Gearriveerd: J.H. Gunning Jr. Over Spinoza’s Ethica

Vandaag bracht de post me dit boekje:

J.H. Gunning Jr. Over Spinoza’s Ethica. Collegedictaat opgetekend door Chr. Hunningher - Amsterdam, 1887-1888. [Cf. - het betreft een 'print on demand' die ik hier bestelde en welke redelijk vlot geleverd werd].

Dat deel van de komende kerstdagen dat ik niet met de familie vier, kan ik mooi met dit werkje doorbrengen. 

Intussen zag ik tot mijn verrassing dat dit Spinoza-blog in de inleiding van dr. Leo Mietus genoemd wordt. De eerste alinea's haal ik - om dat te laten zien - hier naar binnen:

Reacties

Beste Stan,
Terwijl bij jou de Glühwein voor de jaarwisseling misschien al staat te trekken, reageer ik al eerste persoon in 9 jaar op jouw terugkerende blogs over J.H. Gunning Jr. (totaal 8, zie onder). Natuurlijk schrijf jij sneller '.. dan bloggers kunnen lezen', dus het is niet zo gek dat diverse van je blogs zonder schriftelijke reactie in het web lijken te hangen. Ik sluit de eenzame reactie van Wim Klever op je artikel in 2009 uit, want die ging over de jas van Spinoza. Maar ja, wat hebben katholieken en andere heidenen nu eenmaal met een protestant als Gunning?

Bij deze bied ik je wat inhoudelijk gezelschap als je familie de deur uit is zodat jij Gunning's collegedictaten kunt gaan lezen. Om te beginnen wil ik een kleinigheid corrigeren en aanvullen in je eerste blog van 2009. Jij schreef: "Van 1881 tot 1882 was hij predikant in Den Haag. Enige tijd woonde hij aan de Paviljoensgracht, niet ver van de plaats waar Spinoza twee eeuwen eerder had geleefd en was gestorven."

Strikt genomen zijn die jaartallen juist. Maar feitelijk was Gunning predikant in Den Haag van 1861-1882, dus ruim twintig jaar lang. Hij preekte toen regelmatig in de Kloosterkerk. Ik heb dit uit het boekje "Flitsen uit zes eeuwen Kloosterkerk", Den Haag, z.d. (1998), een artikel "van Dr. Arie Vaandrager getiteld "Hele en halve herinneringen aan J.H. Gunning Jr." Daaruit haal ik de volgende drie citaten:

"De protestanten kennen geen officiële heiligverklaringen. Mochten zij daar toch nog eens toe overgaan, dan is de kans wel heel groot dat J.H. Gunning Jr. tot de genomineerden behoort. Gunning had alles in zich van een heilige. Als er iemand was die met hart en ziel heelheid nastreefde, dan was hij het wel. Vandaar dat hij in zijn hele leven waarschijnlijk nooit zo diep gekwetst is als op 17 juni 1885, toen Abraham Kuyper in een artikel in 'De Standaard' de groepering waartoe Gunning behoorde, die van de ethisch-irenischen, tot de 'halven' rekende, terwijl Kuyper voor de orthodoxen zelf zich het predikaat van de 'helen' toeëigende."

"Een opvallend trekje van Gunning was dat hij niet alleen uitstekende contacten had met de hoge aristocratie ... maar dat hij ook, ja zelfs in hoge mate liefde en vertrouwen wist te wekken bij de onderlagen van de Haagse samenleving. Onvermoeibaar ging hij de volkswijken in om huisbezoek af te leggen. 's Morgens om zes uur gaf hij catechisatie aan de fabrieksjongens. ..."

"Gunning was gewoon om half vijf op te staan en leidde in feite het leven van een ascetische monnik. Misschien zocht hij iets te veel het martelaarschap, zoals Conrad Busken Huet wel eens kritische over hem heeft opgemerkt, maar dat kan van zoveel gecanoniseerde heiligen worden gezegd. Zijn zoon herinnert zich hem, in alle vroegte staande voor een grote eikenhouten lessenaar in zijn huis aan de Paviljoensgracht, terwijl het soms Spartaans koud was, schrijvend aan zijn boeken en bezig met de voorbereiding van zijn preken."

Ik vind dat jij in je blogs uitstekend hebt toegelicht hoe en waarom Gunning, een Spinoza kenner bij uitstek, tegenstander was van het nu zo gewaardeerde standbeeld voor Spinoza aan de Paviljoensgracht. Ik vind het een fraaie achtergrond voor Gunning's "Spinoza en de idee der persoonlijkheid (nov. 1876) - al had Wim Klever Spinoza liever in eigentijds pak, maar dan casual, zonder das, gezien.

Blogs over J.H. Gunning Jr.:
Gearriveerd: J.H. Gunning Jr. Over Spinoza’s Ethica (spinoza | 23-12-2015 | 14:07 | Link | Reacties (0)
J.H. Gunning over Spinoza, "momenteel een seculier heilige" (Klaas van der Zwaag in Ref. Dagblad) (spinoza | 17-12-2015 | 11:32 | Link | Reacties (0)
Spinozisme in de negentiende eeuw (spinoza | 12-06-2014 | 12:16 | Link | Reacties (0)
Als een admiraal Tromp bood J.H. Gunning Spinoza de munitie aan die hij ontbeerde! (spinoza | 26-05-2014 | 17:37 | Link | Reacties (0)
J.H. Gunning Jr. (1829-1905) hield zich ook met Spinoza-bestrijding bezig (spinoza | 12-10-2012 | 11:22 | Link | Reacties (0)
J.H. [Johannes Hermanus] Gunning jr. (1829-1905) christelijke theosofie tegen Spinoza (spinoza | 25-01-2012 | 22:45 | Link | Reacties (0)
Het Haagse Spinoza-standbeeld kwam er, ondanks fel verzet (spinoza | 18-11-2009 | 15:50 | Link | Reacties (1)

Dank, Wim, een mooie bijdrage lever je hier die ons J.H. Gunning Jr. beter doet kennen. Ik herinner me nog dat ik bij mijn eerste blog, waarin ik hem noemde (in 2009) een enigszins negatief oordeel over hem had (ik nam hem zijn verzet tegen dat Spinoza-standbeeld alsnog kwalijk). Maar hoe meer ik van/over hem te weten ging komen, en zeker sinds ik zijn "Spinoza en de idee der persoonlijkheid" las, ben ik almaar positiever over hem gaan denken. Dat zal blijken als ik over zijn cursus over de Ethica ga beginnen. Ik was er al even in begonnen, maar een ander boeiend boek dat ik eerder onder handen had, houd mij wat langer bezig.
O, hoe geldt: sine libris vita lacuna [zonder boeken is het leven leeg].