Klever's Spinozana Redux [2] Invectieven

Nu vandaag de rechtzaak tegen Geert Wilders begint met de eerste, zgn. regiezitting is dit het goede moment om het tweede stuk van Wim Klever uit 1992 op dit weblog te plaatsen.

Het is getiteld: Invectieven. Dat zijn: scheldwoorden, beledigingen, schimpwoorden, kortom vormen van verbale agressie die in de taal waarin Spinoza schreef worden aangeduid als: maledicta
Het is frappant dit tuiltje maledicta waarmee Spinoza werd bevuild en gedemoniseerd.

Nee, Spinoza was niet de verdediger van het alles maar kunnen zeggen en roepen wat je denkt, wat je wilt, wat je voor in de mond komt. Met zijn Libertas Philosophandi bedoelde hij toch iets anders. En hij erkende het recht van de overheid om op te treden tegen verbaal geweld dat en oproepen tot haat die tot splijting in de samenleving aanleiding geeft. Dus of Wilders die meent op te komen voor het vrije woord, Benedictus de Spinoza als een Bram Moskowicz aan zijn zijde zou vinden is nog maar de vraag. Laat de rechter maar rustig beoordelen of wat Wilders aan maledicta uitte strafbaar is.

Reacties

Dit is een vreemd stukje. Misschien met vriendelijk polemische bedoelingen, nou goed dan…
Eerst heb je het over hoe Spinoza volgens Klever gedemoniseerd werd 1 en vervolgens sluit je daarbij, alsof er een verband was aan met; “Nee, Spinoza was niet de verdediger van het alles maar …” 2.

Dat laatste is dus een heel ander onderwerp. In 1 is Wilders juist vergelijkbaar met Spinoza, omdat het gaat om een individu dat zwartgemaakt wordt. In 2 gaat het over Spinoza’s ideeën over de vrijheid van denken (en daar valt logischerwijs filosoferen onder) en spreken. En daar was Spinoza natuurlijk helemaal voor. Het was een van de belangrijkste onderdelen van zijn project. Hierin zou hij dus volledig achter Wilders staan. Spinoza liet zich de mond wel snoeren door zijn werk niet uit te geven, maar toen kon je atheïsme, of zoiets, nog met je leven bekopen, zie Adriaan Koerbach (moge hij overal standbeelden en straatnamen krijgen). Nu zou Spinoza vrijuit kunnen spreken en schrijven, als filosoof. Hij zou de troetelfilosoof zijn van allerlei talkshows, waarin hij beminnelijk als altijd genuanceerd uit zou leggen wat hij van iets vond. Maar Wilders is een politicus en die moet ideeën omzetten in stemmen. Daarbij moet hij kunnen zeggen wat hij denkt, dat is de basis en het fundament van de democratie, als die weg valt stort het hele bouwwerk in.

Volgens mij zegt Spinoza nergens dat de overheid mag optreden tegen ‘verbaal geweld’.
Hij zegt juist, ik herhaal;

“Een regering die de burgers het onvervreemdbare recht afneemt om hun eigen mening te vormen, onderdrukt hen op een bijzonder gewelddadige manier.

Er zijn veel voorbeelden van wetten die voorschrijven wat individuen moeten denken.

Er zijn omgekeerd veel voorbeelden van wetten die mensen verbieden om bepaalde meningen te bekritiseren.

Die wetten zijn vaak uitgevaardigd om tegemoet te komen aan, of liever te wijken, voor de woede van mensen die geen vrijdenkers kunnen verdragen.

In een vrije staat mag iedereen denken wat hij wil en zeggen wat hij denkt. (naar Tacitus)”

Een ander belangrijk onderdeel van Spinoza’s project was het terugdringen van de invloed van religie op de samenleving, ook wel genoemd vooroordelen, bijgeloof en onwetendheid. Het zal duidelijk zijn dat Spinoza ook hierin pal achter Wilders zou staan, zeker richting islam;

“Niets regeert de massa effectiever dan het bijgeloof.

Zo komt het dat het volk onder het mom van godsdienst dan weer de ene leider vereert alsof het een god was en dan weer de andere vervloekt en verafschuwd als de pest.

Om dit te vermijden heeft men erg zijn best gedaan om ‘de ware godsdienst’, of met pracht en praal of met strenge soberheid en strenge regels te brengen dat mensen denken dat dit zo belangrijk is dat het stipt moet worden nageleefd.

De moslims hebben hierin het meeste succes gehad, doordat bij hen zelfs discussie voor erge zonde geldt en zij zoveel invloed uitoefenen op de mening van iedereen, dat er in hun hoofd geen plaats meer overblijft voor het gezonde verstand, zelfs niet om te twijfelen.

Men kan eigenlijk alleen maar zien wat iemand is – christen, moslim, jood of heiden – door zijn uiterlijke verschijning en kleding of doordat hij deze of gene kerk bezoekt of, ten slotte, doordat hij de een of andere mening heeft en bij een of andere leider pleegt te zweren. Verder leiden ze het zelfde leven.

… van de godsdienst is niets meer overgebleven dan de uiterlijke eredienst … , en dat het geloof niets anders meer is dan bijgelovigheid en vooroordeel. Wat voor vooroordelen? Vooroordelen die de mensen van redelijk tot redeloze wezens maken, omdat zij totaal verhinderen dat iedereen zijn vrije oordeelsvermogen uitoefent en de waarheid van de onwaarheid onderscheidt, vooroordelen die met opzet lijken te zijn uitgedacht als om het licht van het verstand volkomen te doven.

Mensen die de rede totaal minachten en het verstand als van nature bedorven verwerpen en verafschuwen, van hen gelooft men dat zij een goddelijk licht hebben.

Ik weet hoe hardnekkig vooroordelen zijn, die onder het mom van vroomheid worden aanvaard. Ik weet ook dat je het volk even moeilijk het bijgeloof als de angst kan afnemen.

De standvastigheid van het volk komt niet voort uit de rede maar uit emoties waardoor het volk wordt geteisterd.

Ze denken dat hun mening dienstbaar moet zijn aan de theologie.” (TPT)

Ondertussen vind ik het zeer verwerpelijk dat iemand die zegt wat miljoenen kiezers ook vinden, dat de invloed van de islam, moet worden beperkt en dat die een achteruitgang betekent voor onze samenleving voor de rechter staat.

Ik reageer nu pas, daar ik me gisteravond te moe voelde.
Ik geef toe dat het een wat warrig stukje is. Ik wilde verwijzen naar het Wilders-proces en het tevens kort houden - dan sla je vermelding van associaties over.
Ik wilde Wilders niet met Spinoza over de kam van gelijke behandeling scheren (beide gedemoniseerd) maar wilde Wilders scharen aan de kant van degenen die boze dingen over Spinoza schreven.
In het twee gedeelte ging ik op de m.i. onterechte gelijkschakeling in dat Spinoza in het kamp van Wilders kan worden getrokken, daar zij beiden een onbeperkte vrijheid van meningsuiting zouden voorstaan.
Spinoza behandelt in Hfst 20, in de paragrafen 5 en verder de grenzen die hij aan vrijheid van meningsuiting ziet. Daar wil ik het bij laten.

Leuk idee trouwens: je Spinoza als filosoof in talkshows voor te stellen - in plaats van Rob Wijnberg bijvoorbeeld.

“Hoe minder de mensen de vrijheid krijgen om te oordelen, des te meer wordt afgeweken van de meest natuurlijke toestand en des te gewelddadiger is daarom de regering” (TPT, 20,14; p.434;).

Het ging mij om gedebiteerde onzin als dit: "Het OM begrijpt niet dat dit proces wordt gevoerd in het kader van de 3e SpinozaGolf."

http://www.dagelijksestandaard.nl/2010/01/21/de-vrijheid-wordt-bedreigd-wanneer-de-waarheid-wordt-verkracht/

De kern van Spinoza's denken is dat ELKE mening gehoord moet kunnen worden, immers pas dàn kunnen MENINGEN vrijelijk gevormd en bediscussieerd worden.

Waar staat dat, Fred, wat je Spinoza in de schoenen schuift? Meningen zijn volgens hem perse inadequaat (zoals die van Balkenende), confuus, onwaar (zie 2/35 en 2/41), waarmee je je hersens beter niet kunt belasten. Iets anders zijn de voorstellen (propositiones) die onze medemensen ons in hun 'vrije wetenschapsbeoefening' (vanuit hun libertas philosophandi) voorleggen.

Volgens mij impliceert elk oordeel een mening, maar okay Wim, je wilt "meningen" liever vervangen door "inzichten"? Mij best!

@Fred.
In zijn kennisleer maakt Spinoza toch onderscheid tussen meningen op grond van zintuiglijke indrukken en van horen zeggen en uitspraken/oordelen van de ratio in de tweede kennissoort. Dat zijn ook wegen op weg naar begrip of inzicht in de werkelijke stand van zaken, maar de term 'inzichten' past meer bij zijn derde, de intuitieve kennissoort.

@ Stan:
Dat onderscheid is in het onderhavige verband naar "mijn mening" ondergeschikt aan de ultieme mogelijkheid om meningen, inzichten, beweringen, bevindingen en oordelen aan een experimentele toetsing te kunnen onderwerpen.

Interessant is dit niet meer omdat het verzandt in wetenschappelijke abstractie, maar wat kunnen we nu concluderen? dat Klever (van Neerhoff is dat duidelijk) instemd met de rechtzaak tegen Wilders of niet?

Lees ook eens prof. Jonathan Israel die uitgebreid geschreven heeft over dit onderwerp, niet alleen hier; http://www.nrc.nl/opinie/article1742547.ece/Kunnen_zeggen_wat_je_wil_is_belangrijker_dan_kunnen_geloven_wat_je_wil

Ofschoon Wilders - die uiteraard in geen enkel opzicht ook maar enigszins vergelijkbaar is met Spinoza - een xenofoob, kleinburgelijk sentiment aanspreekt, moet zijn religiekritiek op de politieke islam naar mijn mening wel zeker ruim baan krijgen. Immers, zijn kritiek komt juist voort uit het het jarenlange, politiek-correcte stilzwijgen over het evident mislukte immigratie-projekt van "links".

Hoe denken Stan Verdult en Wim Klever hier over?