Inutilis scientia Spinozana [181] Spinoza als spaarplaatje

In de loop van de tweede helft van de 19e eeuw begonnen fabrieken van koffie, thee e.d. maar vooral van chocolade als marketing-middel spaar-/ruilplaatjes (trade cards) in te zetten om de verkoop van en binding van klanten aan hun waar te bevorderen. Veel van die vaak honderd jaar oude plaatjes worden nog steeds verhandeld.

In Duitsland was Stollwerck, dat in 1839 als chocoladefabriek begon en zich snel uitbreidde in Europa en Amerika waar het omstreeks 1900 tot de tweede grootste chocoladeproducent uitgegroeide [cf. wiki], de eerste die spaarplaatjes introduceerde. Al vanaf 1840 werden kaartjes aan verpakkingen toegevoegd. Vanaf 1897 werd begonnen met themaseries van telkens zes kaartjes die in albums konden worden bewaard. Die albums werden zeer populair en er werden tussen 1897-1903 al miljoenen spaarplaatjes uitgezet. [Cf.]

In 1908 werd door Stollwerck’s Chocolade een dergelijke serie van zes plaatjes (93 x 48 mm) verspreid, bestaande uit afbeeldingen van Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, Rembrandt van Rijn, Jacob Isaakszoon van Ruysdael, René Descartes en Baruch Spinoza.

Opmerkelijk is dat de afbeelding van Spinoza sterk doet denken aan het schilderij Spinoza wyklêty (geëxcommuniceerde Spinoza) dat Samuel Hirszenberg in 1907 schilderde. Het lijkt alsof de maker van de spaarplaatjes uit 1908 zich door dit schilderij heeft kunnen laten inspireren.

 

__________________

De afbeelding en info van de serie met Spinoza is afkomstig van ebay waarvan het aanbond alweer verdwenen is]

Virginia Westbrook, "Role of Trade Cards in Marketing Chocolate During the Late 19th Century,” [in: Louis E. Grivetti & Howard-Yana Shapiro (Eds.), Chocolate: History, Culture, and Heritage. John Wiley & Sons, 2011 books.google].

Zie ook: The Short Rise and Fall of the Crazy-for-Cocoa-Trade Cards Craze [Cf.]