Mark Behets over de aantrekkingskracht van Spinoza’s filosofie

In een reactie op het blog waarin ik meldde dat het artikel van Henk Keizer, "Is there a ‘Pancreas Problem’ in Spinoza’s Theory of the Human Mind?", gepubliceerd zal worden in Epoché: a journal for the history of philosophy, vroeg Wim Klever of ik kon zorgen dat Henk en Mark die regelmatig op dit blog reageren, zich nader zouden willen voorstellen (in mijn woorden, Klever dacht meer aan interviewen). Henk's info verscheen op 22 mei 2014, vandaag volgt

Mark Behets stelt zich voor:

Na het behalen van mijn ingenieursdiploma kwam ik tot het besef dat techniek toch niet echt mijn ding was, en ben ik in de financiële wereld terechtgekomen, waar ik vandaag nog altijd werk. Filosofie is sinds lang een hobby, zij het tot een vijftal jaar geleden niet zo diepgaand, ik hield het bij het lezen van biografieën van bekende filosofen en inleidingen tot hun werk. Meer dan tien jaar geleden kwam ik zo bij het introductieboek De uitgelezen Spinoza van Herman De Dijn. Ik lees zelden een boek van voor naar achter, en begon zo met het hoofdstuk over wonderen uit de TTP. Dat was als het ware een bekeringservaring: plots zag ik dat we onze rationaliteit niet moeten opzij zetten wanneer we geconfronteerd worden met het religieuze. Vanaf dan heb ik het geloof nooit meer met dezelfde ogen kunnen bekijken.

Ik heb dat boek helemaal uitgelezen, en kon me zeer goed vinden in de interpretatie die De Dijn er aan gaf, meer nog, ik meende dat hiermee alles over Spinoza gezegd was. Waarschijnlijk zou het voor mij daarbij gebleven zijn, als Etienne Vermeersch een vijftal jaar geleden geen krantenstukje had geschreven waarin hij de draak stak met het geloof in enig hiernamaals. Dit ergerde me danig omdat ik niet kon vatten hoe Vermeersch dit stuk kon verzoenen met zijn bekende bewondering voor Spinoza, die in mijn “De Dijn interpretatie” voor de religie een onvervangbare rol zag. Ik stuurde Vermeersch dan ook een mail in die zin, en kreeg een antwoord waaruit overduidelijk was dat hij Spinoza heel anders zag. Mijn eerste reactie was Vermeersch’ ongelijk te willen aantonen, maar ik besefte dat ik daarvoor argumenten van Spinoza zelf nodig had. Ik begon dus de Ethica te lezen, sloot me aan bij de vereniging Het Spinozahuis, en ontdekte Stans blog. Het duurde even voor ik de relevantie inzag van discussies over wat ik eerst als volledig achterhaalde begrippen zag zoals substantie en attributen, maar gaandeweg begon ik er meer en meer plezier in te vinden.

De aantrekkingskracht van Spinoza’s filosofie is voor mij dat het een “volwaardige wijsheid” is die niet alleen intellectueel begrip inhoudt over de volledige werkelijkheid, maar dat het ook een gids is om het “goede leven” te leiden. Hoewel ik zelf vrij rationeel van natuur ben, geloofde ik vroeger niet in rationaliteit omdat ik vond dat die alleen toepasbaar was in wiskunde en exacte wetenschappen. Spinoza heeft me doen inzien dat rationaliteit de diepste grond is van alles, en dat deze ook op ons leven van alledag van toepassing is, voor zover we tenminste beseffen dat ons beperkt verstand ver van in staat is om de complexiteit van de volledige rationele ketting te vatten.

Met Spinoza geloof ik dat de toekomst vast ligt, maar dat niemand weet hoe deze gaat uitdraaien. Vroeger dacht ik er wel eens aan om na mijn pensioen filosofie te gaan studeren, maar ik weet niet of ik er (nog) het geduld voor zal hebben. Wat me in ieder geval leuk lijkt, is verder deel te nemen aan groepsdiscussies met zeer gedegen Spinozakenners. Misschien kunnen we zelfs in de toekomst een soort groepsscriptie schrijven – waarom in deze tijd van nooit geziene samenwerkingsmogelijkheden blijven vasthouden aan de aloude individuele werkwijzen in de menswetenschappen?

 

Reacties

Beste Marc, bedankt voor je 'zelf-presentatie'. Je bent nu voor mij een vriend met een gezicht. En dat feit alleen al bevordert een sympathieke verhouding.

Had hij daartoe niet—als Kant te Koningsbergen—een akademischen leerstoel ter beschikking,—in den Haag, waar hij de laatste tien of twaalf jaren van zijn kortstondig leven doorbracht,