Klever's Spinozana Redux [6] Koopmanshoed

Hier weer een stukje uit de NRC-reeks, deze maal 'Koopmanshoed' van 30 juli 1992 - over enige wederwaardigheden van Spinoza als koopman aan de beurs. Gelukkig konden indertijd notarissen worden ingeschakeld om voor cliënten processen verbaal op te maken, die ons nu aardige inkijkjes in die tijd geven.

Op benedictusdespinoza.nl een inhoudsopgave van al deze stukjes.
Als u op onderstaande kleine versie klikt krijgt u een grotere.

 

De gegegevens in het stukje zijn onteend aan A.M. Vaz Dias en W. G. van der Tak, Spinoza Merchant & autodidact (Studia Rosenthaliana, XVI, no. 2, 1982; was tevens als reprint los verkrijgbaar). 

Zie hier de 'Beurs van Hendrick de Keyser' (1611-1837), waaraan ook vader en zoon Spinoza en Jarig Jelles en andere vrienden handelden.

tekening door Claes Jansz. Visscher, 1612
Vanaf de 17e eeuw ontmoette Amsterdamse en buitenlandse handelaren elkaar op de beurs in het centrum van Amsterdam. Het eerste Amsterdamse beursgebouw werd tussen 1609 en 1611 over het Rokin gebouwd onder leiding van stadsbouwmeester Hendrick de Keyser. De beurs bestond uit een rechthoekige binnenplaats met daaromheen een zuilengalerij. De fundamenten van de beurs bleken slecht te zijn, waardoor het gebouw verzakte en scheurde. Na verschillende reparaties werd het gebouw uiteindelijk in 1837 afgebroken wegens instortingsgevaar. In 1845 verplaatste de handel zich naar een nieuw classicistisch beursgebouw aan het Damrak, De Beurs van Zocher. Tot die tijd vond de handel plaats in een houten noodgebouw op het Damrak. Al vanaf het begin vonden de effectenhandelaren het nieuwe gebouw niet functioneel en lelijk, daarnaast bood het gebouw al direct te weinig ruimte voor de snel groeiende effectenhandel. Rond de eeuwwisseling werd het vervangen door de Beurs van Berlage.

Bron: Stadsarchief Amsterdam.
Collectie Stichting Vereniging voor de Effectenhandel

De tekening is tentoongesteld in "Kapitaal Amsterdam, 400 jaar financiële geschiedenis" - die nog tot 28 februari te zien is.

Een van de fraaie cartoons van Yvonne Kroese bij het artikel “Iedereen houdt van Spinoza” van Wim Bossema in de Volkskrant van 6 juni 2009