Inutilis scientia Spinozana [195] Spinoza in MIT's Pantheon

Adèle Meijer wees mij op dit project, Pantheon. Mapping Historical Cultural Production, waarin gekeken wordt hoeveel Wikipediapagina's er in de wereld over beroemdheden bestaan en hoevaak daarnaar gekeken wordt. Ook Spinoza is uiteraard in het databestand opgenomen. Zo kan men zien naar welke wetenschappers, filosofen, kunstenaars en andere beroemdheden belangstelling uitgaat. Ach, iets voor de rubriek met kleine feitjes.

 

Beth Lord’s inleiding op de Ethica staat op internet

Graag wijs ik erop dat het boekje van Beth Lord, Spinoza’s Ethics [Edinburgh University Press, 2010] door Gerry Zabel op zijn (zoals ik het wel vaker omschreef) roofsite als PDF is geplaatst.

Toen ik dat vandaag toevallig ontdekte, was dat aanleiding voor me om mijn bespreking ervan in het blog van 21-05-2011 te herlezen. Ik was behoorlijk enthousiast over het boekje.

Maar wat zie ik daar tot mijn verrassing: op dat blog volgde een gedachtewisseling tussen Henk Keizer en mij (uiteraard zijn we het niet met elkaar eens, anders hoef je niet te discussiëren). Maar tot mijn verrassing merk ik dat we het vijf jaar geleden over deels dezelfde kwesties hadden. Toch zijn we wel wat verder gekomen, denk ik.

Mijn laatste reactie van 23-05-2011 komt mij nu als frappant voor:

Zoals je weet ben ik nogal bezig met het zoeken naar wat "intellectus infinitus" bij Spinoza kan betekenen. We zijn geneigd 'denken', 'kennis' en 'idea' etc. aan bewustzijn te verbinden. Ik begin er meer en meer naar over te hellen, dat bij Spinoza het "oneindige intellect" meer een theoretische positie is - een filosofisch voorstel om de dingen 'vanuit God' of 'vanuit een volstrekt objectief standpunt' (of 'from nowhere' a la Nagel) te bezien. "Intellectus infinitus" is daarvoor shortcut. En dan moeten we daar niet een wezen (God) met een vorm van bewustzijn bij denken, wat we gauw geneigd zijn te doen (maar dat is antropomorf gedacht). Wij worden a.h.w. gehinderd door ons bewustzijn (wij kunnen de dingen alleen maar vanuit ons beperkte, tijdelijke bewustzijn te zien). Ander shortcut is "adequaat idee" - dat is dan de samenvatting van alles, maar dan ook werkelijk alles, wat er aan kennis te weten valt over een object, vanuit een dergelijke objectieve positie (intellectus infinitus). Wij mensen hebben die positie niet (onze kennis gaat over objecten voor zover ze ideata zijn - zelfs als het ons eigen lichaam betreft). Maar wij kunnen ons wel een dergelijke positie filosofisch denken. En Spinoza doet steeds voorstellen om de dingen zó - los van onszelf - te bezien (subs specie aeternitatis) en meer en meer objectiviteit te bereiken.
Ik hoop daar ooit nog eens een aantal blogs aan te wijden

Al meer dan vijf jaar houdt het onderwerp "intellectus infinitus" mij bezig

John L. Protevi maakte selfie met Spinoza

John L. Protevi [cf.], Professor of French Studies & Professor of Philosophy, at Louisiana State University, die vooral over Foucault en Deleuze schreef, vertelt in een kort interviewtje dat gisteren verscheen op een blog van de APA, dat hij momenteel Frédéric Lordon leest "who brings Spinoza and Marx together on the question of desire." Daarbij deze foto die toont dat hij het Spinozahuis in Rijnsburg bezocht.

 

Signalement en twijfels over komend boek over Spinoza en autoriteit

Wel breng ik hier dit signalement van een boek dat komende zomer zal verschijnen, maar ik heb er mijn twijfels bij die ik aan het eind van het blog zal formuleren. Eerst over dat boek:  

A. Kiarina Kordela, Dimitris Vardoulakis, Spinoza’s Authority. Resistance and Power. Bloomsbury Academic, 08-25-2016

Spinoza's political thought has been subject to a significant revival of interest in recent years. As a response to difficult times, students and scholars have returned to this founding figure of modern philosophy as a means to help reinterpret and rethink the political present. Spinoza's Authority makes a significant contribution to this ongoing reception and utilization of Spinoza's political thought, and takes the 1670 text, Theologico-Political Treatise, as a primary focal point. By taking the concept of authority as an original framework, this books asks: How is authority related to ethics, ontology, and epistemology? What are the social, historical and representational processes that produce authority and resistance? And what are the conditions of effective resistance? Spinoza's Authority features a roster of internationally established theorists of Spinoza's work, and covers key elements of Spinoza's political philosophy, including: questions of authority, the resistance to authority, sovereign power, democratic control, and the role of Spinoza's "multitudes".

Lees verder...

North American Spinoza Society (NASS) sinds kort weer online

 

Vroeger, lang, lang geleden had de Noord-Amerikaanse Spinoza Vereniging een website, bijgehouden door Steven Barbone, maar die verdween een heleboel jaren geleden weer van het internet.

Maar sinds kort hebben ze weer een website. Je kunt tegenwoordig immers niet zonder. Nog niet alle menu’s of pagina’s zijn al ingevuld. Wel kondigen ze onder “Events” aan dat tijdens de komende bijeenkomst van de American Philosophical Association op 3 maart a.s. de NASS een Group Session verzorgt over "Spinoza's Politics".

En, heel nuttig, in het menu “Archive” worden de vroeger uitgegeven NASS Monographs digitaal aangeboden. Nog niet alle nummers en artikelen zijn al aanwezig, maar hopelijk komen die nog.

De Hegel - Spinoza - strijd

 

Graag wijs ik hier op een audio, waarin auteur Douglas Lain een uitgebreid gesprek heeft met Gregor Moder, die kunstfilosofie doceert aan de universiteit van Ljubljana. Aanleiding is het boek van Moder dat in 2009 in Ljubljana verscheen. Hegel in Spinoza. en in 2013 uit het Sloweens in het Duits vertaald werd: Hegel und Spinoza. Negativität in der gegenwärtigen Philosophie. [cf. blog]

Het gesprek heeft iets irritants, wordt onderbroken door muziek en ander geluid en is soms onderhevig aan gebabbel en gezwam, maar heeft af en toe pareltjes van interessante beschouwingen. Bijvoorbeeld Moder’s schets van de Pantheismusstreit – reden waarom ik er in dit blog graag op wijs. {Cf.]

Lees verder...

Alleen om de titel en de cover...

... breng ik deze Braziliaanse uitgave:

Henrique Jafelice, Deleuze Devorador de Spinoza - teoria dos afectos e educação [Deleuze verslinder van Spinoza]. EDUC, 2015 [cf.]

                                  

Mark Behets over "Spinoza’s eeuwige geest"

Graag wijs ik hier op een artikel dat Mark Behets gisteren op "Spinoza in Vlaanderen" bracht, getiteld: "Spinoza’s eeuwige geest."
Het is aldaar te downloaden.
Hij gaat in op onderwerpen zoals ze hier in vele blogs aan de orde werden gesteld en waarop ook Mark Behets graag zijn reacties plaatste. Zo bijvoorbeeld het blog van 10-08-2014: "De eeuwigheid van de menselijke geest."

De inzet van zijn artikel is om Spinoza's concept van de "eeuwige geest" nader toe te lichten, te verdedigen tegen contra-argumentaties van Jonathan Bennett (daarop gaat hij uitvoerig in), en te laten zien dat het concept niet iets additioneels is, maar tot de kern van Spinoza's filosofie behoort en tenslotte geeft hij aan wat het belang ervan is: wat het voor ons kan betekenen.

Interessant is hoe hij eerst belangrijke bouwstenen voor zijn argumentatie behandelt, welke zijn: 1) het ‘dubbele zijnsaspect van een idee’ (het formele en het objectieve zijn), 2) het ‘Oneindig Verstand’ en 3) het begrip ‘essentie’. Alle onderwerpen die hier in vele blogs aan de orde waren. Hij vraagt zich niet af hoe we ons het oneindig verstand moeten voorstellen, en of het wel iets in de werkelijkheid bestaands is. Maar hij gaat wel in op de vraag of we zonder het oneindig verstand kunnen - anders gevraagd: of Spinoza's filosofie erzonder kan. Niet dus, is zijn conclusie.
Ik raad het artikel sterk ter lezing aan.

Ik vind het een knap stuk werk dat zeer mijn bewondering wekt. Maar ikzelf, moet ik toegeven, zie meer in de benadering van Wolfgang Bartuschat, volgens wie het Spinoza niet zozeer gaat om de (objectieve) eeuwigheid van de geest, maar meer om de subjectieve ervaring van een concrete menselijke geest die tot besef/kennis komt eeuwig te zijn en zich inpast in Spinoza's filosofisch stelsel en zo zich als eeuwig kent. De geest is niet eeuwig, daar essenties werkelijk en eeuwig zijn (Marks benadering), doch daar jij in jouw leven jezelf als in het eeuwige ingebed kent. Voor de betere uitleg ervan verwijs ik naar Bartuschat. Iets van deze benadering is wel te vinden bij Mark Behets, maar op een heel andere wijze in zijn "intuïtieve benadering" in paragraaf 3.2 

Inutilis scientia Spinozana [194] "Machiavelli & Spinoza" in het Turks vertaald

Filippo Del Lucchese, Conflict, Power, and Multitude in Machiavelli and Spinoza - Tumult and Indignation (2009, cf. blog) is in het Turks uitgekomen, vertaald door Orkun Güner. [Cf.]

Filippo Del Lucchese, Machiavelli ve Spinoza'da Çatýþma, Güç ve Çokluk, Çevirmen [vertaling]: Orkun Güner. Otonom Yayýncýlýk, 2015 [cf.]

Zie de twitterpagina van de uitgever . Daarop deze foto uit 15 juli 2013 in het 'gedachtenpark'...

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [193] Spinoza in de Argentijnse Biblioteca de Obras Maestras del Pensamiento

Zoals de vaste bezoeker van dit weblog kan weten, is het vinden van een afbeelding van een cover die Google aanreikt, aanleiding voor me tot wat speurwerk en soms levert dat een klein feitje op dat ik in deze rubriek onderbreng. Deze keer gaat het om deze cover uit de Biblioteca de Obras Maestras del Pensamiento:

Aanvankelijk werd alleen de naam van Gebhardt en van Spinoza gegeven [cf.], maar de gegevens konden via een andere link [cf.] aangevuld worden tot:

Carl Gebhardt, Spinoza. Traduccion del aleman por Oscar Cohan. Buenos Aires: Editorial Losada 1940 - 176 pag.

Het ging dus om een van de vertalingen van de door Miriam van Reijen in haar Het Argentijnse gezicht van Spinoza. Passies en politiek [2010] als mysterieus aangeduide Argentijnse vertaler van werk van Spinoza, Oscar Cohan, over wie niemand iets weet en die zich steeds terugtrok en zich overal afzijdig van hield [cf. blog]. Maar om welk boek ging het precies? Ik wilde graag méér weten, n.l. of het wellicht een vertaling betrof van Gebhardt’s Spinoza. Von den festen und ewigen Dingen uit 1925. Maar dat bleek niet het geval, zo was op te maken uit een voetnoot 5 op p. 223 van I. S. Révah, Henry Méchoulan, Pierre-François Moreau, Des marranes à Spinoza [Vrin, 1995 – books.google]. Daarin lezen we:

Lees verder...

Judith Butler, vandaag 60 jaar geworden, schreef essay over Spinoza

Judith Butler. Foto: Andrew Rusk op FlickrVandaag wordt Judith Butler, belangrijk Amerikaans filosoof met vooral feminisme en gender-theorie in haar pakket, 60 jaar.

Aangestoken door Spinoza (die ze al jong zelfstandig las) en Marx is ze doordrongen van wat marxisten ieders ‘maatschappelijke bepaaldheid’ noemen. Bij haar gaat het dan vooral erom dat we vanaf onze geboorte door geslachtsrollen bepaald zijn die ons handelen ons hele leven door in uiterst sterke mate bepalen. We hebben eenvoudigweg de mogelijkheid niet autonoom ons handelen te bepalen; het wordt altijd al door bepaalde sociale normen geconditioneerd die we van thuis en van jongsafaan vanop straat en school hebben meegekregen. Handelingsvrijheid bestaat voor haar niet. Een subject te zijn betekent zich aan de symbolische orde van de maatschappelijke formatie waartoe we behoren, te onderwerpen. Maar, net als Spinoza, hoeft ook volgens haar die maatschappelijke bepaaldheid ons niet volledig te beheersen: we zijn in staat er ons tot op zekere hoogte aan te ontworstelen. De subjectiviteit die zich in ons vanuit de omgeving ontwikkelt, is toch niet helemaal compleet, zodat er een mogelijkheid overblijft voor het ontwikkelen van een zekere mate van kritisch handelen.

Vorig jaar verscheen van haar een bundel essays uit de laatste twintig jaar, waarin ook een uitvoerig essay over Spinoza voorkomt “The Desire to Live. Spinoza's Ethics under Pressure,” in:

Judith Butler, Senses of the Subject. New York: Fordham University Press, 2015 – books.google (rechtstreeks naar ‘t Spinoza-hoofdstuk)

Toevoeging 5 juni 2016: Iemand heeft scans van dit artikel dat in z'n geheel in books.google te zien is in een PDF gezet en op internet geplaatst [cf. PDF het is vandaar veilig te downloaden; ik nam de rechter downloadbutton]

Lees verder...

quasi per nebulam

In het verlengde van twee recente blogs [cf. en cf.] waag ik mij aan de uitleg van een subtiel grapje, een knipoogje dat Spinoza in 2/7s aan de goede verstaander geeft. Hij schrijft daar: “wat sommige joden quasi per nebulam, als door een nevel (‘vaag’, vertaalt Henri Krop) hebben gezien, die n.l. beweerden dat God, Gods verstand en de door hem begrepen dingen één en hetzelfde zijn.”

Hij heeft Maimonides en anderen op het oog. Zij zagen goed dat alles één is, want alles wat is, is in God en God is één (d.w.z. uniek, niet telbaar). Maar zij zagen die eenheid anders: zij zagen het verstand en al het daarin begrepene, als behorend tot het wezen van God. Zij zagen nog niet dat, wat het verstand betreft, het ook om een maaksel van God ging. Dat inzicht bleef hun nog nevelig. Maar volgens Spinoza stak de eenheid van alles in Gods immanente handelen waarmee de natura naturans zich zonder restrictie in de natura natrurata uitdrukt, en de natura naturata ínblijft in de natura naturans.

Zo had hij in 2/3s tussen haakjes kunnen zeggen: sicut omnes uno ore statuunt – zoals allen het erover eens zijn… n.l. dat God zichzelf begrijpt. Daar nam hij een brede algemene consensus die hij waarnam, mee naar z’n eigen straatje. Bij hem gaat Gods begrijpen van zichzelf en van alles wat uit zijn natuur volgt, namelijk niet vooraf, maar gaat als het ware mee in (ontstaat in) al wat uit zijn wezen volgt: ontstaat daaruit, maar immanent.

Gods begrijpen van zichzelf heeft niet minder eenheid dan de goddelijke substantie zelf en evenzo hebben de dingen die hij begrijpt niet minder eenheid dan God. Alles is één substantie en speelt zichaf binnen één substantie. Dit is het antwoord dat hij met verwijzing naar 2/3s geeft aan Tschirnhaus op diens vraag (in brief 66) of de oneindigheid aan attributen niet verwijst naar een oneindigheid van werelden. Nee dus, alles is één.

____________

Misschien had Spinoza bij quasi per nebulam de passage uit Cicero in gedachte: quasi per caliginem videre [Cic. Phil. 12, 2, 2 – cf.]

Compendium grammatices linguae Hebraeae nu ook in het Tsjechisch

Anders dan in het Nederlands, heeft zich bij de talen (zoals het Spaans en het Portugees) waarin Spinoza’s Compendium grammatices linguae Hebraeae wél is vertaald, inmiddels ook het Tsjechisch geschaard. Vorig jaar verscheen

Benedikt Spinoza, Kompendium gramatiky hebrejského jazyka. Academia, Praha 2015

        

 

De uitgeverstekst luidt m.b.v. de vertaalmodule van Google:

Het Compendium grammatices linguae Hebraeae is een van de laatste werken van Benedictus Spinoza (1632-1677). Thematisch bouwt de filosoof er verder in door op de zaken die hij in het Theologisch-politiek traktaat aan de orde stelde; als een noodzakelijke voorwaarde voor elke discussie van theologische vragen zag hij een grondige kennis van de brontaal. In tegenstelling tot wat gewoon was, streeft hij naar een volledig seculiere en onafhankelijke benadering van de Bijbel. Een opvallend kenmerk van het document: een taalkundige theorie van het monisme. De leer van de woordsoorten zoals in Spinoza’s Hebreeuws gezien, betreffen bijna uitsluitend namen en daarvan afgeleide producten. Thema’s zijn: de oorspronkelijke perfectie van de taal, historisch-kritische toegang tot de religieuze traditie, maar ook de fundamentele ontologische conceptie van de Nederlandse filosoof, dit alles wordt gesynthetiseerd tot een nieuw geheel. Het bestuderen van deze publicatie geeft de lezer een originele kijk op Spinoza's denken, vooral met betrekking tot een aantal thema's uit de joodse traditie daarin. Het vertegenwoordigt ook een interessante documentaire taalkunde van de 17e eeuw, die in veel opzichten vergelijkbaar is met hedendaagse taalkundige projecten, of het nu om een universele grammatica à la de Port-Royal school gaat of om kunstmatige talen gemaakt op filosofische en logische gronden.

____________

Zie blog van 04-09-2014: Spinoza’s Compendium grammatices linguae Hebraeae

Lees verder...

Spinoza-illustratie van Luis Montilla Sánchez

Gisteren bracht de Spaanse ilustrador & diseñador gráfico [Illustrator & grafisch ontwerper] Luis Montilla Sánchez uit Madrid [cf. zijn website] op Behance.net onder de titel "Retrato de personajes que inspiraron mi vida" [cf.], portrettekeningen van Bob Dylan, Billie Holiday, Édith Piaf, Marcel Proust, Fiódor Dostoyevski, Jack Kerouac, Antonio Machado, Charles Baudelaire, Serguéi Yesenin, José Ortega y Gasset, Friedrich Nietzsche en helemaal onderaan deze fraaie van Baruch Spinoza:

Dominic Erdozain ziet in Spinoza vooral een christen

Dominic Erdozain, The Soul of Doubt. The Religious Roots of Unbelief From Luther to Marx. Oxford University Press, 2015 – books.google

Zoals Charles Taylor claimde dat het secularisme, zeker in z’n moraliteit afgeleid is van de ethiek van het christendom, wil Erdozain laten zien dat centrale figuren die  aan de wieg van het moderne secularisme stonden— Spinoza, Voltaire, Darwin en Marx —niet zozeer gemotiveerd waren door rationele en wetenschappelijke motieven, maar door vooral morele en dat ze die aan het christendom ontleenden. Hun ethiek en empathie lijken zó christelijk dat die wel van christelijke huize moeten stammen. [Het jodendom wordt dan even over het hoofd gezien].

In zijn inleiding, die hij op academia.edu heeft geplaatst, schrijft Erdozain over zijn in beginsel sympathiek uitgangspunt:

“My concern is not the theological question of what Christendom was or claimed to be. It is fair analysis of the critics, heretics, and troublemakers, whose motives in rattling what has passed at various times for religious orthodoxy have been as consistently misrepresented by their admirers as their enemies. Voltaire is a case in point; Spinoza is the supreme example. Very few of the skeptics encountered in these pages were atheists, and those that were continued to measure religion by Christian standards.
Conscience outlived conscious belief. One of my claims is that modernity has been characterized by the internalization of religious ideas, not their disintegration."

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [192] totstandkoming TTP-vertaling vergde méér dan vijftien jaar

Deze week las ik Piet Steenbakkers, Over kennis en ideologie bij Louis Althusser. Een materialistische kritiek. Uitgever: Konstapel, 1982, 142 pagina's.

Het geeft me niet echt aanleiding om te bloggen. Interessant wel te merken hoe vergaand kritisch Piet Steenbakkers in dit boekje - een uitwerking van zijn doctoraalscriptie – was over Althusser, die hij de maat nam aan het ware marxisme zoals hij dat zelf toen kennelijk voorstond én wiens spinozisme hij mat aan de Spinoza zoals hij die eveneens had bestudeerd.

Het meest opmerkelijke, want nieuw voor mij (en aanleiding voor dit blogje), was om op p. 66 een citaat te lezen uit het tweede hoofdstuk van de Tractatus theologico-politicus, “ontleend aan een nog te verschijnen vertaling van F. Akkerman.”

Die vertaling verscheen uiteindelijk pas in 1997 bij de Wereldbibliotheek. Wanneer Akkerman het verzoek voor vertaling van de Ver. Het Spinozahuis ontving, weet ik niet, maar hij moet er in 1982 - in dat jaar verschenen de Korte Geschriften - al enige tijd mee bezig zijn geweest. Aan de totstandkoming van die TTP-uitgave is dus méér dan vijftien jaar gewerkt. Een klein feitje uit de Spinozana dat geweten en bewaard mag worden.

________________

Hier bewaar ik een link naar Leszek Kolakowski, ALTHUSSER'S MARX. In: THE SOCIALIST REGISTER 1971 [PDF]  

Historisch Theater speelt Spinoza-monoloog van Michel Meissen

Lees verder...

Adèle Meijer over "De samenstelling van de mens volgens Spinoza"

Adèle Meijer stuurde mij een artikel toe dat ze als een soort vervolg brengt op het blog van 18-11-20 dat van mij de titel meekreeg “Adèle’s poging tot onderbouwing van het bewijs dat de mens in essentie God is”. Daar kwamen wel 90 reacties op. Bij dit nieuwe artikel schrijft ze: “Ik hoop dat deze nieuwe bijdrage licht zal werpen op enkele problemen die vorig jaar op je blog bediscussieerd zijn: fasten your seat belt!”

Dat laatste, fasten your seat belt!, zal niet alleen voor mij gelden, maar voor alle bezoekers die zich door haar mee op reis willen laten nemen in een tekst die een hoge vlucht neemt. De tekst is te omvangrijk om in een blog op te nemen en is daarom elders op internet als een DOCX [gewijzigd in:] PDF geplaatst. Hier volgen – om een idee te geven - de openingsalinea’s van het artikel. In het volgende is dus Adèle aan het woord:

Spinoza beschrijft God als een uniek, oneindig, eeuwig, ondeelbaar, onveranderlijk en perfect wezen, dat bestaat als substantie en dat vanuit zijn macht, door zijn denken, alles heeft veroorzaakt: zowel de gemanifesteerde als de ongemanifesteerde natuur c.q. substantie. God heeft zichzelf veroorzaakt en is. Tegelijkertijd is daarbinnen echter alles in beweging: dingen die zowel eeuwig als eindig zijn, verschijnen en vergaan er onophoudelijk. Alles handelt daarbij zoals door God bepaald is, naar zijn onveranderlijke wetten, maar alles ontwikkelt zich tot vrijheid. Spinoza beschrijft dit complexe geheel uiterst beknopt en met een strenge consistentie, die tegelijkertijd tal van paradoxen en complexe beschrijvingen oplevert. Nergens is dat zo duidelijk als in de beschrijving van de mens.

Dit artikel beoogt helderheid te brengen in de vraag: wat is de mens volgens Spinoza? Daartoe ontwikkel ik hier twee concepten: de stratificatie van de substantie, en de triangulatie van de modi. Hierbij maak ik gebruik van enkele algemene begrippen uit de fysica. De mens blijkt dan in kaart gebracht te kunnen worden als een samenstelling van alle attributen en modi die genoemd worden, plus de essentie van God. Op God zelf na, vormt hij zo de enige synthese van de substantie. Aan het einde van het artikel is deze samenstelling in een schema weergegeven. In de voetnoten verwijs ik verder naar parallelle begrippen uit met name het Hindoeïsme. [cf. PDF]

Eventuele discussiebijdragen of andere reacties kunnen uiteraard op dit blog ingebracht worden.

                                _______________________

Op 26 februari had ik, Stan Verdult, een reactie met een uitvoerig commentaar ingegeven. Daarop heeft op haar beurt Adèle Meijer weer per onderdeel gereageerd. Het leek het handigst om die reacties in één document bijeen te brengen. Dit PDF komt dus in de plaats van de reacties in het reactieformulier (die worden gewist).

intellectus infinitus SIVE idea Dei

Nawoord

Aan degenen die dit blog later lezen, wil ik hier aan het begin laten weten dat ik deze titel inmiddels afkeur. Gaandeweg de discussie op dit blog zag ik dat Spinoza redenen gehad moet hebben om de termen te gebruiken: hij benadrukte er verschillende aspecten van het verstand mee. Net zoals je bij wat Spinoza in 2/7s schrijft, “substantia cogitans et substantia extensa una eademque est substantia quae jam sub hoc jam sub illo attributo comprehenditur”, niet mag zeggen dat ze hetzelfde zijn [substantia cogitans sive substantia extensa klopt absoluut niet], want dan zet je het identiteitsaspect te ver door  en verwaarloos je het verschil, zo mag je ook, hoewel ze één en hetzelfde verstand betreffen, niet zeggen “intellectus infinitus sive idea Dei.” Wat hetzelfde en wat verschillend is, moge uit het blog en de reacties blijken, vooral uit mijn reacties van 28-02-2016 @ 12:42 en die van 04-03-2016 @ 12:38.  

Stan Verdult

 

Het vorige blog, “Het 'oneindige intellect' – is als een ladder die je afstoot!,” eindigde ik ermee dat ik het in een volgend blog erover wilde hebben dat intellectus infinitus en de idea Dei twee namen voor een en hetzelfde zijn. Het is dus

intellectus infinitus sive idea Dei

Het wordt ook wel eens anders gezien, bijvoorbeeld door Gilles Deleuze. In het vierde hoofdstuk van zijn Spinoza Practical Philosophy geeft Gilles Deleuze een “Index of the main concepts of the Ethics,” waarin ook het lemma voorkomt: Intellect (Infinite intellect, idea of God). Daarin geeft hij aan wat z.i. het onderscheid is tussen idea Dei en intellectus infinitus:

The idea of God is the idea in its objective being; and the infinite intellect is the same idea considered in its formal being. The two aspects are inseparable; one cannot dissociate the first aspect from the second exept by making the power of comprehending an unactualized power.” (p. 80)

Deleuze geeft niet aan waar je dit zo bij Spinoza kunt aantreffen en ik denk dat hij daartoe ook niet in staat geweest zou zijn. Voor de duidelijkheid: het ‘idee van God’ moet niet gelezen of verstaan worden als het idee dat God heeft (genitivus subjectivus), maar als het idee dat over God gaat (genitivus objectivus). Misschien dat Deleuze het daarom leest als het ‘esse objectivus’? maar als gevormd idee komt het ‘esse formalis’ van de idea Dei net zo voort uit het attribuut denken, als elk ander idee. Het hier door hem gemaakte onderscheid is loos.

Lees verder...

Spinoza boeit (of Miriam van Reijen over Spinoza)

Gisteren, 21 februari, op de dag van Spinoza's overlijden, gaf Miriam van Reijen in het Kulturhus 'de Bijenkorf' in Borne (voor de gelegenheid ook wel Filosofiecafé Twente), een lezing over Spinoza - over de vrijheid van meningsuiting en de niet-bestaande vrije wil.

Meteen erna verscheen er op BorneBoeit.nl een verslag met enige foto's. Wat sterk opvalt is een foto van een behoorlijk volle zaal van volgens het verslagje wel ongeveer 100 mensen.

Opvallend zoveel mensen er op een lezing over de vrije meningsuiting en het niet bestaan van de vrije wil, maar vooral over Spinoza afkomen.

Boekje met Spinozalezingen 2014 verschijnt deze maand

Deze maand verschijnt bij Uitgeverij Van Gorcum eveneens het boekje van de twee Spinozalezingen die prof. Quentin Skinner in 2014 gaf [cf. blog]. De titels van beide lezingen zijn in één titel verwerkt:

Quentin Skinner, Hobbes and the State. Koninklijke Van Gorcum b.v., februari 2016  -  96 pagina’s -  €12,50 [cf. en cf.]

Op de uitgeverspagina staat als titel vermeld Spinoza's Hobbes and the State, maar ik houd hier de titel aan zoals op de cover staat. Zou uit een eventueel gewijzigde titel mogen worden afgeleid dat Skinner ook op Spinoza’s politieke filosofie en zijn relatie tot Hobbes ingaat? Dat mag je toch aannemen.

 

Boekje met Spinozalezingen 2013 verschijnt deze maand

Deze maand verschijnt bij Uitgeverij Van Gorcum het boekje van de twee Spinozalezingen die Barones Onora O'Neill in 2013 gaf aan de Universiteit van Amsterdam, op de Spinozaleerstoel, ingesteld door de Afdeling Filosofie [cf. blog en blog].

Onora O'Neill, Speech rights and speech wrongs - Spinoza lectures. Koninklijke Van Gorcum b.v., februari 2016 - 64 pagina's - € 10.50 [cf. & cf.]

Of zij daarin ook ingaat op Spinoza’s pleidooi voor de libertas philosophandi en de vrijheid van meningsuiting, weet ik niet, maar – hoewel tussen haar publicaties niets over Spinoza te vinden is – kun je je bijna niet voorstellen dat dat niet het geval zou zijn.

 

Vandaag 339 jaar geleden overleed Spinoza

Over een half uur 339 jaar geleden, op 21 februari 1677 om 15:00 uur, stierf Benedictus de Spinoza. De Lutherse dominee Colerus schreef: "uit de Kerk komende, hoorden se [de van der Spyks] dat Spinoza ten drie uuren in tegenwoordigheid van deze Doctor overleden was."

Dankzij zijn Opera posthuma, waarin de Ethica, die na zijn dood dan eindelijk kon verschijnen, bleef de filosoof levend. Hij wordt over de hele wereld intensief bestudeerd, zoals op dit weblog regelmatig blijkt. Behalve door de vele boeken en andere studies die verschijnen, wordt ook door middel van standbeelden de herinnering aan hem levend gehouden.

Voor velen van ons staat Spinoza midden in ons leven - en geldt ook vandaag: "non mortis sed vitae meditatio est."



    [blogse.nl blijkt een half uur achter te lopen; waarom weet ik niet]

Lees verder...

Het 'oneindige intellect' – is als een ladder die je afstoot!

Om mezelf weer los te maken, te bevrijden van een zelfopgelegde plicht, schrijft ik dit blog. Ik ben er al jaren telkens weer mee bezig, maar blijf er als ik niet oppas te lang in hangen. Vandaag precies twee weken geleden had ik het blog “Hoe moeten we ons toch het Oneindige Intellect denken?” En een paar dagen later deelde ik in een reactie mee dat ik het artikel van Wolfgang Bartuschat, “Unendlicher Verstand und Menschliches Erkennen bei Spinoza,” uit 1992 zou lezen en bestuderen en dan op het onderwerp zou terug komen. Dat lezen heb ik inmiddels gedaan, enige malen. Ook heb ik de betreffende bladzijden (71-90) in zijn Habilitationsschrift, Theorie des Menschen, dat in hetzelfde jaar verscheen, weer eens herlezen.

Ik heb van dat lezen en herlezen veel kunnen opsteken, Bartuschat neemt je als een grotonderzoeker diep mee Spinoza in om het maar zo te zeggen. Maar antwoord op de vragen die mij nu al zo lang bezighouden, vind ik er niet. Mijn vraag: hoe moet/kun je Spinoza’s leer van het oneindige verstand nu echt verstaan? Hoe past zo’n verstand in de werkelijkheid? Bestáát het intellectus infinitus ofwel de idea Dei echt? (Dat die twee als benamingen van hetzelfde concept te zien zijn, komt later nog aan de orde.) Moeten we dat misschien zien als metaforisch taalgebruik? Aanpassingen aan gewoon en/of theologisch taalgebruik zoals Spinoza zo vaak doet en er zijn eigen wending en andere inhoud aan geeft?

Lees verder...

Catawiki heeft weer boeken van en over Spinoza in de veiling

Dat u het maar weet: Catawiki veilt weer een stapeltje boeken van en over Spinoza. U ziet hier of leest daar wel welke.

Lees verder...

Nieuws m.b.t. Edwin Curley

bookjacketDe voltooiing van het vertaalproject van Edwin Curley met The Collected Works of Spinoza, Volume II, zal een half jaar later gechieden. Eerder was het tweede deel door de uitgever voor januari 2016 aangekondigd, maar nu staat er op- de site dat het juni 2016 verschijnt. [Cf.]

De webpagina waarop Curley vele vroegere publicaties over Spinoza van zijn hand aanbood, is verdwenen. Als je de website-url aanklikt krijg je: "The SiteMaker service was decommissioned on November 30, 2015." Jammer. Enkele artikelen heeft hij naar zijn pagina naar academia.edu overgebracht, maar lang niet alle.
De toegang naar vele teksten zijn we kwijt.

Toevoeging

Iemand was zo vriendelijk door te geven dat op de zgn. WayBackMachine van Internet Archive de documenten nog te vinden zijn.

De aan Schuller of Tschirnhaus toegeschreven correspondentie met Spinoza

Niet dat ik twijfel aan de juistheid van invulling van de namen van George Hermann Schuller (1651-79) resp. Ehrenfried Walther von Tschirnhaus (1651-1708) aan in de Opera Posthuma nog anonieme brieven, maar mij valt op dat intussen vergeten lijkt te zijn dát het om toeschrijvingen gaat. Intelligent beargumenteerde, maar toch toeschrijvingen, hetgeen toch iets is dat geweten mag worden. Dé plaatsen voor dergelijke informatie zijn toch vooral de uitgaven van de correspondentie van Spinoza. Van de Gebhardt-editie uit 1925 kom ik niet bij de aantekeningen, zodat ik niet kan zien of Gebhardt die informatie biedt. De nieuwe kritische editie die onder auspiciën van de Franse Spinoza Vereniging bij PUF wordt uitgegeven bevat nog niet de correspondentie.

In de door Akkerman, Hubbeling en Westerink bezorgde Spinoza Briefwisseling (1977) vind je daar niets over. Ook Adrie Hoogendoorn heeft hier in zijn handleiding bij Spinoza’s Briefwisseling geen informatie over.

Eerder had ik een blog erover dat de adressant van brief 28 dr. Johan Bouwmeester geweest moet zijn, een toeschrijving van dr. Willem Meijer betrof. De door hem aangevoerde argumenten kunnen door iedereen overtuigend gevonden worden, maar daarom hoeft nog niet vergeten te worden dat het om een latere toeschrijving gaat.

Lees verder...

In aantocht: God in the Enlightenment

Hier een signalement van het volgende boek dat er aan staat te komen

William J. Bulman & Robert G. Ingram (Eds.), God in the Enlightenment. Oxford University Press, 05 May 2016

Voor de blurb verwijs ik naar de uitgever, waar onder meer te lezen is dat de door de redacteuren bijeengebrachte scholars duidelijk maken “that God not only survived the Enlightenment, but thrived within it as well.”

Vanuit de interesse van dit blog lijken de volgende hoofdstukken mogelijk van belang:

6: Jetze Touber, “God's Word in the Dutch” [niet door de auteur op zijn academia-edu-pagina gebracht]

11:  Sarah Ellenzweig, “Richard Bentley's Paradise Lost and the Ghost of Spinoza” [cd. Academia.edu]

B.A.G. Fuller (1879 - 1956) schreef "A Spinozistic Fancy"

De filosoof Benjamin Apthorp Gould Fuller zoals zijn volledige namen luidden, was toch bekender en is makkelijker te vinden onder z’n afkortingen. Hij ontving zijn middelbare onderwijs aan Roxbury Latin School in Roxbury, Massachusetts, studeerde en behaalde zijn B.A., A.M. en Ph.D. aan Harvard University in 1900, 1902 en 1906. Z´n dissertatie The problem of evil in Plotinus, verscheen in 1912 [cf. archive.org]. Hij doceerde aan Harvard van 1906 tot 1910. In 1910 maakte hij een wereldreis waarin hij Kashmir bezocht, Noord- en Centraal India, Assam, Burma, Java en Japan. Hij deed dat op z’n gemak en “came to the realization that life is much too short to hurry.” Tijdens WOI werd hij infanteriekapitein en verbonden aan de staf van General Tasker H. Bliss.

In 1923 verscheen zijn History of Greek Philosophy, Thales to Democritus [archive.org] en in 1924 werd hij hoogleraar aan de Graduate School of the University of Cincinnati, en van 1933-1941 hoogleraar filosofie aan de University of Southern California.

In 1938 verscheen zijn A History of Philosophy. In 1945 verscheen een Revised Edition, waarvoor de hoofdstukken over Plato, Aristoteles, Spinoza herschreven die over Kant en Hegel sterk ingekrompen en dat over Nietzsche van 2 tot 12 pagina´s werd uitgebreid.

Hoe grappig en laconiek hij kon schrijven blijkt b.v. uit zijn “The Messes Animals Make in Metaphysics” [in: The Journal of Philosophy - Vol. XLVI, no 26, 22 december 1949] over de houding van mensen en vooral filosofen t.o. dieren. Daarin lezen we over Spinoza:

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [191] Lijkt Spinoza op Beth Haim begraven?

In het tv-programma Landinwaarts gaat Dieuwertje Blok “op zoek naar pareltjes van lokale cultuur en traditie.”

Morgenavond, vrijdag 19 februari om 19.20 uur op NPO 2, gaat Dieuwertje in 'Landinwaarts' op zoek naar de ‘roots’ van musicalster Marjolijn Touw. Momenteel speelt zij in de musical Nonsens. In Ouderkerk aan de Amstel bezoeken ze de plekken waar Marjolijn als kind graag kwam en stuiten op mooie historische familieverhalen, bijvoorbeeld over de plek waar opa Touw ooit café ’t Koetje had. Met een boot varen ze ook naar de Joodse begraafplaats Beth Haim waar Marjolijn goede herinneringen aan heeft. Op deze begraafplaats ligt de filosoof Baruch Spinoza. Daar ontdekken ze dat Spinoza zelfs een kleine link heeft met de familie van Marjolijn Touw.” Volgens deze tv-gids. We zullen zien.

Toevoeging 20 februari 2016 

De vergissing werd niet in de uitzending gemaakt. Daarin werd verwezen naar de grafsteen van Spinoza's vader. Het zal meer een vergissing van de opsteller van de begeleidende programmatekst geweest zijn.  

Spinoza Vereniging in Canada opgericht

 

Eerder deze maand is opgericht een nieuwe Spinoza Society of Canada / Societé Canadienne d’études sur Spinoza.

Their first meeting takes place 1 June 2016 at the University of Calgary, and features contributions by Ericka Tucker, Karolina Hubner, Torin Doppelt, Sarah Kizuk, Oberto Marrama, and Alexandre Rouette.

Cf. Facebook   

Lees verder...

Spinoza in DäMMERUNG, A PHILOSOPHY ZINE

Dämmerung, a Philosophy Zine, is a recent publication by Brazilian creative Heitor Kimura. It draws on the works of philosophers such as Sartre and Spinoza, visually representing their concepts; ... [Cf.]

Daar deze Spinoza-afbeelding uitgelicht. 

Wordt het nog wat met The Ashgate / Routledge Companion to the Radical Enlightenment?

De eerder aangekondigde The Ashgate Companion to the Radical Enlightenment zal misschien wel nooit verschijnen, althans niet onder die titel, daar vorig jaar Asghate-publishing verkocht is aan Informa, de holding van Taylor & Francis, wat weer de uitgeefgroep is van o.a. Routledge. Ja, alles is handel. Of de titel wordt mogelijk omgezet naar The Ashgate Research Companion – een al bij Taylor & Francis / Routledge. bestaande reeks.

Aangekondigd was:

Steffen Ducheyne (ed.), The Ashgate Companion to the Radical Enlightenment. Ashgate (forthcoming, 2016). Er was al een ISBN-nr: 978-1-4724-5168-2

Aan dat boek zouden naar verluidt meewerken: Steven Nadler, Winfried Schröder, Wiep van Bunge, Jonathan Israel en Margaret Jacob. En er waren al aangekondigde hoofdstukken als:

• Eric Palmer, Less Radical Enlightenment: A Christian wing of the French Enlightenment [cf.]

• Charles Devellennes, Jean Meslier: the exemplar of radical Enlightenment political thought [cf.]

• Beth Lord, Are We Morally Equal by Nature? Spinoza’s rejection of natural moral equality and its relevance for modern democracy [Lord heeft een bewerking van haar tekst alvast opinternet gezet, cf.]

• Anthony J. DeSantis, “The Counter-Enlightenment: Why Historians of the Enlightenment and Modern Philosophy Need to Know Theology, the Bible, and Church History Better”

• Nancy Levene, “Spinoza the Radical”

Lees verder...

Ariel Blumenthal componeerde 'Peace Poems' op o.a. teksten van Spinoza

In 2002 had de première plaats van het in opdracht van het Arlington-Belmont Chamber Chorus door de Israëlisch-Amerikaanse componist Ariel Blumenthal gecomponeerde ‘Peace Poems’ – “a powerful statement illuminating despair over war, and hope for peace. This beautiful setting contains texts in English and Hebrew from diverse sources: the Bible, 17th-century philosopher Baruch Spinoza and 20th-century poet Yehuda Amichai.”

Dit stuk zal weer worden uitgevoerd in een concert dat op 6 maart zal worden gegeven in "An Almost-Spring Concert” van de Philharmonic Society of Arlington met “the Arlington-Belmont Chorale and the Arlington-Belmont Chamber Chorus, conducted by Barry Singer.” [Cf.]

Op de website van Ariel Blumenthal zijn diverse van zijn composities te beluisteren, maar jammer genoeg niet ‘Peace Poems’. De foto komt van die website - uitsnede van Ariel Blumenthal conducting during a recording session at DB Studios in Tel Aviv.

Karianne Marx over 'Spinoza: een humanist?'

Op woensdag 9 maart om 20.00 uur zal dr. Karianne Marx voor het Humanistisch Café Zwolle dat dan voor het eerst wordt gehouden in een nieuwe locatie, nl. de Groote Sociëteit aan de Koestraat 8, een lezing geven over de vraag: 'Spinoza: een humanist?'  

"Vanwege zijn kritiek op de gevestigde godsdiensten en pleidooi voor een samenleving en moraal op seculiere grondslag, zou men Spinoza een humanist of een voorloper van het humanisme als levensbeschouwing kunnen noemen. Op deze avond wil ik onderzoeken op welke punten die karakterisering wel, en op welke punten die niet opgaat."

Dr. Karianne Marx, doceert geschiedenis van de filosofie aan de Universiteit van Utrecht, studeerde in 2004 af met een scriptie over Spinoza’s Kenleer en promoveerde in 2010 aan de VU op Karl Leonhard Reinhold (1757-1823) en diens receptie van Kant’s filosofie; ze is secretaris van de Amsterdamse Spinoza Kring, waarvoor ze cursussen over Spinoza verzorgt en al enige malen als gastvrouw en gespreksleider optrad op Spinozadagen in Paradiso.

Info van De Swollenaer, ASK en Karianne Marx’s website.

Umberto Boccioni (1882-1916) een door Spinozisten graag gebruikte kunstenaar

Umberto Boccioni – Dinamismo do corpo humano, 1913

Umberto Boccioni was een kunstenaar die zich zeer tot het futurisme aangetrokken voelde en trachtte de dynamiek van beweging in tekeningen en sculpturen te betrappen (dynamisme).

Hij werd geboren in Reggio Calabria. Als ambtenaar sleepte zijn vader hem in zijn kindertijd mee van Forlì, naar Genua, Padua en Catania. In 1899 ging Umberto in Rome kunst studeren, waar hij Gino Severini ontmoette en studeerde met Giacomo Balla. In 1906 reisde hij naar Parijs, waar hij het impressionisme van o.a. Cézanne bestudeerde, en Rusland en in 1907 verhuisde hij naar Milaan. Daar ontmoette hij Marinetti wiens Manifesto dei pittori futuristi (het futuristisch schildersmanifest) hij in 1910 ondertekende.

De dichter Emilio Filippo Tommaso Marinetti was zeer in de ban geraakt van het lawaai, de snelheid en de mechanische energie van de grote stad. Hij zocht naar 'de schoonheid van de snelheid' en schreef daarover in 1908 een Futuristisch Manifest, waardoor Umberto Boccioni zoals gezegd eveneens zeer geïnspireerd raakte. Ook zelf schreef hij manifesten. Hij was waarschijnlijk de eerste auteur van ‘Het toekomstige schilderen – Technisch Manifest’ en hij was zeker de enige auteur van het Futurist Sculpture van 11 april 1912. Ook schreef hij Pittura scultura futuriste (Dinamismo plastico) [Milan: Edizioni Fuuriste di Poesia, 1914].

Lees verder...

Ondernemers kunnen zich met Spinoza op hun ondernemersethiek bezinnen

 

Aan de Hogeschool van Amsterdam worden door FLOOR, het Debat- en activiteitencentrum van de HvA, drie workshops gegeven over Ondernemerschap en Spinoza. Ze worden gegeven door Hein van Joolen, Sander Cok en Martin Haring; Ditte de Graaff is Organizer of Ondernemerschap en Spinoza. De eerste was 10 februari, de volgende zullen zijn op 17 febr. en 2 maart 2016.

Met gebruikmaking van de cover van Miriam van Reijen’s Spinoza in bedrijf worden de workshops op de website van de Hogeschool van Amsterdam gepresenteerd.

“Jan Hein van Joolen heeft meer dan 29 jaar ervaring in de financiële wereld én is bewonderaar van de filosoof Spinoza en hij heeft daar zelf een gedachtegang ontwikkelt [sic] in relatie tot ondernemerschap die hij graag wil delen met de nieuwe generatie ondernemers.” [Cf.]

De tweede filosofieworkshop wordt geleid door Sander Cok. Na jaren ervaring in de financiële sector heeft hij besloten om zijn passie te volgen en filosofie te studeren. [cf.]

De derde filosofieworkshop zal dan wel geleid worden door Martin Haring [maar die wordt nog niet vermeld op de betreffende pagina, cf.].

Heeft u deze Spinoza-trilogie al in huis?

Zie in dit blog hoe u deze inleidingen van Adrie Hoogendoorn kunt bestellen. Hulpmiddelen bij het lezen van Spinoza.

 

Ted Stolze's fraaie analyse van Matheron over Spinoza's 'eeuwigheid van de geest'

Graag attendeer ik op het vorig jaar begonnen online tijdschrift Crisis and Critique van het Kolektivi Materializmi Dialektik. Het verschijnt tweemaal per jaar en biedt de artikelen als gratis PDF”s aan. Het omschrijft zich als: “a peer-reviewed philosophical journal. It is dedicated to exploring and critically developing political and social issues from the Marxist perspective, as well as exploring and addressing the emancipatory potential of Marxist thought and tradition. It also discusses the developments within the contemporary currents in philosophy.”

Wat in de eerste nummers opvalt is, dat er veel werk van bestudering van Althusser wordt gemaakt en daarbinnen dus van zijn wending tot Spinoza (noem ik het maar). Zo bijvoorbeeld:

• Ted Stolze, Revisiting a Marxist Encounter with Spinoza: Alexandre Matheron on Militant Reason and the Intellectual Love of God [PDF]

• Ed Pluth, Freeing Althusser from Spinoza: A Reconsideration of Structural Causality [PDF]

• Ted Stolze, Hegel or Spinoza: Substance, Subject, and Critical Marxism [PDF]

Vooral het eerste artikel raad ik aan allen aan die bezig zijn met het onderwerp van de “eeuwigheid van de geest.” Ted Stolze belooft een close reading van Alexandre Matheron, Individu et communauté chez Spinoza (1969, pp. 647), “one of the landmarks of Spinoza scholarship.”

Lees verder...

J.D. Bierens de Haan belangrijk eerste docent filosofie aan de ISVW

Vandaag honderd jaar geleden werd de  Internationale School voor Wijsbegeerte opgericht. Morgen wordt dat gevierd. Bij gelegenheid van dat honderdjarig bestaan van dit – zoals ze zich nu zien - centrum van de publieksfilosofie in Nederland, verschijnt het door de filosofen (zoon en vader) Florian Jacobs & Frans Jacobs geschreven boek: Markante denkers. 100 jaar filosofie aan de Internationale School voor Wijsbegeerte. ISVW, 2016. Het gaat over de ISVW-geschiedenis en vooral over de vele tientallen beroemde filosofen die er werden ontvangen, waaronder Martin Heidegger, Karl Popper, Emanuel Levinas, Martha Nussbaum, Peter Sloterdijk en vele anderen.

In Trouw vandaag een groot artikel over deze gebeurtenissen vanuit een gesprek met programmadirecteur Erno Eskens en auteur en als filosoof werkzaam bij de ISVW, Florian Jacobs. [Cf.] Daar in dat stuk de naam van J.D. Bierens de Haan niet valt, voeg ik die hier via dit blog aan toe. Ik houd het kort, had eerder al uitgebreide blogs over hem [cf. en cf.].

In de eerste jaren was Bierens de Haan [foto rechts] dé filosoof die cursussen aan de ISVW begeleidde, zoals blijkt uit onderstaande foto’s uit resp. 1917 en 1918. Van 1940 – 1946 was Bierens de Haan voorzitter van het Curatorium.  Naast hem was de jurist, vrijdenker en anarcho-socialist Clara Wichmann in die eerste tijd een belangrijke figuur aan de ISVW.

Lees verder...

Wetenschappelijk directeur van La Fabrique Spinoza promoveerde vandaag aan de EUR

Het heeft alle kranten gehaald: de Fransen voelen zich minder gelukkig dan Nederlanders of Ijslanders, ja zijn relatief ongelukkig. [cf. EUR, Trouw, NRC, VK]

Dat blijkt uit het onderzoek, gepubliceerd als Geography of Happiness, een internationaal vergelijkende studie naar geluk, waarop Gaël Brulé vandaag promoveerde bij ‘geluksprofessor’ Ruut Veenhoven aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Gaël Brulé studeerde milieutechniek in Frankrijk, Nederland en Zweden en is directeur scientifique van La Fabrique Spinoza, een Parijse denktank op het vlak van geluksbevinden van burgers met het doel om op democratische manier het welzijn van de burgers te bevorderen. [cf. blog van 16-10-2011, cf. website].

Brulé raakte gefascineerd door de 'Gallische depressie' en wilde door het analyseren van een grote hoeveelheid opinieonderzoek, antwoord krijgen op wat daar de oorzaak van is. De Fransen blijken zich minder gelukkig te voelen, geven zichzelf op dat punt gemiddeld een 6,6, veel minder dan de Nederlanders (7,6) of de IJslanders (8,1). En dat komt volgens Gaël Brulé: omdat hun vrijheid wordt ingeperkt door een nogal hiërarchische samenleving. Ze ervaren minder psychologische vrijheid, blijken minder controle te hebben over hun eigen leven en minder zelfvertrouwen te ervaren. Het onderwijs, maar ook andere instituten zijn nogal autoritair van opzet; veel dingen gaan vooral top-down en die top-downcultuur lijkt de grootste sta-in-de-weg voor geluk.

Een vorm van praktisch, toegepast Spinozisme? Misschien. Maar behalve dan in de naam la Fabrique Spinoza, komt Spinoza's naam op zijn website niet voor. Idem w.b. la Fabrique Spinoza.

Kant nogal laconiek over Spinoza

Komaan, nog eens over Kant (1724-1804). Voor eerdere blogs over hem verwijs ik naar het zoekvenster.

Hoewel Kant in zijn kritieken kritisch was en bleef over de (on)mogelijkheid God, om ook maar enige werkelijkheid buiten bereik van de zinnen, te kennen (laat staan te bewijzen), en had hij kritiek op – wat hij noemde - de dogmatische metafysica, hij bleef wel z’n hele leven een gelovig theïst. Hetgeen zal hebben meegespeeld bij zijn kritiek op Spinoza. Het moet hem zijn ontgaan dat Spinoza het over de werkelijkheid – het bestaan - zelf had en ontkende dat er iets daarbuiten bestond. Kant bleef door al zijn werk heen met God bezig. Godsbewijzen waren dan wel niet mogelijk, en zowel de ontologische als kosmologische godsbewijzen (termen die hij zo’n beetje muntte) stelde hij op vele plaatsen onder kritiek; om te beginnen bij de Kritiek van de zuivere Rede. Het gaf ruimte aan iets heel anders dan kénnen: n.l. geloof.  

Hij schreef ook een “filosofische theologie”, waarin hij onder meer kritisch de “transcendentale theologie” weergeeft, zoals hij die ziet. De Nederl. Wikipediapagina heeft er niets over, maar postuum verscheen

Immanuel Kant, Vorlesungen über die philosophische Religionslehre. Leipzig: Karl Heinrich Ludwig,  1817 [Hier te raadplegen]
Vertaald als Immanuel Kant, Lectures on Philosophical Theology. Transl. Allen W. Wood& Gertrude M. Clark. Cornell University Press, 1986 -
Books.google

Lees verder...

Maarten van Buuren geeft Spinoza-lezing over 'De innerlijke burcht'

Maarten van Buuren houdt op 14 maart 2016 om 19:00 uur voor Suster Bertken, de Studentenvereniging Cultuurwetenschappen Open Universiteit Utrecht, de lezing ‘De innerlijke burcht’. Spinoza over vrijheid en zelfbeschikking. [Cf.]

Ik vermeld dit graag in dit blog vanwege de opvallende titel van de lezing. ‘De innerlijke burcht’ doet immers meteen aan Teresa van Avila denken. Zou Maarten van Buuren net zoals ik bijna twee jaar geleden deed in het blog “Teresa van Avila, Spinoza en hun amor Dei”, een verband tussen beiden zien? Spannend.

Het werd voor mij weer aanleiding even via dat blog dat schitterende lied van Teresa van Avila te beluisteren: "Alma, Buscarte has en Mí, y a Mí buscarme has en ti: Ziel, zoek jezelf in Mij, en zoek Mij in jezelf."

Jan Sjunnesson, "Tre radikala spinozister"

De Zweed Jan Sjunnesson, skriver om politik [schrijver over politiek], schreef in 1997 een onderzoeksvoorstel voor de Universiteit van Uppsala over de drie linkse Franse filosofen Louis Althusser, Gilles Deleuze en Antonio Negri, die in de jaren 1960 en 1970 met een zo andere lezing van Spinoza kwamen. Hierover gaf hij datzelfde jaar een lezing die een jaar later in een uitgebreidere versie in het Zweedse tijdschrift Res Publica [nr 41/42/1998] verscheen. Het dubbelnummer had twee thema’s: Farlig geografi [gevaarlijke geografie] & Spinoza.

Jan Sjunnesson, "Tre radikala spinozister", in: Res Publica, nr 41/42/1998

Gisteren bracht hij scans van zijn artikel op zijn website. Wie Zweeds leest kan het stuk daar lezen.

 

Spinoza en opvoeding – er gaat dit jaar een boek over verschijnen

In hac vita igitur apprime conamur ut corpus infantiae in aliud quantum ejus natura patitur eique conducit, mutetur quod ad plurima aptum sit quodque ad mentem referatur quae sui et Dei et rerum plurimum sit conscia atque ita ut id omne quod ad ipsius memoriam vel imaginationem refertur, in respectu ad intellectum vix alicujus sit momenti. Ethica 5/39s

Wij proberen in dit leven dus in de eerste plaats het lichaam van een kind – voor zover zijn aard het toelaat en daaraan bijdraagt – te veranderen in een lichaam dat tot zeer veel in staat is en dat, verbonden met de geest, zich van zichzelf, van God en van de dingen zeer bewust is. De voorstellingen die deel uitmalen van zijn geheugen of de verbeelding hebben dan in vergelijking met het verstand nauwelijks enig belang.
[Vert. Henri Krop. Daar dit enigszins merkwaardig klinkt (wie of wat is zich bewust?), haal ik er ook de vertaling van Corinna Vermeulen bij:
]

In dit leven streven we er dus bovenal naar dat het lichaam van de babytijd - voor zover zijn aard dat toestaat en bevordert - verandert in iets anders, wat tot zeer veel in staat is en wat in verband staat met een geest die zich van zichzelf, God en de dingen in de hoogste mate bewust is. En dus streven we ernaar dat alles wat betrekking heeft op zijn geheugen of verbeelding in verhouding tot het verstand nauwelijks enig belang heeft.

Naar aanleiding van het hoofdstuk van Piet Steenbakkers over Spinoza in Erik de Bom (red.), Een nieuwe wereld. Denkers uit de Nederlanden over politiek en maatschappij (1500 – 1700) [cf. blog] nam ik mij voor om eens na te gaan of en zoja wat over Spinoza en opvoeding is geschreven en daarover dan een blog te maken.

Steenbakkers vatte Spinoza op dit punt aldus samen: “Door de wisselwerking tussen wetten, instellingen en opvoeding kan een samenleving ontstaan waarin burgers ook zonder dwang de wet gehoorzamen en elkaars rechten respecteren.” (blz. 242, cf. ook 241 en 243). Over Spinoza & opvoeding ging ik dus op onderzoek uit. De opzet van dit blog is niet om uitvoerig inhoudelijk over Spinoza’s educatieve ideeën te schrijven, maar om in eerste instantie maar eens te rapporteren over wat ik vond.

Dat is een bescheiden hoeveelheid artikelen en hoofdstukken, maar ik ontdekte ook dat er eind dit jaar een boek over Spinoza & educatie zal verschijnen. Van Johan Dahlbeck die zich tot dé scholar op dit terrein ontpopt. Daarover zo dadelijk meer en aan het  einde meer over dat aanstaande boek. Maar eerst over enige andere studies die ik breng in volgorde van verschijnen:

Lees verder...

Spinoza en Amsterdam [2] ASK diende plan voor Spinoza Centrum in

"Het stadhuis van Amsterdam is bijna 30 jaar oud en voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Een verbouwing is hoognodig. Voor een onderdeel van deze verbouwing, de invulling van een aantal ruimtes op de begane grond van het stadhuis, vraagt de gemeente aan Amsterdammers en andere geïnteresseerden om ideeën en initiatieven in te dienen.” Tot 17 oktober 2015 konden ideeën of initiatieven worden ingediend [cf. gemeente A’dam]

De Amsterdamse Spinozakring zag hierin natuurlijk een prachtige kans om te ijveren voor een Spinoza Centrum op de begane grond van het stadhuis. Er zijn veel ideeën ingediend door burgers, organisaties en ondernemers. Vervolgens kwamen de indieners in verschillende 'stadhuisateliers' samen om samenwerking te zoeken en de mogelijkheden te verkennen. Dit leidt tot een tentoonstelling in deze maand februari en zo mogelijk een keuze tussen drie varianten voor de gemeenteraad. [cf. Amsterdamse Spinoza Kring; aldaar een PDFbestand van het plan]

 

Spinoza en Amsterdam [1]

Er was veel gedoe in Amsterdam, voorbije zaterdag. De Pegida-beweging mocht tegen "de islamisering van Europa" een demonstratie houden op het plein voor het Stadhuis aan de Amstelzijde. De SP had toestemming gekregen voor een tegendemonstratie bij het beeld van de dokwerker.

Vanwege de ontdekking van een voor het stadhuis geplaatst pakketje dat onschadelijk moest worden gemaakt, werd door de gemeente voorgesteld dat de demonstranten zouden opschuiven richting het Spinoza-beeld. Dat weigerden ze. Ik verbaasde me over de vele nieuwsberichten daarover, n.l. dat de organisatoren dat weigerden. Maar ik kon geen nadere motivatie ontwaren, nam aan dat het niet vanwege Spinoza was en besloot er niet over te bloggen. De burgemeester zei: "Het recht om te demonstreren is in Amsterdam bijkans heilig." Het was om veiligheidsredenen dat de demonstratie werd afgeblazen. Het CDA stelt nu de voor de hand liggende vraag: Was het wel verstandig om de demonstraties van anti-islambeweging Pegida en het tegenprotest, georganiseerd door de SP, zo dicht bij elkaar te houden?"

Een verontwaardigde bezoeker van dit blog zag dat toch anders en stuurde mij deze afbeelding die hij op zijn eigen facebook-pagina had geplaatst. Hij had gebruik gemaakt van het blog van 15-01-2016:  Burgemeester Van der Laan: "Spinoza is in Amsterdam nogal een heilige"

Ik plaats het plaatje wel, maar neem afstand van de boodschap. Ik geloof er niets van dat door Van der Laan (of de zgn 'driehoek) enige vrijheid van meningsuiting onderdrukt werd. Het lijkt alleen nogal onhandig georganiseerd.

Zes vroegmoderne politieke auteurs, waaronder Spinoza, belicht

Onlangs verscheen een interessant boek over ontstaan en ontwikkeling van de politieke theorie in het vroegmoderne Nederland met daarin uitdrukkelijk en uitgebreid aandacht voor Spinoza. Graag attendeer ik in dit blog op:

Erik de Bom (red.), Een nieuwe wereld. Denkers uit de Nederlanden over politiek en maatschappij (1500 – 1700). Kalmthout/Zoetermeer:  Polis/Klement, 2015

 

Het boek bevat duidelijk geschreven en goed geredigeerde hoofdstukken over Desiderius Erasmus (door Nicolette Mout), Juan Luis Vives (door Jan Papy), Justus Lipsius (door Erik De Bom), Leonardus Lessius (door Toon Van Houdt), Hugo Grotius (door Hans W. Blom) en Benedictus de Spinoza (door Piet Steenbakkers). Op het hoofdstuk over Spinoza ga ik zo dadelijk verder in.

Deze denkers en geleerden lieten zich inspireren door de geschriften van vroegere denkers, uit de Antieke oudheid met name, en ze legden met hun traktaten en -soms- pamfletten de fundamenten van een 'politieke wetenschap' waarmee ze een blijvende stempel op onze cultuur drukten. Uitgangspunt is dat het denken van deze pioniers kan helpen het hedendaagse politieke denken beter te begrijpen. De basis ligt immers dáár.

Lees verder...

Spinoza's analyse van de moord op de gebroeders De Witt was simpel: Ultimi barbarorum

Afgelopen vrijdag hield dr. Eric Schliesser zijn oratie als hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Titel: De onzekerheid van politiek handelen. Maar het zal wel in het Engels gegaan zijn: The uncertainty of political action.  

Zijn betoog zou een politiek theoretische strategische analyse worden, die hij volgens het persbericht zou illustreren "met de analyse van Spinoza en Hume van de moord op de gebroeders De Witt (1672)."

Da's makkelijk. Spinoza's analyse is vervat in zijn twee beroemde woorden: "Ultimi barbarorum." Door mij ooit "zijn kortste werk" genoemd [cf. blog]

Ik ben benieuwd of hij zijn oratie zal publiceren op academia.edu. Dan kunnen we zien hoeveel meer hij er nog bij verzon. Ja Spinoza's hele Tractatus Politicus kan als een reactie op die moord en de gevolgen ervan worden gezien, maar dat is dan onze interpretatie – Spinoza zei er in de inleiding of elders geen woord meer over.

Nog eens over of opheffen van de ban nodig is om Spinoza hoog te hebben zitten

Dr. David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut in Amsterdam, was niet een van de sprekers op het Symposium ‘De Casus Spinoza’ van 6 december 2015 over de eventuele herroeping van de banvloek op Spinoza, bij de organisatie waarvan ook zijn instituut niet betrokken was.

Hij krijgt echter de kans om op donderdag 18 februari 2016 om 20.00 uur aan het Instituut voor Joodse Studies aan de Universiteit Antwerpen zijn licht op het onderwerp te laten schijnen, want dan zal hij spreken over de vraag

MOET DE BANVLOEK OP SPINOZA WORDEN OPGEHEVEN?

“In 1656 werd Spinoza met een banvloek verstoten uit de joodse gemeenschap. Dit was voordat Spinoza zijn werken schreef en uitgroeide tot een filosoof van wereldformaat. Inmiddels wordt hij volop gelezen en gewaardeerd, ook in joodse kring. Vaak is daarom gesproken over de vraag of het tijd is om de banvloek op te heffen. Afgelopen december was er nog een bijeenkomst in Amsterdam over dit onderwerp. Deze lezing zal ingaan op de verschillende historische pogingen die er geweest zijn om de ban op te heffen, en onderzoeken of een dergelijke maatregel een betekenisvolle manier is om Spinoza te vereren.”  

Je kunt daar de vraag aan toevoegen: moet Spinoza wel zo nodig vereerd worden?

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [190] Gek op "tea & spinoza"

Daar buiten het jaarlijkse carnaval woedt, breng ik hier een beetje ‘carnaval met Spinoza’ via een foto van deze tattoo die ‘desireefawn’ op 29 januari 2011 op Flickr plaatste met de titel “tea & spinoza” en ter toelichting de bekende uitspraak van Spinoza (in het Engels vertaald dan):

"... all things excellent are as difficult as they are rare."

Hoe moeten we ons toch het Oneindige Intellect denken?

Kunnen we ons de intellectus Infinitus of het Goddelijk Verstand voorstellen? Nee dus, er zijn dingen, zo weten we van Spinoza, die we wel kunnen denken, maar niet verbeelden.

Is er in het Universum ergens een kop met brains die het totale denken voor de hele natuur doet? Nee, natuurlijk niet, God en dus ook het oneindige verstand, is volstrekt immanent. Op een of andere manier zit dat oneindige denken a.h.w. verspreid over de hele natuur.

                                       "Natura naturans"

Dit plaatje kan dus niet als een verbeelding ervan worden gezien. Trouwens ene Stefano Rocca die de hele dag bezig is opvallende schilderijen en plaatjes via twitter de wereld in te brengen, en daar zelden of nooit bij vermeldt wie de maker ervan is, kwam 4 februari met een tweet met dit plaatje en noemde dat "natura naturans". Alleen al die ondertiteling is een aanduiding dat dit niet het oneindige intellect kan zijn, want dat behoort tot de natura naturata, zoals we weten uit 1/31.  

Lees verder...

Data en inhoud VHS-studiebijeenkomsten voorjaar 2016 bekend

Zoals in elk voorjaar organiseert de Vereniging Het Spinozahuis ook in 2016 weer vier studiebijeenkomsten die gehouden worden in het Spinozalyceum, Peter van Anrooystraat 8, Amsterdam. 

De data zijn: zaterdagmiddagen 12 en 19 maart en 2 en 16 april 2016, telkens van 13:30 – 17:00 uur.

Het werk van Spinoza dat in de studiebijeenkomsten 2016 besproken zal worden is het Theologisch-politiek traktaat. Van dit werk is recent een herdruk uitgekomen bij Uitgeverij Wereldbibliotheek, Amsterdam. Het boek is ook bij de Vereniging Het Spinozahuis te koop.

De studiebijeenkomsten worden altijd gewijd aan een van de werken van Spinoza. Het Theologisch-politiek traktaat is eerder behandeld in de studiebijeenkomsten in 2006 en in 2009 [cf. blog].

Binnenkort staat het programma met de inleiders en de thema's in de agenda van de website van de VHS en krijgen de leden van de Vereniging Het Spinozahuis de uitnodiging per post thuis gestuurd.

Lees verder...

Crescas publiceert vandaag video's Symposium 'de Casus Spinoza'

Constateerde ik in een blog van 2 februari nog “op de website van Crescas zijn de video’s van de toespraken die gehouden zijn tijdens het symposium op 6 december 2015 over het al dan niet opheffen van de ban van Spinoza nog niet verschenen” en zie: vandaag, drie dagen later heeft het Joods Educatief Centrum Crescas, één van de organisatoren van het symposium in De Rode Hoed in Amsterdam, video’s van alle toespraken en de paneldiscussie op z’n website gebracht. Ook zijn ze alle gisteren naar Youtube gebracht. Spinoza-experts uit binnen- en buitenland lieten hun licht schijnen over de vraag of het mogelijk is de ban op Spinoza op te heffen. En of dat opheffen al dan niet wenselijk is.

Ik haal hier alleen de toespraak van de ‘aanstichster’ en initiatiefneemster van het hele gebeuren, Ronit Palache, naar binnen. Haar speech droeg de titel “Why you are here.”

Wie alles wil beluisteren is bijna zo'n drie uur bezig. Dus: herbeleef het symposium of wie er niet bij was: maak hiermee uw eigen symposium.

Lees verder...

Louis Millet (1921 - ) verspreidde ook Spinoza-kennis

Professeur émérite à l'université des sciences sociales de Grenoble, agrégé de Philosophie et docteur ès lettres, a publié de nombreux ouvrages sur la philosophie et la psychologie. [Cf.]

Hij heeft heel wat over filosofen en filosofie geschreven [zie hier een bibliografisch overzicht, daar ook z’n geboortedatum], maar heeft, voor zover ik kon nagaan, geen enkele eigen pagina op internet. Daar hij zich ook met Spinoza heeft bezig gehouden, krijgt hij hier zijn eerste pagina op het web..

Nadat van hem was verschenen

Aristote. [textes choisis et présentés par Louis Millet] Paris, Bordas, 1967, verscheen bij dezelfde uitgever:

Spinoza. [Trad., choisis et présentés par Louis Millet]. [Pour connaître] Paris: Bordas , 1970, heruitgave 1987.

Ook aangeduid als: Louis Millet, La Pensée de Spinoza. Bordas, 1970, 142 pagina's
Het bevatte [een deel van?] de Ethica.

Vervolgens verscheen:

Louis Millet, Premières leçons sur l'Éthique de Spinoza. Presses Universitaires France, 1998  

Lees verder...

John Morrison over identiteit en onderscheidbaarheid van lichaam en geest bij Spinoza

Twee maanden terug had ik een blog waarin ik voorstelde: “Let op John Morrison over Spinoza en identiteit”. Hij zou namelijk in Parijs lezingen geven over het Spinoza-onderzoek waar hij momenteel mee bezig is en die lezingen zouden gaan over: "The Status of Essences in Spinoza's Metaphysics" en "Spinoza on Mind, Body, and Numerical Identity." Ik hoopte dat hij, zoals in eerdere gevallen, zijn tekst(en) op zijn website zou publiceren. En zie, gisteren ging ik er weer eens kijken en zag dat hij er aankondigde dat in de komende door Yitzhak Melamed geredigeerde Cambridge Critical Guide to Spinoza’s Ethics [cf. ook dit blog] van zijn hand zou bevatten het hoofdstuk:

"Two puzzles about Thought and Identity in Spinoza"

Die tekst staat er nog niet, maar wel zette hij een PDF online van een draft over "Spinoza on Mind, Body, and Numerical Identity." [Cf. PDF]

Lees verder...

Trouw stelt viering Nationale Spinozadag voor

Lees verder...

Volksuniversiteit Amsterdam start Spinoza Ethica studiegroep

Begeleid door docent drs R. (Robert) Snel start op donderdag 11 februari 2016 om 19:30 uur bij de Volksuniversiteit Amsterdam aan de Rapenburgerstraat 73, een studiegroep die in 7 bijeenkomsten teksten over noodzaak, vrijheid en geluk uit de delen 3 t/m 5 van de Ethica zullen lezen. [Zie méér info aldaar]

Vanaf de kennis van « God » tot en met « de vrijheid van de mens » biedt Spinoza in 5 « delen » (als we de bewijzen, de scholia, voorwoorden en aanhangsels niet meetellen) in totaal 75 definities, 17 axioma's en 259 stelllingen.  Service van Spinoza.blogse

 

In de slipstream van de Casus Spinoza

Op de website van Crescas zijn de video’s van de toespraken die gehouden zijn tijdens het symposium op 6 december 2015 over het al dan niet opheffen van de ban van Spinoza nog niet verschenen, maar in de joodse wereld deint de opgeworpen casus voort.

Shmuly Yanklowitz, een "modern" Orthodoxe rabbijn over wie ik drie jaar geleden al eens een blog had, publiceerde op 31 januari 2016 in The Times of Israel “An Open Letter to Spinoza” [cf.] Daarin stelde hij zich op achter de oproep van rabbijn Nathan Lopes Cardozo om Spinoza’s ban op te heffen. Hij blaast er flink de loftrompet over Spinoza, immers: “defending you is defending the essence of Judaism itself.”

Daarover maakte rabbijn Avrohom Gordimer zich boos en die publiceerde daarop gisteren een aanval onder de titel: “Spinoza and Farcical ‘Orthodoxy’” [cf.]. Hij vat de onacceptabele punten uit Spinoza’s filosofie samen en gaat de discussie met Spinoza niet aan, maar valt de in zijn ogen namaak-orthodoxie van het jodendom aan. Rabbijn Gordimer, lid van het Executive Committee of the Rabbinical Council of America, vindt deze zgn. ‘moderne’ of zgn. 'open' orthodoxie-beweging die vrouwen rabbijn laat worden, homohuwelijken viert en ketterijen (als die van Spinoza) bejubelt, maar een farce en bepaald geen ware joodse orthodoxie .

Film "Spinoza. Een vrije denker" op 7 februari in Hilversum

In het kader van “Het verhaal van Kerkelanden” wordt in de Waaier, Kerkelandenlaan 5 Hilversum, op zondag 7 februari om 15.30 uur de film van Robin Lutz over het leven van Baruch Spinoza gedraaid. Robin Lutz zal zelf aanwezig zijn en de film introduceren.

Zaal is open om 15.00 uur. Toegang is vrij; wel wordt een vrijwillige bijdrage in de kosten gevraagd.

“Het verhaal van Kerkelanden” is een samenwerkingsproject van de Bethlehemkerk, de Emmaus Parochie, de Vrijzinnige Geloofs-gemeenschap, de Evangelisch-Lutherse Gemeente en de Hilversumse Historische Kring “Albertus Perk” rond de naamgevers van de straatnamen en hofjes in de Hilversumse wijk Kerkelanden. [Cf.]

In de wijk Kerkelanden bevindt zich o.a. de Spinozahof - vandaar. 

Friedrich Rückert (1788 - 1866) las Spinoza en zette dat om in dichtwerk

Duits dichter en oriëntalist, vertaler van Arabische, Hebreeuwse, Indische en Chinese gedichten. Het grootste deel van zijn gepubliceerde (laat staan de ruim 6000 ongepubliceerde) gedichten is in vergetelheid overgegaan en werden 'bewaard’ via de verklankingen door diverse componisten. Vooral de compositie die Gustav Mahler veertig jaar na Rückerts dood maakte van diens "Kindertotenlieder", gedichten die ontstonden naar aanleiding van het overlijden van zijn twee kinderen die in 1833 en 1834 in de leeftijd van drie en vijf jaar gestorven waren, maakte hem alsnog onsterfelijk.

Maar waarom ik in dit blog aan Friedrich Rückert aandacht wil besteden is de overeenkomst én het grote verschil in de aan hem en aan Spinoza gewijde standbeelden.

 

Lees verder...