De Tao van Spinoza?

In het verlengde van het blog over het artikel van Jason Dockstader, wijs ik hier op een kort artikel van Daan Oostveen, "Spinoza, Daoism and the mind-body problem." Hij geeft daarin een sumier, maar aardig overzicht van het mind-body-problem, het zgn. 'hard problem' zoals geformuleerd door David Chalmers, bekritiseert Dick Swaab's We zijn ons brein, is met Chalmers van mening dat het zgn. 'neutral monism' met z'n 'aspectionisme' het meest veelbelovend is om de lichaam-geest-thematiek te bestuderen en behandelt in dat kader kort Spinoza's aanpak die hij vergelijkt met het Daoisme.

De slotalinea's luiden:

"Daoism offers an answer to the mind-body problem very much like Spinozas. Just as I equated the ineffable ontological core of the Spinozist substance to the ineffable Tao, the infinite attributes are very much like Te in Daoism. Te is expression of Tao, just as the attributes are perspectives on substance . Mind and matter are both just ways of expression. They intertwine incessantly in the power struggle of nature. None of these expressions are real in the ontological sense. They are just expressions that arise from nature and will fade away eventually.

Like David Chalmers, I believe that neutral monism is a very strong candidate against the materialist mainstream. In a time where materialism has been adopted as the mainstream position, it is important to point out that materialism is a metaphysical position just as any other. Eastern philosophy never had much feeling for materialism. It turns out that Daoism at least can be safely interpreted as a neutral monism. The understanding of mind in Spinoza, Daoism and other neutral monist philosophies should be given more attention. We will likely gain more insight on the mind by leaving the materialist mainstream and investigate other metaphysical candidates."

Uiteraard kunnen wij de substantie niet in z'n gehele omvang als substantie overzien, kennen. De 'buitenpositie die daarvoor nodig zou zijn is onmogelijk. Maar daarmee is God of de substantie voor Spinoza niet onkenbaar of 'onuitsprekelijk' - integendeel, wij kunnen vanuit de ervaring en met de rede en uiteindelijk de intuïtie de dingen, en dus God, adequaat dat is naar waarheid, leren kennen. Ook hier zie je weer hoe makkelijk gesteld wordt (invloed van Hegel?): "None of these expressions [mind and matter] are real in the ontological sense."

Maar het maakt het niet een minder aantrekkelijk artikeltje, vooral door de vergelijking van Spinoza's substantie met Tao. In het artikeltje, waarvan ik aan het eind de link erheen zal geven, wordt niet vermeld waar en wanneer en/of bij welke gelegenheid het is geschreven of gepubliceerd. Na wat verder speuren kwam ik op het volgende.

In april 2012 organiseerden studenten van de Faculteit der Wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam de jaarlijkse Philosophers’ Rally, een studentenconferentie die vanaf 2007 jaarlijks rouleert tussen de Nederlandse filosofiefaculteiten. Studenten krijgen dan de kans om met hoogleraren uit het vakgebied te debatteren over een filosofisch thema. Dat jaar was het onderwerp ‘Beyond Dualism’. Welnu, Daan Oostveen was een van de under-graduate students die dat jaar hun ideeën mochten presenteren. Daar bracht hij dus dit paper.

Het is op twee wijzen op academia.edu te vinden: hier (maar degenen die daar niet het PDF kunnen downloaden krijgen alleen het eerste deel van het stuk te zien). Het slot echter (maar zonder het begin) is weer wel hier te krijgen. Dat zal volgens de PSR z'n redenen wel hebben.

___________

Niet dat het met het vorige veel gemeen zal hebben (dat kan ik niet weten), maar er is in het Turks een boek over "De Tao van Spinoza":

Moris Fransez, Spinoza'nin Tao'su. Akilli Inançtan Inançli Akla. Yol yayinlari [Publications], Istanbul, 2004 / reprint Kabalci Yayinevi, 2012

Opvallend hoe op de cover de formule E=mc2 in verband gebracht wordt met het tetragram: de vier Hebreeuwse letters Yod, He, Waw en He die staan voor YHWH.