Claudia de Breij’s Ethica

Tot ik aan die bladzijde gekomen was die mij van gedachte deed veranderen, had ik niet gedacht dat ik op dit blog over dit boek van Claudia de Breij, Neem een geit. Leven voor gevorderden [Lebowksi, 2015], zou schrijven. Het lezen van dit boekje was nu eens iets dat ik helemaal los van dit Spinoza-blog deed. Dacht ik. Lekker helemaal voor mezelf…

 

Ik was naar de Bijenkorf gegaan voor iets anders, helemaal niet van plan geweest een sinterklaascadeautje voor mezelf te kopen, maar toen ik dit boek zag liggen, wist ik meteen: geef dit aan jezelf! Ik had volstrekt geen behoefte aan levenstips. Maar ik ben een groot bewonderaar van Claudia de Breij, had de DWDD-uitzending van 3 november bij het uitkomen van dit boek gezien, en toen ik de geit zag liggen, wilde ik ‘een Claudia’ voor mezelf.

Ging haar meteen lezen, ging met ‘mijn Claudia’ naar bed, en genoot van haar vlot leesbare en inhoudelijk zinvolle stukjes. De aanleiding voor het boek was dat ze ergens in haar volwassen leven een crisis kreeg en merkte dat er geen of nauwelijks boeken bestaan waarin je als twintiger/dertiger kunt lezen hoe anderen met kwesties omgingen op het terrein van liefde, dood, relatie, werk en kinderen. Claudia besloot te raden te gaan bij een tiental wijze oude mannen en vrouwen. Om dan maar zelf zo’n boek op de markt te brengen. Ze had zich daartoe laten stimuleren door de levensfilosofie van de recent overleden René Gude die ze bij DWDD ontmoette en die haar de les meegaf: ga vooral bij anderen te raden. En dat deed ze - benaderde Willeke Alberti, Hedy d’Ancona, Anne-Wil Blankers, Hanneke Groenteman, Nico ter Linden, Geert Mak, Erica Terpstra, Herman van Veen, Paul van Vliet en Hans Wiegel, die graag aan haar project meewerkten. Zij stelde hen vragen over hoe zíj dingen in hun leven hadden aangepakt, zoals combineren van werk en relatie, omgaan met ruzies, hoe ze op scheiding of weduwnaar worden gereageerd hadden.

En daar trekt ze dan tientallen levenslessen uit en geeft vele levenstips. En dat leest heel vlot weg, precies door haar intelligente aanpak. Ze weet precies wat ze wil. Het accent ligt niet op het portretteren van haar gesprekspartners, maar op het verzamelen van leerzame ervaringen. Ze laat niemand van de geïnterviewden ‘in één keer leeglopen’, maar brengt telkens stukjes van een gesprek waar dit past onder een van haar ‘levenslessen’. Een tweede prima kant van haar aanpak is dat ze daardoorheen haar eigen ervaringen en van allerlei mensen om haar heen er tevens in verwerkt: opmerkingen van haar ouders, vriendinnen, haar pedicure en vooral: herinneringen van haarzelf.

Zelfs ik, die a) allergisch ben voor zelfhulpboeken, vooral van Amerikaanse snit (“je kunt wat je wilt”), en die b) op een leeftijd gekomen is waarop je minder behoefte hebt aan te weten hoe anderen het doen, en die c) op het soms cynische af kritisch kan zijn, zelfs ik dus kon zeer genieten van dit boekje. Het is werkelijk een schitterend werkje geworden, vlot geschreven, met humor ook zonder dat het ergens cabaretesk wordt, vol van werkelijke nuttige levenswijsheid. En dat komt niet in de eerste plaats door de tien bekende Nederlanders die ze langs ging, maar door haar nieuwsgierigheid en echte interesse in het hoe van het leven en vooral ook door haar durf om haar eigen levenservaringen en kijk op dingen niet weg te moffelen, maar te laten zien.

Het lezen van dit spontane boekje mistte zijn uitwerking op mij niet. Het deed mij op vele plaatsen met blijheid terugdenken aan allerlei dingen van mijn negen jaar geleden overleden tweede vrouw, die via het lezen van dit boekje bij mij boven kwamen. Een enkele maal voelde ik iets van het water van de weemoed opwellen. Ook een relatie die al lang voorbij is kan met dit boekje alsnog een spiegel worden voorgehouden. Ja, het is een verdomd aardig boekje met z´n 69 korte hoofdstukjes.

En dan, bijna aan het eind, is daar het hoofdstukje van een halve bladzijde: “Als het makkelijk was zou iedereen het doen.” Daar wordt zomaar pardoes Spinoza genoemd. Ik neem dat tekstje hier over.

 

Hierdoor besefte ik ineens dat ik wél over dit boekje ging bloggen. En niet alleen vanwege dit stukje, maar ineens kreeg ik door dat Claudia de Breij een schitterend praktisch en nuchter ethiekboekje had geschreven, met o zo ware en wijze levenslessen. Zonder normativiteit en zonder een zweem van plichtethiek (bepaald geen Kantiaanse deontische ethiek). Nee een ethiek, helemaal in de geest van Aristoteles en Spinoza, vol prudente, utilitaire, praktische op-jezelf-te-midden-van-anderen gerichte tips om een gelukkig en slagend leven te leiden. Vandaar de titel van dit blog.

 ___________________

Op 26 oktober 2015 had NOS met het oog op morgen een gesprek met Claudia de Breij over haar boek dat de dag erop zou uitkomen. Beluister het hier