Adriaan Koerbagh, Een licht dat schijnt in duistere plaatsen, verschijnt in april

Niet pas van de zomer, zoals we in een reactie op een van de laatste blogs van 2013 konden lezen, maar al voor april 2014 wordt door uitgeverij Vantilt het verschijnen aangekondigd van:  

Adriaan Koerbagh, Een licht dat schijnt in duistere plaatsen. Hertaling Michiel Wielema. Vantilt, 2014 - ISBN 9789460041709 - ± € 19,95

"Adriaan Koerbagh ontleedt in Een licht dat schijnt in duistere plaatsen met ‘het licht van de rede’ fundamentele christelijke noties als de Schepper, de Drieëenheid, hemel en hel, engelen en duivels, geloof in wonderen. Volgens hem vallen God en Natuur samen en is theologie een natuurwetenschap. Koerbaghs doel was een vrije en vrijzinnige samenleving; hij had zich tot taak gesteld met scherpe pen commentaar te leveren op wat hij als misstanden ervoer.
Zonder twijfel zou Een licht dat schijnt in duistere plaatsen een grote inspiratiebron zijn geweest voor de radicale Verlichtingsdenkers als het in 1668 ongehinderd had kunnen verschijnen. Nu werd echter vrijwel de hele oplage vernietigd en wachtte Koerbagh een ander lot: om zijn antichristelijke boek werd hij bestraft met een ketterproces in het ‘vrijzinnige’ Amsterdam en in 1669 overleed hij in het Rasphuis. Een licht verzonk ten onrechte in de vergetelheid." 

Mooi dat het boek wordt opgenomen in de Filosofiereeks, waarin werk van Adorno, Gadamer, Heidegger, Jaspers, Mannheim en Weber werd uitgegeven.  

Museum Meermanno bewaart de enige twee overgebleven exemplaren van Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen. Het boek was slechts gedeeltelijk gedrukt. De drukvellen en het manuscript werden door de Amsterdamse overheid in beslag genomen. Van de drukvellen en manuscripten werden ten behoeve van het proces twee boeken samengebonden. De rest werd vernietigd. Deze processtukken zijn bewaard gebleven en zijn nu te bezichtigen in het Museum Meermanno Van hun website is deze afbeelding afkomstig. De foto is precies genomen op de plaats waar het gedrukte in het geschreven deel overgaat.

Nu kunnen we straks eindelijk kennisnemen van de inhoud van dit bijzondere boek.  

Zie ook het KB-blog van Elly Verzaal, "Eerherstel voor Adriaan Koerbagh (1633-1669)"

En er was toch die Koerbagh-petitie waarover we niets meer hebben gehoord?

     Dat nu Amstelredam in 't rouwkleed valle aan 't huilen!
                                                           Joost van den Vondel

Reacties

Wat een geweldig nieuws! Ik kijk er naar uit.

Amsterdam is gewoon consistent. Heeft toch ook in 1670 Van den Enden verbannen! .......tot heden. Huilen zullen ze daar niet.
Overigens vind ik die afbeelding erg aangriijpend en significant!

Antichristelijk, is dat het juiste woord om het boek te beschrijven? Of is dit bedoeld vanuit het oogpunt van de gereformeerde kerkenraad die hem veroordeelde? In dat geval had het wellicht beter tussen aanhalingstekens geplaatst kunnen worden.

Het lange lemma "Antichrist" [tegen-besmeerde] in Adriaan Koerbagh's "Een bloemhof van allerley lieflijkheyd" eindigt met de zin: "Dog dewijl ’t in de Schrift ten kwaade gesegt word, soo neem ik voor Antichristen, alle die geenen die tegen de waarheyd zijn."
Het antwoord van Adriaan zou dus zijn: "Nee, antichristelijk is niet het juiste woord om mijn boek te beschrijven."

Spinoza is het met Koerbagh eens. In Hoofdstuk 14 § 7 van de TTP, na een citaat uit de eerste brief van Johannes, schrijft hij: "En hieruit volgt wederom dat diegenen waarlijk antichristen zijn, die fatsoenlijke mensen, die de gerechtigheid liefhebben, vervolgens omdat zij met hen van mening verschillen en niet dezelfde leerstellingen van het geloof verdedigen als zijn."
Het is duidelijk dat de vervolgers van Koerbagh antichristelijk zijn, volgens Spinoza.

De opmerking dat "we straks eindelijk kennis [kunnen] nemen van de inhoud van dit bijzondere boek" is niet helemaal juist, aangezien ik (na Vandenbossche in 1974) al in 2011 een volledige uitgave van de oorspronkelijke tekst (plus Engelse vertaling) bij Brill heb gepubliceerd. Dat boek is op dit blog toen ook gesignaleerd.
De term "antichristelijk" om het boek aan te duiden lijkt me gepast, aangezien Koerbagh alle leerstukken van het christendom met argumenten poogt te weerleggen, soms ook op een laatdunkende en spottende toon. Meer in het algemeen is geloof voor hem iets wat je achter je moet laten: "Geloof, kerkgezag of Schrift: maak plaats voor wetenschap, wijsheid en rede!" (Een licht, hoofdstuk 2)

Wat is je volgende projekt, Michiel?

Het boek van Wyermars uit 1710, natura volente als volgende in een nog lange reeks hertalingen/edities/vertalingen.

@Michiel Wielema, dat van de uitgave in 17e eeuws Nederlands door Vandenbossche en jouw vertaling in het Engels bij Brill (€129,00) was mij bekend. Met "dat we straks eindelijk kennis [kunnen] nemen van de inhoud van dit bijzondere boek" doelde ik 'slechts' op bereikbaarheid, verstaanbaarheid en betaalbaarheid.
Dat je volgende hertaalproject Hendrik Wyermars' "Den ingebeelde Chaos" wordt, vind ik heel hoed nieuws. Dat de tijd rijpe moge zijn voor voldoende natura volente.

Ik ben er trots op, Michiel, dat ik ooit nog een klein beetje heb mogen bijdragen aan je akademische vorming tot wetenschappelijk onderzoeker (van 'Spinozana').

Fantastisch, de aandacht voor het werk van onze Amsterdamse, martelaar van de Verlichting, Adriaan Koerbagh. Hoe meer aandacht, hoe beter! En, hoe begrijpelijker, hoe beter. Dus hertaling van zijn werk in hedendaagse taal is heel welkom.

Hopelijk is Wim Klever er ook trots op dat hij, zonder het te weten, een groot deel heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van mijn onafhankelijke verstand, mijn nieuwsgierigheid naar wat Spinoza echt bedoelde en vervolgens, mijn hertaling in hedendaagse taal van de Ethica in 2010, zie;

http://ethicaspinozahertaling.jouwweb.nl/

Heel benieuwd te lezen wat Wim, Stan, Michiel en alle lezers van deze site vinden van deze hertaling!