Het Marx Spinoza Instituut

Wie zoals ik regelmatig het wereldwijde web afstruint op zoek naar nieuws over Spinoza, komt een enkele maal het Marx Spinoza Instituut tegen. Dit weblog verzamelt o.a. instituten die zich met Spinoza bezig houden, althans de naam van Spinoza in hun vaandel dragen. Het werd dus tijd voor het Marx Spinoza Instituut.

Dit Instituut is vooral te vinden als ondertekenaar van petities.

Zo nam het – als een van ca 500 organisaties - deel aan het Platform Keer het Tij dat het maatschappelijk verzet tegen het rechtse kabinet Balkenende mobiliseerde. Het werd opgericht tijdens de formatie van dit eerste kabinet en heeft – tot 2007 - een aantal malen via spraakmakende acties van zich doen horen. Platform Keer het Tij werd onderdeel van de wereldwijde andersglobaliseringsbeweging en in 2004 betrokken bij de oprichting van het Nederlands Sociaal Forum. Zo kwamen vijfduizend mensen zaterdag 4 november 2006 af op de landelijke manifestatie 'Kies voor een humaan asielbeleid, te beginnen met een generaal pardon' in Den Haag. Inmiddels is het stil geworden - wellicht omdat inmiddels al het 4e kabinet Balkenende standhoudt. 

Het Marx Spinoza Instituut i.o was, zoals gezegd, één der ondertekenaars. [zie hier en hier]

 

Ook bij de Campagne 'Geen 7 miljard euro voor JSF-bommenwerpers' uit 2002 kom je het Marx Spinoza Instituut (mét 06-nummer) tegen. [Hier en hier en hier]

Het was in 2007 mede-ondertekenaar van de Petitie aan het Nederlands Parlement over de ontwikkeling van een duurzame en solidaire manier van economisch meten. Anders dan zoals nu, waarbij allerlei sociale en milieukosten niet worden meegerekend en allerlei gevolgen van het economisch beleid voor de ontwikkelingslanden uit het zicht blijven. En waarbij de nationale beleidsmakers uitgaan van de noodzaak van economische groei zonder zich af te vragen of of het nu al niet genoeg is en er geen grenzen aan die groei zijn.
Daar zien we meteen ook wie de voorzitter was, want ondertekend werd de petitie door Meijer, Klaas E. (voorzitter, Marx Spinoza Instituut). [Hier]

Kortom het Marx Spinoza Instituut blonk vooral uit in het meetekenen van petities. En ik moet zeggen: het heeft wel iets om Spinoza en Marx zo samen te zien optrekken in toch meestal erg verstandige en belangrijke acties.

Ik volg nog één spoor. Ene Jan Verhaegh had ergens herfst 2002 op de website van de cliëntenbond een beschouwing over wat cliënten van ggz-instellingen aan filosofie kunnen hebben en kwam met deze oproep: “De directie van het RIAGG te Maastricht heeft mij het mogelijk gemaakt om op de Internationale School voor Wijsbegeerte een cursusweek over Spinoza te volgen. Graag bied ik enkele cliënten aan om op vijf woensdag-avonden vanaf 30 oktober in Utrecht deel te nemen aan een leesgroep in samenwerking met de Spinozavereniging en het Marx-Spinoza-instituut rond het Engelstalige boek"The Savage Anomaly" van de Italiaanse Spinozist Antonio Negri (aanbevolen door Gilles Deleuze). De begeleiding is in handen van mijzelf en de directeur van het Marx-Spinoza-instituut. Er doen enkele leden van de Spinozavereniging mee. Het is de bedoeling dat het een kleine groep blijft, niet meer dan tien deelnemers.[…]” [Hier]
Met die directeur zal de voorzitter wel bedoeld geweest zijn...

Naar ik begrepen heb is dit Instituut, dat slechts uit een paar mensen bestond, een beetje ter ziele gegaan, maar niet helemaal, want er leven plannen om weer actief te worden en wellicht nieuwe activiteiten op te starten. 

                                   Marx samen met de “Marx zonder baard” *)

Het was oorspronkelijk al wel de bedoeling om naast maatschappelijke actie ook de studie van het marxisme mede vanuit het spinozisme op te pakken (in het voetspoor van Althuser, Negri en anderen), maar van dat laatste was het nog weinig gekomen. Begrijpelijk want actie kan aardig alle energie opslorpen. En had Marx in zijn tijd niet gezegd dat de filosofie zich niet zozeer moest bezig houden met het begrijpen van de wereld, maar om die te veranderen?!
[Precieser: "De filosofen hebben de wereld slechts verschillend geïnterpreteerd; het komt er op aan haar te veranderen." Karl Marx 11e en laatste stelling van de Stellingen over Feuerbach - hier]

Een heel fraai artikel van Klaas E. Meijer uit 2004 is Spinoza voor Dummies. Het is te vinden op despinoza.nl. Eigenlijk was de titel 'Je kunt niet voor jezelf kiezen' en moest Spinoza voor Dummies een 'serie' worden. Maar daarvan is het dus niet meer gekomen. Maar een nog altijd interessant en goed leesbaar artikel is het wel. Aanbevolen. 

Als het Marx Spinoza Instituut weer van zich zal laten horen, zal het toch wel een combitatie worden van enige spinozistische vita contemplativa en veel marxistische vita activa - denk ik.

Ik houd u op de hoogte, wanneer het Marx Spinoza Instituut weer van zich zal laten horen - de voorzitter heeft beloofd mij op de hoogte te houden.

*) Volgens de Russische filosofen A.M. Deborin en I.K. Lupoll kan het Marxisme als een variant van het Spinozisme worden gezien. Daarin gingen zij verder dan G.V. Plekhanov (1856 - 1918), waartegen Liubov I. Akselrod (1868-1946) zich weer verzette. Zie Het Spinozahuis, Brill, Leiden, 1953. Deel van die tekst is hieronder bij book.google.nl te lezen: