
Anoniem Noordelijke Nederlanden (historische regio) ca. 1675-1724
Portret van een man, ca. 1675-1724
Amsterdam, art dealer Kunstzalen A. Vecht

Objectgegevens:
Objectcategorie: schilderij
Drager/materiaal: doek, olieverf
Vorm/maten: staande rechthoek 47 x 40 cm
Signatuur/opschrift: opschrift linksonder: BGF / 1666
with monogram and date, encircled; compatable likeness of the monogram and positioning of the date is to be found in the monogram and date featured in Graat's "Portrait of a woman with three children", dated 1657 (M. van der Hut, Barend Graat: zijn leven en werk, 2015, cat.nr. A10). However, the rendering appears less spontaneous here and the closed circle surrounding the apparently very carefully rendered monogram is atypical for the artist Barend Graat (for example, compare with details of signatures and monographs as illustrated in M. van der Hut, Barend Graat: zijn leven en werk, 2015, pp. 293-295).

Huidige toeschrijving: Anoniem (Noordelijke Nederlanden (historische regio)) ca. 1675-1724
Bron: (2015)

Verworpen toeschrijving: toegeschreven aan  arend Graat   Bron: (2014-06)
June 2014: tentatively attributed to Barend Graat; various characteristics and elements in style and technique are atypical for the artist's early artistic capabilities (such as the general static nature of the sitter and the background; the proportion of the figure within the compostion; the slight lack of understanding of perspective and of architectural elements in the background; the treatment of the scuplture and other details; the rendering of the monogram); 2015: not attributable to Graat according to R.E.O. Ekkart, S. Craft-Giepmans and C.L. van den Donk; December 2015: the work was not incorporated (or mentioned) in M. van der Hut's 2015 monograph of the artist.

Datering: ca. 1675-1724 (1675 - 1724)

Onderwerp
Titel: Portret van een man 
Engelse titel Portrait of a man 
Onderwerpstrefwoorden: mansportret, kniestuk, zittend, hoofd naar rechts, lichaam frontaal, wegziend, snor, document, beeldhouwwerk, fantasie-architectuur, pyramide, berglandschap 
Iconclass-code: 52A6
                 Truth; 'Verità' (Ripa)

Voorgestelden

Benedictus Spinoza (Baruch) de  1632-11-24 - 1677-02-21

Naam: Spinoza, Benedictus (Baruch) de
Geboren: Amsterdam 1632-11-24
Overleden: Den Haag 1677-02-21 
Functie: Filosoof (wijsgeer), brillenslijper.
Opmerking voorgestelde: The owner proposed the identification of the sitter as Benedictus (Baruch) de Spinoza (1632-1677) in 2013. This proposed identification was dismissed by R.E.O. Ekkart in June 2014, after sound research into diverse sources and upon close inspection of the original by him and the RKD Portrait Iconography Department (SC and CVD). NB: Ekkart is a renowned (art historical) specialist regarding the portraiture of De Spinoza. See for example: R.E.O. Ekkart, Spinoza in beeld : het onbekende gezicht (Spinoza in portrait : the unknown face), Voorschoten 1999. However, the sculpture depicting "The Truth" suggests that it could possibly be a portrait of a philosopher.

Herkomst

Collectie(s)
art dealer Kunstzalen A. Vecht, Amsterdam
Amsterdam
2013 - Exhibited at TEFAF, Maastricht, March 2016 Maastricht as Dutch School, A Portrait of a Man in a classical environment with a statue symbolizing Truth

Veiling(en)◦ Ader Nordmann (Paris) 2013-10-25, afb. kleurenreproductie, lotnr. 3

Tentoonstellingen en literatuur

Literatuur:  Van der Hut 2015 [Margreet van der Hut, Barend Graat (1628-1709): zijn leven en werk. Leiden: Sidestone, 2015] , N.B. not incorporated in monograph catalogue and not mentioned in essays

[Van RKD]

______________________________

 

Twee vragen of opmerkingen

  Het afwijzen van de toeschrijving aan Barend Graat is gebaseerd op een rapport van R.E.O. Ekkart, S. Craft-Giepmans & C.L. van den Donk uit december 2015. Er blijkt bij deze deskundigen twijfel te zijn aan de authenticiteit van monogram en datering. Ook door de eigen datering (tot 15 jaar na het overlijden van Barend Graat), wordt de twijfel aangegeven dat het een schilderij van Graat zou zijn.
Het is te hopen dat dit rapport openbaar wordt gemaakt. 

  Wat ik me niet kan voorstellen is dat Rudi Ekkart ("a renowned (art historical) specialist regarding the portraiture of De Spinoza") de bijna 100 procent gelijkenis van dit portret met het zgn. Wolfenbütteler-portret, zoals ik gisteren in een video heb laten zien, kan zijn ontgaan. Dit blijft een zeer onbevredigend aspect van deze informatie. Het gaat hier onbetwijfelbaar om een afbeelding van Spinoza! Dit kan niet zomaar worden ontkend onder verwijzing naar zijn deskundigheid. Juist die grote bekendheid met de Spinoza-iconografie zou een lichtje hebben moeten doen opgaan.  Dit schreeuwt om een nadere verklaring.

Toegevoegd NB. In de loop van dezelfde dag is de informatie weer van de RKD-site verdwenen en werd wederom de eerdere tekst getoond: "Anoniem Noordelijke Nederlanden (historische regio) na ca. 1680 - Record in bewerking." Die datering, eerst na ca. 1680 en vervolgens tussen ca. 1675 en 1724 lijkt nattevingerwerk. Waar komt die stellige 1724 als terminus ante quem plots vandaan en waarom schuift de vroegst mogelijke datum nu plots met ca. 5 jaren naar voren?

Hier nogmaals die video.  

 

Reacties

Ik ben in ieder geval volledig overtuigd.
Onbegrijpelijk dat er mensen zijn die niet
de overduidelijke gelijkenis zien.
Of Graat de schilder is, is een vraag voor de
technisch onderlegde kunsthistorici.