[Hersteld] Spinoza met vechtende spinnen in de 'Canon met de kleine c'

Dit bericht was bij blogse.nl gewist, maar bleek nog vindbaar bij Google

Spinoza met vechtende spinnen in de 'Canon met de kleine c'

De canonitis waar Nederland aan lijdt, sinds z’n zoektocht naar z’n identiteit begon, is weer een nieuwe fase ingegaan. Vandaag dinsdag 7 oktober verschijnt het boek 'Canon met de kleine c'. Minister Plasterk ontvangt het eerste exemplaar. De publicatie, met hieraan gekoppeld de website www.kleinec.nl, is bedoeld als een aanvulling op de historische Canon van Nederland en “bedoeld als een belangrijke verrijking”. De ‘kleine c’ wil het verhaal terugbrengen in de samenleving en in het onderwijs. Dit gebeurt door aan de grote Canon vijftig volksverhalen, liederen en getuigenissen uit de mondelinge overlevering te koppelen. [zie hier méér]

Prof. Gerard Rooijakkers, hoogleraar etnologie aan de Universiteit van Amsterdam en initiatiefnemer van het project, gaf in Trouw in z’n toelichting aan dat het nog niet eenvoudig was: “Probeer bijvoorbeeld maar eens een smeuïg verhaal te vinden bij het venster over de filosoof Spinoza, die nu niet bepaald bekend stond om zijn liederlijke levenswandel.

Dat laatste was dus kennelijk een criterium bij het zoeken naar ‘smeuïge verhalen’. Het maakt nieuwsgierig naar wat er dan wel over Spinoza werd opgenomen in deze aanvullende canon met een kleine c.

Genomen werd een fragment uit het in 1705 verschenen Korte, dog waarachtige levensbeschryving van Benedictus de Spinoza geschreven door Johannes Colerus (1647-1707) [zie daar]. Het aardige is dat de tekst in het begin-achttiende eeuwse Nederlands is opgenomen. Daaruit dit fragment:
 

 

...Boven dien bestond zyn vermaak in een pyp tabak te rooken, of wanneer ’t hem tot eenig tydverdryf te doen was, zogt hy eenige spinnekoppen, en deed se met malkander vegten; of hy ving eenige vliegen, worpse in ’t net van de spin, en zag dien oorlog met een groote vergenoeging, zelfs tot lachens toe aan. Ook nam hij wel eens zyn vergrootglas ter hand en beschouwde daardoor de kleynste mugjes en vliegjes, te gelyk daarover redenerende...

 

 

 

Als illustratie is een uitsnede genomen uit de briefkaart naar een schilderij van Samuel Hirszenberg, maar zo gedaan dat de toelichting onbegrijpelijk is voor wie onderstaande kaart uit 1900 niet kent: "Briefkaart waarop orthodoxe Joden terugdeinzen in een ontmoeting met de ‘afvallige’ en filosoof Baruch de Spinoza. Atlas van Stolk, Rotterdam."


Een passende illustratie zou uiteraard ook de tekening hebben kunnen zijn van Eppo Doeve in: Max Tailleur, Geloof me, Amsterdam, Becht, 1972