De Ethica gelezen door Antony Ferguson op Youtube

2011 bracht Tantor Audio, Audible.co.uk de vertaling van de Ethica  uit als audiobook - Full Unabridged Audiobook - gelezen door Antony Ferguson. Duur: 9 uur en 7 minuten!

Vandaag bracht iemand het in z'n geheel op Youtube. Ik kan me niet voorstellen dat dit met goedkeuring van Tantor Audio gebeurde, dus het zal wel weer van Youtube verwijderd worden. Enfin tot die tijd kunt u de tekst eens over u heen laten neerdalen...

Correctie 31 januari 2014

In het aanvankelijke bericht in dit blog vertelde ik n.a.v. wat er op Youtube bijgeschrijven was, dat het om de vertaling van Edwin Curley ging, zoals die verschenen was in Penguin Classics. Het blijkt echter om de vertaling van  R.H.M. Elwes te gaan. Jan Snel had een stuk beluisterd met het Penguin-boekje erbij en constateerde dat het niet om de vertaling door Curley ging. En inderdaad is bij Audible.co.uk te lezen dat het om de Elwes-vertaling gaat.

Samuel Alexander (1859-1938) zag zijn filosofie als "a 'gloss' of Spinoza", maar ondertussen...

Dit wordt het laatste blog van dit jaar. En daar ik de laatste dagen nogal bezig was met het begrip tijd bij Spinoza [ik herlas ondermeer de hoofdstukken in Wolfson (boeiend) en Bennett (irritant)], kwam ik ook Alexander tegen - mooi voor een blog tegen oudjaar.

Deze in Australië geboren Britse filosoof, de eerste jood die fellow van een Oxbridge college werd, is een van de weinigen die studie maakten van het tijdsbegrip bij Spinoza. Toen in 1920 zijn Space, Time and Deity, verscheen [cf. op archive.org Vol I en Vol II], dat in sterke mate door Plato en Kant geïnspireerd was, was Samuel Alexander nog niet op de hoogte van Spinoza's filosofie en hoe Spinoza het concept 'tijd' behandelde. Toen hij er kennis van nam, was hij best trots gelijkenissen te ontdekken tussen zijn filosofisch systeem en dat van Spinoza. Hij ging zelfs zover dat hij z'n eigen systeem typeerde als "a 'gloss' of Spinoza". Maar hoe las en vervormde hij Spinoza naar zijn eigen inzichten toe...

John Laird, zijn vriend en bezorger van zijn literaire nalatenschap, schreef in zijn herinneringen aan Alexander dat die graag een link naar Spinoza op z'n urn had willen laten aanbrengen: Erravit cum Spinoza - dwaalde met Spinoza.

Alexander schreef twee teksten waarin hij het verband van zijn systeem met dat van Spinoza onderzocht: Spinoza and Time (Arthur Davis Memorial Lecture, 1921*) en Lessons from Spinoza (1928).

Goed beschouwd wilde hij op zijn manier het filosofische systeem van Spinoza opnieuw uitvinden. Hij vond dat Spinoza erg veel aandacht aan ruimte, aan uitgebreidheid, gaf, maar het fenomeen tijd tamelijk had verwaarloosd. Hij zou eens serieus en vastberaden tijd in Spinoza's filosofie gaan inbrengen.

Lees verder...

Giovanni en de jonge Spinoza bespreken de filosofie

Zoals ik gisteren al schreef stuurt Wim Klever mij regelmatig iets toe, dat hij van Facebook plukt. Ik ontving inmiddels zo'n vijf cartoons van ene Giovanni Croce die met een serie bezig is over de jonge Spinoza. Ik weet niet of het om dezelfde Giovanni Croce gaat die een Breviario di Spinoza samenstelde (cf. blog) en die Wim Klevers Il dissimulato spinozismo di Locke vertaalde (cf. blog), maar ik vermoed het wel en dan lijkt het om een meervoudig begaafde Giovanni Croce te gaan. Ik breng hier één van die cartoons. Wie geïnteresseerd is en Facebook heeft, zal het wel vinden, denk ik.

Onder: Giovanni en de jonge Spinoza bespreken de filosofie.

In tekstballon: Als ik zeg dat het lichaam in staat is om veel dingen te doen, bedoelde ik niet te zeggen...

Lees verder...

2013 - toch het jaar van Adriaan Koerbagh

We leven alsof we het eeuwige leven hebben. Meestal doen we al vanzelf wat Spinoza in E4/67 de wijze toedenkt en denken we niet aan de dood, maar aan het leven (hoewel Spinoza het zo simpel niet bedoelde). Maar er zijn van die momenten, het sterven van een geliefde of bekende, die ons met onze neus op onze eindigheid drukken.

Ook het naderen van het einde van het jaar en het vieren van oudjaar drukt ons met onze neus op het voortschrijden van de tijd. Over een dag is het weer zover en zit 2013 er op. Voor het verschijnsel tijd heeft Spinoza in de Ethica niet veel aandacht. Als er al beschouwingen aan Spinoza's tijdopvatting gegeven zijn (dat zijn er niet veel), moet daarin vooral worden teruggegrepen op wat hij schreef in de CM (tijd is geen toestand van dingen, maar een wijze van denken) en in brieven (tijd is niets dan een wijze van verbeelden, Brief 12). Zodat hij in de Ethica (in 2/44s) kan schrijven: "Niemand twijfelt er verder aan dat ook de tijd een product is van de verbeelding en wel omdat wij ons inbeelden dat sommige lichamen zich sneller dan, langzamer dan of even snel als andere bewegen." Hiermee heeft Spinoza ons al op de relativiteit van het tijdsfenomeen gewezen.

Dat we morgen oudjaar vieren heeft niets objectiefs. Daarmee ontkent Spinoza niet de realiteit van de jaarlijkse omwenteling van de aarde om de zon. Maar hoe we dat belangrijk voor ons maken, hoe we 'de tijd' meten, de maanden namen geven etc. is allemaal conventie. En al helemaal dat we de overgang naar een nieuw jaar met oud-heidens knallen en vuurwerk vieren, almaar harder en gevaarlijker (om de hier ontbrekende oorlogen dichterbij te halen?), zegt veel over onze verbeelding en passies.  

Lees verder...

Spinoza "in de lijst van zijn tijd" gevat

Wim Klever, die tegenwoordig een Facebook-account heeft, stuurt mij regelmatig iets toe van wat hij daarop tegenkomt - een tekstje of afbeelding. Vanmiddag stuurde hij me deze toe met de notitie: "Sp. mooi ingelijst op FB Sabrina Galati." En deze vind ik wel mooi om door te geven. Op de afbeelding zijn de sporen van herkomst nog te vinden, alleen kunt u er nu niet op 'liken'. 

Verder lezen we op de afbeelding "Spinoza, Olio su tavola [olieverf op paneel]." Ergens in Italië hangt bij iemand (Sabrina Galatina?) deze olieverf-naschildering van het Wolfenbütteler Spinozaportret, gevat in een gigantische lijst. Hier de foto ervan mét gitaren om vrolijk dit jaar uit te luiden.

 

Lees verder...

Hoe kreeg Henri, Comte de Boulainvilliers (1658–1722) zo'n interesse in Spinoza?

Gisteren herlas ik het hoofdstuk over Boulainvilliers in Jonathan Israels Radicale Verlichting [in een eerder blog vatte ik dit hoofdstuk samen] en weer was ik onder de indruk van het feit dat deze verdediger van de adel zo gefascineerd raakte door Spinoza en zich gaandeweg almaar meer tot Spinozist ontplooide. Hij begon met het lezen, eerst over Spinoza (bij Bayle e.a.) en later van het werk zelf van Spinoza, met aanvankelijk de opzet om een refutatie te schrijven, maar geleidelijk aan ontwikkelde hij zich tot een Spinozist. Hoe is dat te verklaren? Ik ging nog eens op zoek op internet in de hoop in het Engels of wie weet zelfs het Nederlands een monografie over hem te vinden (vond ik niet). Wel ontdekte ik nu dat zijn verzamelde werk gedeeltelijk via books.google is in te zien (zie hieronder).

Het is toch tamelijk opmerkelijk dat een nogal reactionaire verdediger van en voorstander van de weeropleving van de adellijke inbreng in het bestuur zo'n verbreider werd van het Spinozistische gedachtegoed. Ik vroeg mij af - las daar nergens over [niet bij Israel en niet in de inleiding van Renée Simon] - of niet juist Spinoza's Politieke Traktaat hem zeer zal hebben aangestaan en hij misschien langs die weg Spinoza leerde waarderen? In 1704 kocht hij de Opera Posthuma, waarop iemand hem gewezen had daar hij op zoek was naar een Hebreeuwse grammatica. Hij begon meteen het hele boek te lezen [Un séjour à la campagne lui donna le loisir de lire tout l'ouvrage, schrijft Renée Simon, cf.]. Zal hij toen niet met grote instemming kennis hebben genomen van de Tractatus Politicus?

Lees verder...

Spinoza's Ethica als Christmas special

In de serie Christmas Summary Classics blijkt begin december - duidelijk bedoeld voor cadeautijd - dit boekje met een vergaande samenvatting van Spinoza's Ethica uitgekomen te zijn. Het is niet iets dat ik zou willen kopen of krijgen, maar het moet op dit blog uiteraard wél gesignaleerd worden; al is het dan ná Kerstmis, maar de drie koningen komen nog...

Christmas Summary Classics
This series contains summary of Classic books such as Emma, Arne, Arabian Nights, Pride and prejudice, Tower of London, Wealth of Nations etc. Each book is specially crafted after reading complete book in less than 30 pages. One who wants to get joy of book reading especially in very less time can go for it.

Zie de hele reeks bij kartindo.com
(deze Christmas special blijkt zo nieuw dat hij daar nog niet op de website staat - wel bij Amazon)

Spinoza's Ethica in het Bosnisch te koop

Wel aardig om even te wijzen op een aanbieding van de Ethica in het Bosnisch [Cf.]

             

Het spinnen van Spinoza als Spaanse Galiciër

Er wordt flink wat 'gesponnen' door hen die Spinoza als 'van hen' willen claimen. Seculiere joden hebben er soms een handje van om Spinoza als hún joodse voorganger te claimen. Maar ook regionale spin-activiteiten zijn soms merkbaar, zoals vooral die van Amsterdam om Spinoza als Amsterdammer te claimen opvallen.

Ook het Instituto Rosalia de Castro te Santiago, een educatieve instelling in het Spaanse Galicië, is al enige tijd flink bezig met het promoten van het feit dat Benedictus de Spinoza van Spaans Galicische afkomst is (of zou zijn). Ze hebben in zekere zin mogelijk wel een punt. De familie van onze filosoof had waarschijnlijk een connectie met het stadje Espino in Spaans Galicië waar een Marraanse familie Espinosa genoemd werd.

Premio de Ensaio Bento Spinoza
In twee blogs gaf ik al aandacht aan het feit dat het instituut een Spinoza Essayprijs heeft ingesteld. Peter Sloterdijk mocht die dit jaar in ontvangst nemen [cf. blog] en deze maand werden de genomineerden voor de Premio de Ensaio Bento Spinoza 2014 bekend gemaakt [cf. blog].

Exposición Bento Spinoza en Galicia
Maar ze zijn met een echte campagne bezig en doen meer dan instellen van die prijs. Er is nu een tentoonstelling ingericht om de rationalistische filosoof te koppelen aan de Galicische cultuur. Studenten waren blij verrast te horen dat iemand als Spinoza sprak en dacht in het Galicisch-Portugees. Het was, zoals een student zei, "zoiets alsof we hoorden dat Plato dacht in het Galicisch."  

Als het hoofddoel is om de receptie van Spinoza's filosofie in het gebied waar de familie vandaan kwam te bevorderen, is daar uiteraard niets mis mee. Als hij maar niet als exclusief Spaans Galicisch wordt geclaimd, want dat heeft uiteraard geen enkele zin. Als het helpt om aandacht voor zijn filosofie te bevorderen is er niets op tegen om te benadrukken dat Benedictus de Spinoza ook als een Galiciër kan worden gezien. (Maar eigenlijk moet dat niet uitmaken). 

Ze mogen er wat mij betreft best blij mee zijn dat John Arnau in zijn boek El cristal de Spinoza [2012, cf. blog] Spinoza als «el gallego» omschrijft. Fijn voor hun. Overigens lijkt me die tentoonstelling, als ik goed naar het fotootje kijk, wel erg uit veel tekst te bestaan.
[Uit LA VOZ DE GALICIA van 26 december 2013]

 

Boek over globalisatie mét aandacht voor Spinoza (maar ook mét plagiaat)

Wilt u eens een boek over globalisering lezen, waarin geen enkele verwijzing naar Hardt en Negri voorkomt of zelfs maar hun naam wordt genoemd? Dan komt wellicht het volgende boek in aanmerking, vooral daar het 11e en slothoofdstuk gaat over:

"The Problem of Religious Fundamentalism: Why No Spinoza in the Arab Culture Despite Averroes?" In:

Jan-Erik Lane, Globalization - the Juggernaut of the 21st Century. Ashgate Publishing, Ltd., 2013 - books.google

Juggernaut, een figuur uit de strips van Marvel Comics dat beschikt over kolossale kracht van - zo lijkt het wel - mystieke oorsprong, staat hier voor de open globaliserende samenleving die onontkoombaar voortschrijdt maar niet te managen is en schreeuwt om vrijheid. En Jan-Erik Lane, verbonden aan de afdeling Politieke wetenschappen aan de Zwitserse Universiteit van Genève, geeft alle credits voor de roep om die vrijheid aan Spinoza.

Nu is het wel zo dat een deel van zijn paragraaf over Spinoza min of meer letterlijk is overgeschreven uit het lemma Benedict Spinoza van de Catholic Encyclopedia, in zo letterlijk overgenomen zinnen dat het riekt naar plagiaat. En dat geeft uiteraard weer minder vertrouwen dat de rest van hemzelf is.

Me’ir Halevi Letteris (1800–1871) Hebreeuws slachtoffer om Spinoza

Het werd tijd dat deze belangrijke figuur uit de Galicische Haskalah in een blog hier wordt herdacht.

Deze Oostenrijkse geleerde en invloedrijke Hebreeuwse dichter en vertaler werd geboren in Zolkiev (Oostenrijks Galicië, nu Oekraïne) als lid van een joodse familie van drukkers die oorspronkelijk uit Amsterdam kwamen. Op zijn twaalfde stuurde hij een Hebreeuws gedicht op naar Nachman Krochmal, die toen in Zolkiev woonde. Vervolgens maakte hij kennis met Krochmal, die hem aanmoedigde tot studie van de Duitse, Franse en Latijnse literatuur. In 1826 ging hij naar de universiteit van Lemberg (nu Lviv), waar hij vier jaar filosofie en oosterse talen studeerde. In 1831 trok hij naar Berlijn waar hij Hebreeuws corrector in een drukkerij werd, en later kwam hij in een vergelijkbare job in Presburg, waar hij redacteur van een groot aantal waardevolle manuscripten werd. Vervolgens verhuisde hij naar Praag, waar hij in 1844 de graad van doctor in de filosofie behaalde.

In moeilijkheden om Spinoza
In 1845, publiceerde Letteris zijn artikel “Toldot he-hakham ha-hoker Barukh Shpinozah z'l [zikhrono li-verakhah]” [Biografie van de filosoof Baruch Spinoza, moge zijn nagedachtenis een zegen zijn]. Hij was zich kennelijk niet bewust geweest van de gevoeligheid van de joodse gemeenschap inzake Spinoza (men vond het portret te flatteus, maar vooral de toepassing van die zegenspreuk die voorbehouden was aan gewaardeerde doden, werd hem kwalijk genomen). En zo werd Letteris, op grote persoonlijke kosten, meegesleurd in een tumultueus debat waarin zijn vrienden, zelfs degenen die meer gematigde maskilim waren, zich geroepen voelden zich van hem los te maken.
Daniel B. Schwartz wijst er in zijn The First Modern Jew: Spinoza and the History of an Image op dat "the article was the first ever to be devoted to Spinoza in Hebrew literature." [p. 81]
Zijn 'faux pas' werd Litteris vele jaren niet vergeven en hij werd van alle kanten bestreden, b.v. door Luzzatto uit Padua die hem kwalijk nam dat hij die 'verrader' die zich zo had gedistantieerd van zijn volk, weer had willen 'verjoodsen'. Eigenlijk oordeelden pas na zijn dood critici positiever over hem en erkende een langdurige tegenstander als Perets Smolenskin eindelijk zijn talent.

Lees verder...

Wist u dat Arnold Heertje behalve economist ook Spinoza-expert is?

Wim Klever zond mij onlangs een onleesbare screenshot toe van een artikel dat zaterdag 21 december in Het Financieele Dagblad stond en dat iemand hem had toegezonden. Het enige dat te lezen is, is de titel: "Spinoza's lessen voor het humaniseren van de wereld" - én dan die illustratie erbij. Zojuist ontdekte ik dat wat de illustrator, Max Kisman, voor bij het artikel gemaakt had een animatiecartoon was.

 

Het mooiste nog vind ik de erbij geplaatste tekst:

"(2013_1221) Animated version of illustration in Financial Journal, Het Financieele Dagblad, Saturday 21 December 2013. Essay by Arnold Heertje, economist and expert on Spinoza: Dutch philosopher Spinoza saw people for what they are, not what they are supposed to be according to fictitious and normative criteria. By imposing codes of conduct, and the introduction of bureaucracy and stifling regulations, the carpet is rolled out for the rise of dehumanizing transactions." [Cf. hier en hier]

Sinds prof. dr. Arnold Heertje, emeritus hoogleraar economie, gevraagd is op Spinozadag 2013 die ging over De groene Spinoza, ofwel Spinoza en duurzaamheid, in Paradiso op te treden, werd hij kennelijk Spinoza-expert. [Cf.]

Lees verder...

Johan Velter worstelt met Spinoza én vooral met ('streng gelovige') Spinozisten

Johan VelterTweemaal had ik een blog over Johan Velter: 31 augustus 2009 n.a.v. zijn nogal pissige recensie van Tinneke Beeckman (Red), Spinoza. Filosoof van de blijheid; en op 27 januari 2011 over zijn serie over Denis Dioderot. Velter is (of was) werkzaam bij de Openbare Bibliotheek Gent, onder meer als IT-verantwoordelijke, is (was) vooral bekend als uitgever te Gent van bibliofiele edities en organisator van DRUKsel, een van 1998 tot 2006 gehouden internationale beurs van aparte boekenmakers, bibliofiele drukkers en kleine uitgevers. Hij is zeer met literatuur bezig en ook regelmatig met Spinoza.

In de loop van de tijd veranderde hij van domeinnaam, waardoor alle in die blogs aangebrachte links niet meer werken, maar zo gaat het nu eenmaal met het veranderende internet. Ik raakte hem uit het oog, maar ontdekte zijn nieuwe blog afgelopen dinsdag, waarin hij zo begon:

"De Spinoza die Louis Dupré ons toont in zijn ‘The Quest of the Absolute’ is een andere Spinoza dan die van bijvoorbeeld Jonathan Israel, en een correctere. Bij Dupré is Spinoza niet de radicale denker die de democratie, het materialisme, het atheïsme en het goede leven ontdekt heeft maar wel één van de vaders van de romantiek." [Cf. hier]

En gisteren bracht hij drie (eigenlijk vier) vertalingen in het Nederlands van het Spaanse gedicht Baruch Spinoza van Jorge Luis Borges, met nuttige informatie over de herkomst van gedicht en vertalingen. [Cf. hier]

Lees verder...

Samuel Beckett (1906 - 1989) "Beckett’s fascination with Spinoza" (Anthony Uhlmann)

Beckett is vooral bekend om zijn toneelwerk (en met name "Wachten op Godot", zie hieronder), maar zijn korte verhalen zou hij zelf als zijn belangrijkste werk beschouwd hebben, waarin hij zijn ideeën het best kwijt kon. In "Eerste liefde" beschrijft Beckett de onmogelijkheid van liefde aan de hand van een huwelijk dat uiteindelijk mislukt. Andere verhalen beschrijven het zoeken naar geborgenheid en een eigen plek in de wereld teneinde te overleven - een centraal thema in Beckett's werk. Zijn sublieme stijl onderstreept de interne strijd die hiervoor geleverd moet worden.

Je proef hier en daar een geïnjecteerd zijn met enig Spinozisme. Zo bijvoorbeeld in het verhaal "Het einde" [gebundeld in Eerste liefde. Atlas, 2006, oorspr. Premier amour, 1970]:

"Kleine jongetjes jouwden ons uit en wierpen stenen, maar ze mikten slecht want ik werd slechts één keer geraakt, tegen mijn hoed. Een agent hield ons aan, hij verweet ons de openbare rust te verstoren. Mijn vriend merkte op dat we waren zoals de natuur ons uiteindelijk had gemaakt en dat voor de jongetjes hetzelfde gold. Gezien die omstandigheden was het onvermijdelijk dat de openbare rust van tijd tot tijd werd verstoord." [p. 17]

Of in het verhaal "Verstoten" in dezelfde bundel: "Maar in die periode kon ik nog handelen wanneer het absoluut moest. Maar eerst richtte ik mijn blik ten hemel, vanwaar die befaamde bijstand tot ons komt, waar geen wegen zijn aangegeven, waar men vrijelijk rondzwerft, als in een woestijn, waar niets het zicht belemmert, aan geen enkele kant, behalve de grenzen van het gezichtsvermogen zelf." [p.35]

Lees verder...

Censuur in de Gouden eeuw

Voorbije vrijdag begon het blog Loving Memory of the Book - Creators, Content & Context - Cultural history mirrored in the Book van de boekwetenschappers Jaap Harskamp en Paul Dijstelberge, aan wat kennelijk een serie gaat worden over: Censorship in the Dutch Golden Age 1, geschreven door de boekhistoricus Paul Dijstelberge.

In het kort komen langs: Pierre Bayle (1647-1706), Spinoza en Pierre Silvain Regis (1632-1707).

Ik wilde in beginsel alleen wijzen op het begin van deze serie. Maar toch even een opmerking: Hier en daar zou ik wensen dat het gestelde iets precieser en duidelijker werd. Zou iemand die beter Engels verstaat dan ik, maar van het onderwerp zelf niet op de hoogte is, meteen doorhebben of Spinoza nu wel of niet wenste dat zijn werk in het Nederlands vertaald werd? ["But the author was left alone and although he was anxious that his work should not be translated in Dutch he never feared for his life."]

Of hoe duidelijk is het meegedeelde in de zin daarvoor: "The grand total of forbidden publications in the period 1570-1720 was about 200: less than 0.1 percent of the number of titles counted for that period in the Short Title Catalogue, Netherlands." Het getal publicaties betrof kennelijk dat in Holland? Dus moet met 'Netherlands' de Nederlandse taal en niet het gebied bedoeld zijn? Hoeveel publicaties is 0,1 procent van ongeveer 200? Dat is ongeveer 0,2 boeken. Hoe neem je eenvijfde boek waar?

                     

Björk - een ware Spinozistische muziekkunstenaar

Gisterenavond zag ik op Canvas een deel van de documentaire van Louise Hooper over een ontmoeting tussen de IJslandse 'muzikale vulkaan' Björk en de bejaarde natuurcineast Sir David Attenborough. De twee zouden elkaars werk al jaren bewonderen, maar spraken - voor dit programma samengebracht - voor het eerst met elkaar. Centraal daarbij stond Björks grote project 'Biophelia', waarin ze experimenterend op zoek gaat naar de raakpunten tussen natuur, muziek en technologie. Grappig vond ik hoe David Attenborough, die behalve voor natuur ook een passie voor muziek heeft, op zijn onnavolgbare wijze trachtte uit te leggen hoe de natuur doordrongen is van de muziek. Dat ging mij wat te ver, maar leidde toch tot enige boeiende ideeën. Ook bij neuroloog Oliver Sacks ging de maker langs om over de invloed van muziek op onze hersenen en ons geestelijk welzijn te horen.
Jammer dat Canvas niet alle programma's terug laat zien (maar zie hier de trailers over de "Ground-breaking films that challenge the way we hear and think about music" op Chanel4).

Hoe dan ook ik raakte onder de indruk van de experimenten van Björk die samenwerking zoekt met de beste en creatiefste IT-specialisten en instrumentenbouwers en ik ging op internet op zoek naar méér informatie over haar en haar composities. En hoe meer ik ontdekte (en er is veel), hoe sterker ik het gevoel kreeg dat Björk, de beroemde IJslandse avant-gardistische, vele instrumenten maar vooral haar stem bespelende singer-songwriter, met haar onderzoekende en eclectische muziekstijl, samengesteld uit mengsels van alternatieve rock, jazz, elektronische dans muziek, én klassieke muziek, te beschouwen is als een ware Spinozistische muziekkunstenaar.

 

Lees verder...

Steven Nadler, een interview en een 'colloquium'

Pas zojuist ontdekte ik dat op 17 juni 2013 op 3:AM Magazine een interessant interview verscheen dat Richard Marshall had met Steven Nadler. De aanleiding was het toen net verschenen boek over Descartes en Frans Hals [cf. blog], maar het ging over z'n hele werk, dus veel over de diverse boeken van hem over Spinoza. Aanbevolen

           

Het Journal of the History of Ideas  [Volume 74, Number 4, October 2013] werd bijna een themanummer over de TTP [Cf.]
Three articles, by Steven Nadler, Carlos Fraenkel, and Warren Zev Harvey, constitute a "symposium" on a particular set of issues in Spinoza's Theological-Political Treatise: how to reconcile Spinoza's account of the interpretation of Scripture (and the distinction between truth and meaning) with some remarks he says about miraculous events as related in Scripture.

Steven Nadler, de initiatiefnemer, schreef een inleiding, "Spinoza and Scripture: A Colloquium Introduction," waarvan op Project Muse de eerste twee bladzijden te lezen zijn. Daarop volgen drie artikelen:

Steven Nadler, "Scripture and Truth: A Problem in Spinoza's Tractatus Theologico-Politicus"
Carlos Fraenkel, "Spinoza on Miracles and the Truth of the Bible"
Warren Zev Harvey, "Spinoza on Biblical Miracles"

Bestiarium Spinozanum

       

Na het blog over de onmogelijk te verzinnen oneindige vlieg in de TIE en in deze tijd waarin de os en de ezel weer rond de kerststalletjes staan, leek het me aardig erop te wijzen dat bij Spinoza flink wat keren dieren langs komen. Bij elkaar vormen ze een heel bestiarium: Spinoza's bestiarium. Axel Cherniavsky sprak op een filosofiecongres in 2005 over ‘de spinnen van Spinoza’ en gaf samen met Enrique Alcatena (illustraties) in 2007 het beeldverhaal Spinoza Para Principiantes uit [Cf blog; daaruit bovenstaande tekening]. Er was al eens veel aandacht voor Spinoza's belangstelling voor dieren in een boekje dat ik jammer genoeg niet heb: Ariel Suhamy & Alia Daval, Spinoza par les bêtes [Cf. blog]. En Wim Klever gaf zijn Een nieuwe Spinoza in veertig facetten (Amsterdam, Wereldbibliotheek, 1995) in een hoofdstukje 'Duiven, bijen, spinnen, vissen' eveneens aandacht aan dieren bij Spinoza. Maar er zijn er wel meer dan in dat stukje genoemd worden. Zo is daar bijvoorbeeld

Lees verder...

Creatieve verbeelding van Spinoza's Deus sive Natura

Op deviantart.com verscheen onlangs dit plaatje van ene zich noemende Lady Femme Fatale. Alleen jammer dat ze er die  merkwaardige niet-Spinoza-afbeelding voor gebruikte. Maar het fantasievolle idee dat ze uitbeeldde is aardig.

 

Lees verder...

Gottlob Friedrich Jenichen (1680-1735) bezocht Colerus om over Spinoza te spreken

Duitse lutherse theoloog en historicus. Was zoon van de lutherse pastor Georg Jenichen († 1718), bezocht de Saksische school in Schulpforta, het Gymnasium in Altenburg en de Universität Leipzig waar hij op 26 januari 1699 Magister der Philosophie werd. In 1703 promoveerde hij en in 1705 ondernam hij de indertijd gebruikelijke studiereis door Duitsland, Holland en Engeland. Hij bezocht in Den Haag o.a. Johannes Colerus, zijn lutherse collega, om met hem over Spinoza te spreken.1)
Na zijn terugkeer in 1706 werd hij assistent (Assessor) aan de filosofische faculteit van de Leipziger Hochschule. In 1707 verscheen zijn Historia Spinozismi Leenhofiani, waarin hij Leenhof als Spinozist neerzette. Zijn boek schijnt nogal invloed te hebben gehad.

In 1712 werd hij hoogleraar in de Ethiek en Politiek aan het kleine Fürstenkollegium en op 5 aug. 1714 behaalde hij het licentiaat in de theologie. In hetzelfde jaar werd hij Senior des großen Predigerkollegiums; als theoloog was hij dus een soort van late roeping.

Lees verder...

Overwin je passies met Spinoza

Onder deze titel heeft het reformatorische Nederlands dagblad vandaag een bespreking door Klaas Wieringa, waarbij op de website niet te zien is van welk boek. De website laat alleen lezen 

"Overwin je passies met Spinoza 

Wilt u weer vastberaden en moedig in het leven staan, nadat u zich langer of korter heeft overgegeven aan hartstochten, gevoelens en passies? Lees dan Spinoza, de intellectuele held van de zeventiende-eeuwse Nederlanden.

Veel is er over zijn leven niet bekend: geboren in 1632 te Amsterdam en gestorven in 1677 te Den Haag, aan de tering, heeft hij in de tussenliggende tijd op jonge leeftijd zijn moeder, oudere broer, oudste zus en vader verloren, treft hem in 1656 de synagogale ..."

De rest kan alleen gelezen worden door abonnees en degenen die na registratie voor de bespreking betalen [website ND]. Ik neem aan dat het om Miriam van Reijen's Spinoza in bedrijf. Van passie naar actie  gaat, waarvan Filoblog vandaag mijn bespreking overnam. Daar prijken nu twee besprekingen van deze blogger op rij.

 

Documentaire over het maken van de Spinoza Opera

Het is nogal crowdfunding tegenwoordig.  

John Albert Jansen (producent en co-regisseur) is bezig om samen met Marieke Rodenburg (co-regisseur en researcher) een documentaire te maken, getiteld Een universele vogel - Theo Loevendie over het werk van de componist aan de Spinoza Opera. En daarvoor moet nog geld opgehaald worden.

In oktober 2014 gaat een jongensdroom van Loevendie in vervulling. In opdracht van het NTR Zaterdag Matinee werkt hij aan een opera over de filosoof Spinoza, die in het najaar van 2014 in het Concertgebouw in première zal gaan. Spinoza is voor Loevendie in de eerste plaats een Amsterdammer, net als hij. Als puber las Loevendie het werk van Spinoza, al begreep hij niet alles, maar ‘het klopte als een bus met zijn eigen ideeën over onder meer vrijheid van meningsuiting’.

Wie aan de totstandkoming van die documentaire wil bijdragen kan op CineCrowd meer gegevens vinden. Daar ook een video, waarin onder meer een flits van het optreden van Theo Loevendi en van tenor Marcel Reijans en pianist Maarten Hillenius die een scène uit de Opera brachten op de Spinozadag 24 november 2013 in Paradiso.

Zie blog van 29 nov. 2013 over Podium op Zaterdag met een uitgebreid gesprek van Co de Kloet met Theo Loevendie met een eerste impressie uit de Opera Spinoza.

Spinoza en de oneindige vlieg

Gisteren had ik een aanleiding om de TIE weer eens te gaan herlezen. Ik nam de vertaling met heldere toelichting van Theo Verbeek ter hand. En ineens viel mij nu voor het eerst het beeld op dat Spinoza verzon om het verschil tussen verbeelding en verstand duidelijk te maken. Twee keer, in de paragrafen 58 en 59, komt hij met de onmogelijk te verzinnen oneindige vlieg, de musca infinita ["non possumus fingere muscam infinitam"; In Nagelate Schriften in 59: "zo kan ik niet meer een onëindige vlieg verdichten"]. Nu bleef ik er aan hangen, waar ik er eerder kennelijk overheen gelezen had.

Het is weer een van die vele kleine paradoxjes die je bij Spinoza tegenkomt. Ik zei zojuist dat hij daar in die tekst de oneindige vlieg verzon, maar hij bedacht alleen de woorden, want hij betoogt in die paragrafen juist dat, als we eenmaal weten wat we bedoelen met een lichaam, dat is bij hem: wat de natuur van een lichaam is, we een oneindig grote vlieg niet kunnen verzinnen, in de betekenis van: verbeelden en ons voorstellen. Spinoza illustreert er zijn stelregel mee:

Hoe minder de geest begrijpt en hoe meer hij waarneemt, hoe groter zijn vermogen tot verzinnen; en omgekeerd, hoe meer hij begrijpt, hoe meer dat vermogen afneemt.

(Het omgekeerd evenredige van imaginatio en intellectus noemt Verbeek het in een voetnoot, wellicht in navolging van Wim Klever die het in zijn toelichting op de TIE ook zo omschreef). Een ander voorbeeld dat Spinoza in die paragraaf noemt is de onmogelijkheid om de ziel vierkant te noemen. Als je eenmaal het verschil tussen uitgebreidheid en denken hebt ingezien, kun je die woordcombinatie (vierkante ziel) niet meer maken. Je kunt die woorden wel opschrijven of uitspreken, maar ze hebben dan - als je eenmaal begrijpt - geen betekenis meer.

 

Lees verder...

Boekbespreking van Spinoza.blogse op Filoblog

Wel aardig te vermelden dat uitgever Klement/Pelckmans mijn bespreking van Ger Groot's Dankbaar en aandachtig. In gesprek met Samuel IJsseling op zijn Filoblog heeft gezet.

 

Hulpverzoek om boek van Simon Tyssot de Patot in het Nederlands te kunnen uitbrengen

Over Simon Tyssot de Patot (1655-1738) had ik nooit een blog. Wel is in een blog van 31 juli 2011 te lezen over een inleiding van Marloes Wellenberg tijdens de VHS-zomercursus, waarin het o.a. ging over dit in het Frans geschreven boek van Simon Tyssot de Patot die in Deventer verbleef: Voyages et Avantures de Jacques Massé. Het verscheen in 1714 of 1707 anoniem, maar was van deze Franse Hugenoot die in Deventer een “eeuwige buitenstaander” zou blijven. Er is een zeker Spinozistisch wereldbeeld te onderkennen. Hij verraadde zich door onder zijn naam in 1726 Lettres Choisies uit te geven waaruit duidelijk werd dat de Voyages van hem waren. Hij werd vervolgd en moest uit Deventer vertrekken. De meeste verhalen zijn vooral grappig en entertainend en eigenlijk kun je niet echt zeggen dat er veel radicale ideeën mee worden uitgedragen; Spinozisme is sowieso nauwelijks te onderkennen volgens haar. [Het staat te downloaden op Gutenberg.org]
Rudi Rotthier vertelt in De naakte perenboom. Op reis met Spinoza "uitvoerig en boeiend over het fictieve reisboek van de Deventenaar Simon Tyssot de Patot," zo vermeldde ik in mijn bespreking [Cf.].

crowdfunding-actie
Graag voldoe ik aan het verzoek van een Deventer comité dat dit historische boek van deze Tyssot de Patot wil uitgeven en daarvoor een 'crowdfunding-actie' opzet. Zij schrijven:

Lees verder...

Spinoza voor ca. 4,5% van Nederlandse hoogleraren voorbeeldfiguur inzake relatie geloof en wetenschap

De christelijke organisatie ForumC, "een forum voor geloof, wetenschap en samenleving, dat het christelijk geloof wil verbinden met grote vragen die leven binnen de wetenschap en samenleving," [Cf.] herhaalde dit jaar een in 2011 gedaan onderzoek onder alle Nederlandse hoogleraren (ca. 6000), van wie het e-mail-adres bekend was (ca. 5000, waarvan slechts 22% antwoordde (ca. 1300). Gisteren verspreidde ForumC een persbericht en het onderzoeksverslag [PDF]. Daaruit bleek dat

"Driekwart van de Nederlandse hoogleraren vindt dat er geen sprake is van een conflict tussen geloof en wetenschap. Datzelfde geldt voor meer dan de helft van de atheïstische hoogleraren.

Van de bijna 1300 hoogleraren die meewerkten aan het onderzoek beschouwt 38 procent de relatie tussen geloof en wetenschap als neutraal of in harmonie. Van hen ziet 37 procent dat er enige spanning is tussen beiden.

 

Als het gaat om de relatie tussen geloof en wetenschap is Albert Einstein de grootste inspiratiebron voor de hoogleraren, gevolgd door Richard Dawkins en Baruch de Spinoza. Naast Dawkins is de Nederlandse natuurkundige Cees Dekker de enige nog in leven zijnde voorbeeldfiguur in de top tien. De nummers vier tot en met tien zijn respectievelijk: Charles Darwin, Galileo Galilei, Desiderius Erasmus, Blaise Pascal, Cees Dekker, Isaac Newton en Bertrand Russell."

Lees verder...

Weense kunstuitgever V. A. Heck (1842 - 1905) zette Spinoza er warmpjes op

De naam V. A. Heck, Wien, kom je op prenten tegen, met - meestal geschatte - data van ca. 1880 tot ca. 1900. Deze naam staat ook op onderstaande prent van Spinoza. Wie was deze Heck?

V. A. Heck (1842 - 1905) arbeitete als Buchhalter bei August Angerer, bevor er 1877 seinen Kunstverlag und seine Kunsthandlung gründete. Er bot neben Einzelbildern und Serien mit photografischen Wiedergaben von Gemälden, Portraits, Landschaften und Genredarstellungen auch Alben und Mappenwerke mit Kunstreproduktionen und topografischen Ansichten von Wien und Gegenden der Monarchie an. Zu seinen Fotografen gehörten Michael Frankenstein, Josef Löwy, Otto Schmidt. (vgl. Starl, Lex. zur Fotografie in Österr., S. 183) [Informatie van antiqbook].

Welke kunstenaar hij deze plaat liet vervaardigen is niet bekend, maar duidelijk is dat deze gebruik maakte van de Spinoza-gravure die Heinrich E. G. Paulus (1761- 1851) in 1802 of 1803 door Johann Heinrich Lips (1758 - 1817) had laten maken naar een kopie van het Spinoza-schilderij in de Herzog August Bibliotheek in Wolfenbüttel die Paulus had verworven; de gravure was bestemd voor de tweede band van Paulus' Benedicti de Spinoza Opera quae supersunt omnia, die in 1803 verscheen [cf. dit blog].

Maar de afbeelding werd niet helemaal geplagieerd: er werd iets eigens aan toegevoegd. Of Heck het bedacht of de onbekende kunstenaar weten we niet, maar besloten werd om Spinoza eens een lekker warme kamerjas aan te trekken. Zie hierboven het resultaat dat dus in het laatste kwart van de 19e eeuw aan de kunstmarkt en/of Spinoza-minnaars zal zijn aangeboden.

Spinoza ingezet voor de katholieke missie!

Naar aanleiding van een bericht over een anglikanaanse priester in Chippenham die kinderen tot huilen zou hebben gebracht door te vertellen dat de kerstman niet bestaat (maar een verbastering zou zijn van de bisschop uit Mira, bij ons bekend als Sinterklaas), heeft een Duitse site met katholiek nieuws vandaag een stukje over hedendaags missioneren, dat gisteren op een katholiek blog stond. Daarbij wordt een Spinoza-citaat ingezet:

Ein Satz des großen jüdischen Philosophen Spinoza aus der Frühzeit der Aufklärung sollte auch unsere Bemühung um die Neu-Missionierung begleiten. "Wenn du willst, dass die Zukunft besser wird als die Gegenwart, musst du in die Vergangenheit schauen."

Uiteraard wordt niet aangegeven waar dit bij Spinoza gevonden zou zijn. Dat kon ook niet gegeven worden, want het is geheel verzonnen.

Walter Benjamin (1892-1940) zijn Theologisch-politisches Fragment...

... hád dat wel iets van doen met Spinoza's Tractatus theologico-politicus?

Er is iets merkwaardigs aan de hand met deze korte tekst van Walter Benjamin die getiteld is Theologisch-politisches Fragment.Dat doet uiteraard denken aan Spinoza's Tractatus Theologico-Politicus, maar is die referentie terecht? Het stukje tekst is gaan behoren tot de cult van een deel der hedendaagse filosofie. Als je op Youtube de ontstellend saaie 'voordracht' beluistert van Judith Butler, "One time traverses another, Benjamin's Theologico-Political Fragment", kun je je niet voorstellen dat er ook maar iemand ook maar iets van zal hebben opgestoken, maar zo gaat dat met camp van haast mythische proporties.

Idit Dobbs-Weinstein, Associate Professor of Philosophy  aan de Vanderbilt University, is ooit vanwege deze tekst de TTP helemaal opnieuw gaan lezen: Idit Dobbs-Weinstein, "Rereading the Tractatus theologico-politicus In Light of Benjamin's 'Theologico-Political Fragment'" [In: P.J. Bagley, Piety, Peace and the Freedom to Philosophize. Springer, 1999 - Cf.]

VoorkantHet is dan wel opmerkelijk in het dit jaar uitgekomen boek van Eric Jacobson, Metaphysics of the profane. The political theology of W. Benjamin and G. Scholem [Columbia University Press, 2013 - books.google en PDF] te lezen dat het Adorno was die bij het uitgeven van het werk van Benjamin die titel eraan gaf. Uit het Fragment zelf en uit dit boek is duidelijk dat Benjamin vooral in gesprek ging met Ernst Bloch en diens boek »Geist der Utopie« van 1918 en met Gershom Scholem. Adorno meende dat de tekst in 1937 was geschreven. Volgens Scholem moet hij geschreven zijn in 1920 of 1921 en proefde Adorno er ten onrechte een mystiek-anarchistische allusie op het Marxisme in.

Walter Benjamin had Ernst Bloch (1885-1977) in 1917 in Zwitserse ballingschap leren kennen, een jaar voor diens Geist der Utopie verscheen [archive]. Het was het begin van een jarenlange ook spanningrijke vriendschap. Beiden probeerden politiek, filosofie en jodendom met elkaar te verbinden. Maar beiden bewandelden ze volstrekt andere wegen. Bloch vervolgde zijn weg van 'politischen Messianismus' als projekt van een 'revolutionären Gnosis, Benjamin 'poogde eschatologie en aards geluk met elkaar te verzoenen.  

Lees verder...

Saul Bellow (1915 - 2005) Herzog, en Spinoza

Saul BellowVolgend jaar is het vijftig jaar geleden dat Saul Bellow's Herzog uitkwam - "Bellow’s most autobiographical and therefore his most Jewish book, which defines a kind of ongoing and deeply personal sense of complaint—against women, history, and man’s fate," zoals het kort en treffend wordt getypeerd in een overzicht van de 101 grootste joodse boeken. In 1976 won Bellow de Nobelprijs voor de Literatuur voor Humboldt's Gift.

Hier ga ik het hebben over Herzog, een merkwaardig fascinerende pil vol mijmeringen, overdenkingen en herinneringen van een voormalig hoogleraar in de historie van de filosofie. Herzog is zowel een groot outsider als een groot Elcerlyck die een snaar raakt bij vele lezers. Een tragikomische intellectueel die met het leven in het reine probeert te komen. Z'n opleiding lijkt zeer ongeschikt voor de crises van het werkelijke leven waar hij voor komt te staan. Hij is ergens eind veertig en we maken hem mee gedurende enige weken, terwijl hij, in de war en zonder duidelijk doel, in trein of vliegtuig van hier naar elders reist. En ondertussen almaar aan het overwegen en herinneren in pogingen om zichzelf en het leven te leren kennen. Hoe kon het zo gelopen zijn?

Hij was briljant begonnen met zijn dissertatie De plaats van de natuur in de Engelse en Franse politieke wijsbegeerte in de 17e en 18e eeuw. Ook had hij een boek op zijn naam, Romantiek en christendom, en hij was begonnen aan een grote studie over de Romantiek, wat maar niet lukte omdat hij intussen moeilijkheden had met zijn veeleisende en zo volstrekt anders gerichte tweede vrouw, Madeleine, die nadat ze hem goed voor haar had laten zorgen hem aan de kant zette. In zijn overpeinzingen op de rand van waanzin soms, ziet hij zich vergeleken met anderen als onhandig, als slachtoffer van die doelgerichte vrouw die hem z'n comfortabele leventje afpakte en inruilde voor zijn 'beste vriend'. Later erkende hij dat hij blijkbaar moeite had om 'te ontwaken in het bestaan'. Hij die zo geëngageerd was in de geschiedenis van het denken, merkte dat hij in zijn eigen denken te weinig inzicht had; hij ervoer zijn sterke geheugen over z'n eigen leven als een helse machine. Z'n 'habitus was nadenken', maar het leek alsof zijn geest niet meer normaal werkte; werd hij gek? Om z'n gedachten en z'n 'zwaar arbeidend verstand' enigszins te organiseren schreef hij brieven aan allerlei personen en instanties, met commentaren die op hun beurt weer aanleidingen werden voor herinneringen en associaties tussen het schrijven door van die brieven die overigens nooit verstuurd werden. Hij weet, voor zichzelf, maar meteen voor iedereen: "Een ieder moet zijn leven veranderen."

Lees verder...

Spinoza-beeld met kunst-interventie van Carl Schröder

 

AT5 had op vrijdag 5 april 2013 bij een fotootje van het Spinozabeeld van Nicolas Dings  op de Zwanenburgwal bij de Stopera in Amsterdam dit bericht over een
                      "Geheimzinnige sculptuur in centrum":

"Gespot door Carl Schröder: Bij/op het Spinoza beeld op Waterlooplein werd woensdagmiddag door een anonieme kunstenaar een spiegelsculptuur geplaatst. Niet te missen." [AT5]

Nu blijkt uit een blog van 5 december 2013 van Wouter Bernhardt dat die spotter zelf de zgn. anonieme kunstenaar was. Zoiets kun je uiteraard niet voor altijd voor je houden...

Kunstenaar Carl Schröder was het die tussen het Spinoza-beeld en de icosaëder (regelmatig twintigvlak) van Dings een dodecaëder (regelmatig twaalfvlak) van spiegelglas plaatste. Zie hier het verhaal met méér foto's, waarvan ik er twee naar dit blog haal. Uit dat verhaal blijkt dat Schröder's spiegeldodecaëder slechts 48 uur het monument heeft aangevuld of gesierd. Het lijkt daar alsof die kunstinterventie begin december plaats vond, maar dat moet dus begin april geweest zijn. Of zou de performance nog een keer hebben plaats gevonden?  

 

Lees verder...

Spinoza's verstand te boven...

In dagblad Trouw vandaag een interview met emeritus hoogleraar Herman M. van Praag (1929) van wie onlangs het boek verscheen

Herman van Praag, Het verstand te boven. Beproevingen van een verstandig mens [Boom, Amsterdam]

Uitgeversomschrijving: "Wij zijn meer dan ons brein. Wij zijn ook 'geest', zo stelt psychiater Herman van Praag. Onze geest stelt ons in staat afstand te nemen van onszelf om bijvoorbeeld te geloven. Dit dilemma tussen ratio en hogere macht zien we al verwoord in het Oude Testament. Het verstand te boven openbaart nieuwe dwarsverbanden tussen psychiatrie en religie. Het levert een belangrijke bijdrage aan het debat over de neurowetenschappen."

Van Praag was psychiater en kreeg als eerste gelegenheid om in Groningen een instituut voor biologisch psychiatrisch onderzoek op te zetten - "een unicum in Europa". Hij heeft in de 70-iger en 80-iger jaren waarin de antipsychiatrie hoogtij vierde, tegen sterk verzet moeten opboksen, zoals ook de sociale biologie of het biosociaal onderzoek in het verdomboekje zat (criminoloog Buikhuisen).

Lees verder...

Voorjaarscursus 2014 VHS over de Tractatus Politicus

Vanochtend vernam ik van de secretaris van de Vereniging Het Spinozahuis, Theo van der Werf, dat de VHS-voorjaarscursus 2014 zal gaan over Spinoza's Politiek Traktaat. De laatste cursus over dit laatste geschrift van Spinoza dateert alweer van 2008. Dat was de eerste voorjaarscursus die ik bijwoonde [cf. blog van 24 febr 2008 ]. Inmiddels zullen er alweer vele nieuwe leden bijgekomen zijn en trouwens een opfriscursus is ook voor degenen die al wat langer met Spinoza bezig zijn nooit weg.

Dan zal ook de vertaling van Karel D'huyvetters bij de Wereldbibliotheek uitgekomen zijn. Die was in hun prospectus voor november aangekondigd, maar is blijkwaar wat vertraagd en wordt nu voor februari voorzien. Dat die datum wel gehaald zal worden, daarin heeft de VHS alle vertrouwen gezien het feit dat deze cursus eraan wordt vastgeknoopt. De data ervan, alsmede de inleiders, zullen nog bekend worden gemaakt.

Spinoza, Staatkundige verhandeling. Vertaling en bezorging Karel D’huyvetters met een inleiding van Jonathan Israel. Wereldbibliotheek, 2013 - isbn 978 90 284 2556 9  [cf. blog]

Nieuw boek van Andrea Sangiacomo

Onlangs verschenen:  

Andrea Sangiacomo, L'essenza del corpo. Spinoza e la scienza delle composizioni. Georg Olms Verlag, 2013

Hier de toelichting in Duits:
"Diese Studie beschäftigt sich mit Spinozas Ontologie der Aktivität, die fundamentale Ideen miteinander verbindet wie die des Strebens (conatus), der Kraft und der adäquaten Kausalität. In diesem Sinne resultiert das Streben einer Sache aus der Zusammensetzung ihrer Kraft zu agieren - eingeschrieben in ihrer ewigen singulären Essenz - und der Art und Weise, wie die äußeren Ursachen ihre Wirkungen mit einer solchen kausalen Kraft verbinden. Der hier angewendete chronologische Ansatz zeigt, dass die Position, die Spinoza in seiner Ethik (1675) vertritt, nur die letzte und kohärenteste Fassung seiner Philosophie darstellt, die ihrerseits eine bedeutsame Entwicklung durchlaufen hat. Für diese Entwicklung spielten die Debatten in der frühmodernen Naturphilosophie über Kausalität und das Problem der Zusammensetzung von Bewegungen, Körpern und Kräften eine entscheidende Rolle. Drei Hauptquellen sind ausschlaggebend, die Spinozas Denken formten: Descartes, Hobbes und Boyle. Einerseits begann Spinoza ein besonderes Konzept der physischen Wechselbeziehungen zu entwickeln, indem er den zweiten Teil von Descartes’ Principia umarbeitete. Andererseits erweisen sich Hobbes und Boyle als zwei entgegengesetzte, aber sich nicht unbedingt ausschließende Orientierungslinien, zwischen denen es Spinoza gelungen ist, seine ausgereifte Philosophie zu erarbeiten."

Cf zijn pagina bij Academia.edu

Nota sul ruolo dell'essentia corporis nell'Etica di Spinozamo [Cf.]

Lees verder...

Genomineerden voor de Premio de Ensaio Bento Spinoza 2014

Nadat ik nog maar kort geleden, 30 oktober 2013, een blog wijdde aan het feit dat aan Peter Sloterdijk de Premio de Ensaio Bento Spinoza 2013 van het Instituto Rosalia de Castro te Santiago werd uitgereikt, heeft het instituut inmiddels de namen van de vier finalisten bekend gemaakt die genomineerd worden voor de vierde editie van deze Premio de Ensaio Bento Spinoza. Het zijn

Philipp Blom, Gente peligrosa. El radicalismo olvidado de la Ilustración europea [Anagrama]

Camilo Nogueira, Para unha crítica do españolismo [Edicións Xerais]

José Ovejero, La ética de la crueldad  [Anagrama]  

Ricard Solé, Vidas sintéticas. Una aproximación revolucionaria a la ciencia, la historia y la mente [TusQuets Editores]  

Bericht van hier en  hier, vanwaar ook deze foto:  

 

Hryhorii [Grigori] Skovoroda (1722-1794) Oekraïense Spinoza?

De Nederlandse Wikipedia heeft geen artikel over Hryhorii [Grigori] Skovoroda (de en.wiki wel), maar de uitgebreide pagina over Russische filosofie heeft het volgende over hem

"De eerste 'leek' die aan filosofie deed, soms beschreven als de eerste Russische filosoof, was Grigori Skovoroda (1722-1794). Skovoroda was in de eerste plaats een rondtrekkende leraar en moralist en hij wordt dan ook wel eens de "Russsische of Oekraïnsche Socrates" genoemd. Zijn overgeleverde werken, die pas postuum zijn gepubliceerd, zijn voornamelijk geschreven in dialoogvorm. In zijn werk baseerde hij zich vooral op de bijbel, maar stond ook al onder de invloed van het neoplatonisme en het Duits mysticisme. Zijn filosofie bestond voornamelijk uit een dualisme dat hij terugvond in de mens, de kosmos en de bijbel. Elk van deze drie had een binnenkant en een buitenkant met unieke eigenschappen."[Wiki voetnoten aldaar].

Lees verder...

Spinoza-acrostichon

Een acrostichon (naamdicht of lettervers) is een gedicht waarvan de eerste letters van iedere regel of strofe, achter elkaar gelezen zelf een woord of zin vormen. Voor mij hoeft het niet per se om een gedicht te gaan... het kan ook zo:

Sive, oftewel oftewel, gebruikte je graag: zoals in Deus sive Natura. En opdat we je maar goed begrepen voegde je er vaak aan toe: sive, quod idem est [oftwel wat hetzelfde is].

Perfectio sive realitas: alles is op de juiste maat gesneden. Per realitatem et perfectionem idem intelligo [onder werkelijkheid en volmaaktheid versta ik hetzelfde; 2/Def6]

Intellectus infinitus - wel je meest raadselachtige begrip; het concept van een absoluut verstand, nog enigmatischer dan Deus.

Natura sive Deus was niet jouw volgorde [volgens je explicateur De Dijn]

Origineel was het niet-dualistische van je filosofische theorie van het lichamelijke en mentale

Zelotypia: Hoc odium erga rem amatam invidiae junctum [jaloezie: haat jegens iets dat we liefhebben verbonden met afgunst [3/35s] - zo gaf je ons vele definities van onze gevoelens.

Amor Dei intellectualis waren goed beschouwd je laatste woorden. En die liefde kon niet met jaloezie gepaard gaan. Hic erga Deum amor neque invidiae neque zelotypiae affectu inquinari potest [5/20]

Leibniz (1646- 1716) gaat een poosje alle aandacht opeisen

In 1714 verscheen Leibniz's raadselachtige en nogal bizarre Monadologie. Dus wordt volgend jaar aandacht besteed aan het 300-jarige bestaan ervan in meerdere conferenties [bv in mei 2014 aan de Universiteit van Edinburgh], nadat er al meerdere Frühere Vortragsveranstaltungen waren [Cf.]. En dat zal dan de opmaat zijn naar 2016, want dan "jährt sich der Todestag von Gottfried Wilhelm Leibniz zum 300" [Cf.].

De monadenmetafysica en de receptie ervan zal wel nooit helemaal achterhaald kunnen worden, zodat studenten van de vroegmoderne filosofie dit soort herdenkingen als hoogtepunten nog vele jaren zullen kunnen vieren. Het zal degenen die zich zowel met Spinoza als Leibniz bezig houden een poosje afhouden van hun Spinoza-studie mag je vrezen.

De briefwisseling Van Gent-Tschirnhaus (1679-1690)

Onlangs verscheen:  

Omero Proietti & Giovanni Licata (Ed.), Il carteggio Van Gent-Tschirnhaus (1679-1690). Storia, cronistoria, contesto dell'editio posthuma spinoziana. Eum edizioni università di Macerata, 2013 

Wim Klever had mij op 29 november er al op geattendeerd:

"Dit is een belangrijke uitgave voor de geschiedenis van het Spinozisme kort na Spinoza's dood. Ik heb vroeger voor mijn artikel over LA CLÉ D'UN NOM een hele zeldzame uitgave van deze briefwisseling uit begin 20e eeuw opgespoord en gebruikt. [...] In die ECHTE Amsterdamse kring rond Van Gent gebeurde heel veel, dat hopelijk nu verder in dit boek uit de doeken wordt gedaan. Die doen daar in Macerata voortreffelijk uitgeverswerk. Omero Proietti zit daar ook bij Mignini in de groep."

Ik had het boek bij de AAS aangekondigd zien staan en meende dat het beperkte aantal personen dat Italiaans leest dit blog niet nodig zouden hebben om achter het bestaan van dat boek te komen. Ik besteedde er daarom geen blog aan, ook niet nadat Klever mij op 5 december een screenshot van zijn Facebookpagina toezond waarin de pakjesavondvreugde doorschemerde...

 

Maar nu ik gisteren het volgende bericht toegezonden kreeg van een van de samenstellers van deze uitgave, kan ik niet nalaten, nu dit Nederlandse Spinozablog zo als doorgeefluik van Spinozana wordt erkend, er in een blog aandacht aan te geven. Ik geef toe dat ik ten onrechte had nagelaten op deze belangrijke uitgave te wijzen, alleen daar ik zelf niet in staat ben er kennis van te nemen. Hier het bericht:

Lees verder...

Ger Groot biedt met interviewboek fraai filosofisch portret van Samuel IJsseling

Ger GrootAan de interviewbundel die Ger Groot in 1998 samenstelde, Twee zielen – gesprekken met hedendaagse filosofen [SUN, Nijmegen, 1998], dat gesprekken bundelde met Cornelis Verhoeven, Theo de Boer, Leszek Kolakowski, CharlesTaylor, Rüdiger Safranski en Alvin Plantinga, heeft hij nu een boeklang interview toegevoegd met de Nederlands-Leuvense filosoof Samuel IJsseling bij wie hij ooit promoveerde:

Ger Groot, Dankbaar en aandachtig. In gesprek met Samuel IJsseling. Met een voorwoord van Hans Achterhuis. Klement/Pelckmans, 2013 - ISBN 9789086871278 - € 18,95

Dankbaar en almaar aandachtiger las ik de voorbije dagen dit boek dat mij door de uitgever zomaar toegezonden werd. Wat doet een weergave van de leeservaring met een boekje dat niets met Spinoza van doen heeft, op dit Spinoza-blog? Dat zal nog wel duidelijk worden: iemand die dagelijks met Spinoza bezig is, betrekt zo ongeveer alles op Spinoza, maar toch meestal met reden.

Wat is het heerlijk een boekje te lezen over een filosoof, Samuel IJsseling, die de ontwikkelingen in de Europese filosofie van nabij meemaakte - die van Heidegger tot Ricoeur en Derrida alles las, maar die daarbij de meeste hedendaagse filosofen ook zelf ontmoette. Tussen al die denkers baande hij zijn eigen weg en kan daar tegen de zelf zeer deskundige vraagsteller goed over vertellen.

Lees verder...

Laat Ton de Kok ons door het sleutelgat een glimp van God zien?

Op dinsdag 17 december om 15.30 uur wordt in het Fons Vitae Lyceum in Amsterdam, waaraan hij als docent Levensbeschouwing verbonden is, het boek gepresenteerd van bestuurslid van de Amsterdamse Spinoza Kring:

Ton de Kok, Wat is God. Filosofen & schrijvers op zoek. Thoth, 17 december 2013 - ISBN 9789068686333 - € 19,50

"Waarom is er iets en niet niets? Een adembenemende gedachte voor wie er even bij stilstaat. En omdat er iets is: het universum, de wereld, huis, tuin en keuken, stellen we ons vaak de beklemmende vraag wat eigenlijk de zin van dit alles is. Vijfentwintighonderd jaar lang hebben filosofen, schrijvers en dichters met dat mysterie geworsteld.

Lees verder...

Johann Sebastian Bach (1685 - 1750) in verband gebracht met Spinoza

Er bestaat een overweldigende hoeveelheid literatuur over het religieuze in Bach's werk, maar ook voor volstrekt seculiere mensen is er veel aan zijn muziek te genieten. Een enkele maal heb ik wel eens muziek van de grote J.S. Bach een blog binnengehaald, b.v. z'n Passacaglia en Fuga voor orgel BWV 582 en een cello-suite. Maar nooit had ik kunnen bedenken dat in muziekliteratuur over J.S. Bach serieus Spinoza zou worden aangehaald. En dat deed zo ontdekte ik onlangs

 

John Butt (Ed.), The Cambridge Companion to Bach. Cambridge University Press, 1997 - books.google

Het vijfde hoofdstuk daarvan heeft als titel: " 'A mind unconscious that it is calculating'? Bach and the rationalist philosophy of Wolff, Leibniz and Spinoza" [p. 60-71]. Het is van de hand van John Butt zelf. Hij typeert dit hoofdstuk zelf in een later werk als "a study of parallels between Bach's musical thinking and that of philosophers who likewise pushed the existing conventions into unexpected territories." 5)

Lees verder...

Spinoza in de ISVW

Vandaag ontving ik het cursuskrantje van de ISVW. In aansluiting op het vorige blog geef ik hier even aan welke cursussen erin staan aangekondigd waarin Spinoza een rol speelt [Cf. ISVW]

De ethiek van blijmoedigheid van Spinoza
Zaterdag 8 en zondag 9 maart 2014. Docent: Jan Flameling

Spinoza is een vroege vertegenwoordiger van de radicale Verlichting en zijn Ethica is een pleidooi voor democratie, scheiding van kerk en staat en vrijheid van denken. Onze aard, lichaam en geest bepalen voor een deel wat wij als het Goede zien. Een cursusweekeinde over de ethiek van Spinoza.

Verdieping van de radicale filosofische manier van werken aan problematische emoties
Zondag 6 april 2014. Docent: dr. Miriam van Reijen

De stoïcijnse filosofie, hier via de radicale filosofie over de passies van de ‘filosoof onder de filosofen’ Spinoza, staat centraal tijdens deze cursusdag. Zijn metafysica blijkt verregaande en ingrijpende consequenties te hebben voor de praktijk van alledag. Dit wordt geïllustreerd aan de hand van korte teksten van Spinoza zelf uit de Ethica en aan de hand van secundaire hedendaagse literatuur. Tevens komt in deze bijeenkomst een meer diepgaande vergelijking van de filosofische methode met de Rational Emotive Therapy (aan de hand van psycholoog Gidia Jacobs) aan de orde. In het middagprogramma worden eigen voorbeelden en situaties onder de loep genomen in oefeningen in drietallen.

Spinoza in bedrijf, van passief naar actief.
Zaterdag 21 en zondag 22 juni 2014. Docent Dr. Miriam van Reijen

In deze bijeenkomst gaat het om een modern thema, namelijk het onderscheid tussen extern en intern gemotiveerd zijn. Maar de 17e eeuwse filosoof Spinoza blijkt bij uitstek te lezen en te gebruiken is als een eigentijdse motivatietheorie. Hij onderscheidt het – voornamelijk door emoties gestuurde -‘passieve’ handelen (lijden) van het – door rede en inzicht ingegeven – ‘actieve’ handelen (leiden).

Lees verder...

Miriam van Reijen op de cover van i-Filosofie #4

Tot heden had ik nog geen bericht over het gratis digitale tijdschrift dat de ISVW. de internationale school voor wijsbegeerte, uitbrengt. Ik wachtte op een geschikte gelegenheid en die is er nu. Op het vierde nummer prijkt Miriam van Reijen op de cover [Cf.]. In het artikeltje  "Spinoza in bedrijf" vat Marit Pepplinkhuizen een gesprekje met Miriam samen over ‘de filosoof der filosofen’. Er zijn veel illustraties én een videogesprek met Miriam van Reijen dat in en om het Spinozahuis in Rijnsburg is opgenomen. Nu is duidelijk dat deze video, die ik al eerder in een blog bracht, speciaal voor deze 4e editie van  i-Filosofie is vervaardigd. 
Er staat heel veel interessants in deze en in de eerdere nummers. Daarvoor verwijs ik naar de ISVW.

      

Manuscript Morteira tegen christendom wordt in het Engels vertaald

Gregory Kaplan (Lindsay Young Professor of Spanish in Modern Foreign Languages and Literatures aan de University of Tennessee) ontvangt ruim $25,000 voor zijn boekproject [Cf. en cf. - papers]:

“Saul Levi Morteira, Spinoza’s Enlightened Rabbi: A Critical Edition of Obstáculos y oposiciones contra la religión christiana.” [[Kritiek op en argumenten tegen de christelijke godsdienst] 

Het project zal licht werpen op het christelijk hebraïsme en joods apologetisch schrijven in de Republiek. Met de verworven subsidie zal Kaplan in staat zijn een monografie over dit onderwerp te schrijven én om een Engelse vertaling te verzorgen van dit nog onuitgegeven manuscript dat bewaard wordt in de Bibliotheek van Ets Haim van de Portugese Synagoge, waar het als manuscript EH 48 D 38 is geregistreerd. Het boekenbezit Ets Haim is opgenomen in de UNESCO World Heritage Collection.

Eerder verzorgde Kaplan de transcriptie, vertaling, inleiding en uitgave van:
Saul Levi Morteira, Providencia de Dios con Ysrael [Manuscript B 16 van de Ets Haim Bibliotheek] [PDF]

Lees verder...

Julie R. Klein over Spinoza's perspectivisme

Gezien discussies die af en toe op dit weblog gevoerd worden, lijkt het me op basis van mijn eigen leeservaring aan te raden kennis te nemen van een artikel van Julie R. Klein dat door Karel D'huyvetters is vertaald en al bijna twee weken op zijn website staat aangeboden als PDF. Het betreft Julie R. Klein, ""By Eternity I Understand”: Eternity According to Spinoza” [In: Iyyun - The Jerusalem Philosophical Quarterly, 51 (July 2002): 295-324]

Centrale gedachte van het stuk is dat Spinoza niet zozeer ontologische verschillen tussen het eeuwige en eindeloze (God) en het tijdelijke en eindige (wereld en mens) behandelt, maar in een verstrengeling van metafysica en epistemologie de verschillen-in-eenheid ertussen benadrukt als wijzen van zien en kennen: als wijzen van perspectief.

Ze laat in een mijns inziens overtuigend betoog zien dat het bij 'tijd, duur en eeuwigheid' niet zozeer om zijnswijzen gaat, maar om zienswijzen die samenhangen met de drie kennisvormen: verbeelding, ratio en intellect/intuïtie. Treffend laat ze zien hoe de ratio naar de ene zijde verbonden is met de imaginatio door het herkennen van overeenkomsten en verschillen in de door de verbeelding aangeboden waarnemingen op de resultaten waarvan ze gebaseerd is (notiones communes); en aan de andere kant al enige overeenkomst heeft met het intellect door de gerichtheid op het eeuwige dat door het intellect pas ten volle wordt begrepen.
Duidelijk laat ze de samenhang zien tussen het noodzakelijke en het eeuwige. Het intellect, het intuïtieve begrijpen, neemt de natuur anders waar dan de andere kenvormen, maar neemt geen andere natuur waar - geen afzonderlijk object!
Op basis hiervan heeft ze een mooie beschouwing over de samenhang en verbondenheid van natura naturans en natura naturata, waardoor duidelijk is dat er geen enkele reden is om de eerste (en het eeuwige) transcendent te noemen. Integendeel die benoeming ontneemt het zicht op de door Spinoza benadrukte immanentie.
"Spinoza specificeert noch een temporele prioriteit, noch een ontologische afscheiding van de ongelimiteerde substantie en de substantie als modaal gedetermineerd of begrensd." Het gaat om expressie en involveren.

Lees verder...

Smalende godslastering ook m.b.t. Spinoza's God voortaan toegestaan

In 1932 werd op voorstel van minister Donner in het Wetboek van Strafrecht ingevoerd:

Artikel 147

"Met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie wordt gestraft:

1°. hij die zich in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, door smalende godslasteringen op voor godsdienstige gevoelens krenkende wijze uitlaat;

2°. hij die een bedienaar van de godsdienst in de geoorloofde waarneming van zijn bediening bespot;

3°. hij die voorwerpen aan een eredienst gewijd, waar en wanneer de uitoefening van die dienst geoorloofd is, beschimpt.

Artikel 147a werkte dit nader uit (pro memorie)

Gisteren is door de Eerste Kamer het wetsvoorstel van D66 en de SP om artikel 147 te schrappen met 49 stemmen voor en 21 stemmen tegen aangenomen. 'Smalende godslastering' is dus voortaan niet meer bij wet verboden, maar toegestaan. Wel werd tegelijk een motie aangenomen waarin het kabinet wordt verzocht om na te gaan of artikel 137 zo kan worden aangepast, dat burgers toch worden beschermd tegen ernstige belediging van hun geloof.


Johan Braakensiek, Minister Donner op het Oorlogspad. In De Groene Amsterdammer van 2 mei 1931 [van ISSH]

Lees verder...

Wetenschapscultuur nog sterk cartesiaans dualistisch

Hoe is het toch mogelijk dat in 2013 nog steeds boeken kunnen verschijnen over het mind-body-problem, bewustzijn en psycho-physical identity, waarbij nog wel uitgebreid op Descartes wordt ingegaan, maar waarin de naam van Spinoza in het geheel zelfs niet wordt genoemd. Wat is dit voor minachting? Ik kom achter het bestaan van dit boek via de recensie vandaag in de NDPR, waarin ook Spinoza niet wordt genoemd. Voor recensent Phillip Goff bestaat hier geen probleem. Uit dit alles blijkt nog eens, zoals ook in veel onderzoekdesigns zoals we maandag in onze SKL bespraken, hoe door en door cartesiaans dualistisch onze cultuur nog altijd is.

Robert Kirk, The Conceptual Link from Physical to Mental. Oxford University Press, 2013 - books.google

Er is nog veel Spinozistische verlichting nodig, maar ja Spinoza heeft het ons ook niet makkelijk gemaakt. Zijn lichaam-geest-theorie is niet echt eenvoudig te begrijpen en na te vertellen.

Kom dan maar eens om een Spinozistisch neurologisch-mentaal onderzoekdesign.

Jammer dat het non-dualiteitsbegrip gekaapt is en niet meer voor Spinoza is te gebruiken

Naar aanleiding van onze SKL bijeenkomst van afgelopen maandag, waarin we ook weer eens kritiek op de parallellisme-these uitwisselden, wilde ik eens nagaan of in plaats daarvan niet beter over Spinoza's non-dualiteits-these zou kunnen worden gesproken. Maar bij nader inzien doe ik hier dat voorstel toch maar niet, hoewel het een grote verbetering zou hebben kúnnen betekenen - als niet... (daar kom ik aan het eind van dit blog op).

Parallelliteits-these

Hoe blijkt toch telkens weer dat we heel goed weten dat er ernstig bezwaar bestaat tegen de door Leibniz ingevoerde typering van 2/7 als parallelliteits-beginsel, maar dat we - bij gebrek aan beter - die ingeburgerde foute term blijven gebruiken. In diverse boeken die inleiden in Spinoza's filosofie worden die bezwaren behandeld en wordt vervolgens tóch weer over het parallellisme van Spinoza gesproken. Dat gebeurt ook regelmatig op dit blog, bijvoorbeeld nog in reacties op een recent blog. Het excuus daarvoor is dat er tot heden geen betere aanduiding voor in de plaats is gekomen. Daarvoor zijn in de loop van de tijd wel voorstellen gedaan - er werden pogingen gedaan om andere typeringen te vinden, maar die hebben zo hun bezwaren, zoals:

Lees verder...

Van Reijen meets Spinoza

KW-café Eersel is goed bezig met organiseren van KW-Avonden. Voor donderdag 23 januari 2014, 20.00 uur is Miriam van Reijen uitgenodigd om in de Aula van het PIUS-X College te Bladel te komen spreken over ‘Spinoza, zijn visie op vrije wil en emoties’ [Cf. KW-café Eersel].

Begin dit jaar, ook op 23 januari, werd de filosoof Tjeerd van de Laar uitgenodigd er te komen spreken over "Zijn wij het brein, en de vrije wil dan?" En nu willen ze wel eens horen wat Spinoza daarover te zeggen heeft - duidelijk goed bezig.

Geest is de idee van het lichaam

Hoe vaak wordt in toelichtingen op Spinoza niet volstaan met deze uitspraak? Alsof dit meteen al duidelijk zou zijn, terwijl we als we eerlijk zijn moeten toegeven dat het hier níet om een meteen op het eerste gezicht helder en duidelijk begrip gaat.

Vanavond gaan we met de Spinoza Kring Limburg het tweede deel van de Ethica bespreken met het accent erop na te gaan hoe Spinoza's ontologische theorie van de (menselijke) geest in elkaar steekt. De titel van dat deel is immers "De natura et origine mentis" [de aard en oorsprong van de geest].

Ik heb er veel naar gezocht maar hét boek of artikel dat een echt heldere, inzichtelijke beschouwing geeft over hoe je Spinoza in deze kunt begrijpen ben ik nog niet tegen gekomen. Ik houd me aanbevolen voor een goede tip.
Tot mijn verbazing biedt Yirmiyahu Yovel (Ed.), Spinoza on Knowledge and the Human Mind [Brill, 1994), een uitgave in de serie boeken n.a.v. conferenties van het Jerusalem Spinoza Institute over telkens een deel van de Ethica, geen hoofdstuk over Spinoza geest-theorie. Terwijl er toch genoeg moeilijkheden te behandelen zijn (stelling 2/11 en hoe 2/19 te zien in het licht van 2/12?)

Lees verder...

Hoe Spinoza weer als Hebreeër werd aangenomen

Een maand geleden verscheen een boek dat zich, zo te zien, schaart in het kielzog van Daniel B. Schwartz, The First Modern Jew: Spinoza and the History of an Image [Princeton University Press, 2012], hoewel dat verscheen, zo lezen we in de Quellen und Literatur, nadat de tekst van het onderhavige boekje (dat 155 bladzijden telt) was afgesloten om te verschijnen in een serie Essays zur jüdische Geschichte und Kultur Herausgegeben von Dan Diner, Band 11:

Jan Eike Dunkhase, Spinoza Der Hebräer. Zu Einer Israelischen Erinnerungsfigur. Vandehoeck & Rupprecht, (2 november) 2013 - 155 Seiten  - ISBN 9783525351123 [PDF] - books.google

Jan Eike Dunkhase tells the story of how and why Spinoza (1632–1677) became a cultural icon for secular Israelis. Drawing a line between early modern Amsterdam and contemporary Tel Aviv, extending from the seventeenth century to the present, this essay on the appropriation of Spinoza by national Jewish memory deals with thinkers as Moses Hess, historians as Heinrich Graetz, and Zionists from Eastern Europe such as Joseph Klausner, Nahum Sokolov and David Ben-Gurion.

Particular attention is paid to the Hebrew translations of Spinoza's work, which have provided the basis for creative adoptions of the philosopher's thinking in current Israeli culture. Thus, the genealogy of »Spinoza the Hebrew« opens a new historic perspective on Israeli secularism and its conflicts.

Dr. Jan Eike Dunkhase ist Historiker und lebt in Berlin. Von 2011 bis 2013 war er Wissenschaftlicher Mitarbeiter am Simon-Dubnow-Institut für jüdische Geschichte und Kultur an der Universität Leipzig. [Cf.]

Bij Amazon is in te zien hoe het boekje heel aardig begint met de geschiedenis van het geven van straatnamen, w.o. die van Spinoza, in Tel Aviv. Daaraan is al aardig wat af te lezen.

Lees verder...