Renate Gertrud Fuks-Mansfeld (30 dec. 1930 – 27 nov. 2012) In Memoriam

              

Een week geleden is in Amsterdam overleden de historica Rena Fuks-Mansfeld. Overeenkomstig haar wens is de crematieplechtigheid in besloten kring gehouden.

In 1961 trad zij in het huwelijk met de weduwnaar en uit Polen afkomstige jood Leo (Lajb,Leib) Fuks die op 12 juli 1990 overleed. [In 1995 verzorgde zij de Bibliography of the writings of Dr. Leo Fuks]

Zij was universitair docent Joodse Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf 1978 doceerde ze er Jiddisj. In 1889  werd zij bijzonder hoogleraar Geschiedenis en Cultuur van het moderne Jodendom bij dezelfde universiteit (vanwege het Genootschap Joodse Studieën). 

Van haar Leidse dissertatie verscheen bij uitgeverij Verloren in 1989 een handelsuitgave: De sefardim in Amsterdam tot 1795. Aspecten van de ontwikkeling van een joodse minderheid in een Hollandse stad. Het ging daarin dus over Spinoza’s omgeving.

Wim Klever, die mij een kopie van de overlijdensadvertentie zond, heeft haar in zijn Amsterdamse tijd gekend. Haar man, die toen zijn collega was, heeft veel betekend voor de Bibliotheca Rosenthaliana, waarvan hij van 1946 tot 1973 hoofd-conservator was. [De Bibliotheca Rosenthaliana is de joodse afdeling van de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam].  Klever  verwees me naar de volgens hem interessante recensie in NRC 26-5-1990 van Peter van Rooden over haar boek o.d.t. "De afgeleide identiteit van de Sefardische Joden", maar die laat zich niet zomaar meer online vinden. Wel een recensie van A. H. Huussen jr in de BMGN - Low Countries Historical Review [PDF].

Zij had meerdere publicaties op haar naam staan, zoals
R. Fuks-Mansfeld, Veelkleurige mantel. Joodse legenden rondom het Oude Testament. Prometheus, 1991

Ze voerde de eindredactie van een vijfkoppige redactie die verantwoordelijk was voor de Winkler Prins-uitgave van het Spectrum (2007), met ruim 500 biografieën van joodse Nederlanders:
Joden in Nederland in de twintigste eeuw. Een nieuw biografisch woordenboek. Van dit werk is een database online: Joods Biografisch Woordenboek ‘Joden in Nederland in de twintigste eeuw’.

Ik las deze zomer de Geschiedenis van de Joden in Nederland (Balans, 1995), een belangrijk standaardwerk waarvan zij mede de redactie voerde en waaraan ze twee hoofdstukken bijdroeg: H5 Verlichting en emancipatie omstreeks 1750-1814 en H6 Moeizame aanpassing (1840 [=1814] – 1870). Ik vond het heldere historische overzichten die door haar geëngageerde schrijfstijl tot de boeiendste hoofdstukken van het boek behoren. 

         

Zo’n zeven jaar geleden werd zij geïnterviewd in het programma van Andere Tijden over Joodse oorlogswezen; uitgezonden op 19-04-2005 op Nederland 3 door de NPS [cf hier]. Uit de video die op geschiedenis24.nl nog te zien is, heb ik voor dit blog een still van haar portret genomen; aldaar is het verhaal van haar oorlogservaringen te lezen.

Overzichten van haar werken zijn te vinden bij de DBNL en op bibliopolis.nl

De joodse historiografie verliest in haar een bekwame en zeer betrokken historica.

______________

bronnen

Nieuw Israelietisch weekblad 12-05-198917-08,199024-09-1993 

aanvulling

Op 4 dec. 2012 verscheen een In Memoriam op de site van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, waarvoor zij werkzaam is geweest. [Hier]

Diezelfde dag twitterde Bart Wallet: "Zojuist hoor ik dat Rena Fuks-Mansfeld is overleden. Pionier van de Nederlands-joodse geschiedenis. Ik gedenk haar met respect."

Reacties

Waarde Stan Verdult,

ik heb wellicht net naar de verkeerde persoon gemaild (op 'contact' bovenaan de bladzijde).
Anders komt de vraag twee keer aan.
Mooi stuk!
Ik heb zojuist een hesped (in memoriam) over Rena in het Jiddisch geschreven voor de Forwerts, maar kon geen fatsoenlijke foto vinden. Mag ik deze gebruiken (opsturen)?

hartelijke groet,

Justus van de Kamp
Amsterdam

naschrift: 1) ze heette geen 'Reina', maar 'Rena'. Ik weet dat omdat ik die vergissing zelf maakte en op de vingers getikt werd.
2) de recensie van v. Rooden kan ik opgraven.

Beste Justus van de kamp,
Mooi dat er nog een In Memoriam voor haar gaat verschijnen op Forwerts. Het viel me al op dat er in media en op internet niet méér verschenen.
Haar naam zal ik wijzigen (Reina trof ik meermalen aan in de info rond de uitzending die ik in het gblog noem)
Voor de rest neem ik contact op via e-mail.

Via de bij dit blog horende mailbox ontving ik een berichtje van een met name genoemde mevrouw. Wat zij schrijft vind ik toch te fraai om het voor mezelf te houden. Daarom geef ik zeze getuigenis geanonimiseerd door:

"Door toeval lees ik het bericht en de staat van dienst van "mevr. Mansfeld". Ik heb nl. 2 jaar geschiedenisles van haar gehad op de toenmalige school Reina Prinsen Geerligs MMS in Amsterdam. Ik heb daar in 1964 eindexamen gedaan, wij waren de 1e examenklas indertijd. Ik denk met veel plezier aan haar terug!"