De Spinoza-premie kan belangstelling voor Spinoza opwekken

Het heeft mij wel geïnteresseerd of winnaars van de Spinoza-premie eventueel lieten merken of zij iets met Spinoza hadden - of kregen. Daarvan ben ik weinig sporen tegengekomen. Eigenlijk bleek, voor zover ik kan nagaan, alleen prof. dr. Mikhail Katsnelson daarover iets blijken [zie dit blog]. Nu blijkt uit een interview met de gepensioneerde maar nog steeds actieve oncoloog Bop Pinedo (1943) ) gisteren in NRC Handelsblad (dat ik toegezonden kreeg), dat het ontvangen van de NWO-Spinozapremie in 1997 bij hem interesse in Spinoza wekte. Hij was hoogleraar in de Medische Oncologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en verbonden aan de Onderzoekschool Oncologie Amsterdam.

De aanleiding voor het interview was de eervolle toekenning van de David A. Karnofsky Memorial Award 2014 door de American Society for Clinical Oncology (ASCO) aan Dr H.M. (Bob) Pinedo, een prijs die slechts zelden aan een niet Amerikaan wordt toegekend. Het interview verscheen op de dag waarop hij tijdens de openingssessie van de jaarlijkse vergadering van de ASCO om half tien 's morgens zijn danktoespraak zou houden [cf.]

Als de interviewer hem vraagt "Wat vertelt u in Chicago nog meer?" vertelt Pinedo dat hij aan zijn toespraak de titel "Understanding" gaf:

„De titel is Understanding en dat komt door mijn belangstelling voor Spinoza. Ik geef mijn toehoorders een splash of ancient Amsterdam. Zijn vroegste werk, hij was begin twintig, ging over de improvement of the understanding, de verbetering van het begrijpen. Het heeft ertoe geleid dat hij in 1656 uit de synagoge werd verbannen. Spinoza was zijn tijd ver vooruit. Hij wilde begrijpen waarom de dingen waren zoals ze waren en had lak aan de ideeën die al duizenden jaren bestonden en niet in twijfel mochten worden getrokken, zoals het bestaan van God. Hij accepteerde alleen verklaringen die waren gebaseerd op de rede.
Het past bij mij om een verhaal te houden over understanding. Wat is er aan de hand met déze patiënt, met déze parel? Wat kunnen we ervan leren? Therapieën, ook de algemeen aanvaarde, kúnnen fout zijn."

Iets later volgt de vraag: "Wanneer is uw belangstelling voor Spinoza begonnen?"

„Mijn zoon studeerde filosofie in de Verenigde Staten en hij sprak veel over hem - hij kent Spinoza's werk door en door. En toen kreeg ik de Spinoza-premie, ook min of meer tegelijkertijd, heel gek. Dat was in 1997. Je gaat je in zo iemand verdiepen. Wie was hij, wat heeft hij gezegd? Onze afkomst is dezelfde: Joden die in de zestiende en zeventiende eeuw uit Portugal werden verdreven en zich uiteindelijk in Amsterdam vestigden. De Spinoza's woonden eerst op Vlooienburg, waar nu het Muziektheater is, en het Waterlooplein, en daarna op de Houtgracht. De Pinedo's woonden een paar huizen verderop.

„En Rembrandt woonde min of meer bij hen om de hoek. Hij schilderde in 1654 Batseba die een bad neemt, en zijn vrouw was zijn model. Zij had borstkanker. Sommige mensen twijfelen eraan, maar op het schilderij, het hangt in het Louvre, kun je de zwelling in haar linkeroksel zien en de linkerborst is niet normaal van vorm. De twijfelaars zeggen: ze heeft nog negen jaar geleefd, hoe kan dat? Dat kon omdat ze in de overgang kwam en de tumor waarschijnlijk in remissie is gegaan. Een vrouw met een hormoongevoelige tumor in de borst wordt bij de bestrijding van de tumor geholpen door haar eigen lichaam. En vrouwen kwamen in die tijd eerder in de overgang dan nu."

[...] 

Hij staat op om zijn laptop te pakken en de eerste foto die verschijnt is van een plattegrond van Amsterdam in de zeventiende eeuw. Er staat pijlen bij Vlooienburg en de Houtgracht en Jodenbreestraat, waar Rembrandt twintig jaar gewoond heeft. „Ik heb familieonderzoek gedaan", zegt Pinedo, „en ik heb ontdekt dat we via mijn moeder in een directe lijn afstammen van de halfzuster van Spinoza, Miriam. Ze moeten elkaar gekend hebben, de Spinoza's en de Pinedo's. Dat is toch leuk!"

                                                     * * *

Tot zover enige grepen uit dit interview. 
Zojuist twitterde Daan Roovers: "Mooi, hoe Pinedo zich door Spinoza laat inspireren...uit NRC Handelsblad: Als het heel dichtbij komt." [Cf.]  

Zo'n verwantschap met pinoza ontdekken, lijkt me inderdaad leuk. Pinedo had dus drie aanleidingen voor zijn Spinoza-interesse: zijn in Spinoza geïnteresseerde zoon, de mogelijke familieverwantschap en de extra stimulans van de Spinoza-premie - dat kán en komt dus voor.

Overigens verspreidt hij ook enige enigszins eigenzinnige Spinoza-"feitjes": n.l. dat hij de TIE in z'n begin twintigste schreef en dat deze zelfs aanleiding voor de ban geweest zou zijn. En onduidelijk is waarom hij Miriam Spinoza's halfzuster noemt. Dat is t.a.v. Rebecca wel vermoed, maar waarschijnlijk ten onrechte (cf. blog). "Hij [Spinoza] accepteerde alleen verklaringen die waren gebaseerd op de rede" zegt Pinedo terecht, alleen is hem ontgaan dat Spinoza juist om die reden aan het bestaan van God niet twijfelde (alleen had hij niet het traditionele gods-beeld, wel een gods-idee). Enfin, misschien neemt Pinedo behalve de TIE ook de Ethica nog ter hand.