Afscheid nemen van Spinoza

Al een poos ben ik aan het overwegen om wat meer afstand (of zelfs geheel afscheid?) te nemen van Spinoza. Ik had ruim een week geleden tijdens de VHS-cursus over het Politiek traktaat al aangekondigd dat ik dat zou onderzoeken en erover zou gaan bloggen. Ik heb een klad liggen en ben mij aan het oriënteren, maar kom er (nog) niet aan toe - stel het uit en blijf op dezelfde manier als eerder met Spinoza en met dit blog bezig.

Wim Klever is op zijn manier afscheid aan het nemen. In reacties op dit blog heeft hij Spinoza meermalen van plagiaat beschuldigd: volgens hem zou aantoonbaar zijn "dat de hele TP een (creatieve) verwerking van het gedachtegoed van de meester is, die wij in onze tijd plagiaat zouden noemen." (reactie van 15 maart 2014). En nog eens: "de TP IS geënt op VPS, waarvan het 'n soort plagiaat is, zeker wat betreft zijn democratisch model." (reactie van 24 maart 2014).

Dit deed hij ook in een tweet van 23 maart 2014: "In Spanje zal ik betogen dat Van den Enden zo sterk Spinoza's politieke denken heeft geprogrammeerd, dat diens TP in feite de VPS plagieert." [Cf.]

Op 24 april zal hij in Spanje spreken over Van den Enden, de 'mentor' van Spinoza [cf. dit blog]. Hij neemt die kans te baat om zijn missie nog eens flink aan de wereld te laten horen. In feite, zo kun je zeggen, is hij flink afscheid aan het nemen van Spinoza. Vandaag stuurde hij onderstaande scan van een bericht dat hij op Facebook zette. En daarin blijkt dat niet alleen de TP, maar ook de TTP compleet geplagieerd is.

Als je jezelf zó sterk op zo'n spoor zet, loop je het risico (zie Francis Bacon over de diverse idolen, zie Karl Popper's kritiek op "verificatie" i.p.v. "falsificatie", zie ook Spinoza over de imaginatio) dat je alles ziet via die speciale bril die je opgezet hebt. Zoals indertijd Harry Austryn Wolfson meende de hele Spinoza te kunnen wegreduceren tot door hem bestudeerde Middeleeuwse joodse filosofen.
Klever heeft het nog wel over "(creatieve) verwerking", maar of hij voor het bijzondere en eigene van Spinoza nog oog kan hebben is de vraag. Hij typeert hem als niet origineel en niet uniek. De kans dat je betekenisvolle verschillen uit het oog verliest is dan groot. Zo heb ik hem ooit voorgehouden dat je de overtuiging van Van den Enden dat waar het volk spreekt, God spreekt (Vox populi, vox Dei) bij Spinoza bepaald niet kunt vinden - integendeel zelf. Zoiets wuift hij gewoon weg.

Ik hoop dat z'n uiteindelijke toespraak enige nuanceringen kent, maar zijn fanatieke zelotisme in deze maakt dat zijn boodschap bij mij niet meer als een mogelijk interessante binnenkomt.

 

Reacties

Stan,
1. De TP is een uitgewerkte versie van E4p37s2 (volgens Billecoq, die wordt vermeld in voetnoot op blz 108 van boek Martin Saar).
2. E4p37s2 is een uitwerking van de natuurrecht-theorie van Hobbes Leviathan (1651).
Plagiaat wordt m.i verward met het volkomen legitiem je laten inspireren door de ideeën van de ander. Als dat laakbaar is dan wordt het tijd om mijn boekenkast naar de lommerd te brengen.

Geen sprake van dat wk aan Spinoza-bashen doet of bezit zou zijn afscheid van hem te nemen. Maar dat weet Stan natuurlijk ook. Had het zonder levensgevaar gekund, Spinoza zou Van den Enden hemelhoog hebben geprezen en herhaaldelijk naar hem verwezen, meer zelfs dan (naar) Descartes, Machiavelli, Euclides of Epicurus. Hij was hem in bijna alle opzichten zeer schatplichtig, iets wat een onnozele Krop (als een van velen) in zijn onbenulligheid totaal miskent.
Ik ben je erkentelijk, Stan, dat jij mijn streven royaal, maar niet helemaal loyaal, voor het voetlicht brengt en kenbaar maakt aan je immense lezerschaar. Fijn dat je mijn FB-post van gisteren weergeeft. Maar jammer dat je niet ingaat op de twee argumenten die ik noem m.b.t. de relatie VPS-TTP. Het is toch zonneklaar dat Spinoza's politicologische verdediging van de 'libertas philosophandi' niets nieuws brengt t.o.v. Van den Enden's pleidooi voor 'volkomen vrijheit van reedens-gebruik'! En niet minder evident dat de realisatie van volksbrede caritas en justitia middels de politiek (zoals beoogd in de TTP) ten nauwste aansluit bij en voortbouwt op Van den Enden's levensdoel de diepchristelijke inzet voor en vestiging van het algemene goed van het 'gemenebest'!

Wim, ik heb je laatste reactie opnieuw ingebracht met weglating van je laatste zin, waarmee ik mijn weblog niet wil laten vervuilen. Dan "modereer" ik een reactie zo maar achteraf.

Hoezo zou ik afscheid nemen van Spinoza als ik probeer hem causaal te verklaren?

Wie meent Spinoza causaal te verklaren, doodt hem. Dat is een vergaande vorm van afscheid nemen, ja: aan het graf.

Hier moet je even een black out hebben gehad, Stan! Verklaren is perse, indien geslaagd, tonen hoe iets uit zijn oorzaken ontspribt en zo juist echt tot leven komt.

Stan, ik respecteer uiteraard jouw (aarzelend?) voornemen om "afscheid" van Spinoza te nemen, maar zou het - en daar zullen vele lezers van jouw blog het mee eens zijn - toch erg jammer vinden wanneer je jouw bloggersactiviteiten volledig zou beëindigen. Jouw blog functioneert als een "Fundgrube" voor Spinoza-geïnteresseerden, terwijl je met je beschouwingen rondom allerlei thema's prikkelt tot nadenken. Dit wilde ik jou toch graag even laten weten.

Hoewel ik als aparte, want voormalig academicus, dus professionele Spinoza-fan aan Stan's blog reactief participeer, hetgeen ook blijkt uit dit 'afscheid van Spinoza' - item, wik ik graag Fluitsma's ontboezeming onderschrijven.

Dank, dank....
Vooralsnog kan ik het toch niet laten - blijf in de ban van Spinoza.

Ik sluit me aan bij Ferdie Fluitsma en Wim Klever.
Met dank voor de vele heel lezenswaardige stukken die ik tot dusver mocht lezen.

En ik sluit me aan bij Fluitsma, Klever en de velen die zullen volgen. Deze blog heeft een m.i. belangrijke rol gespeeld in de receptie van Spinoza in de 21 ste eeuw.

Het betreft een eindnoot bij deze zin: “Zijn [Spinoza’s] bewondering voor de wiskundige methodologie en voor abstracte systemen verminderde niet zijn fascinatie voor menselijke typen