Klever's Spinozana Redux [1] Doornig

Achttien jaar geleden schreef Wim Klever voor de NRC een reeks luchtige, maar informatieve stukjes over Spinoza. Later werden deze gebundeld in het boekje Een nieuwe Spinoza.

Het leek hem en mij wel aardig om hier af en toe van zo'n stukje een scan te plaatsen. Vandaag het eerste, getiteld Doornig. Het gaat over de schrijfwijze en betekenis van de naam Spinoza. En over hoe er soms speels, soms vilein geassocieerd werd met d'Espin, van Doorn.  [Klik op de afbeelding voor een vergroting]

Eerder had ik hier een blog over hoe de Digitale Bibliografie Nederlandse Geschiedenis een lijstje bijhoudt met namen en aanduidingen in de literatuur voor Spinoza.  En er was een blog over Deus spiniensis.

      Doen een de doornen zeer, hij lijdt het om de Roosen 

Deze regel uit het gedicht Rad van onrust van Constantijn Huygens associeert een Spinozist met Spinoza. Huygens schreef het in 1664 - Paris 8. Ian. Maar met Spinoza had het niets van doen. Het drukt ook geen Spinozistisch gevoel uit en eindigt aldus:

Is ’twonder dat ick wensch met alle mijn’ gedachten
Uijt all’ die dagen, uijt all’ die versufte nachten
Een saligh eind te sien, en eens uijt waere pijn,
En eens uijt valsche vreughd, eens uijt den droom te zijn?