Hermann Cohenís zgn. 'Spinozaïsche zonde' volgens Franz Rosenzweig

We weten vooral van Herman Cohen’s strijdlustige kritiek op Spinoza’s Tractatus Theologico-politicus. Voor Leo Strauss was dit een onbegrijpelijk kwestie. Nooit echter in zijn verscheidene studies over deze kwestie en het theologisch politieke probleem ging hij in op een vroeg artikel van Cohen, waarin Spinoza een hoofdrol vervulde: “Heinrich Heine und das Judentum” (1867). In dat artikel had Cohen een groot enthousiasme getoond voor Spinoza die, volgens hem altijd jood gebleven was, ook na de ‘herem’. Door de meeste commentatoren en vooral door Franz Rosenzweig wordt het artikel niet serieus genomen. Rosenzweig beschouwde het als een jeugdzonde: de “Spinozaïsche zonde” van Cohen’s jongere jaren.

Cohen beschouwde Spinoza’s filosofie als klassiek voor het pantheïsme. Na zijn genoemde jeugdwerk, waarin hij er nog waardering voor opbracht, werd hij almaar negatiever over Spinoza, een houding die hij vooral toonde in “Spinoza über Staat und Religion, judentum und Christentum” (1915). In 1910 had hij een lezing gegeven onder de titel “Spinozas Verhältnis zum Judentum”, die met een inleiding door Franz Rosenzweig gepubliceerd werd in Festgabe zum 10 jährigen Bestehen der Akademie für die Wissenschaft des Judentums 1919-29.

Vanmiddag om 17:00 uur zal Myriam Bienenstock, professor en voorzitter  van de afdeling filosofie van de Universiteit Francois Rabelais in Tours, Frankrijk, in de publiek toegankelijke 2011-12 Lecture Series "Politics, Religion and Theology" aan het Institute for Philosophy and Religion aan de Boston University, ingaan op deze kwestie en vooral op de vraag waarom Rosenzweig het niet eens was met Spinoza, noch met Cohen. [cf hier] Onlangs op 29 november 2011 sprak Myriam Bienenstock over "Franz Rosenzweig on Spinoza" bij de Afdeling filosofie van het Centre for Jewish Studies aan de University of Toronto.

Bienenstock houdt zich veel bezig met Duitse en joodse filosofie. Ze publiceerde o.a. Cohen face à Rosenzweig: Débat sur la pensée allemande. Paris: Vrin, 2009.
Uit een bespreking door Chiara Adorisio (Università di Roma “La Sapienza”) van dit boek: “Myriam Bienenstock, throughout the whole chapters, analyzes also various aspects of Cohenʼs and Rosenzweigʼs intepretation of Spinoza in order to demonstrate their different positions regarding German idealismʼs interpretation of the great philosopher from Amsterdam, is a perfectly structured and profound contribution to the study of Hermann Cohen’s thought, that should be considered as essential reading by all who are concerned with the problems of twentieth century Jewish philosophy and with the relationship between philosophy and Judaism in the modern tradition.” [cf hier]

Aanvulling

Rosenzweig im Gespräch mit Ehrenberg, Cohen und BuberSchmied-Kowarzik, Wolfdietrich, Rosenzweig im Gespräch mit Ehrenberg, Cohen und Buber. Aufl./Jahr: 1. Aufl. 2006,  256 Seiten, ISBN: 978-3-495-48244-5

Rosenzweigs Hauptwerk Der Stern der Erlösung (1921) wurde lange Zeit nur als jüdische Religionsphilosophie wahrgenommen, und auch seine frühexistentialistische Idealismuskritik fand in der philosophischen Debatte kaum Beachtung. Die hier gesammelten Studien gehen philosophischen Gesprächen nach - mit seinem philosophischen Mentor Hans Ehrenberg, mit seinem jüdischen Lehrer Hermann Cohen und mit seinem frühen Kontrahenten und späteren Freund Martin Buber -, die Rosenzweigs »neues Denken« prägten. Dem folgt eine Konfrontation mit Martin Heideggers Sein und Zeit (1927). Allen Kapiteln sind zusätzlich Exkurse beigegeben, die den Zusammenhang von Philosophie und Theologie bedenken.