Cursussen over Spinoza

Zonder te streven naar volledigheid, maar om een indruk te geven over hoe op diverse plaatsen in Nederland cursussen worden gegeven over het gedachtegoed van Spinoza, breng ik hier weer een aantal van deze cursussen bijeen die momenteel of in de komende tijd worden gegeven.

Onlangs gaf ik de HOVO-cursussen door, waarin aan Spinoza aandacht werd gegeven. Vandaag heeft De Stentor een artikeltje over zo'n cursus in Lochem: Cursus voor ouderen over de Ethica van filosoof Baruch Spinoza.

Ook had ik een blog over hoe de Cultuurraad van Kapelle op Zuid Beveland cursussen organiseert die vooruit wijzen naar Spinoza.

Hierna informatie over diverse cursussen - eerst kort, daarna uitvoeriger:

De Volksuniversiteit Alkmaar biedt een cursus aan: Hoe actueel is Spinoza?

De Volksuniversiteit Amsterdam over Levenskunst: lijden, geluk & Spinoza.

De Internationale School voor Wijsbegeerte heeft een weekend over Filosofie in de 17e en 18e eeuw, Moderniteit en verlichting, gegeven door drs. René Gude, prof. dr. Wiep van Bunge.

Crescas geeft een cursus over Spinoza’s Theologisch-politiek traktaat.

Frank van Kreuningen geeft een toelichting bij de Ethica.

De filosofiegroep rotterdam geeft een cursus over Vier Nederlandse filosofen: Desiderius Erasmus, Baruch de Spinoza, Cornelis Verhoeven en Feitse Boerwinkel

Pieter van Walbeek, voormalig huisarts en ex-dominee geeft een cursus over de politieke filosofie van Spinoza.

Het Belgische Amarant, dat vormingscursussen aanbiedt over de geschiedenis en de actuele ontwikkelingen van beeldende kunst, muziek en filosofie, heeft een reeks over Spinoza onder de opvallende ondertitel: THEOLOGIE ALS UITGANGSPUNT VAN SECULARISERING

Er is een Filosofiecursus in de Bourgogne: de Republiek en haar filosofie, met speciale aandacht voor Spinoza

 

De Volksuniversiteit Alkmaar Hoe actueel is Spinoza?

Spinoza staat prominent in de canon van de Nederlandse geschiedenis. Hij wordt ons eigenlijk ten voorbeeld gesteld. Maar als voorbeeld van wat? Wat kunnen we van hem leren? En hoe actueel is Spinoza? De cursus biedt een gepopulariseerde introductie tot de filosofie van Spinoza die onder het grote publiek nog weinig bekend is. Spinoza lezen, en dan met name zijn hoofdwerk de Ethica, is geen gemakkelijke bezigheid. Het werk zal menigeen bij eerste kennismaking sterk afschrikken. Het gaat hier om een tekst die eigenlijk alleen vakfilosofen nog kunnen begrijpen.

Daarom kan het helpen wanneer we als gewone leken proberen te begrijpen met welke bedoeling Spinoza de Ethica schreef, waarom hij hem schreef in de strenge vorm die voor ons ligt en welke onderwerpen ook nu nog actueel kunnen zijn. We zullen de Ethica benaderen alsof het een eigentijds document is. We kijken dan eigenlijk dwars door het geometrische raamwerk heen dat voor ons niet meer zo interessant is. Wat overblijft zijn een aantal actuele onderwerpen die ook vandaag de dag nog uitermate interessant zijn.

We vragen ons af wat Spinoza ons te vertellen heeft als het gaat om:
-een innovatief godsbegrip (deel I)
-het lichaam-geest probleem (deel II)
-een wetenschappelijke emotieleer (deel III)
-het nut van samenwerking (deel IV)
-een moderne mystiek (deel V)

Begint 18 januari 2010

Docent: dhr. W. Lintsen (tel. 0229-213413) [méér informatie]

 

Crescas

Spinoza, Theologisch-politiek traktaat  

Deelname aan cursussen uit het Crescasprogramma is voorbehouden aan personen met een Joodse achtergrond. Hieronder verstaan wij personen met één of twee Joodse ouders en personen met een Joodse levenspartner.

Op 4 x woensdag, 7, 14, 21 en 28 april 2010

In de serie ‘Crescas Academie’. [Méér informatie]

 

 

Volksuniversiteit Amsterdam

Levenskunst: lijden, geluk & Spinoza

Cursus: 16 maart t/m 27 april 2010

Is geluk een kwestie van anders denken? En waarom is er lijden? In deze cursus aandacht voor filosofen met een verfrissende blik op leven, lijden en geluk. Rode draad is Spinoza en hoe hij dacht over het goede leven. Zijn opvattingen stellen we tegenover die van filosofen uit de Oudheid (Aristoteles, Augustinus), hedendaagse denkers (Nietzsche, Damasio), en een denkwijze uit een geheel andere cultuur, het Taoisme. Geven zij reden om anders te gaan denken over geluk? Naast inleidingen op de filosofen, bestaat de cursus uit het lezen en bespreken van teksten en een koppeling met de eigen ervaring. Door drs Dries Boele [Méér informatie of hier]

 

De filosofiegroep rotterdam geeft een cursus over Vier Nederlandse filosofen: Desiderius Erasmus, Baruch de Spinoza, Cornelis Verhoeven en Feitse Boerwinkel

Op 4, 11, 18 en 25 maart 2010
drs. Miriam van Reijen over Spinoza
[Méér informatie

 

Pieter van Walbeek, voormalig huisarts en ex-dominee geeft in Kortenhoef

CURSUS OVER DE POLITIEKE FILOSOFIE VAN SPINOZA

Op dit moment staat de filosofie van Spinoza (1632-1677) volop in de belangstelling. Het is de vraag hoe het komt dat deze filosofie van eeuwen terug zoveel interesse wekt. Het antwoord moet zijn, dat Spinoza aan het begin van de moderne tijd, waarin het zelfbewustzijn van de moderne mens op het toneel van de geschiedenis verschijnt, een bijzondere rol speelt: hij respecteert volledig het individu van die moderne mens én tegelijkertijd betrekt hij het geheel van de werkelijkheid buiten die moderne mens in zijn filosofie. Met name wordt dit in de politieke filosofie van Spinoza duidelijk. Daarin wordt op een klassieke wijze de vrijheid van meningsuiting gepropageerd, maar tegelijkertijd benadrukt Spinoza de noodzaak van een regering voor een samenleving. Bij de verzoening van deze tegenstelling krijgt het staatsbestel der Hebreeën, zoals dat in de bijbel wordt verhaald, een exemplarische rol; én bij die verzoening staat de macht van de kerk bij staatsaangelegenheden onder forse kritiek. Tijdens de cursus wordt de politieke filosofie tegen de achtergrond geplaatst van de actualiteit van de 17de eeuw, maar wordt ook een poging gewaagd onder woorden te brengen hoe deze politieke filosofie aan het begin van de 21ste eeuw onder woorden gebracht zou kunnen worden.

Data in de winter 2009 / 2010:

dinsdagen: 27 oktober; 24 november; 26 januari; 23 februari; 23 maart; 27 april

donderdagen: 29 oktober; 26 november; 28 januari; 25 februari; 25 maart; 29 april

[Méér informatie

 

W139/reading #6: Spinoza

Toelichting bij de Ethica, door Frank van Kreuningen

29 oktober 2009 t/m 28 februari 2010

Maak kennis met Baruch de Spinoza, groot filosoof, tijdgenoot van Rembrandt, geboren en getogen op Vlooienburg, tweede generatie Amsterdammer van Joodse afkomst die leefde van 1632 tot 1677. Zijn grondhouding tegenover de overheid was: "In een vrij staatsbestel is het een ieder toegestaan te denken wat hij wil en te zeggen wat hij denkt".

Amsterdam was in die tijd zijn grote voorbeeld. De stad groeide en bloeide juist vanwege het feit dat daar zoveel vrijheid was en niemand er om zijn geloof of overtuiging werd vervolgd, als hij zich tenminste als een goed burger van deze stad gedroeg.

Veel mensen hebben in onze tijd kerk en geloof vaarwel gezegd en missen een levensbeschouwing die hun kracht en inspiratie geeft. Spinoza wijst in zijn twee belangrijkste boeken, 'De Ethica' en 'Het Theologisch Politiek Tractaat', een weg aan waar we in deze tijd veel aan kunnen hebben.

Frank van Kreuningen:

Frank van Kreuingen is initiatiefnemer tot oprichting van de Amsterdamse Spinoza Kring in 2006, samen met anderen. Hun doel is Spinoza te promoten tot Boegbeeld van Amsterdam, zodat Amsterdam de stad van Spinoza is. In dat kader geeft hij 2 x per jaar een Spinoza Workshop in een Buurthuis en leidt daarnaast een drietal studiegroepen in de Pinto Bibliotheek, een Openbare Leeszaal. [Méér informatie]

 

 

 

De Belgische vormingsinstelling Amarant geeft op 20 febr. in Berchem op 27 febr. in Brugge en 27 maart in Leuven een dagcursus over Spinoza: THEOLOGIE ALS UITGANGSPUNT VAN SECULARISERING

Op drieëntwintigjarige leeftijd werd Baruch Spinoza (1634-1677) veroordeeld voor ketterij. Hij werd door de Amsterdamse joodse gemeenschap schuldig bevonden aan het niet-naleven van de joodse wet. Van zijn ketterij, ontkenning van de onsterfelijkheid van de ziel, verwerping van de voorzienigheid van God en verwerping van de geldigheid van de Tora, ging hij zijn levenswerk maken: rationeel nadenken over de werkelijkheid die begint bij één substantie, God. De natuur en God zijn synoniemen en wie de werkelijkheid wil begrijpen moet dus zijn intellect richten op God. Om dat te bereiken moeten we de passies uitschakelen. Hoop en Vrees zijn voor Spinoza de gevaarlijkste passies, en niet toevallig twee begrippen waarrond elke religie gevormd is. Om de vrijheid van het individu niet te belemmeren, zodat het individu zijn intellect kan richten op God, mag de staat niet beïnvloed worden door eender welke religie. Scheiding van kerk en staat dus, en de overheid moet elk individu erkennen als lid van de gemeenschap, als burger. En daarmee is Spinoza samen met tijdgenoot John Locke de architect van het politiek liberalisme. Tijdens deze studiedag onderzoeken we het pantheïstisch en liberale denken van Spinoza tegen de achtergrond van de instroom van joodse inwijkelingen in Amsterdam en het politieke leven in Den Haag in het midden van de zeventiende eeuw.

Docent: Stefan Joosten [Méér informatie]

 

 

De Internationale School voor Wijsbegeerte: Filosofie in de 17e en 18e eeuw, Moderniteit en verlichting

Weekend van 23 en 24 januari 2010.
Docenten: drs. René Gude en prof. dr. Wiep van Bunge

De zeventiende eeuw is de puberteit van de moderne filosofie. Bacon, Galilei en Descartes in de eerste helft, Hobbes, Spinoza en Locke in de tweede helft maakten de fysica mechanistisch en empirisch, de logica mathematisch en de ethica rationeel. De burgerlijke filosofie nam ontslag als dienstbode van de feodale theologie. Godsdiensttwisten moe, begon men openlijk religieuze dogma’s met voeten te treden. Het succesvolle moderne mens- en wereldbeeld uit de natuurfilosofie draaide de zaken om: middeleeuwse theologische bolwerken werden moderne wetenschappelijke universiteiten met de theologische faculteit naast vele andere. De gevolgen van het nieuwe mens- en wereldbeeld in de zeventiende eeuw werden verwerkt in de achttiende eeuwse Verlichting. De fysica brengt het doel van de wereld en de zin van het leven niet in kaart. Hoe wordt de moderne mens volwassen in een oneindig universum op een planeet bevolkt door gelijkwaardige, vrije medemensen? Rousseau, Hume, Montesquieu en Kant werpen licht op de vraag: ‘Welke logica brengt vrede, welke ethiek geeft zin?’

[Méér informatie]

Filosofiecursus in de Bourgogne   
Chissey-en-Morvan (Bourgondië)
Zondag 16 t/m vrijdag 21 mei 2010 (week 20)
Hollands Spoor: de Republiek en haar filosofie
met speciale aandacht voor Spinoza
De cursus is bedoeld voor liefhebbers van filosofie. Houdt u van lekker eten, wandelen, Romaanse kunst, dan zal ook de context van de cursus u zeker aanspreken. [Méér informatie en hier PDF]

Aanvulling

Kennismaken met Spinoza in Hoorn  

HOORN - Op de dinsdagen 20 januari en 10 februari kan nader kennisgemaakt worden met teksten en gedachtegoed van de filosoof Spinoza.

Spinoza, levend in de 17e eeuw, staat tegenwoordig bijzonder in de belangstelling als de grote denker die mede basis legde voor moderne opvattingen over vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid en tolerantie. De twee bijeenkomsten over Spinoza worden gehouden door de Doopsgezinde-Remonstrantse Gemeente Hoorn, onder leiding van ds Bert Dicou. De bijeenkomsten beginnen om 10.00 uur en worden gehouden in het Foreestenhuis, aan het Grote Oost 43. Deelname is gratis, maar een bijdrage in kosten wordt op prijs gesteld.

Info en opgave bij ds. Dicou, tel: 0299-437509, e-mail dicou@tiscali.nl. [Zie hier]

Reacties

Dr. Ton de Kok verzorgt een cursus Spinoza op het Fort Abcoude. Hij is in oktober begonnen, komt iedere maand bijeen en hoopt in juni aan de Ethica toe te zijn. De belangstelling is groot, (25) liefhebbers en er is nog niemand afgevallen....

Bedankt voor de informatie - goed te horen.
Ik kan uiteraard niet alles vinden, maar vraagje: is er ergens een plek op internet waarop ik dit had KUNNEN vinden?