Gertrude Stein (1874 - 1946) stelde zich op één lijn met Christus en Spinoza

'Yes, the Jews have produced only three originative geniuses: Christ, Spinoza, and myself."

Het lijkt me niet nodig op dit weblog uitgebreid in te gaan op deze extraverte cultfiguur in de kunst- en literatuur-scene van haar tijd, Gertrude Stein - journalist, schrijver, dichter en kunstverzamelaar. Om haar in herinnering te brengen volsta ik met het overnemen van een alinea uit een artikel in de Volkskrant van Joost Zwagerman: In de Verenigde Staten "is Gertrude Stein een fenomeen: rolmodel voor homoseksuelen, omdat ze in het vrije Parijs zonder poespas en zonder zich er speciaal op te laten voorstaan haar leven deelde met een vrouw, rolmodel voor avant-gardisten omdat ze in haar teksten dezelfde techniek van fragmentatie en 'kubisme' toepaste als Picasso in zijn schilderkunst; rolmodel voor verzamelaars omdat ze tegen de heersende modes en conventies in kunst kocht die door vrijwel alle andere collectioneurs uit die jaren als waardeloos en smakeloos werd gezien: wie kocht er nou in 's hemelsnaam werk van die talentloze rommelaar uit Barcelona, ene Picasso?
Het was in haar 'salon' dat Matisse en Picasso voor het eerst met elkaar kennis maakten, en ook elkaars werk aanschouwden - alleen dit feit al maakt Gertrude Stein tot een sleutelfiguur uit de Parijse kunstwereld van een kleine honderd jaar geleden."

Gertrude Stein "was een leven lang vervuld van zichzelf en haar artistieke ambities, maar kreeg in de loop van de jaren een hekel aan haar joodse identiteit," aldus Zwagerman [In "De levens van Gertrude Stein" in de Volkskrant 16 mei 2012

Welnu, van deze Gertrude Stein gaan op internet twee citaten rond - waarbij zoals meestal in lijstjes met 'quotes' niet de plaats van herkomst wordt aangegeven - waarin Spinoza voorkomt. Ik geeft hier deze uitspraken, waarvan ik de herkomst van de eerste heb gevonden; van de tweede niet zodat ik die hier niet als tekst verder verspreid maar als plaatje breng.

'Yes, the Jews have produced only three originative geniuses: Christ, Spinoza, and myself."

Die eerste uitspraak van haar is in de wereld gebracht door Robert McAlmon (1896 - 1956). Hij leefde net als Gertrude Stein als expat schrijver in de twintiger jaren in Parijs, waarin hij uiteraard ook Stein ontmoette en interviewde. In zijn memoires over die periode gaf hij de preoccupatie met het samen genie-zijn al aan. In dat boek is [cf. books.google] te lezen dat Gertrude Stein die uitspraak in 1925 zou hebben gedaan: Robert McAlmon, Being Geniuses Together, 1920-1930 [Memoir]. Secker & Warburg, London, 1938. Dat boek is lang beschikbaar gebleven. Na zijn dood heeft Kay Boyle het herzien en met alternatieve hoofdstukken en een nawoord, in 1968 in een nieuwe editie uitgegeven, die in 1997 nog eens is heruitgebracht. [Cf.]

Ik weersta de verleiding om hier naar nog enige van de vele boeken over haar te verwijzen. Ik maak één uitzondering voor een werk dat haar serieus neemt als schrijven én als filosoof:

Claudia Franken, Gertrude Stein, Writer and Thinker. [Volume 7 van Hallenser Studien zur Anglistik und Amerikanistik] LIT Verlag Münster, 2000 - books.google

Daarin is te lezen dat zij in 1893 haar studie in Radcliffe, Harvard, begon waar ze cursussen volgde als filosofie bij William James en metafysica bij George Santayana. Van beiden kan ze over Spinoza hebben gehoord. Zeven jaar daarvoor, in juni 1886, toen hij 22 jaar was, had Santayana al "The Ethical Doctrine of Spinoza" in The Harvard Monthly gepubliceerd gekregen.

Uit dat boek is de volgend passage wel interessant:

Ook toch maar een biografische video met vrouwen over haar binnengehaald: