Dagblad Trouw heeft het weer helemaal goed gemaakt 2

Het artikel van Leonie Breebaart vandaag in Trouw, “Baruch Spinoza is helemaal hip” [cf. blog] betekent voor mij een grote opluchting. Het bevrijdt me van een bijna obsessieve dwanggedachte: dat Trouw Spinoza in de ban had gedaan! Zo zelfs dat ik mij al enige tijd serieus afvroeg of het nog wel mijn krant kon zijn.

Jaren geleden had Trouw tamelijk regelmatig ruime aandacht voor Spinoza. Ik herinner me een uitgebreid artikel over een cursus bij de ASK, een uitgebreid interview met Theo Loevendi over zijn verlangen om tot een Spinoza opera te komen [cf. blog van 9 januari 2010]; Wilfred van de Poll schreef op 30 juli 2011 n.a.v. een VHS-zomerweek; er verscheen een artikel over Jan Knol’s bijdrage aan de Spinozadag 2011 over de niet-vrije wil [cf. blog van 19 november 2011].

Ik ga niet alle vroegere voorbeelden noemen, maar sinds enige jaren was dit voorbij. Waar het aan lag, weet ik niet (een nieuwe hoofdredacteur, of coördinerend redacteur van de Verdieping of Letter & Geest?). Hoe dan ook, deze tijden waren voorbij: Spinoza kwam in Trouw niet meer aan bod. Z’n naam viel nog wel eens bij een geïnterviewde, maar daar bleef het bij.

Dat hij niet meer echt aan bod kwam, kon ik eenvoudig constateren aan de hand van enige mijlpalen die in Trouw volstrekt geen aandacht kregen.

• Hoelang ik er ook naar uitkeek: van Henri Krop's Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland(2014) verscheen in Trouw geen recensie.

• Van Theo Loevendi’s Spinoza Opera, The Rise of Spinoza, die op 11 oktober 2014 in de NTR Matinee in première ging, verscheen in Trouw geen recensie! Toen ik om de reden ervoor navraag deed, werd ik met een onnozele “beperkte keuze” afgescheept.

De muziekredacteur schreef:
Ik kan u verzekeren dat er hier ter redactie geen sprake is van een boycot tegen Spinoza en/of tegen bepaalde schrijvers of componisten.
Ik kan niet spreken uit naam van de Boekenredactie of de redactie Religie & Filosofie, maar op de Kunstredactie was een doodeenvoudige praktische reden er de oorzaak van dat we Theo Loevendie’s opera niet hebben kunnen recenseren. Hoe graag je soms ook dingen wilt, het lukt niet altijd. Ik zal u de details besparen maar de twee mensen die erover hadden kunnen schrijven, waren op zaterdagmiddag niet beschikbaar.
 Dat is het ietwat prozaïsche, maar ook enig juiste antwoord op uw vraag.

• Van Robin Lutz's film Spinoza. Een vrije denker die op 16 september 2015 in Pathé Buitenhof in première ging, verscheen – ja, het wordt eentonig – geen recensie in Trouw.

Dit kon geen toeval zijn. En ik ging mij afvragen of ik Trouw nog wel als mijn krant kon handhaven, als Spinoza zo opzichtig werd genegeerd – ja, in de ban scheen te zijn gedaan. Ik had mijzelf voorgenomen om daarover een beslissing te nemen als

in de rubriek “tv film & tv keuze” van zondag 22 november 2015 geen aparte melding zou worden gemaakt van de uitzending door de Joodse Omroep van de Spinoza-film. Het laadt zich raden: zo’n signalering verscheen niet.

Het ging me zeer aan het hart dat ik van mijn lijfblad, waarin blijkbaar voor Spinoza geen enkele plaats meer was, afstand zou moeten doen. Maar zie: het uitgebreide artikel van Leonie Breebaart in Trouw vandaag, “Baruch Spinoza is helemaal hip," maakt in een klap één ding duidelijk: Trouw deed Spinoza niet definitief in de ban. De genoemde missers blijven jammer. Daar is niets meer aan te doen, maar zie: al bovengenoemde voorbeelden worden (op de opera na) in een kader bij het artikel vermeld.

Kortom, van de vervelende beslissing die ik meende genoopt te zijn te moeten nemen, ben ik verlost. Ik kan abonnee van Trouw blijven.

            Detail uit de illustratie van Anne Caesar van Wieren.  

Reacties

Helemaal eens, Stan. Chapeau voor Leonie Breebaart, ik vind het een uitstekend leesbaar en relevant artikel. Fijn voor je, en voor ons, je lezers.
Het kader bij het artikel heet "Spinoza is overal" , daarbij is jouw blogspot ook terecht vermeld.

Ha Stan! Leuk (Facebook-woord) dat je TROUW nu (voorlopig) kunt aanhouden. Los van ressentimenten kan ik je vertellen dat ik al meer dan een halve eeuw ononderbroken trouwabonne ben dankzij mijn ARP-roots in een moderniserende-gereformeerde schoonfamilie. Ik zou me natuurlijk af kunnen vragen waar dat op slaat; in dit tijdsgewricht gehecht blijven aan een dagblad...Ik prijs mij gelukkig dat ik nog wat meer lees dan De Groene Amsterdammer of vroeger De Nieuwe Linie. Ik heb zelfs een poosje De Waarheid gelezen bezorgd door een partijlid van een partij waar ik geen lid van geworden ben.
Mijn huidige filosofiedocent weet niet veel van/over Spinoza; een zijlijn noemt hij dat. Ik probeer hem bij te praten. Leuk (Facebook-woord) dat Hannah Arendt als Dode Denker aandacht krijgt van de Spinozalens. Ze heeft het toch wel een paar keer even over Spinoza gehad in haar essaybundel Verantwoordelijkheid en Oordeel. Ik zie geen of weinig verwijzingen (van Arendt) maar wel gelijkgestemdheid tussen beiden. Misschien zoeken professionele filosofen (die zich allang losgezongen hebben van de werkelijkheid) vergeefs naar verbanden. maar ik wantrouw hun pogingen zich in de geschiedenis te bewijzen als piketpaaltjes van wat voor academisch kentheoretisch gedeuns dan ook.
Zoals jij je soms afvraagt of je nog door moet gaan met je blog, vraag ik me wel eens af of ik nog door moet gaan met de SpinozaKringLimburg. Ik ben ondertussen met andere dingen bezig, zoals Hannah Arendt en Griorgio Agamben (geen dingen) Daarnaast komt er vrijwilligerswerk bij het Toon Hermanshuis en de Stichting De Maasketen;Jan van Eyck. Maar ik ga toch niet opgeven waar ik net aan begonnen ben (onderzoek naar wegwijzers/gidsen van onze euregionale, voor mijn part eurolokale, Kultur.

het was bij trouw op een bepaald moment erger dan je hierboven schetst... herman franke schreef op 5 november 1994 een raar en naar stuk in jaffe vink's letter & geest met de titel 'WETEN WIJ MEER DAN SPINOZA?'... het is niet meer in het archief van trouw te vinden, waarschijnlijk vanwege een rechtenkwestie, maar ik kan desgewenst een pdf leveren... ik, liefhebber, wond me op - sorry, baruch - en schreef 'WETEN WIJ MEER DAN HERMAN FRANKE?'... dat is nog wel te vinden... http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/2603084/1994/11/19/WETEN-WIJ-MEER-DAN-HERMAN-FRANKE.dhtml

sorry, ik zie net dat je aan franke in januari 2010 al aandacht hebt besteed... ook aan de reacties erop... overigens was mijn stuk geen interview met leonie greefkens, zij werd er alleen in aangehaald... maar dit terzijde... en neem me voorgaande, wat te gehaaste, reactie niet al te kwalijk... gek is, ik ben nog steeds boos op franke... erg onwijs, maar het is niet anders...

@ Fred Dijs, dank voor de reacties. Nee, van kwalijk nemen is geen sprake. Wel is interessant te zien hoelang verontwaardiging en boosheid kan aanhouden (ook al weten we mét Spinoza dat we daar weinig mee opschieten). Maar hoe lang kan het duren voor een emotie met een tegengestelde kracht de oorspronkelijke, negatieve, emotie kan overwinnen.
Mij bezorgde de blijheid over het Spinoza-artikel van gisteren voldoende tegenwicht. Het overwon in één klap die over lange tijd zich opstapelde boosheden. (Ik weet het, zo blíjf je afhankelijk van externe krachten - en dat is niet wat Spinoza bedoelde).

By the way, dat artikel van Herman Franke uit 1994 is nog te vinden op despinoza.nl, waarop Leon Kuunders indertijd frank en vrij artikelen uit de pers overnam - waar we nog steeds ons voordeel mee kunnen doen. Zie

http://www.despinoza.nl/spinoza/artikelen/weten_wij_meer.shtml

Wim Klever vond nodig zijn, zoals altijd zure, commentaar te adresseren aan de auteur van het Spinoza-stuk in Trouw, Leonie Breebaart, redacteur filosofie van dagblad Trouw. Zij gaf hem fraai lik op stuk. Zie

https://twitter.com/LeonieBreebaart/status/671708380692619264

Weten wij meer dan Spinoza?
Herman Franke leest de hele Ethica en zet zich vervolgens een weekend lang aan het werk om stelling 8 uit hoofdstuk 4 te doorgronden. En dit artikel uit 1994 is het resultaat!?
Wat ‘meer weten dan Spinoza’ ook mag betekenen, wij weten in elk geval meer over Blijdschap en Droefheid in relatie met de conatus dan Franke als ik zijn stuk lees. (Ik schrijf te snel ‘wij’ maar dat is iets makkelijker.) Na vijftien jaar als criminoloog gewerkt te hebben, veel boeken gelezen en onderzoek gedaan begrijpt hij van goed en kwaad nog veel minder dan toen hij begon zegt hij zelf.
Niet te verwonderen dat hij na één weekend de begrippen Blijheid en Droefheid bij Spinoza niet begreep. Zijn stukje heeft iets weg van een doe-het-zelver die met zijn waterpomptang verbeten houvast blijft zoeken op een moer die geen moer blijkt te zijn en eerder om een schroevendraaier vraagt.