Filosofiereeks over hersenen, bewustzijn en vrije wil

Vandaag is, zo werd ik getipt, de tweede bijeenkomst in het Utrechtse Studium Generale, waarin prof. dr. mr. Herman Philipse zijn visie zal geven op de enorme boost van de neurologie en de luidruchtige verspreiding van de ontdekkingen der neurowetenschappers. Komen we via hersenscans tot meer kennis van ons bewustzijn en kwesties als ‘vrije wil’?

Vanavond, woensdag 11 april (20.00 tot 21.30 uur) is het onderwerp:  Van substantiedualisme naar emergentie -  Hoe verhoudt bewustzijn zich tot processen in de hersenen?
Wie wil voor dit blog even gaan luisteren of ook het attributendualisme (en substantiemonisme) van Spinoza voorbij komt?
Trouwens, ik ontdek zojuist dat ik zelf live kan meekijken en luisteren. Als me dat lukt en ik wat te melden heb, zal ik hieronder een reactie geven.

Vorige week, 4 april, ging het over: Neurowetenschap en de vrije wil -  Toont neurowetenschappelijk onderzoek aan dat wilsvrijheid illusoir is?

Woensdag 18 april is het onderwerp: Wat verklaart ons gedrag? -  Folk psychology, eliminatief materialisme, oorzaken en redenen Woensdag 25 april:  De filosoof als conceptuele therapeut -  Drogreden en andere begripsverwarringen

Van de colleges zal weer een CD-box worden gemaakt door Home Academy. [Hier méér informatie]


Ik vind het (i.v.m. het genoemde 'attributendualisme') wel aardig om hier dit schema in te lassen dat ik op een site aantrof die het overnam uit KUNZMANN, Peter, BURKARD, Franz-Peter i WIEDMANN, Franz: Atlas de filosofía, Alianza Editorial, Madrid, 1991, 2000, 2008.

Ik had eerder al schema's waarmee de relaties "substantie, attributen, modi" werden getoond. Het aardige van deze vind ik, dat sterk de nadruk wordt gelegd op het feit dat beperkingen/begrenzingen van dingen resp. ideeën alleen binnen het attribuut waartoe ze behoren, kunnen plaats hebben.

Eerdere schema's

21 jan 2010: Een helder diagram van Spinoza's metafysica (met  vele reacties)

16 maart 2010: Een nieuw diagram van Spinoza's metafysica (met  vele reacties)

21 maart 2010: Weer een ander diagram van Spinoza's metafysica

Reacties

Interessant college wel. Herman Philipse liet, met veel argumenten, duidelijk zien hoe problematisch zowel dualistische verklaringen zijn als ook reductionistische die mentale processen willen terugbrengen tot hersenprocessen (als ‘wij zijn ons brein’). Spinoza werd nergens genoemd en konden geïnteresseerden er hier en daar zelf bij denken. Wetenschappers en filosofen blijven zoeken naar relaties tussen mentale processen enerzijds en hersenprocessen anderzijds. En toen kwamen in korte tijd vele vaktermen voorbij als "niet reductief monisme", vakterm die uitgaat van slechts één substantie met twee eigenschappen, hersenprocessen en mentale processen resp. eigenschappen, en zoekt naar de relatie ertussen. Ook een term als "superveniëntie" werd vermeld maar nog niet uitgelegd (komt nog) hoe mentale processen ‘bovenop’ hersenprocessen komen.
Samengevat zou er grote overeenstemming bestaan dat:
• mentale processen niet reduceerbaar zijn tot hersenprocessen,
• mentale eigenschappen niet kunnen bestaan zonder herseneigenschappen en
• ook niet kunnen veranderen zonder dat er iets verandert in de hersenen;
• terwijl omgekeerd wel kan: vele hersenprocessen kunnen veranderen zonder mentale eigenschappen te genereren.
En het zou daarbij niet gaan om een oorzakelijk proces (zoals John Searle verdedigt, hetgeen niet veel lijkt op te helderen), maar om een proces van constitutie (nog onuitgelegd) of om “eliminitatief materialisme” (komt ook allemaal nog).
Kortom, op ‘proces van constitutie’ na, kwam bijna de hele wikipediapagina “filosofie van de geest” langs.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Filosofie_van_de_geest