Nederlandse bijdrage aan de viering van het 300e sterfjaar van Gottfried Wilhelm Leibniz

Gisteren ontvingen de leden van de Ver. Het Spinozahuis de twee nieuwe Mededelingen vanwege Het Spinozahuis, die de deelnemers aan de voorjaarscursus tweeënhalve week geleden ontvingen:

# 111: Mogen Laerke - Leibniz and Spinoza. [VHS-lezing van najaar 2015]

# 98: Dirk Noordman, Spinoza as an economist. [VHS-lezing van 1992 – bijna 25 jaar na dato!]

Hier even een paar woorden n.a.v. de tekst van Mogen Laerke over Leibniz’s lezen van en houding tegenover Spinoza. Ook al geeft Laerke een heel andere, wetenschappelijk-erudiete, aanpak dan Matthew Stewart’s boek uit 2006, in 2008 vertaald als De ketter en de hoveling. Spinoza en Leibniz en het lot van God in de moderne wereld, toch ontstaat bij mij na lezing van zijn uitgewerkte lezingtekst dezelfde indruk: ik heb geen enkele behoefte mij meer met Leibniz bezig te houden. Om tot Spinoza door te dringen blijkt dat helemaal niet nodig. En zo kun je je een hoop tijd besparen. Ik vind het prima dat er geleerden zijn die diep duiken in de wereld van de vroegmoderne tijd en, zoals in dit geval, alles lezen van en over Leibniz. Ik ben vervolgens best bereid kennis te nemen van de resultaten van zulk werk, maar daar kan je het dan bij laten, dunkt me.

Leibniz hunkerde er een tijdje naar om meer van Spinoza’s werk in handen te krijgen, hij heeft een poosje geëxperimenteerd om z’n eigen filosofie vorm te geven met gebruikmaking van resultaten van Spinoza, maar daarvan maakte hij zich tenslotte meer en meer los en na het bestuderen van de Opera Posthuma hield hij Spinoza wel voor gezien. Het was zijn totaal andere, gelovige, godsbeeld en vooral de vrije wil waar Leibniz aan hechtte, die maakte dat hij volstrekt afstand nam van Spinoza die hij als een verwrongen geest zag, als een naprater van Descartes, een niet meer dan gemiddelde logicus; hij vond Spinoza maar een hypocriet die met een dubbele tong sprak, en die een vernietiger van de moraal, een libertijn en atheïst was. Kortom, een gevaarlijk man met wie je maar beter niet in verband kon worden gebracht.

Met dit boekje hebben we een mooi kort overzicht van Leibniz’s kennis van en houding t.o. Spinoza. Naar zijn zeggen heeft Laerke er zijn dikke 2008-turf Leibniz lecteur de Spinoza in samengevat. Een mooie bijdrage, ondersteund vanuit Nederland (Uitgeverij Spinozahuis) aan de vooral in Duitsland zich afspelende viering van het 300e sterfjaar van Gottfried Wilhelm Leibniz.

Zie dit blog over Mogens Laerke, “Leibniz on Spinoza’s Tractatus de Intellectus Emendatione,” in: Yitzhak Y. Melamed (Ed.) The Young Spinoza: A Philosopher in the Making,

________________

Onlangs, van 29 april t/m 1 mei 2016, was aan de Michigan State University een "Spinoza-Leibniz Workshop: Lessons from, and for Philosophy’s History." Daaraan deed Mogan Laerke niet mee. [Cf.] 

Reacties

Je hoeft geen bewonderaar te worden van 'Dr. Pangloss' (Voltaire), om toch geboeid te raken door zijn reactie op Spinoza. Kennisnemen van intelligente en gefundeerde reacties op Spinoza kan immers indirect leiden tot beter begrip van diens werk, inclusief de zwakke plekken daarin. Laerke heeft zich m.i. voorbeeldig van zijn taak gekweten.