Over rationele idiotie (alweer zo'n oxymoron)

Voor ik mij op weg begeef naar het Spynoza Lyceum in Amsterdam voor de eerste bijeenkomst in de cursus over de PPC, meld ik nog even dat Carel Peeters in VN een interessant commentaar schreef op dit boekje:

Hent de Vries, Kleine filosofie van het wonder. Boom, 2015

Peeters die het boekje in de eerste alinea typeert als "rationele idiotie" eindigt zijn bespreking met:

Kleine filosofie van het wonder is een idioot en zinnig boek, even geleerd als raar. Een stoet interessante denkers (Leibniz, Bergson, Rorty, Davidson, Spinoza, Cavell, Gödel, Heisenberg, Barth, Badiou, Hegel) komt langs met als resultaat het simpele pleidooi dat we het wonder weer een plaats onder de zon moeten gunnen.  

Lezenswaardig. Ik bedoel die recensie dus (maar waarom daar aan het eind 'zinnig' staat, terwijl het stuk begon met de titel "Wonderbaarlijk geleerde onzin", begrijp ik niet). Dat boekje kunnen we beter laten voor wat het is. Of voor als we ons vrolijk en wellicht boos willen laten maken. Met dank aan Peeters voor dat inzicht.

Stanley Rosen (1929 - 2014) mocht het hoofdstuk Spinoza doen…

Stanley Rosen zag Spinoza als ‘conservatief’, schreef: "Spinoza is neither a Christian, a modern liberal, nor an existentialist: freedom is for him possible only on the condition of philosophy, and so, in the fullest sense, only the philosopher is free. The free society is absolutely dependent, not on freedom of speech in the sense of anyone's speech, but on freedom of philosophical speech. This is the heart of Spinoza's 'conservatism,' and it is explicitly visible in the Theologico-Political Treatise." [Citaat uit hierna te noemen boek]

Stanley Rosen was student van Leo Strauss aan de University of Chicago. Bij hem verdedigde hij in 1955 een proefschrift over Spinoza, getiteld Spinoza's argument for Political Freedom. [Die titel wordt op 'zijn' wikipediapagina niet genoemd, maar was te vinden bij de Duitse Spinozabibliografie; en hier]

Dat hij goed naar z’n hoogleraar geluisterd had en in Spinoza geen politiek liberaal zag blijkt al uit het bovenstaande citaat en uit het abstract van de lezing die hij gaf voor het “Symposium: Spinoza’s Law in 2003 waar Rosen sprak over “Spinoza's Argument for Political Freedom,” waarbij de notitie werdgemaakt: “A substantially similar version of this piece has previously been published by Stanley Rosen in Spinoza's Argument for Political Freedom - z'n dissertatie uit 1955 dus. [Cf.]

Lees verder...

Ook in 2015 gaat weer David Ives's toneelstuk New Jerusalem over Spinoza

Voorzover ik kan nagaan gaat David Ives' toneelstuk over Spinoza's ban voor het eerst opgevoerd worden door een niet-joods theater-gezelschap. En opmerkelijk: het wordt gesponsord door de Richard Dawkins Foundation for reason and science! [Cf.]

 

Lees verder...

"B. de Spinoza´s sämmtliche Werke" van Berthold Auerbach


In 1841 verscheen de eerste editie van B. de Spinoza´s sämmtliche Werke in de vertaling van Berthold Auerbach [Stuttgart, J. Scheible, 1841]. Het was de eerste Duitse vertaling van Spinoza's werken (met uitzondering van het Hebreeuwse Compendium), en wel nog zonder de KV.

Dertig jaar later verscheen bij Cotta [Stuttgart, 1871], nu tevens met de vertaling van de KV, opnieuw B. de Spinoza´s sämmtliche Werke - in twee banden.

 

Lees verder...

Richard H. Kennington (1921–1999) In Spinoza’s denken zou de analytische en niet de synthetische methode centraal staan [2]

Op weg naar de cursus over de PPC [15]

Al mag er dan enige aarzeling zijn m.b.t. tot de uiteindelijke bedoeling van zowel Kennington, met zijn °Analytic and Synthetic Methods in Spinoza's Ethics." [cf. vorig blog] als Parens’s Maimonides and Spinoza, twijfel die te maken heeft met hun beider waardering voor Leo Strauss [cf. dit intermezzo-blog met verwijzingen naar reviews van diens boek], toch ervaar ik het gebruik dat Parens van Kennington maakt, die hij weer eens uit de mottenballen haalde en uitlegde, als een mogelijk nuttige bijdrage tot het wellicht beter verstaan van Spinoza’s PPC en Ethica. Daarom neem ik hier een passage over uit Joshua Parens, Maimonides and Spinoza: Their Conflicting Views of Human Nature [University of Chicago Press, 2012 – books.google], [te weten van p. 82-85]

Lees verder...

Signalement van twee Zweedse essays over Spinoza

Wat ik tegenkwam...
In een bundel essays die verscheen aan de Södertörn University in Zweden zaten er twee waarin het over Spinoza ging. Reden genoeg om dat hier te signaleren. Aanvankelijk vond ik wel aardig dat er aan het Spinozisme van de Spaanse filosofe María Zambrano [cf.
dit blog]  aandacht werd besteed, maar inhoudelijk viel dat stuk me nogal tegen. Er zou heel wat in te brengen zijn tegen met name dat tweede artikel, maar daar begin ik niet aan en laat het bij een signalement - voor wie het aanbelangt.

 

Jonna Bornemark & Hans Ruin (Eds.), Ambiguity of the Sacred. Phenomenology, Politics, Aesthetics. Södertörn Philosophical Studies, 2012 – PDF. Cover image: Helen Schmitz, from the series “Sunken gardens”. Daarin deze twee Spinoza-essays:

Lees verder...

Intermezzo: weer interessante recensie van Sean Winkler

Terwijl ik bezig was met het vorige blog, waarop er nog een zal volgen, waarbij ik van plan ben een passage te brengen uit het boek van Joshua Parens, Maimonides and Spinoza: Their Conflicting Views of Human Nature [University of Chicago Press, 2012 – books.google]

stuitte ik op een recensie van Sean Winkler op Bibliographia over dat boek [cf. of PDF]. Aanbevolen.  

Al in een eerder blog verwees ik enthousiast naar interessante reviews van hem op

 

 

Sean Winkler is in Leuven bezig met een dissertatie The Power of the Intellect in the Philosophy of Baruch Spinoza [cf. & cf.], waarmee hij ongeveer halverwege zal zijn, gezien zijn planning. Om in de gaten te houden.

Lees verder...

Richard H. Kennington (1921 – 1999) In Spinoza’s denken zou de analytische en niet de synthetische methode centraal staan [1]

Op weg naar de cursus over de PPC [14]

Met het oog op deze serie neem ik hieronder uit een artikel van Kennington een passage op over de analytische en synthetische methode bij Spinoza. Opmerkelijk is dat, i.t.t. Curley [cf. blog], Kennington datgene wat Lodewijk Meijer daarover in het voorwoord op de PPC schreef, aanneemt als was dat door Spinoza geschreven, althans geheel onderschreven.

Richard H. Kennington was filosofieprofessor aan de Catholic University of America. Een groot deel van zijn jeugd bracht hij door in China, vanwege missoneringsactiviteiten van zijn ouders. Hij studeerde af in economie aan de universiteit van Californië. Na WOII, waarin hij in de marine diende, studeerde hij in Chicago, de Sorbonne en behaalde aan de the New School for Social Research zijn doctorsgraad in filosofie. Daarna doceerde hij op diverse plaatsen en vanaf 1975 aan Catholic University. [Cf.]

Aanvankelijk stond hijn vooral bekend als Descartes scholar en later meer als Bacon scholar. Hij publiceerde zegge en schrijve één artikel over Spinoza, “but it sheds brilliant new light on the Ethics,” aldus Joshua Parens, die zich in zijn Maimonides and Spinoza: Their Conflicting Views of Human Nature [University of Chicago Press, 2012 - cf. blog] voor zijn interpretatie van Spinoza flink op dat artikel baseerde en er in een Appendix in dat boek zelfs een aparte nadere analyse over gaf.

Kennington’s artikel was getiteld “Analytic and Synthetic Methods in Spinoza’s Ethics” en verscheen in het boek, waarvan hij ook de redacteur was: The Philosophy of Baruch Spinoza [Washington, DC : The Catholic University of America Press, 1980. - 323 pp.], waarin dit artikel/hoofdstuk prijkte naast bijdragen van: Henry E. Allison, Robert N. Beck, Jose Bernardete, Alan Donagan, Willis Doney, Lewis S. Feuer, Isaac Franck, Hilail Gildin, Micheal Hooker, Hans Jonas, James C. Morrison, Kenneth L. Schmitz, Stewart Umphrey, Paul Weiss, en Margaret D. Wilson.

Lees verder...

Vandaag 338 jaar geleden werd Spinoza begraven...

... in de Nieuwe Kerk te 's Gravenhage. Colerus schrijft in zijn Korte, dog waaragtige levensbeschryving van Benedictus de Spinoza:  

Het Lyk wierd den 25 Febr. met 6 Karossen in de Nieuwe Kerk op 't Spuy begraven, en van veel aanzienelyke luiden uitgeleid. De quitantie hiervan luid aldus:
Den 25 Febr. 1677. is Begraven Benedictus Spinoza het regt is 20 gl. Bekenne hiervan voldaan te zyn, Teuntje Pieters weduwe van den Controlleur Norvviths.
De vrienden van de Begravenis komende, wierden naar Borgerlyke gewoonte met een dronk wyn beschonken, waarvan ik deze gequiteerde rekening vinde:  enz.

     

Obras Completas de Spinoza

Voor $1.000 mag u ze hebben en u krijgt er dan de werken van Plato, Aristoteles en Bertrand Russell bij [cf.].

 

Het staat er niet bij, maar  ik vermoed  dat het gaat om:
WEINBERG, G. (Ed.), Obras completas de Spinoza, ACE, Buenos Aires 1977 (5 volúmenes). [Cf.]

Jan Bor, "Mondriaan filosoof" volkomen zonder Spinoza

Dat u dat alvast weet.

Het zal vooral aan Jan Bor liggen (die hier op VPRO-boeken te beluisteren is en Wim Brands niet echt nodig heeft om in gezweef te komen, maar door hem daaroe wel gestimuleerd wordt).

Jan Bor, Mondriaan filosoof. Bert Bakker, 2015.

"Mondriaan filosoof? Hij was toch een schilder, zelfs een van de belangrijkste van de twintigste eeuw? Maar Mondriaan heeft ook tot het einde van zijn leven teksten geschreven. Daarin zet hij in filosofische taal uiteen dat zijn beeldende werk een uitdrukking is van zijn visie op de werkelijkheid. In die zin is hij, zowel beeldend als schrijvend, filosoof. Zijn teksten, die net zo goed als zijn beeldend werk deel uitmaken van zijn oeuvre, vragen om een filosofische verheldering. Jan Bor laat in Mondriaan filosoof zien dat Mondriaans werk oosterse invloeden heeft ondergaan. Daarin heeft de theosofie een rol gespeeld. Maar Mondriaan was te oorspronkelijk om zich door welke leer dan ook te laten beknotten. Hij was een onafhankelijk schilder en een onafhankelijk denker. Zijn werk toont een dimensie die geen leer of theorie kan omvatten."

Als u in het zoekvenster De Stijl ingeeft, komt u bij diverse blogs én ook bij het artikel "Spinoza et "De Stijl"" van Dr. Cornée Jacobs.

Overweging bij een voetnoot in de TIE

Gisteravond bespraken we, zoals ik in het vorige blog al meldde, bij de SKL een deel van de TIE. Bij het lezen van de vertaling van dat werk door Theo Verbeek viel mij de bij hetgeen in de laatste zin van paragraaf 76 staat horende noot z in de kantlijn (in de OP is het een voetnoot):

“Dit [enig en oneindig] zijn geen attributen van God die zijn essentie laten zien, zoals ik in de Filosofie zal aantonen.”

En meteen vroeg ik mij af: waarom gebruikte Spinoza in de Ethica niet deze heldere omschrijving? Ik haal het Latijn erbij:

"Haec non sunt attributa Dei, quae ostendunt ipsius essentiam, ut in Philosophia ostendam."

De attributendefinitie in de Ethica 1/4Def werd:

“Per attributum intelligo id, quod intellectus de substantia percipit, tanquam ejusdem essentiam constituens“

En over hoe wij die definitie moeten lezen en begrijpen ontstonden dus én vertaalproblemen én een gigantische hoeveelheid secundaire literatuur, met zeer uiteenlopende interpretaties.

Spinoza wilde in de Ethica kennelijk niet zo simpel als in de TIE zeggen dat de attributen de essentie laten zien (want de zintuigen zien die immers niet) en daarom de functie van het intellect erbij betrekken: het is een kwestie van verstandelijk begrijpen. Maar als hij daarvan dan had gemaakt…

Per attributum intelligo id, quod intellecto de substantia essentiam ostendit.

Onder attribuut versta ik dat, wat aan het intellect van de substantie het wezen laat zien.

… dan was dat meteen voor iedereen duidelijk geweest. En wat zou dan gemist zijn in zijn filosofie? Het zou een hoop verwarring hebben gescheeld.  

Hij zou met ‘constituere’ de rol van het begrijpen, de actieve epistemologische (constituerende) rol van het intellect hebben willen benadrukken? Hij heeft er in ieder geval het denken van vele filosofen en quasi filosofen mee uitgedaagd, dat zeker.

Vandaag zou uitkomen: Stephen Connelly, Spinoza, Right and Absolute Freedom

Voor vandaag (volgens bookdepository) wordt uitgerold of het is er al sinds een week volgens (Taylor & Francis):

Stephen Connelly, Spinoza, Right and Absolute Freedom. Birkbeck Law Press, 2015 , ISBN13 9781138826892 - books.google

[nogal prijzig: $140.00]

"Against jurisprudential reductions of Spinoza’s thinking to a kind of eccentric version of Hobbes, this book argues that Spinoza’s theory of natural right contains an important idea of absolute freedom, which would be inconceivable within Hobbes’ own schema. Spinoza famously thought that the universe and all of the beings and events within it are fully determined by their causes. This has led jurisprudential commentators to believe that Spinoza has no room for natural right – in the sense that whatever happens by definition has a ‘right’ to happen. But, although this book demonstrates how Spinoza constructs a system in which right is understood as the work of machines, by fixing right as determinate and invariable, Stephen Connolly argues that Spinoza is not limiting his theory. The universe as a whole is capable of acting only in determinate ways but, he argues, for Spinoza these exist within a field of infinite possibilities. In an analysis that offers much to ongoing attempts to conceive of justice post-foundationally, the argument of this book is that Spinoza opens up right to a future of determinate interventions –as when an engineer, working with already-existing materials, improves a machine. As such, an idea of freedom emerges in Spinoza: as the artful rearrangement of the given into new possibilities. An exciting and original contribution, this book is an invaluable addition, both to the new wave of interest in Spinoza’s philosophy, and to contemporary legal and political theory." 

Termen die mij opvielen heb ik even donker uitgelicht. En uit de titel uiteraard Spinoza, Right and Absolute Freedom.

Een centrale wetmatigheid van Spinoza

Vanavond bespreken met de Spinozakring Limburg van Spinoza's Verhandeling over de verbetering van het verstand [TIE] de vier percepties t/m het Eerste deel van de methode (over fictieve, onware en twijfelachtige ideeën).

Met het oog daarop breng ik hier een van zijn centrale 'wetten':

Lees verder...

Hendrik van Bronckhorst (1636 - 1678) schreef lofdicht op Spinoza [vervolg 2]

Na de e-mail van Frank Mertens, die leidde tot een vervolgblog, ontving ik zojuist ook een e-mail van Rindert Jagersma (de boekwetenschapper die samen met Trude Dijkstra ontdekte dat de Amsterdamse drukker Israel de Paul (1630-1680) de geheime drukker van Spinoza's meesterwerken was, cf. blog).

Hij reageerde op de passage in het blog “Hendrik van Bronckhorst (1636 - 1678) schreef lofdicht op Spinoza” waarin ik schreef: “Maar in het KB-exemplaar van de Nederlandse vertaling zijn die gedichten NIET te vinden. Ra, ra hoe zit dat?” Rindert daarop:

De verklaring is simpel: de twee bladzijden ontbreken in dit exemplaar.

Het voorwerk van Renatus Des Cartes Beginzelen der wysbegeerte bestaat uit 6 bladen - dit getoonde exemplaar van de KB maar uit 5 bladen.

Het voorwerk bestaat uit [En hier volgen beschrijvingscodes uit zijn vakgebied, SV]:

[*1r] titelpagina
[*1v] blanco
*2r 'Aan den goedtwilligen leezer’
*2v vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’
*3r vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’
*3v vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’
[*4r] vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’
[*4v] vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’
**1r vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’
**1v vervolg 'Aan den goedtwilligen leezer’ en Misstellingen
[**2r] lofdicht: ‘Ad Librum’ en ’Aan het boek’
[**2v] lofdicht: ‘Aan den Leezer’ van I.B.M.D.

In de Spinoza-bibliografie van Kingma en Offenberg (1977) staat het boek ook als zodanig beschreven.

Het KB-exemplaar mist dus [**2] waar het genoemde gedicht op staat.

Lees verder...

Hendrik van Bronckhorst (1636 - 1678) maakte deel uit van de kring rond Spinoza

Na het blog van gisteren over de arts Hendrik van Bronckhorst (1636-1678), een galenistische mennoniet, arts en een vriend van Spinoza, ontving ik van Frank Mertens per omgaande onderstaande informatie over Van Bronckhorst, over wie hij ook uitgebreid schreef in het hoofdstuk “Radicale Verlichting en Reformatie: de kring rond Spinoza en Van den Enden” dat hij bijdroeg aan Danny Praet (Red.), Protestantisme. Aspecten van de Reformatie tussen Humanisme en Verlichting. Gent, Academia Press, 2014, (o.a. pp. 131-132).

De volgende korte biografische schets over Van Bronckhorst is geheel van de hand van Frank Mertens, die hiermee als het ware een gastblog voor zijn rekening nam, waarvoor ik hem zeer erkentelijk ben. Na zijn bijdrage voeg ik ter aanvulling twee citaten toe uit zijn bovengenoemde hoofdstuk, waarop hij me wees en dat hij me toezond. Hiermee is nu op internet heel wat meer informatie over Hendrik van Bronckhorst beschikbaar dan ik gisteren kon vinden. 

Lees verder...

Het verhaal van Albert Burgh's bekering zoals verteld door Antoine Arnauld

Antoine Arnauld (1612 - 1694) was zoals bekend, RK priester, een groot intellectueel en leidende figuur binnen de jansenistische beweging van de Abdij van Port-Royal. Zijn verzamelde werken beslaan zevenendertig delen in tweeënveertig banden. [Zie voor meer info wikipedia]. Een van die werken was:

Antoine Arnauld, Apologie pour les catholiques contre les faussetez et les calomnies d'un livre intitulé " La politique du Clergé de France ". Bronkart, 1681 Tome I [books.google], 1682 Tome II [books.google rechtsreeks naar de bladzijde waar het hier om gaat]

In Chapitre XXVI, beschrijft Arnauld een aantal bekeringscases waaronder die van Albert Burgh. Het hoofdstuk heeft deze opening: “Qu'il y a maintenant beaucoup plus de Protestans qui se sont Catholiques, que de Catholiques qui se fassent Protestans. Exemples édifians de quelques conversions à la foy Catholique.” [Er zijn tegenwoordig veel meer protestanten die katholiek, dan katholieken die protestant worden.]

Lees verder...

Hendrik van Bronckhorst (1636 - 1678) schreef lofdicht op Spinoza

Dit blog is tevens Op weg naar de cursus over de PPC [13]: het is namelijk in het kader van deze voorbereiding dat ik hier ook even aandacht aan geef. Van cruciaal belang voor de interpretatie van het spinozisme is het niet, zodat ik het ook in de serie Inutilis scientia Spinozana had kunnen opnemen, maar zover ga ik toch maar niet.

Na het voorwoord van Lodewijk Meijer op De beginselen van de wijsbegeerte, vinden we in de Korte Geschriften een gedicht “Aan dit boek” (vertaling van AD LIBRUM), ondertekend door J.B.M.D.

In aantekening 2 lezen we: “De afkorting staat waarschijnlijk voor: Ioannes Bouwmeester Medicinae Doctor. Zie K.O. Meinsma, Spinoza en zijn Kring (1896), p. 210-211. In de Nederlandse vertaling van Balling gaat het Latijnse gedicht vergezeld van een vertaling ervan (van de hand van Balling?) in 12 versregels en een zeer vrije parafrase in 24 versregels ondertekend: H. v. Bronchorst, M.D. Beide Nederlandse gedichten zijn afgedrukt door Gebhardt, dl. I, p. 614-615.”  

Maar in het KB-exemplaar van de Nederlandse vertaling zijn die gedichten niet te vinden. Ra, ra hoe zit dat? [Cf.] Het gaat om

Renatus Des Cartes Beginzelen der wysbegeerte, I en II deel, na de meetkonstige wijze beweezen. Mitsgaders des zelfs overnatuurkundige gedachten ... Benedictus de Spinoza Amsterdammer. Alles uit 't Latijn vertaalt door P.B.  t'Amsterdam: J. Rieuwertsz, 1664.

 

Lees verder...

Mogens Lærke’s diep gravende, maar m.i. nog onvoldragen tekst

Dit blog gaat over een bijzondere tekst, waarover ik zeer enthousiast was. Ik bewaarde hem expres voor deze dag waarop we herdenken dat Spinoza, ik heb er nu al een paar maal op gewezen, 338 jaar geleden overleed. Om te laten zien dat hij nog springlevend is, bijvoorbeeld in iemand als Mogens Lærke [cf.]. Op dinsdagmiddag 24 februari zal hij aan de Radboud Universiteit Nijmegen spreken tijdens het Dutch Seminar in Early Modern Philosophy II over: “Spinoza on Formal Essence, Actual Essence, and Two Forms of Actuality.”

Op dinsdag 16 december 2014 hield Lærke aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte aan de KU Leuven een lezing met exact dezelfde titel. En het PDF daarvan is aldaar te downloaden. Je kunt dus nu al lezen wat hij straks gaat brengen.

Het is een werkelijk zeer indrukwekkend stuk. Het is ook een behoorlijk lang en zeer gedegen academisch werkstuk, waar ik behoorlijk van onder de indruk ben. Maar ik moet er niet aan denken dat al deze woorden begin volgende week uitstromen naar oren van mensen die zich misschien al wel wat in Spinoza hebben verdiept, maar zich wellicht nog niet eerder met precies het soort vraagstukken hebben bezig gehouden als die Laerke hier aan de orde stelt. Ik vrees dat dan de kern van de zaak langs die toehoorders af zal glijden.

Maar wát een geweldig interessante tekst is het voor hen die zich eerder wel met de aangesneden kwesties hebben bezig gehouden, zoals sommigen hier op dit blog, wanneer het ging over essenties van particuliere dingen, wat daaronder moet worden verstaan en of die eeuwig zijn; over het mogelijke verschil tussen essentia formalis en essentia actualis, over de essenties van niet bestaande dingen en zo meer (Ethica 2/8, 2/8c en 2/8s etc.).

Lees verder...

Vandaag 338 jaar geleden is Spinoza overleden

Onze filosoof stierf 21 februari 1677, naar verluidt op hetzelfde tijdstip, waarop Christus de laatste adem uitblies - om 15:00 uur zo meldt Colerus: "uit de Kerk komende, hoorden se [de van der Spyks] dat Spinoza ten drie uuren in tegenwoordigheid van deze Doctor overleden was."

Dankzij zijn Opera posthuma, waarin de Ethica, die na zijn dood kon verschijnen (zie in 't blog van gisteren een origineel exemplaar), bleef de filosoof levend. Hij wordt over de hele wereld intensief bestudeerd, zoals op dit weblog regelmatig blijkt. En hij wordt via standbeelden herinnerd. Kunstenaars maken kunst met hem, etc.
Kortom, het gaat om Spinoza, dus "non mortis sed vitae meditatio est."

Inutilis scientia Spinozana [85] Opera Posthuma mét portret, voor €68000 aangeboden, was snel weg

In de vooravond van de herdenking dat het 338 jaar geleden is dat Spinoza, op 21 februari 1677, overleed, vind ik het wel aardig om even het werk van zijn vrienden in het zonnetje te zetten, die meteen na zijn overlijden zich aan de grote klus zetten om Spinoza's nagelaten werk te redigeren, van een uitgebreide index te voorzien en in druk te brengen. Ik doe dat aan de hand van (toevallig?) het volgende.*)

Sophia Rare Books in Kopenhagen had een exemplaar van B.d.S., Opera Posthuma, Quorum series post Præfationem exhibetur in de aanbieding. Het bijzondere was: het betrof een exemplaar mét portret. Die zijn kennelijk nogal zeldzaam. Het werd voor €68.000 aangeboden en was blijkbaar snel weg. Google bracht vandaag de afbeeldingen die de antiquaar op internet had gebracht, maar toen ik naar de bron doorklikte, bleek dat de aanbieding al voorbij was! De website van Sophia Rare Books bood er geen enkele informatie meer over.

 

Maar het was allemaal nog zo vers dat in Google’s cache-bestand de informatie nog te vinden was, en via de daar behouden pagina was ook nog bij de afbeeldingen te komen, die nog wel op de site van de antiquaar bleken te staan. Ik vind het wel aardig om die informatie in dit blog te bewaren. Zo’n antiquaar dient er zo te zien nog aardig wat voorwerk voor te verrichten. Maar hij of zij had snel beet…

Lees verder...

De wil van God als 'schuilplaats der onweetentheit'

         [Glazenmaker's vertaling van asylum ignorantiae.]

Een paar dagen terug had Paul Delfgaauw op zijn blog Vangodenenmensen een aardig stukje over een van z'n ongeloof afgevallen ex-atheïst, te weten de roomskatholiek geworden Jaap de Wit [cf.]. Het aardige was: de "God van de gaten" of de "Wetenschap van de gaten" - het was voor hem lood om oud ijzer.

Daarbij gebruikte Paul een cartoon die David Hayward op 13 juni 2013 op z'n blog plaatste [cf.]. Gezien het antropomorfe karakter van de God die bij Freud op de sofa ligt, ben ik zo vrij er - vrij naar Voltaire - een gedachtewolkje in te brengen. Hebben we meteen Spinoza's kritiek op Descartes' cogito te pakken. De God van Spinoza past niet op die sofa!

 

Inutilis scientia Spinozana [84] Overdrukken uit Chronicon Spinozanum werden van mooie cover voorzien

Blijkbaar ontvingen auteurs die artikelen bijdroegen voor het Chronicon Spinozanum, in ieder geval die van het derde deel dat in 1933 uitkwam (er verschenen er slechts vijf), overdrukken van hun artikel in een mooi cover. Ik had dit nog niet eerder gezien.

Zo verscheen als 'aparte editie' Harry Austryn Wolfson's artikel "Spinoza on the Simplicity of Substance." [Cf.]  

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [12] drie bijdragen, mét een aanbod!

Hier verwijs ik in deze reeks waarin ik mij voorbereid op de komende VHS-cursus over Spinoza’s René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte in meetkundige trant uiteengezet en de Metafysische gedachten, weer op enige artikelen.

• Wim Klever, “Spinoza en Huygens. Een geschakeerde relatie tussen twee fysici.” In: Gewina, 20, No 1 (1997) – cf. resp. rechtstreeks PDF

We weten uit zijn Brieven dat Spinoza de 6e botsingsregel van Descartes, die hij in de PPC keurig uitlegt, n.l. die waarin twee even zware lichamen, waarbij de een in rust, de ander in beweging is, elkaar ‘ontmoeten’, maar waar hij het niet met Descartes eens is (nog weer later, in een brief aan Tschirnhaus, bleek hij het met alle niet eens). Ook niet met Huygens trouwens. Klever behandelt waarin Spinoza en Huygens het eens zijn en waarin ze met elkaar verschillen.

• Filip Buyse, “Le “démasquement” de Descartes par Spinoza dans Les Principia Philosophiae Cartesianae.” Theoria,2, 12, 15-43. cf. resp. rechtsreeks  PDF

Al eerder had ik hiernaar verwezen, maar ik breng het graag nog eens onder de aandacht. Buyse bestrijdt wat in het verleden meestal werd gemeend, n.l. dat Spinoza Descartes’ tekst axiomatisch uiteenzet en toelicht, maar hij laat zien dat Spinoza de tekst zo veel mogelijk in overeenstemming bracht met wat hij later in de TTP en Ethica zou behandelen. Daarbij kijkt Buyse vooral naar wat Spinoza allemaal wegliet (m.n. alle zaken die vooral met theologische kwesties te maken hadden, zoals de transsubstantiatie).

Vooral wil ik het volgende artikel aanbevelen, daar het n.l. het diepst ingaat op hoe de PPC contemporain gezien werd niet alleen, maar ook het verst gaat in aangeven wat Spinoza met de PPC bedoeld heeft: Descartes filosofie bekritiseren en ruimte scheppen voor zijn eigen filosofie. Uitgebreid komt er aan de orde Cornelis Bontekoe’s Een Brief Aan Jan Fredrik Swetsertje, Gesworen Vyand van alle Reden en Verstand, Hoofdlasteraar van de twee groote mannen Coccejus en Descartes. Het gaat om:

Jonathan Israel, "Spinoza as Expounder, Critic, and ‘Reformer’ of Descartes." Paper op het colloquium dat de Afdeling Filosofie van de Universiteit van Sydney op 18 juli 2006 organiseerde over Spinoza, politico-theology and the notion of authority. Het PDF heeft enige jaren op de website van de universiteit van Sydney gestaan, maar is daar intussen van verwijderd. Wellicht omdat het gepubliceerd werd in: Intellectual History Review, Volume 17, Issue 1, March 2007, p. 5978. [Cf.]

Service aan belangstellenden
Het is echt een heel belangwekkend artikel dat een sterke herwaardering biedt van de zo lange tijd veronachtzaamde PPC. Gelukkig blijk ik het indertijd op mijn harde schijf bewaard te hebben. Graag bied ik het aan belangstellende deelnemers van de komende cursus aan. Als u mij even een mailtje stuurt via het mailadres dat rechts onder de links staat, stuur ik per omgaande een kopie. (Liever zo dan via het contact-formulier in de kop; in het eerste geval kan ik n.l. meteen op reply drukken).

Johann Gottlieb Fichte (1762 - 1814) Zijn geworstel met Spinoza

Fichte hoef ik uiteraard niet te introduceren. Hij is wel eens genoemd in een blog - speelde zijn rol in de Pantheismusstreit. Maar aan een apart blog over hem was ik nog nooit toegekomen en daarvan zou het wellicht ook niet snel komen, want ik kan me niet met alles bezig houden. Daarom los ik dat zo op:

N.a.v. de bespreking op de NPDR van het hierna genoemde boek, waarin Spinoza niet voorkomt, hetgeen niet verwonderlijk blijkt, daar in het betreffende boek Spinoza niet als belangrijk voor Fichte voorkomt. Hij wordt slecht drie keer genoemd en met name wordt vermeld hoe Fichte in Spinoza de meest consistente dogmaticus zag. Het gaat om dit boek, waaruit we over Fichte’s geworstel met Spinoza niets leren.

Daniel Breazeale, Thinking Through the Wissenschaftslehre: Themes from Fichte's Early Philosophy. Oxford University Press, 2013 – books.google

    

Daarvoor moeten we elders terecht, om te beginnen bij de onvolprezen

Frederick C. Beiser, The Romantic Imperative: The Concept of Early German Romanticism. Harvard University Press, 2003 – books.google

Beiser legt het accent op incompatibilities tussen Fichte en Spinoza. Het belangrijkste verschil is wel dat Fichte het ego tot z'n absolutum maakte, waar voor Spinoza de natuur (of God) als het absolutum gold: twee onverenigbare oneindige realiteiten... Hij vergelijkt hun ‘verhouding’ heel fraai met een huwelijk: “Just like ideal wedding partners, Fichte and Spinoza were perfect complements in an indissoluble whole." [p. 131  

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [11] De inleiding van Steven Barbone en Lee Rice

Nog ga ik even door met mijn voorbereidingen in de openbaarheid op de VHS-cursus over Spinoza’s René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte in meetkundige trant uiteengezet en de Metafysische gedachten, ofwel op grond van de titel in het Latijn, afgekort tot PPC [over de cursus cf. blog]. Ik doe dat los van de vraag of iemand er iets mee doet (reacties daarover kreeg ik niet). Het is nu eenmaal de aanpak van dit blog: ik ga op zoek wat er over Spinoza in het algemeen of vanuit een bepaald thema op internet te vinden is, en wat ik vind geef ik door, want wellicht heeft iemand er iets aan. Mij brengen die diverse toelichtingen hoe dan ook meestal wel iets verder.

In “Op weg naar de cursus over de PPC [6]” van 28 februari 2015 bracht ik de inleiding die Michael L. Morgan, de samensteller van Spinoza, Complete Works [Translated by Samuel Shirley (2002)] op de PPC gaf. Die korte toelichting kwam (waarschijnlijk vanwege de grote omvang van de Complete Werken) in de plaats van de uitgebreidere toelichtingen die Steven Barbone en Lee Rice hadden geschreven voor de eerdere aparte uitgave van de door Samuel Shirley gemaakte vertaling van de PPC, die ze ook van vele toelichtende noten voorzagen. Dat was:

Spinoza, Principles of Cartesian Philosophy and Metaphysical Thoughts. Followed by Lodewijk Meyer’s Inaugural Dissertation on matter (1660). Translated by Samuel Shirley. Introduction and Notes by Steven Barbone and Lee Rice. Indianapolis, Hackett Publishing, 1998, p. XIII – XXIX [Aan die editie was ook

Die tekst is nog steeds een prima introductie die ook een goed overzicht geeft van de diverse posities die over de PPC in de secundaire literatuur werden ingenomen. Vooral gaan ze uiteraard uitgebreid in op de moeilijkheid om te ontrafelen waar Spinoza de filosofie van Descartes interpreteert, uitlegt, uitbreidt en zelfs verbetert en welke plaats het werk inneemt in de ontwikkeling van Spinoza's eigen denken. Welnu, gelukkig is de complete inleiding bij books.google te lezen. Aanbevolen!

Ik wijs er even op dat 3x gesproken wordt van Caesarius, wat uiteraard Casearius moet zijn. [De cover is van een latere goedkope herdruk].  

Spinoza en vriendschap

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [83] & Op weg naar de cursus over de PPC [10] Over een geveilde PPC

Op deze laatste dag van carnaval kan ik er niet omheen hier ook even "iets geks" te doen. Al eerder had ik een blog dat ik onder beide series kon laten vallen. En nu ga ik dat ook echt doen. Ik kom er niet omheen.

Ik laat even zien dat Spinoza's Renati des Cartes Principiorum Philosophiae. Pars I & II, More Geometrico demonstratae... enige jaren geleden bij Christies voor $47.750 verkocht werd [cf.]

 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [82] Spinoza in Andaz hotel Amsterdam

Na ruim twee jaar verscheen vandaag op #Spinoza het antwoord...

Fotograaf Karim de Groot zette via een tweet deze foto op internet. Er stond verder niets bij, maar daar hij tussen andere foto's van het Andaz-hotel in Amsterdam stond, wist ik meteen dat dit - via deze lange omweg - het antwoord was dat ik niet kreeg van het Andaz hotel zelf.

Financial Times bracht op 7 december 2012 een bespreking van het toen recent geopende nieuwe hotel dat was verrezen in de vroegere gebouwen van de Openbare Bibliotheek van Amsterdam aan de Prinsengracht. Die bespreking staat nog op hun website [bij Aedes als PDF]. De auteur was lovend over het uitbundige design van Marcel Wanders. Daarin deze passage:

In contrast to the rest of the hotel, the 122 bedrooms are an exercise in comfortable minimalist restraint, the sleeping and washing areas divided only by a dressing table on which sits an illuminated mirror and a plumbed-in Delft-inspired ceramic bowl, each individually painted by Wanders himself. There are more references to Delft in the fabulously busy wallpaper in the WC, a riot of historic images and lettering, from which two quotes stand out: one attributed to Spinoza, the other to football legend Johan Cruyff, both Dutch philosophers if you will.

Ik verzocht het hotel om zo mogelijk een foto van dat Spinoza-citaat voor dit blog, maar daarop hoorde ik niets. Tot vandaag dus deze foto van Karim de Groot verscheen, waarbij dit blog dan als toelichting is te zien...

                       Met dank aan © fotograaf Karim de Groot

Lees verder...

Borges over Spinoza - meester van de fantastische vertelkunst

Jorge Luis Borges.In vele blogs is het hier al over Jorge Luis Borges en zijn interesse in en liefde voor Spinoza gegaan. Ik zal ze hieronder op een rijtje zetten. De opzet van dit blog is 'slechts' om erop te wijzen dat het volgende prachtige boek, dat niet eens bij books.google is in te zien, een jaar geleden in de zgn. "Arcane Gnosis Library" als zomaar te downloaden PDF op internet is gebracht:

W. H. Bossart, Borges and Philosophy. Self, Time, and Metaphysics. Peter Lang Publishing, New York, 2003 – [PDF]

W. H. Bossart is Emeritus Professor of Philosophy at the University of California, Davis. His fields of specialization include metaphysics, aesthetics, German philosophy from Kant to Heidegger, and contemporary French thought. He has published numerous articles in professional journals, as well as a book, Apperception, Knowledge, and Experience (1994).

Je treft in het boek een aardige samenvatting aan van de filosofie van Spinoza zoals Borges die zou hebben opgevat en dan vervolgens vandaaruit uitgebreide toelichting op de twee gedichten over Spinoza die Borges maakte.

Nogmaals, ik wil hier alleen maar op wijzen in de hoop dat ook u, bezoeker van dit weblog, ervan kan genieten.

Lees verder...

Briljante ontsporing bij het 'vinden' van teleologie in Spinoza

In dit blog wil ik én wijzen op een briljant, bijna ‘subliem’, artikel van Andrea Sangiacomo én er een groot manco in aantonen. Het gaat om een hoofdstuk dat hij bijdraagt aan een boek dat dit jaar zal verschijnen, A. Santos Campos (ed.), Spinoza: Basic Concepts [Exeter: Imprint Academic, 2015], en dat de titel draagt: “Teleology and Agreement in Nature.”

In een goede gewoonte die sommige geleerden hebben doen ontstaan, heeft hij het alvast op academia.edu gepubliceerd. Dat het, via interpretatie van Spinoza’s ontologie, een bijdrage wil zijn aan het filosoferen in de tegenwoordige tijd, toont de zin waarmee hij eindigt: “[…] teleology is the key to understanding how complex forms of organization must necessarily emerge in an infinite nature.” En dit zou je dan van Spinoza kunnen leren…

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [81] Spinoza als poster

Deze tekening is bij Zazzle.com als poster aan te schaffen. Ook daar wordt er niet bij vermeld wie de maker ervan is. [Cf. méér in dit blog, waarin ook de maker niet wordt genoemd, maar wel wat hem als model voorlag]. Ik vermoed dat het n.a.v. de Spinoza-tekening die Ernst Hader in 1884 maakte is ontstaan (of wellicht door Hader zelf - cf. blog). 

Brede consensus: Spinoza was de eerste moderne anti-semiet

David Patterson, Anti-Semitism and Its Metaphysical Origins [Cambridge University Press, 2015 – books.google]

Heeft  één passage over Spinoza, op p. 228 in hoofdstuk 8, getiteld: “Jewish Jew Hatred,“ die ik hier meteen meeneem (zonder de verwijzingen):

In modern times "the first of the great modern anti-Semites of the rationalist school," as Edward Flannery* puts it, "was himself a Jew, Baruch Spinoza [1632-1677]," who "discarded traditional Judaism as a gross superstition and believing Jews as worshipers of a God of hate." Indeed, Emmanuel Levinas observes that "Spinoza is the first messenger of the death of a God bearing the well-known resemblance to man spoken of in Genesis." Thus, with the onset of the Enlightenment heralded by the likes of Spinoza, there came a new form of the conversion phenomenon in the secularization of the Jew and in the liberalization of Judaism, both of which issued largely from the German Idealism of the Enlightenment. Fackenheim refers to this turnabout among the "enlightened" Jews as an "empty abstraction" that "mistakes Jews for members of the Kant-Gesellschaft.” He registers a complaint concerning this abandonment of traditional Judaism on the part of these Jews who bartered the God of Abraham, Isaac, and Jacob for the God Idea of Idealism:

Jewish prayer, once between a "subjective" self and an "objective" God, is viewed as the self's disport with its own feelings, conducive to aesthetic or therapeutic benefit. Halakhah, once a way walked before God, is reduced to "custom and ceremony," performed for the sake of warm emotions within or wholesome relations without. Judaism, once a covenant involving a singling-out God and a singled-out Israel, is seen as a man-made civilization, created by Jewish genius in its human solitariness. And the human person, who once believed he actually mattered to God, is now engineered into the mere feeling that he matters, on the ground that such feelings banish anxiety and alienation." [citaat uit Emil L. Fackenheim, ]

Of course, the result is just the opposite: the more Jews have tried to "fit in" socially and culturally, the more alienated and anxiety-ridden they have become. For no one matters to the idea of God.

Lees verder...

Literatuur over Spinoza's politieke filosofie

Net nu ik vandaag dit boek ontving

 

Wolfgang Bartuschat, Stephan Kirste u. Manfred Walther (Hrsg.), Naturalismus und Demokratie. Spinozas "Politischer Traktat" im Kontext seines Systems. Ein Kommentar [Mohr Siebeck, 2014 - méér op dit blog]

zie ik dat naar verwachting in juni/juli 2015 zal verschijnen dit boek, waarnaar ik al  eerder in een blog verwees:

Daniel Frank & Jason Waller, Routledge Philosophy Guidebook to Spinoza on Politics [Routledge, 2015 of 2016 - cf. en cf.] Inmiddels blijkt bij de uitgever dat het 29 juli 2015 op uitkomen staat.

wijziging 1 juli 2015: inmiddels wordt verwacht July 26th 2015

wijziging 18 aug 2015
Het staat met blauwe cover gedateerd voor 2016 

 

Ooit zult u hier iets nader van me vernemen over dat Duitse boek, waarnaar ik (na enig uitstel) tenslotte tóch nieuwsgierig bleek te worden. Ben benieuwd of het biedt wat ik hoop. Opmerkelijk is wel dat er zeven jaar over is gedaan om de papers van een conferentie uit 2007 uit te brengen. Dat kan soms veel tijd vergen.

Valentijnskaart voor Spinoza

Vandaag vieren we onze liefde.

[Maar ook een gelukkige verliefdheid kan een hoge prijs hebben: die vréét aandacht en 'cognitieve energie' (aldus in Trouw vandaag Sandra Langeslag die de 'neurocognitie van de liefde' bestudeert.)]

Spinozaconferentie in Istanbul

Als u de komende weken nog in Istanbul moet zijn, is misschien deze Spinoza-conferentie aan de Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi iets? Op de website ervan kon ik er verder niet bijkomen (wegens mijn uiterst gebrekkige Turks), maar Google reikte wel dit affiche aan van deze ontmoeting op 26-27 februari 2015:

 

Spinoza in "Kroonsz"

Er was een tijd (en misschien is die nog niet echt voorbij) dat ik elk boek waarin Spinoza voorkomt, moest aanschaffen om te zien hoe dat gebeurde. Ik ben benieuwd of ik er mijn handen vanaf kan houden, maar ik vind wel dat hier moet melden dat dit boek verscheen, waarin ook Spinoza voorkomt. Dát dat gebeurt laat de cover al duidelijk zien. Een deel ervan toon ik op het eind van het blog. Het gaat om

Marco Kunst, Kroonsz. Lemniscaat, Rotterdam, 342 blz. € 17.95.

Uit diverse besprekingen maak ik op dat het boek behoort tot het historische/fantasy-genre voor adolescenten. Gaat over tijdreizen, fantasy en filosofische bespiegelingen. Kunst zou er zo'n acht jaar mee bezig zijn geweest. Zacharias Kroonsz en zijn zoon Wessel sleutelen aan een instrument waarmee de levenslijnen van mensen te bespelen zijn. Het begin in de zeventiende eeuw en eindigt in 2014. Jan Swammerdam komt erin voor. Kunst verwerkt vroegere opvattingen over leven en dood en ook het werk van Spinoza. Pjotr van Lenteren in zijn recensie van 24 januari 2015 in de Volkskrant schrijft: "Fijn wrang is het grapje van de eeuwenoude man over Spinoza, die met zijn geniale ideeën over tijd en ruimte toch niet ouder dan een jaar of 40 is geworden."

Die VK-recensie is overgenomen op Kunst's twitterpagina 
Recensie 4 jan 2015 door Jürgen Peeters in Tzum.
Recensie van Edward van de Vendel van 14 dec. 2014 [cf.]
Korte recensie 13 februari 2015 van Jantine Stolk  in Boekblad (die mij het boek deed ontdekken).

Dit blog is te zien als retweet van Mary Fiers's tweet: "Natuurlijk gedicht #spinoza"

Mary Fiers zette vandaag onderstaande foto op twitter met de toelichting:
                             

        "Natuurlijk gedicht #spinoza"

Ze zette er niet bij dat ze deze foto maakte van het linkergedeelte van het buitenpaneel met Spinoza-afbeelding en -tekst, te vinden langs het Filosofenpad in Leusden. Die informatie voeg ik toe [zie rechts het hele paneel].
Haar foto ga ik toevoegen aan het blog van 26 juni 2014 dat vele foto's bevat maar niet zo'n duidelijke van de tekst. In dat blog meer informatie over het Filosofenpad.   

 

Nieuwe inleiding op Hume (zonder enige Spinoza-connectie)

In dezelfde reeks van Routledge, waarin eerder Michael Della Rocca's boek over Spinoza verscheen, kwam eind vorig jaar, maar gedateerd op dit jaar, een inleiding uit, geschreven door Spinoza-  én tevens Hume-kenner Don Garrett:

Don Garrett, Hume. Routledge, 2015

De blurb:  "Beginning with an overview of Hume's life and work, Don Garrett introduces in clear and accessible style the central aspects of Hume's thought. These include Hume's lifelong exploration of the human mind; his theories of inductive inference and causation; skepticism and personal identity; moral and political philosophy; aesthetics; and philosophy of religion.
The final chapter considers the influence and legacy of Hume's thought today. Throughout, Garrett draws on and explains many of Hume's central works, including his Treatise of Human Nature, Enquiries Concerning Human Understanding, and Dialogues Concerning Natural Religion.
Hume is essential reading not only for students of philosophy, but anyone in the humanities and social sciences and beyond seeking an introduction to Hume's thought.

Wie gezien de "dubbele deskundigheid" van de scholar [cf. zijn website, waarvan veel van zijn artikelen te downloaden zijn], zou verwachten dat enige schatplichtigheid van Hume aan Spinoza in dat boekje zou worden behandeld, kan via books.google simpel zien dat niets daarvan het geval is. Zie maar in welke beperkte zin de slechts 7x voorkomende naam van Spinoza valt.

[Daar discussie hierover niets uithaalt, heb ik het reactieformulier in dit geval geblokkeerd]  

Engelse vertaling van Hermann Cohen's boek over Spinoza

Vorige maand, volgens Amazon en de Hermann Cohen Gesellschaft, of al in de herfst, volgens de Israëlische uitgever Shalem Press, verscheen een recente vertaling, door Robert Schine, van het uit 1915 stammende bekende boek:

Hermann Cohen, Spinoza on State & Religion, Judaism & Christianity [oorspr. Spinoza über Staat und Religion, Judentum und Christentum]

"Translation of Hermann Cohen's monograph, Spinoza on State and Religion, Judaism and Christianity. Cohen's essay is a passionate defense of religious rationalism, and especially of Jewish rationalism, against Spinoza, whose philosophy Cohen s viewed both as a moral threat and as an act of treason against his ancestral religion. Cohen defends his conception of the philosophical foundations of Judaism against the thinker for whom religion and philosophy are simply incompatible. Schine s translation and introduction have garnered high praise from our external readers. Like those readers, we believe we are now making an important text available to English-speaking students of modern Jewish thought and philosophy of religion."

Zie PDF met een deel van de inleiding, waarin veel over Hermann Cohen te vinden is. Daaruit deze alinea:

“The 1915 monograph was not Cohen’s first statement on the Theological-Political Treatise. In 1910 he gave a lecture that was prompted, then as in 1915, by his objections to the Jewish veneration of Spinoza. The particular occasion was the naming of a new B’nai B’rith lodge in Berlin: “The Spinoza Lodge.” In the 1910 lecture Cohen states that Spinoza’s philosophical blasphemies fully justified his expulsion from the Jewish community.22 But Cohen’s efforts did little to slow the movement to reclaim Spinoza as a Jewish thinker and hero. Had Cohen lived longer, he would also have objected to the celebrations in 1927 of the 250th anniversary of Spinoza’s death. At the ceremony at the Hebrew University in Jerusalem, historian Joseph Klausner declared the writ of excommunication null and void, invoking the old formula of rehabilitation, with great pathos and without any rabbinic authority to do so: “Our brother you are, our brother you are, our brother you are!” Many years later, David Ben-Gurion wrote a lengthy essay on Spinoza titled “Let Us Make the Crooked Straight” for the newspaper Davar to do his own part toward Spinoza’s rehabilitation.” 

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [9] Martin Hemelík over Spinoza’s zijnsconcept

Aardige coïncidentie: onlangs maakte een cover (van hier afkomstig) mij nieuwsgierig naar wie de auteur was. Het ging om

Martin Hemelík, Spinoza. Zivot filosofa [Het leven van de filosoof], 1996.

Wie zal er in deze omgeving ooit van hem gehoord hebben? Hij blijkt docent te zijn aan de Vysoká škola polytechnická Jihlava [Jihlava ligt halverwege tussen Praag en Brno] [Cf.]. Hij is geboren in 1957 in Praag, studeerde filosofie en economie aan de Karels Universiteit in Praag, waar hij een proefschrift over de filosofie van Spinoza verdedigde. Ook daarna is hij zich flink met Spinoza bezig blijven houden en publiceerde hij over Spinozistische onderwerpen, bv. op het electronisch tijdschrift E-Logos; ook is hij te vinden op www.spinoza.vspace.sk/    [sk staat voor Slowakije]. Hij werd lid van de North American Spinoza Society en ook van de Deutsche Spinoza Gesellschaft. [Hier méér over hem].

Ik besloot er geen blog over te maken, maar wat ik gevonden had bleef wel op mijn harde schijf achter en in ieder geval bleek zijn naam in mijn geheugen te zijn blijven hangen. Want zie, enige weken later kwam ik bij mijn speurtocht ter voorbereiding van mijn deelname aan de komende PPC-cursus, een aardig artikel uit 1998 tegen dat enige uitleg gaf over iets uit de Cogitata Metaphysica en dat bleek van deze Martin Hemelík te zijn: DE REPERTORE ENTIS (On Spinoza’s conception of being) [Cf.]

Het staat daar enigszins moeilijk leesbaar over de hele breedte van het beeldscherm en daarom besloot ik het in een leesbaarder vorm in dit blog over te nemen. Ik vind dat Hemelrijk er een interessante, leerzame interpretatie en zienswijze in aanreikt. En zo kwam hij toch op dit weblog terecht.

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [8] toelichtingen van Edwin Curley

Niet is het mijn plan om alle korte toelichtingen op de PPC uit encyclopedieën e.d. die ik maar vind naar dit blog te halen. Piet Steenbakkers’ behandelt in zijn artikel “BENEDICTUS DE SPINOZA (1632-1677) - EEN OVERZICHT” dat verscheen in Filosofie [jg 9 nr 6, december 1999/ januari 2000, pp. 4–14] uiteraard ook de PPC. In tegenstelling tot wat ik eerder bedacht, neem ik hier de paragrafen over de PPC niet op en volsta met slechts naar zijn website te verwijzen.

Om daarna op een kritisch artikel van Edwin Curley over interpretatie van Lodewijk Meijer’s voorwoord op de PPC te wijzen, haal ik uit het lemma van Curley’s hand, "Spinoza, Benedict (Baruch) de -  1632-1677" [in : Encyclopedia of Philosophy, 2nd ed., vol. 9, New York: Thomson Gale, 2006 - overgenomen door Andrey Maidanski op zijn Russische Spinoza-site caute.ru] eerst de paragraaf over de PPC dit blog binnen.

Lees verder...

Martin Luther King (1929 – 1968) Over Spinoza rest een systeemkaartje én vermelding in een toespraak

In weinig boeken van of over de bekende dr. Martin Luther King (die hier verder uiteraard geen introductie behoeft, maar ik neem hier toch een time line op), vind je iets waaruit blijkt dat hij zich serieus met ook Spinoza heeft bezig gehouden. Na het snuffelen via books.google in 30 boeken van en over King, waarbij ik slechts in 3 iets over Spinoza aantrof, ben ik gestopt. Je kunt zeggen dat er nauwelijks tot geen aanleiding was om King met Spinoza in verband te brengen.

Hij is in zijn studie de grote namen in de filosofie tegen gekomen en hij zou interesse in continentale filosofie hebben gehad, maar ontwikkelde hij zijn denken mede aan de hand van zienswijzen van filosofen als Kierkegaard, Nietzsche e.a., maar vooral aan Hegel, zoals je meermalen tegenkomt? Hierna kom ik op zo’n auteur. Maar ik begin met een die zich daar zeer over ergert.

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [7] Deleuze over de PPC

[image003.jpg]Speurend naar oordelen over (en toelichtingen op) de PPC, stuitte op de bescheiden toelichting van Gilles Deleuze in zijn Practical Philosophy. Ik geef hieronder de betreffende passage, maar het voornaamste doel van dit blog is om erop te wijzen dat deze Spinoza: Practical Philosophy by Gilles Deleuze [Translated by Robert Hurley. City Lights Books, San Francisco, 1988] als PDF te vinden is.

Cover: Meditation by the Sea (Unidentified Artist) ca. 1855. Courtesy, Museum of Fine Arts, Boston; M. and M. Karolik Collection
 

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [6] Michael L. Morgan’s inleiding

Vandaag las ik Spinoza’s René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte in meetkundige trant uiteengezet uit. Dat ging tamelijk moeizaam moet ik toegeven. Ik begrijp nu beter waarom tot heden het geven van een cursus erover almaar werd uitgesteld. Het is nogal taaie stof. Ik had eerder wel sommige delen gelezen, meermaals zelfs, maar nooit alles achtereen. Het valt niet mee om deze manier van overwegend vanuit het denken de beginselen van de wereld (van de natuur) te trachten mee te denken. Maar goed, het gaat er nu niet om 17e eeuwse natuurkunde (en bewegingswetten) te leren, maar om te leren kennen hoe Spinoza redeneert – hoe hij Descartes (en deels) zijn inzichten over hoe het universum qua eerste beginselen in elkaar steekt – uiteenzet en toelicht. Om mezelf weer even te motiveren en voor ik overga op zijn Gedachten over Metafysica, heb ik op internet nog even gezocht naar een bespreking van de PPC en ik kwam uit bij de inleiding die Michael L. Morgan schreef voor

Spinoza, Complete Works. Translated by Samuel Shirley, Edited by Michael L. Morgan. Hackett Publishing, 2002 [p. 108-109] – books.google 

[NB. deze uitgave is als PDF op internet te vinden, zag ik pas nadat ik zelf OCR-omzettingen had gemaakt].

De in mijn ogen belangrijkste passages heb ik in grotere letter gezet.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [80] lynceus oculus - het oog van een lynx

Dit blog had ik ook kunnen rubriceren als "Op weg naar de cursus over de PPC [6]", maar ik koos zoals te zien voor de rubriek Inutilis scientia Spinozana.

Op 21 december 2013 had ik een blog met de titel "Bestiarium Spinozanum", waarin ik een poging deed om alle dieren waar Spinoza het in een of andere vorm over had of naar verwees bij elkaar te brengen.
Nu ik de PPC aan het lezen ben, kom ik daarin een dier tegen dat ik in dat overzicht nog niet had: de lynx.

In het laatste scholium van het tweede deel van de Beginselen van Descartes, heeft Spinoza het over de kleine deeltjes waaruit vloeibare lichamen bestaan die "zelfs niet met het oog van een lynx waar te nemen zijn" [Et, quamvis illae particulae à nullo vel lynceo oculo conspici possint...]. De lynx, althans de verwijzing naar het in de Griekse mythologie en bij Ovidius al bekende scherpziende van de Lynx, het lynxogige - was hem bekend.
Ik ga de lynx alsnog toevoegen aan het Bestiarium Spinozanum.

[Afbeelding Eurasian lynx van hier]  

Knox Peden’s "Spinoza Contra Phenomenology" besproken

Het boek van Knox Peden, Spinoza Contra Phenomenology: French Rationalism from Cavaillès to Deleuze, [Stanford University Press, Stanford, 2014, 384 pp] heb ik met interesse gelezen en er veel van opgestoken. Ik was zeer onder de indruk van de hoofdstukken die ik las. Over Gueroult, Alquié en vooral over Deleuze heb ik veel van Peden opgestoken. De twee hoofdstukken over Althusser sloeg ik over, daar ik voor hem geen affiniteit kon en kan opbrengen, zo vaak als die filosoof van mening over Spinoza veranderde… Maar daar ik mezelf de regel heb opgelegd om bij voorkeur een boek in z’n geheel tot mij te nemen en zelfs de gewoonte om het zo mogelijk tweemaal te lezen voor ik erover schrijf, heb ik het 'even' terzijde gelegd.

Regelmatig overweeg ik het weer ter hand te nemen om het te herlezen en eindelijk eens mijn leeservaring op te schrijven. Maar ik ben met zoveel inzake Spinoza bezig (straks de PPC-cursus, en alweer twee boeken zijn er naar me onderweg) dat het er almaar niet van komt. Maar ooit geef ik het weer eens aandacht en komt het een keertje van een bespreking van mij, hoop ik.

Intussen keek ik wel ernaar uit of er al ergens een recensie van het boek verscheen, maar tot heden zag ik er nauwelijks een. De grote Spinoza scholar Heidi Ravven volstond op Amazon op 15 oktober 2014 met een wel heel bescheiden review: “Great!” Ja, zo had ik misschien ook met een blogje kunnen volstaan. Iemand die onder de schuilnaam “toronto” al heel wat besprekingen op Amazon had, kwam op 13 juli 2014 met deze bespreking, waarin ik mij aardig kan vinden:

Lees verder...

Adolph Ernst Kroeger (1837 – 1882) liefhebberde ook in Spinoza

A. E. Kroeger werd geboren in Schwabstedt (Schleswig-Holstein). Z’n vader was evangelisch priester die toen Adolph elf was met z’n gezin in 1848 verhuisde naar de VS, waar zij zich vestigden in Davenport (Iowa) in een zgn. ‘Lateinische Kolonie’ zoals Duitse immigranten in de 1840-iger jaren, die zich omschreven als "Freidenker" en "Lateiner”, ze vormden om elkaar Duitse literatuur, filosofie, wetenschappen, klassieke muziek en Latijn bij te brengen [cf. wiki]. Daar ontving Adolph Ernst dus een gedegen opleiding. Hij werd vertaler en schrijver die veel deed om de Duitse literatuur bekend te maken in Amerika. Hij begon bij een bank, maar nadat zijn vader in 1857 gestorven was, trok hij naar New York City, waar hij zich voor drie jaar als vertaler aan de New York Times verbond. Gedurende de Civil War diende hij in de staf van Gen. Frémont.

     
  Zijn handtekening op zijn loyaliteitsverklaring van 12 jan. 1867 [cf.]

Daarna vestigde hij zich in St. Louis, waar hij journalistiek (o.a. als correspondent New York Times) en politiek actief was, maar z’n levensroeping was filosofie. Hij maakte vertalingen van Fichte (Science of Knowledge - Philadelphia, 1868; Science of Rights, 1869), Kant en Leibniz, en schreef talrijke essays voor tijdschriften, veel over Duitse literatuur. [Zie hier bij archive.org veel van zijn werk gedigitaliseerd]. Hij stierf in St. Louis (Missouri). [Cf. wiki]

In 1875 verscheen van hem een lang artikel over Spinoza

A. E. Kroeger, “Spinoza.” In: The Journal of Speculative Philosophy [Volume: 9, 3 [1875], p. 363-393 – (niet 263-293, zoals de Duitse Spinoza-bibliografie geeft)* – archive.org].

Uit het slot maak ik op dat hij enigszins geëxalteerd raakte en zo wellicht Spinoza niet helemáál begreep (of ik zelf heb er nog onvoldoende van begrepen en moet nog veel studeren…]. Hij zal behoorlijk door Fichte e.a. beïnvloed zijn, en dan krijg je dit (ik geef hier het slot van dat artikel):

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [5] Spinoza's boeken van Descartes

Olwen Harkema is weg van musea. Om zoveel mogelijk profijt uit haar Museumjaarkaart te halen bezoekt ze zoveel musea als haar maar mogelijk is. Haar belevenissen beschrijft ze op haar blog. Ze maakte zelfs een heel project van nieuws brengen over alle musea: 400 musea 2015. Museumnieuws meldt ze op twitter en facebook.

Haar recentste museumbezoek was aan het Spinozahuis in Rijnsburg, waarover ze op 31 mei 2015 een enthousiast verslag schreef, waarbij  ze deze foto van precies de boeken van Descartes die Spinoza bezat plaatste. Zo kan ik dit weer mooi brengen als voorbereiding op de komende cursus over de PPC die op 28 februari 2015 aanvangt [cf.].

 

Lees verder...

Denkweken "Filosoferen op Lesbos"

"Er zit meer filosofie in een fles wijn dan in alle boeken..."
                                                            [Louis Pasteur]

Deze uitspraak, die ik aantref op de website van Harry van den Bouwhuijsen "Filosoferen op Lesbos" (aldaar onder 'foto's'), sluit fraai aan op het vorige blog waarin ik een afbeelding van een fles wijn liet zien met notabene een Spinoza-label.
[Die uitspraak is uiteraard net zo onwaar, als dat we met deze fles de Ethica zouden krijgen of beter begrijpen... maar beide zijn wel grappig.]

Al enige malen heb ik gewezen op de drie cursussen die op Lesbos worden gegeven door resp. Jeroen Bartels, Miriam van Reijen en Harry van den Bouwhuijsen. In het blog van 25 november 2014 liet ik weten dat de cursus van Harry van den Bouwhuijsen nog niet elders op internet te vinden was, maar daar is verandering in gekomen door zijn website, waarop ik graag wijs.

In het blog van 3 januari 2015, waarin ik nog eens op deze Lesbos-cursussen wees, schreef ik dat verzocht werd om vóór 1 februari te reageren. Die datum was echter niet hard (slechts een wens): er kan nog ingeschreven worden - er is nog plaats, zo liet Harry mij weten.

 

Inutilis scientia Spinozana [79] aan Spinoza opgedragen wijn

Je houdt het niet voor mogelijk, maar toen ik na het blog “Haalt Spinoza’s Ethica de Perpetua-reeks?” nog eens internet afstruinde, kwam ik tegen dat er in de Columbia Valley, een van de grootste wijnstreken in de zuid-west-hoek van Washington State in de VS [cf.], van de syrah-druif, afkomstig van de Bacchus Vineyard aldaar, sinds 2009 een wijn vervaardigd wordt die, gebotteld door Rasa Vineyards,  onder de naam Doctrina Perpetua (permanent leren) wordt afgezet. Want “elk wijnjaar is opnieuw weer een leerervaring, waarbij je volle aandacht moet geven aan wat de wijnen je vertellen.” Elk jaar wordt deze wijn dan ook gewijd aan een filosoof. Het eerste jaar, 2009, was dat Montaigne, van wijnjaar 2012 zal de wijn de naam van Rousseau dragen - maar die wordt in beginsel nu nog niet geleverd. De wijn die momenteel wordt aangeboden is de “2011 Doctrina Perpetua Syrah Block 5 Bacchus Vineyard” die gewijd is aan Spinoza’s Ethica. Prijs $60.00 [cf.]. Als u belangstelling hebt, zult u hem zelf moeten ophalen, want de leverancier verscheept niet naar buiten de VS.

Enfin, er blijkt al naar Spinoza's Ethica verwezen te zijn in een Perpetua-reeks: Doctrina Perpetua.  

Lees verder...

John Caird (1820 - 1898) schreef kritisch, maar niet onsympathiek Spinoza-boek

John Caird  was een Britse theoloog en geestelijke in de Church of Scotland. Had gestudeerd aan de Greenock Academy en vervolgens z’n graad in de theologie behaald aan de Glasgow University (1845). Hij was zeer welbespraakt en z’n preken maakten hem beroemd tot ver buiten de Kerk van Schotland. In 1862 werd hij hoogleraar theologie aan de universiteit van Glasgow, waarvan hij rector werd in 1873.

Hij schreef o.a.:
An Introduction to the Philosophy of Religion (1880)
The Fundamental Ideas of Christianity, 2 vol. (1899; waarin opgenomen de Gifford lectures van 1892–93 en van 1894–96), [“both of which follow Hegelian teaching closely, Caird argues that universal thought is the reality of all things and that the existence of this Infinite Thought, namely God, is demonstrated by the limitations of finite thought.”[
Cf.]
• Diverse prekenbundels, en

Spinoza (1888, in de 'Philosophical Classics' van Blackwood) “is also Hegelian in its approach” [cf.] “he gives a specially full and comprehensive statement and discussion of the philosopher’s ethics” [cf.]
Rechts het frontspice.

Het boek is bij archive.org meermalen gedigitaliseerd, o.a. hier en hier.
Z’n Inleiding vind ik wel sympathiek en neem ik hierna graag over: 

Lees verder...

Haalt Spinoza’s Ethica de Perpetua-reeks?

Toen ik van de week het blog maakte over Spinoza in "Great Books of the Western World", gingen mijn gedachten uiteraard ook uit naar de plannen met de zgn. ‘Perpetua’-reeks van Athenaeum-Polak & Van Gennep: een reeks van 100 “literaire klassiekers” - een literaire canon die overigens de pretentie dat te zijn niet zou willen hebben, maar toch spreekt van “de 100 beste boeken van de wereld.”

Perpetua is als naam gegeven aan een serie boeken die uitgeverij Athenaeum—Polak & Van Gennep sinds oktober 2007 uitgeeft. De reeks omvat zoals gezegd “de 100 beste boeken van de wereld.” Iedere eerste vrijdag van de maand (zo luidde de oorspronkelijke opzet) verschijnt er een klassieker uit de wereldliteratuur. Een jury van zes literatuurkenners, Maarten Asscher, Kees Fens, Arnon Grunberg, Piet Gerbrandy, Hella S. Haasse en Kristien Hemmerechts, selecteerde een lijst met titels. Over 80 boeken van deze lijst werd meteen overeenstemming bereikt. Via een zgn. “Perpetua poll” werd het publiek uitgenodigd zich mede uit te spreken over de laatste 20 titels. Verrassend was dat in die lijst van 20 ook Spinoza’s Ethica was opgenomen. Zie de hele lijst aan het eind van het blog.

Lees verder...

Op weg naar de cursus over de PPC [4] Mens, & corpus realiter distinguuntur

Zo luidt PPC deel I stelling 8, Geest en lichaam zijn werkelijk te onderscheiden. Akkerman vertaalt: "Geest en lichaam zijn werkelijk van elkaar verschillend."

Ik vind zo knap dat Spinoza in dat eerste gedeelte van de PPC, dat hij in twee weken zou hebben opgesteld, met juist deze formulering van Descartes scheidingsthese van geest en lichaam komt.*) In het bewijs worden het wat Descartes betreft inderdaad twee volkomen gescheiden substanties. Maar zoals ik Spinoza begrijp zou hij deze stelling zelf grotendeels als de zijne blijven omarmen, alleen gaat hij dat "realiter" niet uitleggen alsof geest en lichaam twee werkelijkheden zouden zijn; nee, zij zijn samen één ding (van onderscheiden kanten te bezien); maar die onderscheiding, resp dat verschil is er wel realiter. Niet qua substantie, maar wel qua attribuut.

[ *) Hoewel ik de "originaliteit" ervan uiteraard niet wil overdrijven: hij vond bij Descartes, in de Meditationes de prima philosophia, meermalen dezelfde woorden: "mentem realiter a corpore distingui, probatur" of "mentemque humanam a corpore distingui." ]

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [78] Spinoza in "Great Books of the Western World"

Al een aantal boekreeksen, waarin Spinoza opgenomen was, hebben hier de revue gepasseerd. Het betreft inderdaad telkens feitjes van bescheiden belang, vandaar: Inutilis scientia Spinozana, maar toch is wel leuk om bijvoorbeeld, zoals in het onderhavige geval, twee gerenommeerde boekseries uit de VS te bekijken en dan te merken dat in de ene niet en de andere wel Spinoza voorkomt.  

The Harvard Classics
begon in 1909 onder redactie van de president van de Harvard University president Charles W. Eliot: met een educatieve opzet een anthologie van 51 banden van elk 400-450 pagina’s met zoveel mogelijk hele werken of toch substantiële delen van belangrijke werken uit de wereldliteratuur. Het idee was: elke dag een poos lezen in betekenisvolle literatuur. De reeks had groot succes en is nog steeds te koop.
Op
en.wikipedia is de samenstelling van de banden te zien – Spinoza komt er niet in voor, Descartes wel. De boeken staan alle gedigitaliseerd op Archive.org

 

Lees verder...

Over Jan Flameling's "Spinoza en Nietzsche"-lezing voor de Spinozakring Soest

 

Zoals in dit en dit blog aangekondigd, hield Jan Flameling, hoofddocent van de ISVW, op 31 januari 2015 voor de Spinozakring Soest een lezing met als thema: Spinoza en Nietzsche. Twee enkelingen. Gonny Pasman–Sakkers, initiatiefnemer en coördinator van de Spinozakring Soest, maakte daarvan het volgende verslagje dat ik graag in dit blog breng. De volgende tekst is dus van haar. Ook deze foto die de flinke belangstelling laat zien, werd door haar aangeleverd.

 

Lees verder...

Jean-Frédéric Bernard (1683?-1744) 'Sterke Geesten' te zien als 'Spinosisten'

Hij was een Franse schrijver, boekhandelaar en uitgever uit de Provence. Zoon van een Hugenoten-familie, die vluchtte naar de Republiek waar hij in Amsterdam vanaf 1705 als auteur en uitgever van historische en literaire werken werkzaam was. Hij werd, goed beschouwd, de eerste vergelijkende godsdienstwetenschapper in de geschiedenis. Hij was van mening dat alle religies grotendeels gelijk waren, want van dezelfde principes uitgingen en hetzelfde doel hadden. Z’n belangrijkste werk was wel de:

Cérémonies et coutûmes religieuses de tous les peuples du monde, in zeven delen uitgekomen tussen 1720 en begin 1730-iger jaren. Het was zoals Jonathan Israel het formuleert, in feite de eerste samenhangende encyclopedie van de godsdienst ter wereld. Tussen 1727-1738 werden de banden in het Nederlands vertaald als Naaukeurige beschryving der uitwendige godtsdienst-plichten, kerk-zeden en gewoontens van alle volkeren der waereldt. De Duitse Wikipedia, met de beste pagina over hem, schrijft: “Besondere Bedeutung erlangte das Werk insbesondere durch die zahlreichen Illustrationen des Kupferstechers Bernard Picart, die beim Publikum so sehr beliebt waren, dass man das Werk als Picart assoziierte.”
En inderdaad, bij de
DBNL staat notabene Bernard Picart als auteur vermeld, maar Jean-Frédéric Bernard (1683?-1744) was echt de auteur, terwijl Bernard Picart het werk van honderden fraaie gravures had voorzien.

Maar op de titelpagina van de Nederlandse uitgave was de naam van de oorspronkelijke auteur weggelaten en waren alleen de namen van de vertaler en de illustrator te zien.
Goed dat de DBNL de digitale teksten van die bijzondere eerste encyclopedie der godsdiensten geeft, maar jammer dat het onder die misleidende auteursnaam gebeurt.

Lees verder...

Nicolas Dings maakte beeldje van Spinoza als kind

In een bericht van het VPRP-programma Nooit meer slapen, waarin NPOradio1 laat weten dat Gijsbert van der Wal bij Nicolas Dings op atelierbezoek ging [is daar nog te beluisteren], is tevens te lezen:

In het Stedelijk Museum in Kampen zijn nu kleinere sculpturen van Dings te zien, waaronder een ontroerend, diepblauw beeld van Spinoza als kind.

 

In het Stedelijk Museum in Kampen is van 24 januari t/m 22 maart 2015 een expositie met werk van Nicolas Dings onder de titel: 'Memory of de kunst van het vergeten'. [Cf.]

Het bekendste werk van Nicolas Dings is wel het drie en een halve meter hoge standbeeld van Spinoza naast de Stopera in Amsterdam. 
Als u  Dings ingeeft in het zoekvenster, krijgt u meer Spinozana van hem te zien.

Op weg naar de cursus over de PPC [3] het gaat om "eine kritische Interpretation"

Wolfgang Bartuschat verzorgde in 2005 voor de reeks van de Duitse uitgever Felix Meiner, Baruch de Spinoza Sämtliche Werke, Bd. 4., een nieuwe vertaling van Descartes' Prinzipien der Philosophie in geometrischer Weise dargestellt [cf.]

Uit Wolfgang Bartuschat’s "Einleitung" neem ik hier de volgende passage over.

Lees verder...

Sir Frederic Pollock in gesprek met een jonge student over Spinoza

In zijn Spinoza His Life and Philosophy uit 1880 behandelt Frederic Pollock [cf. blog] hoe volgens hem Spinoza in zijn attributen-leer een idealistische filosofie schetst. Niet het subjectieve idealisme dat vanuit het intellect in gedachte dingen ziet die daar in werkelijkheid niet zouden zijn, nee, in het denken is de wereld zowel subjectief als tegelijk objectief (in de zin van “object van het denken”). Vanuit het denken kunnen we nooit bij de werkelijkheid buiten het intellect komen - bij elke poging daartoe, blijken we in het denken te blijven. Pollock is door Berkeley  en Kant beïnvloed en schrijft Spinoza dus dogmatisch denken toe, althans ziet het als louter speculatief zoals Spinoza de ‘werelden’ (attributen) van denken en dingen aan elkaar knoopt – ze als onlosmakelijk parallel verlopend ziet. Na Spinoza's zgn. idealisme behandeld te hebben, last hij een intermezzo in:

At this stage some serious young students may be disappointed. Only a young and ardent student, indeed, can be much disappointed at finding that there is no last word in philosophy. But in such is the hope of us older learners who have lost the first free play of youth, and we owe them all the comfort and encouragement we can give them. Let us pause for a few words of talk with our unknown young friend.

Lees verder...

Edgar Allan Poe (1809 – 1849) zijn er trekken van Spinozisme in hem te ontdekken?

Ik kom op deze vraag n.a.v. zijn minst gelezen nogal enigmatische laatste werk Eureka. An essay on the material and spiritual universe (1848). Poe bracht het als een gedicht, maar hij schetste erin diepgaande inzichten over het ontstaan van het universum (hij zou van het idee van de big bang de voorloper zijn geweest) én voor hem zou de zwaartekracht geen fundamentele natuurkracht zijn, maar een samengesteld effect, niet gebonden aan de snelheid van het licht (en daarmee zou hij tevens de voorloper zijn van de ideeën van de natuurkundige Erik Verlinde). Ook liep hij vooruit op de na hem komende ontdekkingen van niet-euclidische meetkundes door aan te geven dat het vijfde axioma van Euclides, het zogenaamde 'paralellenpostulaat', dat zegt dat twee evenwijdige lijnen elkaar nooit kunnen snijden, een goed begrip van een dynamisch universum in de weg zat. [cf.]
Ik kom zodadelijk terug op Eureka.

Waarschijnlijk zegt al genoeg dat in geen van de vele biografieën over Poe Spinoza voorkomt: bij – in willekeurige volgorde - Arthur Hobson Quinn, Milton Meltzer, Una Pope-Hennessy, Jeffrey Meyers, Thomas Streissguth, J. Gerald Kennedy & William A. Read (Eds.), Kevin J. Hayes of in Kevin J. Hayes (Ed.), The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe… nergens komt de naam Spinoza voor. Alleen George Edward Woodberry maakt een vergelijking van Poe met de "God-intoxicated Spinoza" [Vol 2, p. 124], maar daarmee verwijst de auteur naar Poe’s schrijfverslaving en die aan drugs en alcohol en zegt die vergelijking iets over de eruditie van de biograaf, niets over Poe. We zouden elk “onderzoek” naar de bovengestelde vraag beter meteen kunnen staken.

Lees verder...

Franse CD’s met voorgelezen teksten van Spinoza

Nog niet eerder had ik gewezen op deze Franse box met drie audio-CD’s  die op 13 januari 2012 door FREMEAUX ET ASSOCIES werd uitgebracht [cf.]. Daarop leest Eric Pierrot delen uit de werken van Spinoza (behalve, zoals steeds, uit de PPC) in vertalingen van Patrick Dupouey [cf.]. Van de laatste is al enige jaren een ebook op de markt met vertalingen van de Appendices op de Ethica-delen  I en IV [cf.].

Foute cover van "The Young Spinoza" gehandhaafd

Sinds enige dagen heeft Oxford University Press de aankondiging van het boek Yitzhak Y. Melamed (Ed.) The Young Spinoza op z’n website staan. Het zal zo is de planning op 17 maart verschijnen, maar ook 15 april wordt genoemd. Het enige verschil met de cover die Melamed eerder toonde, is dat de kleur niet groen maar blauw zal zijn. Maar de afbeelding van de man die zeker Spinoza niet voorstelt, is gehandhaafd. Ronduit belachelijk. Ik had gehoopt dat mijn blogs erover [cf. en cf.], waarvan ik weet dat Yitzhak Melamed erop gewezen is, deze blunder hadden kunnen doen voorkomen. Niet dus. Van een serieuze Spinoza scholar zou je toch mogen verwachten dat hij ook op dit punt zijn literatuur kent.