[Hersteld] Interview met emeriterende Herman De Dijn

Teruggehaald uit het cachegeheugen van Google, nadat blogse.nl alle blogs van 2½ maand gewist had.

Interview met emeriterende Herman De Dijn

De Leuvense Campuskrant van 24 september had een gesprek met Herman De Dijn, die bij het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte met emeritaat gaat. 

Over ruim twee weken (16 oktober) is er in Leuven een afscheidscolloquium (zie hier eerder op dit weblog)

Hij vertelt hoe hij door mgr. Dondeyne werd uitgedaagd om te promoveren met het advies om voor zijn doctoraat een ander onderwerp te nemen dan waarin iedereen al bezig was (Heidegger, Levinas). Hij koos toen, "naïef als ik was", voor Spinoza, "een heel hermetische filosoof. Zijn Ethica is geschreven naar het model van Euclides’ Elementa, wat de leesbaarheid niet meteen bevordert. Hoe dan ook, Spinoza, samen met David Hume, werden de helden in mijn wetenschappelijke loopbaan." [Lees hier het interview; of hier]

Hij vertelt onder meer van januari tot juni 2009 't Erasmus Lectureship aan Harvard op zich te nemen, waar hij "natuurlijk" een cursus over Spinoza gaat geven.

Reacties

Herman de Dijn is niet eens een reli-spinozist, maar een zelfs een religieuze anti-spinozist, zo blijkt uit dit interview. ‘Toevallig’ kwam hij tijdens zijn studie bij Spinoza terecht en is maar blijven hangen.
In zijn afscheidsinterview benadrukt hij niet de destructieve invloed van religies op mens en samenleving, die wij overal om ons zien, maar alleen de positieve invloeden.
Dawkins impliceert volgens hem dat “het nog slechts een kwestie van tijd is voor ze onder luid applaus afgevoerd zal worden (let op de tendentieuze overdrijving, die christenen vaak gebruiken om anderen belachelijk te maken) ’ Maar, zo weet De Dijn, ‘Die visie klopt niet’, en ‘zo zeggen tegenwoordig ook niet-gelovige menswetenschappers en filosofen, vooral omdat de politiek niet in staat blijkt uit zichzelf zin en waarden te creëren.’
Hij benadrukt dus de zwakheid van het verstand, dus dat waar het niet toe in staat is, ipv de kracht van het verstand en de mogelijkheid en noodzaak die te vergroten, zoals Spinoza deed.

Hij ziet het zelfs als zijn taak om, ‘erop te wijzen dat moderniteit en rationaliteit hun grenzen hebben.’
Dus ipv er op te wijzen dat echte rationaliteit, zoals bij Spinoza geen grenzen heeft, benadrukt hij de grenzen, zoals alle (katholieke) theologen graag doen, om hun religieuze fantasieën aan het onwetende goedgelovige volk te kunnen slijten.
Volgens hem kun je met strikt rationele principes niet alle problemen oplossen en bijvoorbeeld ‘eerbied’ voor een dood lichaam (wat een voorbeeld) heb je alleen omdat dat ‘principe’ wortelt in het ‘hart’ en niet zozeer in de ratio.
Dezelfde soort beweringen lees je in eindeloze hoeveelheden bij gelovigen, om hun religieuze speculaties mee goed te praten.

Om het allemaal nog niet spinozistischer te maken; “Ook de politiek moet de grenzen van de rationaliteit erkennen. Wie aan beleid doet, gaat er gewoonlijk van uit dat je de dingen moet beheersen, controleren, sturen, om vooruitgang mogelijk te maken.”
Ach, iedereen die even in de politiek zit, begrijpt dat je te maken hebt met de irrationaliteit van religies en andere vormen van geloof, of verbeelding, of onjuiste ideeën. Dat is nu juist de irrationele realiteit waar je als politicus rationeel mee om moet zien te gaan, om het richting meer rationaliteit bij zoveel mogelijk mensen te sturen en dus zoveel mogelijk mensen onder de leiding van de ratio te brengen. De Dijn trapt dus een open deur in en zegt dat we de irrationaliteit, zoals van religies moeten accepteren, dat ze zelfs goed zijn, en dat we de grenzen van onze rationaliteit moeten accepteren. Dat dit alles precies de andere kant uitwijst dan wat Spinoza beweert, zal voor iedereen duidelijk zijn, omdat hij zich natuurlijk helemaal niet neerlegt bij de irrationaliteit en nog minder bij de vermeende grenzen van de rationaliteit. Zijn hele filosofie staat immers in het teken van de bestrijding van de irrationaliteit, van verbeeldingen, van onjuiste ideeën en van macht van georganiseerde religies.

De Dijn; “Maar misschien veroorzaak je door die bijna blinde focus op vooruitgang juist àchteruitgang! We hebben daardoor immers geen oog meer voor de basis van alles, ‘de attitudes van het hart’.”

Tja, dan moet je eerst definiëren wat je met die begrippen bedoelt. Voor mij is in ieder geval ‘vooruitgang’ de toename van juiste ideeën in de hoofden van zoveel mogelijk mensen, de verbetering van het verstand, zelfontplooiing, de vergroting van het individuele geluk en daarmee het welzijn in de samenleving.

En wat zijn dan de attitudes van het hart? En wat is ‘het hart’?
Natuurlijk bestaat er helemaal niet zoiets als ‘het hart’, want er is alleen lichaam en denken, met ideeën en emoties.
‘Hart’ is dus, net als ‘ziel’ en ‘geest’ een menselijke verbeelding die gebaseerd is op een verbeelding, of op onjuiste ideeën.
Religies exploiteren deze onwetendheid en vullen het denken met nog meer verbeeldingen en praten mensen van jongs af aan hieruit afgeleide waarden en normen aan, die ze vervolgens geweten of ‘hart’ noemen. Het geweten of ‘hart’ van religieuzen is dus in feite een verzameling ingeprente, warrige verbeeldingen die vervolgens de religieuze schaapjes gemakkelijk manipuleerbaar maakt voor de religieuze herders, omdat die immers de inhoud van verbeeldingen bepalen.

Maar zegt De Dijn; “Dat zijn dingen die je niet zomaar kùnt manipuleren of beheersen.”
Nee, niet door ons maar, zoals iedereen inziet, wel door anderen in wier macht zij zijn. Terwijl mensen met juiste ideeën natuurlijk veel moeilijker te manipuleren zijn, of helemaal niet.

Dan neuzelt De Dijn verder over goed nabuurschap, het ophalen van huisvuil, ruimte voor de kinderen, bomen en dat je moet vertrouwen op de menselijke relaties. “Dàt zorgt waarschijnlijk wel voor resultaat. Ik zeg ‘waarschijnlijk’, want er is geen garantie dat goed nabuurschap blijft. Sommige dingen kàn je niet controleren of beheersen.”

Tja, wat moeten we hier nu mee? ‘Waarschijnlijk’, ‘sommige dingen’, zo kan iedereen filosoof zijn.
Één ding is zeker, hier spreekt geen spinozist. Ik zou hem zelfs geen reli-spinozist willen noemen. De Dijn is voor mij overduidelijk gewoon een zeer conservatief, religieuze ‘anti spinozist’!!!