Op zoek naar Spinoza scholar Richard Mason

Een email van Henk Keizer werd aanleiding voor een speurtocht op internet of er enige informatie over hem te vinden was – over hemzelf dus en niet zozeer zijn boeken. Naar aanleiding van blogs en reacties, waarin op teksten van Mason gewezen werd, schreef Henk me: "Die Richard Mason is al in 2006 op 57-jarige leeftijd overleden. Zoiets treft en intrigeert me altijd. Zulke goede boeken schrijven (naar het schijnt) en dan zo vroeg weggaan. Kun jij iets meer van hem te weten komen?"

Die uitdaging nam ik graag aan, want ook ik werd almaar meer benieuwd naar hem. Als ik dan vervolgens merk dat er geen wikipedia of andere pagina op internet over hem te vinden is, motiveert dat mij extra om zoveel mogelijk bijeen te zoeken en daarmee dan zo'n eerste pagina op internet te maken. Voor zo’n klus heb ik, als het om een bestudeerder van Spinoza gaat, voor dit blog dan graag enige tijd over. En flink wat tijd kostte het dit keer, want aanvankelijk vond ik niets of werd ik op verkeerd spoor gezet. Een complicerende factor is namelijk dat er nóg een jongere Richard Mason is die boeken schrijft en wiens hits Google dus voorop zet.

Ik maak over deze speurtocht dit aparte inleidende blog om er het komende blog met inhoudelijke informatie over Mason niet mee te 'belasten'.

Lees verder...

Interview met Diego Tatián

Via Google_nieuws zie ik dat voorbije dagen een interview verscheen met Diego Tatián,  hoogleraar politieke filosofie aan de Nationale Universiteit van Córdoba, n.a.v. zijn laatste boek dat ik in een blog van 25 april 2014 signaleerde:

Diego Tatián, Spinoza. Filosofía terrena. Ediciones Colihue, 2014

Het interview draagt een wat enigmatische titel: Diego Tatián, “La melancolía es la pasión antipolítica por antonomasia” dat ik lees als: "Melancholie is antonomasia voor antipolitieke passie" *). Het laat zich via google benaderend vertalen, waardoor een beetje te begrijpen is waar het zo ongeveer over gaat. Het blijkt dat hij geleidelijk aan een eigen Zuid-Amerikaanse Spinoza-receptie aan het ontwikkelen is die anders is dan de Franse en Italiaanse.

Aardig is dat hij op het eind verwijst naar "een prachtig essay over transindividualiteit" dat Etienne Balibar schreef (en waarover ik het hier onlangs had).

Volgens mij wordt het langzamerhand eens tijd dat een van de laatste boeken die hij over Spinoza schreef in het Nederlands (of Engels) vertaald wordt.  

Lees verder...

Over "Schokkende boeken" w.o. dat van Adriaan Koerbagh

De voorbije dagen heb ik mezelf 'vrij' gegeven van internet, dat me de afgelopen jaren bij mij speurtochten naar Spinoza vaak veel te veel heeft opgeslorpt. Dat ga ik vaker en misschien zelfs langer doen - pauze nemen. Maar intussen staat internet op zijn beurt niet stil en tref ik een volle mailbox die afgewerkt dient te worden. En ook elders gebeurde het een en ander waaraan ik anders direct aandacht gaf. Maar dat kan ook best een paar dagen later.

Zo bracht Anton Bossers mij ervan op de hoogte dat donderdag dit boek uitkwam:

Rick Honings , Lotte Jensen en Olga van Marion (Red.), Schokkende boeken. Uitg. Verloren, 2014

Het hoofdstuk van Marc van Oostendorp, "Verwarring baren en onverstaanbaar spreken. Adriaan Koerbagh tegen de elite" verscheen als voorpublicatie op Neder-L met de titel: "Hoe een 17-eeuws woordenboekmaker het opnam tegen de elite – en dat met de dood bekocht."

Het is inmiddels duidelijk dat Adriaan Koerbagh niet meer vergeten wordt.  

Ik geef hieronder meteen de hele inhoudsopgave van Schokkende boeken:

 

Lees verder...

Ter afronding misschien Don Garrett

Na twee lange discussies die in elkaars verlengde lagen, over “De eeuwigheid van de menselijke geest” [cf. blog] en over “Het lezen en begrijpen van Ethica 2/8 e.v.” [cf. blog] zocht ik naar teksten die handelden over ongeveer dezelfde plaatsen bij Spinoza. Eerst kwam ik op het spoor van Richard Mason, Spinoza: Logic, Knowledge and Religion [Ashgate Publishing, Ltd., 2007 – books.google] die nuttige zienswijzen lijkt te bieden.

Daarna ontdekte ik een in mijn ogen nog belangrijker stuk, n.l.  van Don Garrett, "Spinoza on the essence of the human body and the part of the mind that is eternal". In: Olli Koistinen (ed.), The Cambridge Companion to Spinoza's Ethics [Cambridge University Press (2009)] dat ik NB in mijn Spinozaboekenkast bezit, maar niet eerder in dit verband nog eens had geopend. Ik las het hoofdstuk dat – toepasselijk – het laatste van dat boek is en kreeg sterk de indruk dat  verschillende zienswijzen en posities die in de diverse reacties op deze blogs ingenomen werden, op een of andere manier hier bij elkaar werden gebracht – een zekere verzoening vonden.

Lees verder...

Spinoza-opera niet onder de hoogtepunten komend concertseizoen

Wellicht om vooruit te lopen op de jaarlijkse Uitmarkt die vrijdag in Amsterdam begint en alvast  aandacht te vragen voor het komende consertseizoen, stuurde het Concertgebouw een mailbericht rond met de hoogtepunten van het najaar.
Daarin niet de Spinoza-opera van Theo Loevendie. Ik meld het maar even.

Maar zaterdag 11 oktober 14:15 - 16:35 uur gaat The Rise of Spinoza wel z'n wereldpremière beleven [cf.]. Vergeet dat maar een hoogtepunt te noemen als je verantwoordelijk bent voor het opstellen van zo'n overzicht.

Ook als we onder de knop "Agenda" de knop 'Uitgelicht' en dan de Zaterdagmatinee aanklikken, krijgen we niet die opera te zien. Ook langs dat pad wordt Loevendies Spinoza-opera er niet uitgelicht.

Lees verder...

Nog tweemaal een Spinoza-excursie

De voorbije dagen bracht ik mijn vooral uit foto's bestaande verslag van de door Jossi Efrat georganiseerde excursie "In de voetsporen van Spinoza."

In tegenstelling tot wat ik in het eerste van deze verslagen meedeelde, komen er nog twee van zulke dagen. En naar alle waarschijnlijkheid zijn dat de laatste, want Jossi is van plan ermee te stoppen.

Die twee data zijn: 7 en 21 september 2014. Zie in dit blog het programma en meer informatie over deze boeiende excursie.

De wintersnoge van de Portugese Synode in Amsterdam, met banken uit de Talmoed Tora aan de Houtgracht, waar Spinzoa ook nog op gezeten zal hebben.

Hierna het overzicht van de excursie-blogs: 

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [6] Spinoza in Den Haag

We zetten onze Spinoza-excursie in Den Haag voort en begonnen bij de fraaie Nieuwe Kerk, die ik hier een keer van een achterkant heb genomen.

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [5] Spinoza in Voorburg

De volgende halteplaats van de Spinoza-excursie was Voorburg, waar Spinoza van ca 1663 tot eind 1669 bij de schilder Tydeman woonde. Bekend is dat hij in de Kerkstraat heeft gewoond en vervolgens met Tydeman meeverhuisde naar de Herenstraat, maar in welk pand precies is tot heden niet bekend. We kwamen echter voor een verrassing te staan. Daarover zo dadelijk.

We begonnen bij Hofwijck, de buitenplaats van de Huygens. De reisleider wilde ons door langs deVliet te lopen laten merken hoe dichtbij het was en hoe vlot Spinoza bij Christaan Huygens was. Hij moet meermalen op Hofwijck geweest zijn. Vanwege het grote viadukt voor trein en autoverkeer was die route niet precies na te lopen, maar we kregen toch een goede indruk.

 

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [4] Spinozahuis Rijnsburg

Het eerste wat opviel (waar Jossi Efrat op wees) was: er zijn  inmiddels eindelijk richtaanwijzers aangebracht die de weg wijzen naar het Spinozahuis aan de Spinozalaan 29 in Rijnsburg. Hoe vaak heeft de VHS de gemeente daarom moeten verzoeken en hoe lang erop moeten wachten. Maar ze zijn er.

Aankomst bij het Spinozahuis. 

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [3] Sefardische begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk a/d Amstel

De volgende halteplaats vormde de Sefardisch-joodse begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk a/d Amstel. Hij was pas na wat omtrekkende bewegingen te bereiken, want 't Kampje (Kerkstraat e.o.) was afgesloten vanwege een zgn. Pure Markt, waarbij ook brandweer, politie en ambulance zich presenteerden. Maar we bereikten de ingang waar de mannen die geen hoofddeksel hadden meegenomen een keppeltje konden vinden.

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [2] Nicolas Dings' Spinoza-beeld

Na de Portugese Synagoge [zie vorig blog] liepen we langs de plekken waar Spinoza indertijd aan de Houtgracht gewoond moet hebben en langs de plek van de oude synagoge aan diezelfde al lang geleden in de 19e eeuw gedempte gracht (1874). Jossi vertelde erover en liet oude gravures zien. Er was weinig reden om er foto's te maken. *)

Daarna liepen we naar de plaats waar sinds november 2008 het beeld van Spinoza staat dat gemaakt is door Nicolas Dings. In dit weblog werden al veel foto's van dit beeld geplaatst, maar er is alle reden om weer eens te laten zien hoe fraai het er bij staat. Steeds meer mensen zijn eraan gewend geraakt en vinden het nu een fraai beeld. Mij valt op dat het er na vijf jaar zo schoon en onbeschadigs staat. Spinoza wordt kennelijk gerespecteerd.


  Eerst een overzichtsfoto die laat zien hoe het in z'n omgeving staat.

Lees verder...

Spinoza-excursie 2014 [1] De Portugese Synagoge

Terwijl Henk Keizer en Mark Behets hier gisteren nog eens flink doorgingen met de discussie over Ethica 2/8, nam ik deel aan de door Jossi Efrat georganiseerde excursie "In de voetsporen van Spinoza." [Zie het programma in dit blog]. Ik kan hier alvast melden dat er nog plaats is in wat waarschijnlijk de allerlaatste Spinoza-excursie zal zijn die Jossi organiseert: die van 7 september 2014 a.s.

Vijf jaar geleden had ik ook al eens deelgenomen [een overzicht van de verslagen uit 2009 is hier te vinden]. Ik besloot dit jaar weer deel te nemen, daar ik wist dat het waarschijnlijk het laatste jaar zou zijn dat Jossi dit organiseerde, maar vooral ook daar deze keer Voorburg zou worden aangedaan.

Ons groepje bestond slechts uit vijf personen, waar er in Voorburg nog twee bijkwamen. Ik zal kort verslag doen in enkele blogs, waarbij het accent zal liggen op enige foto's met slechts beperkte toelichting.

De excursie begon bij de Portugese Synagoge in Amsterdam. Het was toen nog wat druilerig weer, maar het werd een stralende zondag.   

 

Lees verder...

Giuseppe Rensi (1871-1941) schreef veel o.a. over Spinoza

Deze Italiaanse filosoof en jurist was een genaturaliseerde Zwitser. Hij bezette de leerstoel voor moraalfilosofie aan de Universiteit van Genua.
Hij verzette zich tegen het fascisme.
Schreef veel, zowel filosofie als poëzie.
De Italiaanse wikipedia is behoorlijk uitgebreid en heeft een lange lijst publicaties. Daaronder

Spinoza, Formiggini, Roma 1929. Ampliato (ed. postuma) Bocca, Torino 1941. Ristampato a cura di A. Montano, Guerrini, Milano 1999. Riedito in una edizione comprendente entrambe le versioni del 1929 e del 1941, con un saggio di Roberto Evangelista, Edizioni Immanenza, Napoli, 2014, ISBN 9788898926190

Ten tijde dat hij Spinoza schreef had Rensi het idealisme van Croce en Gentile fundamenteel afgewezen en was hij een meer materialistisch positivisme richting ingeslagen. Het pantheïsme van Spinoza beoordeelde hij zoals christelijke theologen hem atheïsme verwijten daar hij de monotheïstische God had afgewezen.
Rensi streefde een synthese na van realisme en scepticisme, want de laatste houding zou de enige ware en nuttige manier zijn om de wereld te benaderen en enige mogelijke waarheid te bereiken. Het was ook de piektijd van het rensiaanse nihilisme, omdat de dood het enige is wat zeker is, en het "niets" een waarheid zou bezitten. [Lees ik in die wikipedia]

Je vraagt je af wat voor Spinoza daar uit te voorschijn zou komen.
Maar blijkbaar is zijn boekje nog van waarde, want het werd dit jaar in een Franse vertaling van Marie-José Tramuta bij Editions Allia, Paris, 2014, als e-book uitgegeven [cf.]. De vertaalster schreef ook een inleiding.

"Avec une grande clarté, Giuseppe Rensi expose les concepts et théories qui ont émaillé l'œuvre de Spinoza," aldus de Franse uitgever. 

Lees verder...

Cogitata Metafysica in Belgrado

Cogitata Metafysica, Metafysische gedachten van Benedictus de Spinoza werd uitgegeven als

Baruh Spinoza, Metafizièke misli. Grafos, Beograd, 1988 [Cf.]

In het Sloveens of Bosnisch (niet in het Servisch) toen Belgrado nog de hoofdstad van het Joegoslavië van vóór de val van het communisme tussen 1989 en 1992 was en het uiteenvallen van die staat in de daarop volgende bloedige oorlogen.

 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [35] De cover van Hubbelings Spinozaboek

Het is inderdaad zeer klein nieuws, maar onlangs verscheen op ebay (maar is daar al weer verdwenen) de aanbieding van de tweede druk van de monografie Spinoza van Hubertus G. Hubbeling (1925 - 1986).

Het verscheen in 1966 bij Het Wereldvenster en kreeg daar in 1978 een tweede druk (met deze cover).

Drie jaar na Hubbelings overlijden kwam bij Ambo een derde herziene uitgave. Die herziening betrof alleen de aanpassing van de bibliografie (door Guido van Suchtelen). Het boekje werd in het Duits (1978) en Spaans (1981) vertaald. 


Het is aanleiding om op mijn behoorlijk kritische bespreking van 3 april 2009 te wijzen, waarin ik nu deze cover eveneens opneem.  

Het boekje is tweedehands eenvoudig te krijgen. Van de 1e t/m de 3e druk vind je wel 20 aanbiedingen op boekwinkeltjes.nl, maar geen daarvan geeft er daar een cover bij.  

Irvin D. Yalom en het exploiteren van roem - Ik heb zo mijn twijfel

Dat ik hier een blog maak over Irvin D. Yalom heeft uiteraard alles te maken met zijn boek The Spinoza Problem. Vanwege z'n Nietzsches tranen had ik erg naar het boek uitgezien. Ik vond het wel interessant om de vertalingen een beetje te volgen - de covers hield ik in dit blog bij ook lang nadat mij het boek, vertaald als Het raadsel Spinoza, enigszins tegengevallen was [cf. blog], maar ik bleef covers tegenkomen, onlangs nog deze Bosnische [van hier]:

Lees verder...

Joshua Sobol viert zondag z'n 75e verjaardag

Daar Joshua Sobol een toneelstuk over Spinoza schreef, wil ik hier graag vermelden dat hij a.s. zondag 75 jaar wordt. Over dat stuk, dat bij Toneelgroep De Appel op verzoek waarvan het geschreven werd, op 16 oktober 1991 z'n première beleefde, had ik op 21 mei 2008 een blog met alles wat ik erover vinden kon.

Joshua Sobol's familie van moeders kant was in 1922 gevlucht voor de  pogroms en z'n vaders familie emigreerde in 1934 uit Polen naar Israël om de Nazi's te ontvluchten.  In Israel werd Joshua Sobol op 24 augustus 1939 geboren. Hij bracht enige tijd in een Kibbutz door, studeerde van 1957 tot 1965 in Israel literatuur en geschiedenis. Daarna studeerde hij filosofie aan de Sorbonne in Parijs, waarbij hij zich uitgebreid bezighield met Spinoza. "Für Sobol der Philosoph des 21. Jahrhunderts, weil er einen aufgeklärten, befreiten Menschen verkündet, der die Rechtfertigung seiner Existenz weder von politischen noch religiösen Gruppen abhängig macht." [Citaat van hier]

Hij schreef vele toneelstukken, al ruim vijftig (waarvoor ik verwijs naar wikipedia, waarin overigens zijn Spinoza niet vermeld staat!). Hij schuwde het schokken en doorbreken van taboes niet, zoals b.v. in zijn stuk "Ghetto" in 1984 over de pijnlijke samenwerking van de joodse politie met de nazi's in het toenmalige Ghetto van Vilnius. In dat stuk werd de Holocaust op de Bühne gebracht met dans, muziek en cabaret. Geschokt was men in Israël om mensen in doodsangst te zien die intussen ook vreugden beleefden aan erotiek en zinnelijke liefde.

[De foto die ik van hier overnam, is bij z'n 70e verjaardag genomen]

Transindividualiteit volgens Etienne Balibar

Daar blogse een reactie die Nico van Hengstum vanmorgen gaf op het blog van 8 augustus over wat Etienne Balibar met het gebruik van het begrip 'transindividualiteit' bedoeld kan hebben, al niet meer onder "laatste reacties" laat zien, geef ik die hier in een apart blog even door (waarbij ik de gegeven link aanklikbaar heb gemaakt).

             
                                           Etienne Balibar

Hij schrijft:

Stan, in het artikel

"Transindividuality as Critique: Spinoza, Hegel, and Marx" (zie hier)

staat het volgende over het gebruik van het begrip transindividualiteit door Balibar:

Etienne Balibar has suggested the term transindividuality to conceptualize that which both sides of this alternative occlude: relations as mutually constitutive of the individual and collective. The term is drawn from the work of Gilbert Simondon, who contested the privilege Western thought gave to the individual, developing an ontology, or ontogenesis, of individuation. Balibar has suggested that this term could be used to make sense of various figures in the history of philosophy, Spinoza, Hegel, and Marx, whose thought refuses the binary of individual or totality. [blog van 8 november 2010]

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [34] Spinoza als een soort Tom Poes...(?)

Al een aantal jaren moet Arend Smilde de uitgebreide brief die hij aan Jonathan Israel schreef op zijn website hebben staan. Hij was als corrector betrokken geweest bij de Nederlandse vertaling van de Radicale Verlichting. Hij was de recensent van het boek geweest in het Nederlands Dagblad en hij was zelfs de vertaler geweest van Revolutie van het denken (2011).

Naar aanleiding van dit alles, maar vooral n.a.v. Israel's debat over de Radicale Verlichting met Andreas Kinneging en Herman Philipse op 23 september 2011 in Den Haag, schreef hij op 12 januari 2012 een lange BRIEF AAN JONATHAN ISRAEL, met als bijlagen zijn recensie en enige beschouwingen die hij schreef bij zijn vertaling van A Revolution of the Mind. En hij plaatste dit alles op zijn website. Antwoord van Israel moet hij nooit hebben gehad, want anders had hij dat er wel bijgeplaatst.

Hij illustreert enerzijds de gefascineerdheid van een gelovige met hen die dat geloof aanvallen: met Spinoza en Israel; terwijl hij dan uiteraard behoefte heeft die aanvallers op zijn beurt te bestrijden. Hij verwijst naar zijn "Groeniaans-gereformeerde" opvoeding. En ook met zijn website over C. S. Lewis bewijst hij zijn liefde voor geloofsapologetiek.

Lees verder...

Loeki Metz (1918 - 2004) ontwierp Spinoza-penning tweemaal

Van deze Nederlandse vrouwelijke beeldhouwer, medailleur en sieraadontwerper is Spinoza-liefhebbers haar herdenkingspenning bekend. In dit blog is de herdenkingspenning te zien die Loeki Metz in 1977 ter gelegenheid van de 300e sterfdag van Spinoza maakte en in kleine oplage op de markt bracht. Hij wordt af en toe op een veiling of op ebay aangeboden. Mij is niet bekend dat zij dat in opdracht deed, volgens mij was dat louter op eigen initiatief.

Wat velen niet zullen weten is dat zij zes à zeven jaren eerder ook al een vergelijkbare penning had vervaardigd. Ik wist het althans niet tot ik van iemand die anoniem wenst te blijven, afbeeldingen met nadere informatie via het bij dit blog horende e-mailadres ontving.

Betrokkene ontmoette haar in 1971 in Rotterdam. Zij toonde hem deze penning die zij toen net had ontworpen en vanwege zijn belangstelling voor Spinoza kocht hij van haar dit exemplaar. De penning, die een diameter van 70 mm heeft en 260 gram weegt, is dus beduidend kleiner en lichter dan de penning van 1977 die 106-108 mm is en 880 gram weegt. Maar ook op andere punten wijkt hij af van die van 1977. Om dat te tonen neem ik hier van resp. de voorzijde en de achterzijde eerst de afbeelding van 1970/71 en vervolgens die van 1977 [zonder de relatieve verhouding te benaderen].

Of je het wel een penning kunt noemen is voor mij de vraag. Hij is in ieder geval niet geslagen, maar brons gegoten. Het is dus eerder een klein beeldhouwwerk, enigszins in de vorm van een penning.

              Penning uit 1970/71

                 Penning uit 1977 

Lees verder...

Latijnse school aan het Singel in Amsterdam

Zoals bekend had Franciscus van den Enden een Latijnse school geopend aan het Singel in Amsterdam. Tot heden is niet bekend in welk pand die school gevestigd was. Er is wel veel onderzoek naar gedaan, maar misschien blijft dat wel voor altijd in het duister van de geschiedenis verborgen. Maar sommigen hebben moeite om dat te accepteren (of ze weten niet beter) en wijzen de andere en latere Latijnse school aan als die van Van den Enden. Dat gebeurt op de wikipediapagina over Van den Enden, waarin een foto is geplaatst met de plek van de Latijnse school die in de tijd van Van den Enden daar zelfs nog niet gevestigd was. Dat gebeurt ook op de website Spinoza Kring Lier, waarop Willy Schuermans een serie over Van den Enden begon met een plaatje van de verkeerde school en de tekst "Op een schilderij kunnen we de statige toegangspoort nog herkennen." Dat moet hier dus even rechtgezet worden.

De eerste wortels van de latere Latijnse school zijn terug te voeren naar het jaar 1342, waarin het woord ‘scole’ voor het eerst genoemd wordt in een handvest waarin Graaf Willem IV van Holland rechten verleende aan Amsterdam. In de 16e eeuw ging die school de 'Latijnse School' heten en kwam er een tweede school bij. Die twee Latijnse scholen, die respectievelijk bij de Oude Kerk en de Nieuwe Kerk gevestigd waren, werden in 1678 samengevoegd en verhuisden naar een pand aan het Singel tussen Heiligeweg en Regulierstoren: het oude Aalmoezeniershuis, Singel 451-457. De naam Gymnasium dateert uit 1846. In december  1885 werd het pand aan het Singel verlaten en verhuisde het Barlaeus Gymnasium naar een nieuw pand aan de Weteringschans 29. [cf. en cf.]

    
Olieverf op doek schilderij van Jacob Smies (1746 - 1833) uit 1802 van
de Latijnse school op het Singel te Amsterdam [cf grotere afbeelding bij geheugenvannederland.nl en het Rijksmuseum.nl of hier]

Lees verder...

Authentiekere lenzenslijpmolen in Spinozahuis

Nóg een verbetering van het museum het Spinozahuis is het gevolg van de filmdocumentaire die er door Robin Lutz over Spinoza gemaakt wordt. Vele jaren heeft een niet authentieke lenzenslijpbank uit veel latere tijd (uit de 18e of nog waarschijnljker de 19e eeuw) een kamer in het Spinozahuis ontsierd. Het was immers bekend dat hij over een veel kleiner met de hand te bedienen slijpmolen moet hebben beschikt.

Ten behoeve van de film werd opdracht gegeven aan een instrumentenmaker om een kopie te vervaardigen van een slijpmolen die zeker uit de17e eeuw stamt. Vervolgens is het museum Het Spinozahuis in de gelegenheid gesteld deze aan te kopen. Of Spinoza met precies zo'n slijpmolen heeft gewerkt is uiteraard niet zeker, maar het is wel allerwaarschijnlijkst dat hij met een dergelijk of vergelijkbaar instrument zijn lenzen sleep.
Sinds kort is Het Spinozahuis dus uitgerust met een geloofwaardiger apparaat dan er vroeger stond (zie onder). A.s. zondag neem ik deel aan de excursie "In de voetsporen van Spinoza" en kan ik het zelf zien en foto's maken. Maar  gisteren bracht deze website een foto van de verbeterde uitrusting die ik hier graag overneem.

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [33] Boekenkast in Spinozahuis zonder deurtjes

De Turk Ümit Gülsen was een week in Nederland en bracht o.a. een bezoek aan het Spinozahuis.
Aan de hand van deze foto die hij 11 augustus 2014 op zijn blog zette, kan ik de volgende anecdote vertellen.
Ik hoorde dit tijdens de zomerweek van Theo van der Werf, de secretaris van de Ver. Het Spinozahuis.

Ergens naar ik meen in juni van dit jaar kwam een filmploeg opnamen maken in het Spinozahuis in Rijnsburg voor de documentaire over Spinoza die Robin Lutz aan het maken is en die naar verwachting volgend jaar uitkomt. [Cf dit blog]

De regisseur of filmer vroeg of tijdelijk de deurtjes van de boekenkast uit hun hengsels gelicht konden worden - dat kwam veel beter uit voor het maken van goede filmbeelden. En wat bleek: allen vonden dat het eigenlijk veel fraaier was als die deurtjes helemaal niet meer terug werden geplaatst. Als je die kamer binnenkomt vallen de bezoeker meteen die boeken op, terwijl eerder iemand de kast open moest maken.

Besloten werd dus om de bibliotheek niet meer achter deurtjes te presenteren. En dat is goed te zien op deze foto.

Lees verder...

Ibn Arabi en Spinoza vergeleken

Als u komende herfst een cursus zoekt waarin Ibn Arabi en Spinoza vergelijkenderwijs besproken worden, dan moet u naar San Francisco, en wel de Turkish Studies (TURK) at San Francisco State University.

NEW COURSE FOR FALL 2014: HUM 345.3: Humanism and Mysticism is a course on comparative religion and philosophy, focusing on two key figures of Islamic and Western thought,  namely Ibn Arabi and Spinoza. The course will highlight the connections between these two thinkers, showing why it is wrong to think of Islamic and Western thought as radically different and separate from each other. It is a very timely course, especially these days when the divide between East and West can seem so insurmountable. This course was opened two months after the regular course offerings, so there is still plenty of space in it. Give it a try! [Cf. Facebook]

     

Spinoza's 'Model van God' wat onderbelicht

Ach, waarom zo'n te duur (€ 166,59) en veel te dik (1041  pagina's) boek hier signaleren? Enfin, toch maar gedaan, want Spinoza komt er uiteraard flink in voor, hoewel...

Jeanine Diller and Asa Kasher (eds.), Models of God and Alternative Ultimate Realities. Springer, 2013, 1041 pp. ISBN 9789400752184 - books.google
Reviewed by Kelly James Clark in NDPR

TOC: Forewords.- Introduction.- A. Conceptual Foundations.- 1. What is a model of ultimate reality?.- 2. Meta-theoretical questions about models of ultimate reality.- B. Specific Models of Ultimate Reality.- Overview of specific models; Ted Peters, James E. Taylor.- 1. Classical and neo-classical theism.- 2. Pantheism.- 3. Process theology.- 4. Open theism.- 5. Panentheism.- 6. Deism.- 7. Ground of being theology.- 8. Religious naturalism/naturalistic theism.- 9. Dualism.- 10. Polytheism.- 11. Communotheism.- 12. Via Negativa/apophatic tradition (against all models).- 13. Skeptical or non-theistic views.- C. Diversity of Models of Ultimate Reality.- D. Practical Impacts of Models of Ultimate Reality.- References.- Index.

Merkwaardig is dat wel o.a. Aristoteles, Augustinus, Anselmus, Thomas van Aquino en Descartes een eigen hoofdstuk krijgen, maar Spinoza niet, hoewel hij in diverse hoofdstukken vanwege z'n grote invloed op Schelling en Hegel in de Pantheismusstreit wel op diverse plaatsen behandeld wordt.
En van Edwin Curley is er een apart hoofdstuk: "How Spinozistic Was Toland's Pantheism?"

De NDPR-reviewer vind het in ieder geval te veel ("Too many notes") en heeft er veel z.i. onnodige dingen van geleerd. Enfin, toch maar een blogje aan gewijd.

Overwegingen bij het overlijden van Frans Brüggen (1934 - 2014)

Terwijl ik zondagmiddag kijk en luister naar een herhaling op de NTR van een concert door het Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Frans Brüggen ter nagedachtenis aan zijn overlijden op 79 jarige leeftijd afgelopen woensdag 13 augustus, denk ik uiterard terug aan wat deze grote uitvoerend musicus voor mij betekend heeft. Hij was een van mijn grootste voorgangers in de oude muziek. 

Ook al probeer je, aangespoord door Spinoza, wijs te leven, je blijft wel leven, dus je herinneringen niet weg te moffelen.
Dat wil niet zeggen dat je per se droevig moet worden bij het terugdenken aan al wat mooi was, maar nu voorbij is - nu ook Frans Brüggen weer: je kunt aan al dat voorbije mooie ook in blijdschap terugdenken.


                                  Frans Brüggen in 2006 [Foto EPA]

Lees verder...

Vrienden van Spinoza houden Pizza-party

                

Lid van de Ver. Het Spinozahuis Kees Bruijnes heeft zelf een steenoven gebouwd, waarmee hij zo mogelijk jaarlijks een aantal mede-Spinoza-enthousiastelingen uitnodigt voor een gezellige pizza-party. Voorbije vrijdagavond was het weer zover.

                           
Kees en Arno hebben een deskundig onderhoud over steenovens.

Lees verder...

Het lezen en begrijpen van Ethica 2/8 e.v.

Dit wordt een blog voor hen die graag kluiven op wat moeilijkere gedeelten van de Ethica…

Stelling 8 met corollarium en scholium in het tweede boek van de Ethica wordt als notoir moeilijk beschouwd. Niet over alle aspecten, maar over enige belangrijke hebben Henk Keizer en ik in twee rondes (begin juli en begin augustus) enige e-mail-uitwisselingen gehad. We kwam niet tot elkaar en ik besloot om in dit blog mijn zienswijze (mede gestimuleerd door en reagerend op Henks benadering) te brengen met de bedoeling dat mogelijk anderen zich erin betrekken. Doel is uiteraard om een adequaat zicht te krijgen op wat Spinoza daar stelt.

Vooraf nog deze kanttekening. Een goed hulpmiddel in het algemeen om stellingen e.d. goed te begrijpen is om te zien hoe Spinoza ze later in de Ethica toepast. Het gaat er dan niet om Spinoza te verwijten dat hij zich niet aan z'n eigen stellingen houdt of logische fouten maakt. Het past dan om nog eens de eigen aanvankelijke interpretatie onder ogen te zien. Ik kom daar later op terug. Lees verder...

Boek over Adriaan Koerbagh nog eens besproken

Hier meld ik nog even dat op de website van de Stichting  Jacob Campo Weyerman medeweker Peter Altena een week geleden onder de ondertitel “Geen genade voor Adriaan Koerbagh en waarom eigenlijk niet?” zijn leeservaring geeft van het boek van Bart Leeuwenburgh, Het noodlot van een ketter. Adriaan Koerbagh (1633-1669).

De titel is speels, “Descartes, Spinoza, Koerbagh: 3, 2, 1 … af!”, maar goed beschouwd té speels, want de bewering dat “Descartes het aloude triniteitsdenken vervangt door zijn dualisme” zal men bij de voorzichtige Descartes nergens vinden – die bleef theologische kwesties ver uit de buurt (alleen meende hij dat zijn filosofie een betere onderbouwing voor de onsterfelijkheid van de ziel gaf en zelfs voor de leer van de transsubstantiatie; dat was het wel zo’n beetje wat zijn wagen van uitstapjes naar de theologie betrof). Maar ja hoe kom je zonder de filosofiegeschiedenis een beetje geweld aan te doen tot een leuk  aftelrijtje “3, 2, 1 … af!”?

"Een verhelderend boek, de Koerbaghbio," aldus PA.

Libretto-blog: Spinoza-koorts

Het blog Place de l’Opera begon gisteren ter introductie van het komende nieuwe operaboek Libretto, waarin het aanstaande operaseizoen zal worden besproken (in 184 pagina’s), met de twijfel die ooit door deze blogger werd geuit en die de titel gaf aan de eerste aflevering: zou die er ooit komen, een opera over Spinoza?

Uitdrukkelijk wordt verwezen naar mijn blog van 9 januari 2010: “Loevendie's Spinozaopera zal wel altijd een droom blijven - een droom van Gerontius”. En trouwens ook naar de vele andere blogs waarin ik al sinds 2009 de voortgang van de Spinoza-opera probeerde te volgen. Toch aardig dat dit naar de oppervlakte komt...

Maar op 11 oktober a.s. zal mijn mismoedige 'voorspelling' gelogenstraft worden, want dan zal het werk in wereldpremière gaan bij de NTR ZaterdagMatinee in het Amsterdamse Concertgebouw. En ik zal daarbij zijn [cf. blog].

Spinozistische eedbekrachtigingsformule: "Zo waarlijk helpe mij God almachtig"

In het verlengde van het vorige blog [Spinozisme is: omgekeerde apperceptie] heb ik even nagedacht over de vraag voor welke formule ik zou kiezen als ik minister of kamerlid zou worden (waarvoor de kans vrijwel nihil is) of als ik onder ede zou moeten getuigen: doe ik dan de eed “ik zweer...” met de bekrachtigingsformule zoals bij wet geregeld in 1911: “Zo waarlijk helpe mij God almachtig” of doe ik de belofte “dat beloof ik”?

Spinoza zou niet zoveel meerwaarde hechten aan het “ík” dat belooft [en dat zich al gauw te veel kan verbeelden]. Hij zou er denk ik geen moeite mee hebben naar God-of-natuur te verwijzen. Uiteraard is die God geen bestraffende rechter, indien ik mij niet aan de belofte van de eed zou houden. Maar God of de natuur is wel alle macht. Hoe die macht in mij werkzaam is, wat die mij geleerd heeft hoe ik reageer op omstandigheden, hoe die mij gemaakt heeft en verder nog zal doen ontwikkelen, bepaalt hoe ik mij in de toekomst zal gedragen.

Lees verder...

"The Spiritual Automaton" besproken

De NDPR heeft een boeiend en uitgebreid review door Matthew J. Kisner van Eugene Marshall, The Spiritual Automaton: Spinoza's Science of the Mind, Oxford University Press, 2013, 242pp. - ISBN 9780199675531 [zie dit blog met méér info over het boek]

 

Marshall blijkt het accent te leggen op de (‘ingeboren’) adequate ideeën en op het a.h.w. automatische werkingsmechanisme van de geest.

 

Ik was van plan ter wachten op de paperback, maar misschien schaf ik me nu toch de hardback-editie aan. Nog even over denken.

In een blog van eind mei gaf ik door dat Karel D'huyvetters op zijn website "Spinoza in Vlaanderen" een uitgebreide en interessante kritische bespreking van het boek gaf.

Paul Wienpahl, Por un Spinoza radical

Het deed me deugd dat dit boek van Paul Wienpahl, dat ik tamelijk enthousiast besprak, ooit ook in het Spaans is vertaald - gezien op ebay:

Paul Wienpahl, Por un Spinoza radical. Fondo de Cultura Economica, 2000

Paul Wienpahl, The Radical Spinoza (New York University Press, 1979). Dertig jaar geleden verscheen dit grandiose boek, schreef ik op 12 november 2009 - ook alweer bijna vijf jaar geleden. 

Diezelfde dag schreef ik ook het blog: Paul Wienpahl (1916 - 1980) Filosofie: een discipline die bevrijdt - The Radical Spinoza.
Leuk om dit nu weer tegen te komen. Ik word weer net zo enthousiast en overweeg dat boek weer te gaan lezen...

Weer boekje over Christus in het werk van Spinoza

Een boekje dat ik heden tegenkwam en 'dus' meteen doorgeef:

 

Aldo Di Giovanni, SPINOZA Chemistry, Christ & Salvation. CreateSpace Independent Publishing Platform (May 15, 2014) - 92 pages - ISBN 978-1499576191

De inleiding en achterflap geven:

If any thinker can be described as theo-philosophical, it is Spinoza. Spinoza will not be understood theologically without his philosophy, nor will he be understood philosophically without his theology. Properly understood, Spinoza was the 17th Century’s philosopher of the Word of God: the philosopher of Christian Salvation and Holiness.

Lees verder...

Spinozisme is: omgekeerde apperceptie

[Vooraf: dit blog had hier al uren geleden gestaan, als mij dit thuis niet door een irritant soort virusprogramma onmogelijk werd gemaakt. En het dichtsbijzijnde internetcafé was ook al wegens vakantie gesloten. Nu zit ik in de veel verder weg liggende bibliotheek die gelukkig goede internetservice biedt. Je moet wat voor je blog over hebben, maar het wordt wel telkens weer lastig gemaakt. Het worden de komende dagen dus wat minder blogs, want die storing is niet zomaar verholpen en ik ga niet elke dag naar de bibliotheek. Dan weet u dat vast. Dan nu over naar het eigenlijke blog.]

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [32] Handel in Spinozana

Echt Inutilis is deze scientia Spinozana niet (wat het te noemen boek betreft), maar wel opmerkelijk is hoe er goede handel in Spinozana kan worden bedreven. In 1985 verscheen

R. J. Delahunty, Spinoza. Arguments of the philosophers. Routledge & Kegan Paul, Boston, 1985. In 1999 kreeg het een reprint.

Voor $ 450 kunt u het hier aan schaffen (vandaar zijn deze foto's), of als e-book bij Amazon, of het downloaden bij Scribd.

           

           

 

Lees verder...

De eeuwigheid van de menselijke geest

Soms proberen Henk Keizer en ik in een e-mail-discussie elkaar iets uit Spinoza uit te leggen. Vaak is dat heel plezierig, zo'n interpretatie-discussie – je kan er veel van opsteken. Dit is ook het voordeel van het hebben van een Spinoza-Kring zoals we die ook in Limburg kennen; daarin hebben we soms ook flink felle debatten waarin we elkaar Spinoza uitleggen of elkaars uitleg bestrijden.
Terwijl ik aan de zomercursus in Barchem deelnam, had Henk zo'n uitwiseling met Mark Behets
, waar ik achteraf inzage in kreeg. Hun bespreking betrof vooral Ethica 5/22: “In God bestaat noodzakelijk een idee die het wezen van dit of dat menselijk lichaam onder een aspect van eeuwigheid uitdrukt.” En daarbij ging het om het lezen van 2/8s waarnaar in het bewijs van 5/22 verwezen werd.

Ik vond het te ingewikkeld worden om mij daar alsnog in te mengen, maar had het idee dat Wolfgang Bartuschat in zijn boek Baruch de Spinoza [Becksche Reihe, C.H. Beck, 1996, 2., aktualisierte Auflage 2006] een duidelijk beeld geeft van wat Spinoza bedoeld heeft met het concept van de eeuwigheid van de menselijke geest. En ik heb de indruk dat Henk en Mark daarin enig antwoord op hun discussiepunten kunnen vinden.

Daar ik vermoed dat het niet alleen voor hen maar voor meederen nuttig kan zijn geef ik van het eerste deel van de betreffende paragraaf een vertaling en van de rest een korte samenvattende parafrase. Het is zo'n goed boekje! Wat zou het toch nuttig zijn als er alsnog een keer een Nederlandse vertaling van op de markt kwam. Het zou meteen wellicht wel de beste inleiding blijken te zijn.

                                                                         Stan Verdult

Lees verder...

Wat zeg ik, als ik God zeg?

     http://1.bp.blogspot.com/-ggRag00Xys0/U-cxiWZDHKI/AAAAAAAATzE/oU_n4cwbyOQ/s1600/Vier_dichters.jpg

Dat is een vraag die de dichters van de generatie van Achterberg, Marsman, Nijhoff en Gerhardt intensief heeft beziggehouden. Ze hadden door dat het woord ‘God’ aan slijtage onderhevig was: het was eerder een stoplap geworden dan een woord dat tot de verbeelding spreekt. Toch lieten ze ‘God’ niet links liggen. Integendeel. Ze namen geen genoegen met het oude vertrouwde. Ze zochten naar nieuwe woorden voor een oud begrip. In hun dichterlijke verwerking van religieuze gedachten zijn ze hun tijd minstens een halve eeuw vooruit. Hun vragen zijn grotendeels ook onze vragen, maar is daarmee hun God ook de onze?”

Aldus de uitgeverstekst bij het boek dat dit jaar verscheen:

Martien E. Brinkman, Hun God de mijne? Over de God van Gerrit Achterberg, Hendrik Marsman, Martinus Nijhoff en Ida Gerhardt. Meinema - ISBN 9789021143569 - 176 pagina's. Het boekje heeft inmiddels al z'n tweede druk gehad.

Lees verder...

Der tugendhafte Atheist

Vanwege (weer eens) een recente discussie op dit blog over de vraag of Spinoza als atheïst (of pantheïst) aangeduid kan worden, haal ik hier - mede omdat ik die niet eerder had - informatie naar binnen over dit boek: 

Michael Czelinski-Uesbeck, Der tugendhafte Atheist: Studien zur Vorgeschichte der Spinoza-Renaissance in Deutschland. [Band 13 Schriftenreihe der Spinoza-Gesellschaft] Königshausen & Neumann, 2007 - books.google

Inhoud:
A. Der Hintergrund der Diskussion um den tugendhaften Atheisten
B. Spinoza - ein tugendhafter Atheist?
B.I. Lebenswandel und Charakter Spinozas
B.II Der Streit um Spinozas Biographie
B.III. Pierre Bayle und das Paradox des tugendhaften Atheisten
B.IV. Der Kampf gegen Pierre Bayle
C. Der Spinozismus im Streit um Atheismus und Moral
C.I. Christian Thomasius gegen Ehrenfried Walther von Tschirnhaus
C.II. Gottlieb Samuel Treuer gegen die Ethik der Atheisten
C.III. Joachim Lange gegen Christian Wilff
C.IV. Nachwehen I - Peter Ahlwardt gegen Joachim Gotthilf Sparmann
C.V. Nachwehen II - Schubert, Reimarus, Lessing, Mendelssohn
Schluss - Ausblick

Burgemeester Katwijk maakt goede sier met Spinoza

Het betreft een "Inutilis scientia Spinozana [31]", maar deze keer zet ik het niet in de kop.

Gisteren, vandaag en morgen wordt het Rijnsburgse bloemencorso, de Flower Parade 2014, gehouden.

De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan was in Rijnsburg, waar hij geboren werd en zijn jeugd doorbracht, om er samen met "een andere beroemde ’zoon van Rijnsburg’, de zandtovenaar Gert van der Vijver", de Flower Parade te openen. 

Bij die gelegenheid zou de Katwijkse burgemeester Jos Wienen hebben gezegd: "Amsterdam staat bekend als de hoofdstad van de tolerantie. Maar toen het de wijsgeer Spinoza daar toch wat te heet onder de voeten werd, week hij uit naar Rijnsburg. Er is dus een gemeente die er qua tolerantie nog bovenuit steekt."

Aldus een bericht in het Leidsch Dagblad van gisteren: "Eberhard goes back to Rijnsburg". [Foto van hier]

Spinoza in Leibniz's Theodicee

De bespreking door  Paul Lodge op NDPR van dit boek is voor mij aanleiding in dit blog even te wijzen op:

Larry M. Jorgensen & Samuel Newlands (Eds.), New Essays on Leibniz's Theodicy. Oxford University Press, 2014 - books.google

Het is het enige boek dat Leibniz tijdens zijn leven uitgaf en Spinoza speelt er op de achtergrond flink in mee. Maar anders dan Spinoza bouwde Leibniz niet aan een deductief systeem, maar filosofeerde hij over vele onderwerpen vele kanten uit, waardoor er niet één sleutel is die toegang geeft tot dit 'rizomatische' denken avant la lettre. Door dit ene boek líjkt het alsof zijn monadologie die sleutel is, maar dat schijnt slechts schijn te zijn volgens Daniel Garber in dit boek.  

"The volume ends with 'Leibniz's Theodicy as a Critique of Spinoza and Bayle -- and Blueprint for the Philosophy Wars of the 18th Century," by Jonathan Israel. Israel argues for the thesis that the contrast between Leibniz on the one hand and Bayle and Spinoza on the other should provide a richer resource for understanding the emergence of enlightenment secularization than the common focus on Hume and Kant. He suggests that the Theodicy evidences Leibniz's clear-sighted understanding of the threat to the traditional conception of values both from Spinoza's naturalism and the irrationalism of Bayle. Furthermore, he argues that it is only against this background, and its later reception in the writings of Voltaire and Rousseau, that we can hope to gain a proper understanding of the way in which the most fundamental Enlightenment controversies evolved." Aldus Paul Lodge. 

Boek op komst: kan interessant worden...

Uitgeverij Palgrave Macmillan kondigt het volgende boek aan:

Lee Ward, Modern Democracy and the Theological-Political Problem in Spinoza, Rousseau, and Jefferson. [Series: Recovering Political Philosophy] Palgrave Macmillan, dec. 2014

This study examines the intersection of two philosophical developments that arguably have come to define contemporary life in the liberal democratic west. First, it considers how democracy has transformed historically from being one among several plausible forms of government into the only legitimate and publicly defensible regime. Second, it considers how modern democracy attempts to solve what has been called the 'theological-political problem,' that is, the competing claims to rule grounded in conflicting appeals to reason and revelation, by determining that consent of the people would replace divine authorization as the source of political authority. Understanding the emergence of modern democracy requires examining the manner in which democratic political thinkers, most importantly Benedict Spinoza, Jean-Jacques Rousseau, and Thomas Jefferson re-conceptualized the traditional understanding of the relation between politics and religion. This book will show that Spinoza, Rousseau and Jefferson were the three who made the democratic west we know today.

[Cf. hier

Henri Krop's Ethica-vertaling - schaf hem aan!

Op 5 januari 2012 had ik het blog "Het gaat goed met de belangstelling voor de Ethica", n.a.v. de 6e druk van Krops Ethica-vertaling die net eind van het jaar ervoor verschenen was.

Gisteren moest ik melden dat die editie al in de ramsj was te vinden. Gisteravond herlas ik de inleiding en zag dat die voor een groot deel een samenvatting biedt van zijn latere Spinoza-receptieboek.
Ik had van eerste lezing, jaren terug, onthouden dat ik het een boeiende inleiding vond. Pas nu zag ik dat hij toen al de hoofdlijnen van zijn receptie-boek te pakken had - bijvoorbeeld de indeling in de Gouden eeuw resp de Zilveren eeuw van het spinozisme.

Diegenen die nog twijfelen, bijvoorbeeld omdat ze al de vertaling van Corinna Vermeulen bij Boom aanschaften (waar Henk Keizer op wees) of de Van Suchtelen-vertaling bij de Wereldnbibliotheek, raad ik nog eens aan zich de kans op dit koopje (€17,50 i.p.v. ca €52) niet te laten ontgaan. Al was het maar vanwege deze inleiding, de vele zeer informatieve eindnoten en de diverse registers (Latijns en Nederlands). Echt een handig handboek. En dan hebt u ook nog eens de Ethica zelf nog een keer - in het Latijn en het Nederlands. 

http://1.bp.blogspot.com/-u9PYhO60IBo/U-Ooi9l1CtI/AAAAAAAATxs/1xsX_2RLEwk/s1600/Spinoza%27s_Ethica_in_de_ramsj.JPG

Ongehoord! Spinoza's Ethica in de ramsj

Nog maar net is in 2012 de 6e en herziene druk van de Latijns-Nederlandse Ethica van Spinoza in de vertaling en met uitgebeide toelichting van Henri Krop verschenen en nu ligt hij al in de zomerramsj van 2014.

http://1.bp.blogspot.com/-u9PYhO60IBo/U-Ooi9l1CtI/AAAAAAAATxs/1xsX_2RLEwk/s1600/Spinoza%27s_Ethica_in_de_ramsj.JPG

Voor €17,50 mag u het meenemen (was ca €52). Daar mijn exemplaar van de 3e druk van 2006 enigszins volgekladderd is met aantekeningen, heb ik mij meteen een nieuw schoon exemplaar aangeschaft - benieuwd ook naar de herzieningen.

Lees verder...

Transindividualiteit (eh...?)

Wat zou Spinoza met het (niet door hem gebruikte begrip) 'transindividualiteit' bedoeld kunnen hebben (aangenomen dat Balibar het terecht in hem leest)?

Dit wordt, vermoed ik, een beetje raar blog, want terwijl ik eraan begin, heb ik nog geen idee of ik er uit kom. Maar ik moet er eindelijk eens aan beginnen om er in m'n hoofd vanaf te komen. Al dagen houdt het boekje van Etienne Balibar mij bezig: Spinoza: from individuality to transindivuality [Mededelingen vanwege het Spinozahuis 71. Eburon, Delft, 1997], de gedrukte en uitgebreide versie van de lezing die hij op 15 mei 1993 in Rijnsburg hield.

http://2.bp.blogspot.com/-GUUIsIkC_6I/U-NsllvrJSI/AAAAAAAATxY/LW05ypdBJOg/s1600/Balibars_transindividuality.jpg Vanwege het tijdelijk buiten gebruik zijn van m'n scanner dit plaatje

Mijn belangrijkse moeilijkheidspunt is dat hij, hoewel hij er heel veel over zegt, geen duidelijke omschrijving, laat staan definitie van het door hem geïntroduceerde 'transindividuality' geeft. Daar probeer ik via dit blog achter te komen. Misschien hebben de deelnemers aan de voorbije zomerweek die zich dit boekje n.a.v. zijn lezing in Barchem laten toezenden, er iets aan.

Lees verder...

Kenan Malik's aangekondigde Ethiek-boek is uit

Kenan Malik [Cf zijn blog] is al meermalen op dit blog langs gekomen [cf. zoekvenster]. Ik ging eens kijken hoe het stond met zijn aangekondigde boek over de geschiedenis van de ethiek, waarin Spinoza (en Jonathan Israel) uitgebreid aan de orde zou komen [cf. blog). En zie: het boek is al een poosje uit:

Kenan Malik, The Quest for a Moral Compass: A Global History of Ethics. Atlantic Books, 01 May 2014 - books.google

Ik meld het maar even - heb het uiteraard zelf nog niet ingezien. Zag al wel via books.google dat Spinoza er uitgebreid in voorkomt. Er zijn al lovende reviews, cf.

Tom Holland overdrijft misschien een beetje door het min of meer in de plaats te zien komen voor Bertrand Russell’s History of Western Philosophy.

Muzikale dialoog rond Mare Nostrum

Even aandacht tussendoor voor mooie en bijzondere muziek

Onder de titel Mare Nostrum (zoals de oude Romeinen de Middellandse Zee noemden) publiceerde het Venetian Centre for Baroque Music op 10 jan. 2014 op Youtube dit concert dat op 1 juni 2013 gegeven was in de Scuola Grande di San Giovanni Evangelista te Venezia in het kader van l'edizione 2013 Festival Monteverdi Vivaldi:

Dialogo tra musiche ottomane, arabo-andaluse, sefardite e armene del bacino mediterraneo [Dialoog tussen Ottomaanse muziek, Arabisch-Andalusische, Sefardische en Armeense in het Middellandse-Zeegebied]

Hesperion XXI
Jordi Savall (Spagna), rebec, lira d’arco & direzione
Lior Elmaleh (Israele), canto
Irini Derebei (Grecia), canto
Haïg Sarikouyoumdjian (Armenia), duduk
Yurdal Tokcan (Turchia), oud
Hakan Güngör (Turchia), kanun
Dimitri Psonis (Grecia), santur & moresca
Driss El Maloumi (Marocco), oud
Pedro Estevan (Spagna), percussione

Lees verder...

Spinoza-schets van Coos Dieters

Coos Dieters (1946), opgeleid aan de Gerrit Rietveld Academie, docent grafiek aan de Kon. Academie voor Beeldende Kunsten Den Haag (de oudste kunstacademie van Nederland) en aan de HKU. Verder richtte hij met kunstenares Carola Rombouts de Grafiekdrukkerij op - een werkplaats in de gerenoveerde loods 6 op het Knsm-eiland waar zij vrij werk maken, grafiekprojecten realiseren en in eigen beheer uitgeven. Op een andere site presenteert hij tekeningen van tien filosofen uit zijn schetsboek, w.o. een van Spinoza, gedateerd 18-4-2012. Een paar weken geleden vroeg ik toestemming die schets hier op te nemen. Daarop hoorde ik niets, hetgeen ik als toestemming interpreteer (wie zwijgt stemt immers toe volgens het gezegde).

http://3.bp.blogspot.com/-KZDMQ-n0iRk/U-Ekzfw5hPI/AAAAAAAATw4/X7MvTYxI-Eg/s1600/Spinoza_Coos_Dieters_2012.jpg

 

Descartes, Spinoza, Leibniz - in 't Russisch

(1632-1677) - .
[Spinoza (1632-1677) - de grondlegger van de historische wetenschap].

Om uw Russisch op te halen...

Lees verder...

Spinoza in de Canon van Nederland en Het Klokhuis

Op 9 februari 2012 bracht Het Klokhuis de uitzending over Spinoza uit. Het was nr 22 in de reeks die de vijftig venster van "De canon van Nederland" voor het onderwijs in beeld zou brengen. In dit blog beschrijf ik het programma en gaf ik mijn indrukken. Vorige week pas werden deze uitzendigen op Youtube gezet. Ik heb deze weer eens bekeken en vraag mij weer af, waarom het allemaal zo grof en banaal moest. Ik kan mij best voorstellen dat sommige scholen (en niet alleen streng christelijke) er geen gebruik van wensen te maken.
Enfin ik haal de video hier alsnog naar binnen. Onder "Lees verder..." haal ik de bijgeleverde tekst op.

Lees verder...

Wim Klever door blogger ontvriend

Deze blogger heeft de euvele (?) moed gehad om degene die ieders meester in Spinoza wilde zijn t’ ontvrienden [naar een citaat uit 1658, cf.].

Wim Klever hoef ik bij de vaste bezoekers van dit blog niet te introduceren. Men kent hem uiteraard van zijn publicaties, maar hier vooral uit zijn vele reacties op dit blog. Reacties waardoor er vaak wat gebeurde op dit Spinoza-blog, maar waaraan sommigen zich dikwijls ergerden. Ik kreeg in de loop van de tijd diverse voorstellen om hem te stoppen en de toegang tot dit blog te weigeren. Juist wie over Spinoza blogt kan dat niet maken, was mijn reactie – dat zou niet stroken met diens roep om libertas philosophandi.

Onlangs, na weer eens enige onheuse en negatieve bejegeningen die de druppels werden die de emmer van deze blogger deden overlopen, heb ik hem toch 'ontvriend'. „Tegenwoordig ben je zelf degene die mensen ontvriendt, vroeger wérd je ontvriend.” [cf. zelfde artikel]. Op Facebook en Twitter kun je daartoe als eigenaar van de pagina, naar ik begrepen heb, zelf de knop omzetten; op blogse en gmail kan dat niet, waarop ik hem verzocht om zich als 'ontvriend' te willen beschouwen, mij niet meer te e-mailen en hier niet meer te reageren.

Lees verder...

Nicolas Dings maakte ook een schilderijtje van Spinoza

                     Spinoza-zomercursus te Barchem 2014 [5] 

Ook dit blog is een gevolg van de Spinoza-zomercursus te Barchem 2014 en krijgt daarom in deze reeks het nr [5]. Met een paar deelnemers aan de VHS-cursus met wie ik enige malen een aangenaam gesprek had, kwam zo'n gesprek een keer op het Amsterdams Spinoza-beeld van Nicolas Dings. En wat bleek: zij waren in bezit van een kleine uitvoering van dat beeld, waarbij Spinoza op de icosaëder staat - dat is een bijna bolvorm bestaande uit twintig gelijke driehoeken. Ik kon hun vertellen, hetgeen zij weer niet wisten, dat dit (of een vergelijkbaar) beeldje door de Stichting Spinozalens is aangekocht om de komende tijd uitgereikt te worden aan de denkers die uitgekozen worden voor deze Spinozalens. Voor dit jaar is dat Susan Neiman [cf. blog]

En het bleek tevens dat zij een schilderijtje (15 x 15 x 3,7 cm) voorstellende Spinoza, dat Nicolas Dings dit jaar gemaakt had, in hun bezit hadden. Zij waren zo vriendelijk mij deze afbeelding toe te zenden om hier op te nemen in dit blog en in een van de blogs waarin ik schilderijen en illustraties inzake Spinoza verzamel.

http://4.bp.blogspot.com/-fXsXgHqmb1s/U94eahY3vhI/AAAAAAAATv8/bWRWYwatR0o/s1600/Spinoza_schilderij_van_Nicolas_Dings_15x15x3,7cm.JPG

Sinds Nicolas Dings ergens in het begin van 2008 werd gevraagd voor  dat Amsterdamse Spinozabeeld, dat op 24 november 2008 al kon worden onthuld, heeft hij zich méer door Spinoza in zijn kunst laten inspireren. Dings ingeven in het zoekvenster geeft al heel wat hits op dit weblog.

Friedrich Nietzsche 'doorzag' Spinoza in zijn "An Spinoza"

                  Spinoza-zomercursus te Barchem 2014 [4] 

In het vervolg op het eerste blog over de zomercursus van 2014, licht ik er hier een punt uit dat Piet Steenbakkers behandelde.

Uit mijn blog van 13 september 2008, waarin ik het merkwaardige gedichtje van Nietzsche over Spinoza behandelde, en de ingrijpende wijziging ervan op 22 oktober 2012, blijkt duidelijk hoe belangrijk ik het vind dat op internet de juiste tekst uit gedrukte versie resp. transcriptie wordt overgenomen. Je krijgt juist ook wat dit gedicht betreft een rommeltje te zien op internet.

Ik ga niet alle varianten vermelden (verwijs daarvoor naar dat eerdere blog) maar til er hier één uit: “unheimlich glimmender Rachebrand” moet blijkbaar toch zijn: “ein heimlich glimmender Rachebrand”. Dat is de aanleiding dat ik er een nieuw blog aan wijd en niet volsta met een nieuwe wijziging van dat eerdere blog. Dit ook vooral vanwege het volgende:

Piet Steenbakkers behandelde de tekst waarbij hij verwees naar de digitale Kritische Editie van de werken van Nietzsche (eKGWB) http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/NF-1884,28
Maar ook daarin is nog een foutje te bespeuren: “auf Verstand” i.p.v. “aus Verstand” ['n typisch OCR-foutje?] Wanneer ook die verbetering wordt meegenomen, krijgen we de volgende definitieve tekst:

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [30] onzin over de ban

Een jaar geleden kwam nr 17 uit van het Joodse historische magazine Segula. Daarin was een artikel opgenomen van Asael Abelman: Banning Spinoza - the Jew banned by his community for eternity, and the way his radical philosophy influenced Zionist leaders and thinkers from Agnon to Ben Gurion. [Cf.]

Ik kom nu een jaar later deze toen op facebook geplaatste poster tegen en wil alsnog even kwijt dat ik de uitspraak "his excommunication only made the recluse into an icon" als grote onzin beschouw. Niet alleen dat hij recluse/kluizenaar wordt genoemd, is onzin, maar dat zijn wereldfaam uitsluitend door die ban gekomen zou zijn en niet door z'n buitengewoon bijzondere en sterke filosofie, is uiteraard nog grotere onzin.

http://3.bp.blogspot.com/-beJW4nHJvKY/U90QV9kNC7I/AAAAAAAATvY/mfTSWHaITE8/s1600/Segula_Spinoza_Poster.jpg

Spinoza-penningen in bezit van de VHS

                       Spinoza-zomercursus te Barchem 2014 [3]

Aangezien ik de secretaris recent een vraag had gesteld over een Spinoza-penning (cf. blog] kwam hij op het idee om alle Spinoza-penningen en -medailles die de Ver. Het Spinozahuis in bezit heeft, mee te nemen naar de zomerweek in Barchem, waar hij voor belangstellenden korte tijd een tentoonstelling inrichtte.

http://2.bp.blogspot.com/-jL3pGZB_TfE/U9z2ZMsyzXI/AAAAAAAATuA/kp03o9_xWkw/s1600/Spinoza_penningen_01.JPG

Die belangstelling was er uiteraard, zodat ik enigszins gehaast en in het gedrang fotootjes maakte, die jammer genoeg niet van goede kwaliteit zijn maar toch een idee geven. De penningen waar ik al goede afbeeldingen van en informatie over heb, liet ik zitten, maar een tweetal dat nieuw voor me was geef ik hier graag aandacht.

http://4.bp.blogspot.com/-D7ft6Os4tLs/U9z2ZqaSkGI/AAAAAAAATuE/p2XoAr9Zt68/s1600/Spinoza_penningen_02.JPG

Lees verder...

Over de vraag of de geest uit delen bestaat

Ferdie Fluitsma tipte mij over dit zojuist uitgekomen boek, waarin een hoofdstuk over Spinoza

http://4.bp.blogspot.com/-QVrx_cPb07k/U9zqmijnKvI/AAAAAAAATtw/NVQO_HOWalc/s1600/Partitioning_the_Soul.jpgKlaus Corcilius & Dominik Perler (Eds.), Partitioning the Soul. Debates from Plato to Leibniz. De Gruyter, juli 2014

Does the soul have parts? What kind of parts? And how do all the parts make together a whole?


Daarin een hoofdstuk van
Stephan Schmid, "Spinoza on the Unity of Will and Intellect"

Bij Spinoza denk je dan ook aan het onderscheid dat hij in deel Vijf van de Ethica maakt tusssen het tijdelijke en het eeuwige 'deel' van de geest.

Spinoza-zomercursus te Barchem 2014 [2]

Een volledig verslag van wat er in de 15e Spinoza-zomerweek die van 28 juli t/m 1 augustus 2014 in het Woodbrookehotel in Barchem werd gehouden, wordt dit niet - ik geef slechts een impressie en dan vooral via enige foto's.

De hele week lagen alle in het Nederlands verkrijgbare Spinoza-boeken op een tafel tentoongesteld. Ze konden worden aangeschaft en via internetbankieren worden betaald.Van die mogelijkheid werd goed gebruik gemaakt.

http://2.bp.blogspot.com/-84T-5HVphAs/U9y2ytQ-AHI/AAAAAAAATsw/ShawF5sAoQI/s1600/Woudbrookers_2014-07-29_09.JPG

Aan het eind lag een T-shirt met Spinoza-opdruk. Die scheen de VHS al langere tijd te verkopen, maar het was voor het eerst dat het mij opviel. Enfin, dan weet u het nu ook.

             

Lees verder...