Latijnse school aan het Singel in Amsterdam

Zoals bekend had Franciscus van den Enden een Latijnse school geopend aan het Singel in Amsterdam. Tot heden is niet bekend in welk pand die school gevestigd was. Er is wel veel onderzoek naar gedaan, maar misschien blijft dat wel voor altijd in het duister van de geschiedenis verborgen. Maar sommigen hebben moeite om dat te accepteren (of ze weten niet beter) en wijzen de andere en latere Latijnse school aan als die van Van den Enden. Dat gebeurt op de wikipediapagina over Van den Enden, waarin een foto is geplaatst met de plek van de Latijnse school die in de tijd van Van den Enden daar zelfs nog niet gevestigd was. Dat gebeurt ook op de website Spinoza Kring Lier, waarop Willy Schuermans een serie over Van den Enden begon met een plaatje van de verkeerde school en de tekst "Op een schilderij kunnen we de statige toegangspoort nog herkennen." Dat moet hier dus even rechtgezet worden.

De eerste wortels van de latere Latijnse school zijn terug te voeren naar het jaar 1342, waarin het woord ‘scole’ voor het eerst genoemd wordt in een handvest waarin Graaf Willem IV van Holland rechten verleende aan Amsterdam. In de 16e eeuw ging die school de 'Latijnse School' heten en kwam er een tweede school bij. Die twee Latijnse scholen, die respectievelijk bij de Oude Kerk en de Nieuwe Kerk gevestigd waren, werden in 1678 samengevoegd en verhuisden naar een pand aan het Singel tussen Heiligeweg en Regulierstoren: het oude Aalmoezeniershuis, Singel 451-457. De naam Gymnasium dateert uit 1846. In december  1885 werd het pand aan het Singel verlaten en verhuisde het Barlaeus Gymnasium naar een nieuw pand aan de Weteringschans 29. [cf. en cf.]

    
Olieverf op doek schilderij van Jacob Smies (1746 - 1833) uit 1802 van
de Latijnse school op het Singel te Amsterdam [cf grotere afbeelding bij geheugenvannederland.nl en het Rijksmuseum.nl of hier]


prentbriefkaart uit ca 1900 van de voormalige Latijnse school op Singel 435 [wellicht typefout? Moest 't niet 453 zijn?]


Schola Latina, in seripta: Disciplina vitae scipio. = De Latynsche School, op de Cingel, tußen de Heilige Wegh en de Munt. [geheugenvannederland.nl

De Latijnse school van Franciscus van den Enden
Van den Enden begon na zijn faillissement in 1652 zijn Latijnse school, vermoedelijk ergens in 1653, want al in febr. 1654 gaven zijn leerlingen een 'tableau vivant' bij gelegenheid van het huwelijk van Cornelia van Vlooswijck (1635-1677) [Cf.]. Frank Mertens veronderstelt op zijn website over Van den Enden dat na de begrafenis van diens vrouw Clara Maria Vermeeren op 7 mei 1657 het met de school al behoorlijk achteruitging. Kort na het huwelijk van zijn oudste dochter Clara Maria met Theodoor Kerckrinck in 1671, verhuisde Van den Enden naar Parijs, waar hij opnieuw een Latijnse school opende.  

In de periode waarin Franciscus van den Enden zijn Latijnse school dreef [ca 1653 - uiterlijk 1671] had hij nog geen concurrentie van een andere Latijnse school aan het Singel, want die bestond daar nog niet. Die concurrerende scholen lagen bij de Oude en de Nieuwe Kerk (zie hierboven).

Was Van den Endens school wellicht gevestigd op Singel 267?
Margreet Brandes geeft op haar website over de Spinozawandelingen die zij aanbiedt, een toelichting waarom zij er vanuit gaat dat de school van Van den Enden op Singel 267 gevestigd geweest zou kunnen zijn. [Cf.] Erg overtuigend zijn de gevonden aanwijzingen m.i. nog niet, maar hier toch afbeeldingen van dat pand, overgenomen van Google Maps.

            
                                 Het gaat om het pand links

            

______________

P. Th. F. M. Boekholt & Engelina Petronella de Booy, Geschiedenis van de school in Nederland vanaf de middeleeuwen tot aan de huidige tijd. Uitgeverij Van Gorcum, 1987 - books.google