'Securocrats' illustreren de actualiteit van Spinoza

Martin Kettle schreef gisteren in The Gardian een artikel (lead: "While Edward Snowden revealed an over-mighty state, there are other symptoms. In Britain, democracy has some way to go") dat uitvoerig met Spinoza begon.

"As you walk from Rembrandt's house along the canal towards the town hall of Amsterdam, you come upon a statue of a man wrapped in a large cloak. The statue is a monument to the 17th-century philosopher Baruch de Spinoza, who lived nearby. Around the base of the monument, in Dutch, are inscribed the words, "The purpose of the state is freedom".

Spinoza wrote those words in his Theological-Political Treatise of 1670. It is worth reading the words in the context that he used them. The state's purpose, wrote Spinoza, is "not to dominate or control people by fear or subject them to the authority of another". On the contrary, he went on, "Its aim is to free everyone from fear so that they may live in security so far as is possible, that is, so that they may retain, to the highest possible degree, their right to live and to act without harm to themselves and others". Therefore, he concludes (in the modern translation by Michael Silverthorne and Jonathan Israel), "the true purpose of the state is in fact freedom".

That was radical stuff for the often intolerant 1670s. But, more than three centuries on, Spinoza's words still seem remarkably audacious. What can he possibly mean by them that makes sense in this day and age? How can they be squared, for example, with the actions of America's National Security Agency, carnivorously chomping its way through the private communications of millions of people around the world and spying on Europe's leaders too, until Edward Snowden blew the whistle? In what meaningful sense can the US securocrats who testified so unapologetically in Washington this week be said to be advancing not curtailing freedom?

In fact the securocrats would probably find less difficulty squaring their activities with Spinoza's views of the state than many modern citizens may do." [Lees méér in The Gardian]  

Lees verder...

Peter Sloterdijk over Spinoza

Peter Sloterdijk 30-10-2013; foto: Sandra AlonsoDaar dit het eerste is wat ik ooit ergens van Peter Sloterdijk over Spinoza las, neem ik die uitspraak hier op.

Zoals ik in een vorig blog meldde, ontving hij gisteravond in Santiago de Compostella de Spaanse Bento Spinoza Essayprijs. Bij die gelegenheid werd hij kort geïnterviewd door La Voz de Galicia. Hem werd o.a. gevraagd:

-¿Qué le parece que se reivindique a Bento Spinoza?

-Es un filósofo muy importante y actual. En París está de moda ser espinosista. Pero en su obra no está la solución a todos los problemas, como a veces se pretende. También se le relaciona con otros pensadores, como con Freud, aunque creo que este no conoció la obra de Spinoza.

- Wat denkt u over wat er van Bento Spinoza beweerd wordt?

Hij is een zeer belangrijke en actuele filosoof. In Parijs is het in de mode om Spinozist te zijn. Maar zijn werk is niet de oplossing voor alle problemen, zoals soms beweerd wordt. Dat geldt ook voor andere denkers, zoals Freud, maar ik denk dat die niet met het werk van Spinoza bekend was.

Dat wilde ik als chroniqueur  van Spinoza hier even archiveren. [Zie ook El Diario - El Correo Gallego - El Pais Cultura]

Sola rosa sine spina!

Tot heden werd Maria, de voor katholieken Heilige Maagd Maria, aangeduid o.a. (zij ontving vele titels) als de Rosa sine spina - de roos zonder doornen. Over die tekst werd door vele componisten een lied gecomponeerd.

Bijvoorbeeld door Thomas Tallis, wiens door de Chapelle du Roi uitgevoerde Ave rosa sine spinis ik hieronder naar binnen haal. Nog liever haal ik ook meteen maar een van de vele uitvoeringen van Benjamin Britten's bekende en geliefde A Hymn to the Virgin naar dit blog. Hij componeerde dat toen hij 17 jaar was op een anonieme tekst uit The Oxford Book of English Verse, dat afwisselend uit Engelse en Latijnse regels bestaat. In het derde couplet horen we: Lady, flow’r of ev’ry thing, Rosa sine spina.

We moeten echter concluderen dat deze eeuwenlange toeschrijving als onjuist moet worden aangemerkt.

Via een tot heden ongepubliceerd Spinoza-gedicht van Paul Claes worden we er op gewezen dat de substantie, de natuur ofwel God zelf de "sola rosa sine spina" is.

Paul Claes wordt vandaag 70 jaar en bij die gelegenheid feliciteert "Spinoza in Vlaanderen" hem met: "Ad multos annos!" Dit blog sluit zich daarbij aan. Daarbij publiceert Karel D'huyvetters Claes' in 2008 geschreven maar tot heden ongepubliceerde gedicht (Carmen ineditum) Spinoza. Heerlijke tegenspraak, want met deze internetpublicatie is het meteen niet ongepubliceerd meer.

Lees verder...

Frank Westerman's schitterende nieuwe boek "Stikvallei" en de opstand tegen de bedoelingloosheid van 't bestaan

Morgen, donderdag 31 oktober, zal in de Openbare Bibliotheek Amsterdam de presentatie plaats hebben van het nieuwe boek van Frank Westerman, Stikvallei. Het lag hier maandag al in de boekhandel, zodat ik het al - in één ruk en zeer genietend- heb kunnen lezen. Op het eerste gezicht lijkt het weergeven van mijn leeservaring niet thuis te horen op dit blog. Maar toch... ik wil er graag van getuigen dat juist zij die Spinoza in hun bagage hebben - en dat zal toch voor veel bezoekers van dit weblog het geval zijn - wellicht nog meer dan anderen van dit boek kunnen genieten. Spinoza's naam komt er niet in voor, maar zijn denken schemert door vele passages heen.

Ook dit is weer zo'n literair non-fictie-verhaal in een snit waar Frank Westerman zo ongeveer een patent op heeft. Als object van zijn onderzoek neemt hij een merkwaardige gebeurtenis die in de avond van 21 augustus 1986 plaats vond in Noordwest-Kameroen. In één klap sterft er al het leven in een vallei uit: 1746 mannen, vrouwen en kinderen, hun koeien, kippen, bavianen, zeboes en vogels liggen er dood in het gras. Er is geen schade aan hun hutten en de begroeiing te zien. Wat is er gebeurd? Hoezo deze raadselachtige massale sterfte? Welk mysterie schuilt achter deze gebeurtenis?

Lees verder...

Premio de Ensaio Bento Spinoza voor Peter Sloterdijk

Niet alleen in Nederland kennen we de Spinoza-premie, ook in Spanje wordt jaarlijks aan het Instituto Rosalia de Castro te Santiago de Compostela een Bento Spinoza Essayprijs uitgereikt - de Premio de Ensaio Bento Spinoza (ook Premio Bento Spinoza de Ensaio). Opmerkelijk is dat in de jury scholieren vertegenwoordigd zijn van een aantal middelbare scholen in Santiago in Galicië. Dit strookt goed met de doelstelling van de prijs (zie onder).

Vanavond mag Peter Sloterdijk voor zijn boek Ira y Tiempo [Zorn und Zeit] deze prijs in ontvangst nemen. Zo zie ik voor het eerst Peter Sloterdijk in verband gebracht worden met Spinoza... [Cf.]
[Zie ook dit blog, waarin ik Spinoza bij Sloterdijk niet tegenkom]

De prijs bestaat al enige jaren.

Als redenen waarom de naam van Spinoza wordt verbonden aan een prijs in het Santiago in Galicië, noemen ze uiteraard zijn grote filosofische en wetenschappelijke prestige, zijn ethische en politieke bemoeienis met zijn tijd, maar als voornaamste reden vermelden ze het feit dat zijn familie afkomstig was uit die omgeving, dat zijn eerste taal Galicisch-Portugees en zijn tweede Catalaans-Spaans was.

Uit een zekere ergernis dat Spinoza de grote afwezige is in de cultuur niet alleen van Galicië, maar van het hele Iberisch schiereiland, willen ze via de naamgeving aan deze prijs Spinoza eren en terug claimen voor hun cultuur. [Cf. en cf.]

           
        Voorgevel van het Instituto Rosalia de Castro te Santiago

Vandaag verscheen de poster van de Spinozadag 2013

Op de website van de ASK verscheen vandaag de nieuwe poster voor de komende Spinozadag: zondag 24 november 2013 in Paradiso; thema De groene Spinoza - over Spinoza & duurzaamheid. Zie het programma bij de ASK.

Nieuwe "Stadswandeling in het spoor van Spinoza"

Een nieuwe Spinoza-wandeling wordt aangeboden.  

Behalve de Spinozawandeling die onder auspiciën van de ASK op aanvraag door Mee in Mokum worden georganiseerd, behalve de gratis "Amsterdamse Spinozawandelingen" van Margreet Brandes of de dagexcursies "In de voetsporen van Spinoza" die Jossi Efrat organiseert, kunt u nu  à 25 euro deelnemen aan een "Stadswandeling in het spoor van Spinoza" die Jean-Hubert van Tongeren bij de Vrije Academie aanbiedt op zaterdag 9 november van resp. 11-13:00 of 14-16:00 uur.

"De wandeling voert u langs tastbare herinneringen aan de 17e eeuwse vrijdenkers in het historische centrum van Amsterdam. We beginnen aan het Waterlooplein, waar Spinoza’s geboortehuis heeft gestaan. Op de route passeren wij diverse huizen waar de (on)verdraagzaamheid van Amsterdam in de 16e en 17e eeuw een rol heeft gespeeld. Bijvoorbeeld De Groenburgwal, waar veel Engelsen zich aan het eind van de 16e eeuw vestigden; De Agnietenkapel, waar de strijd tussen de remonstranten en de contra-remonstranten wordt belicht en het Rasphuis, dat werd vormgegeven volgens de ideeën van Dirk Janszoon Coornhert." [Zie de Vrije Academie]

   
                                            Agnieten-kapel

Amsterdam - de meest vrijzinnige stad ter wereld

Shorto Russell schreef met Amsterdam. Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld [Ambo, 2013] een fraai boek: een laudatio op Amsterdam zoals de afdeling stadsmarketing zich niet beter zal hebben kunnen wensen.

Het boek lijkt mij vooral voor de Amerikaanse markt geschreven (ik zag, hoewel het nog pas kort uit is, al veel buitenlandse besprekingen voorbij komen). Wij hebben de tegelijk uitgegeven vertaling van Amsterdam. A History of the World’s Most Liberal City, geschreven door deze Amerikaan die bijna tien jaar een mooie baan had aan het John Adams Instituut, dat culturele uitwisseling tussen Nederland en de Verenigde Staten bevordert. Hij had er een werkkamer in het West Indisch Huis met fraai uitzicht op de stad, waarvan hij is gaan houden. En waarover hij nu dit boek als een soort afscheidscadeau achterlaat.

Lees verder...

#Spinoza

#spinoza is geen trending hashtag in Nederland [volgens twimmer.com]

Kijk hoe vandaag in een tweet door Huibert de Man zomaar íneens naar dit blog wordt verwezen.

 

Naar aanleiding hiervan keek ik hier eens hoe er soms (niet vaak) naar Spinoza.blogse.nl verwezen werd. Toch leuk om te zien - had ik niet eerder ontdekt.

Dit blog is niet onopgemerkt gebleven...

Lees verder...

Spinoza in een stoet van misfits

Spinoza werd vluchtig alleen maar een keer genoemd in Wim Brands VPRO-programma Boeken vandaag [cf. Uitzendinggemist], maar het was voldoende aanleiding voor iemand om mij erop te wijzen dat het in het boek van Anton Blok kennelijk ook over Spinoza gaat:

 

 

Anton Blok, De Vernieuwers. Zegeningen van tegenslag in wetenschap en kunst, 1500-2000. Prometheus Bert Bakker, augustus 2013 - books.google

Anton Blok, is emeritus hoogleraar culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij was gasthoogleraar aan de University of California, Berkeley en fellow aan Yale University.

Lees verder...

Ronald Dworkin (1931-2013) over religie zonder God, of religieus atheïsme

Het laatste boek van deze Amerikaanse rechts- en politiek filosoof, vooral bekend om zijn aanvullingen op de rechtvaardigheidstheorieën van John Rawls [zie daarover elders, b.v. en.wiki of nl.wiki], verscheen deze maand; en daarin bleek hij zich met religie te hebben beziggehouden. Het boek ontstond uit een drietal Einstein Lectures, die hij in december 2011 aan de Universiteit van Bern, Zwitserland, had gegeven [cf de video's en audio's]:

Ronald Dworkin, Religion without God. Harvard University Press, October 2013 - 192 pages
books.google

Lees verder...

Over brieven van vroegmoderne filosofen

Society and Politics is een in Roemenië uitgegeven 'peer reviewed' internationaal halfjaarlijks tijdschrift over geschiedenis en politiek denken en de ideeën-geschiedenis, waarbij het ze vooral gaat om die ideeën en intellectuele trends die het moderne en hedendaagse Europese denken vorm gaven.

Het laatste nummer is geredigeerd door Filip Buyse (las ik bij "Spinoza in Vlaanderen", maar vernam ik inmiddels ook per e-mail van hem). PDF's van de artikelen zijn op de website van Society and Politics te lezen of te downloaden.

Letters by Early Modern Philosophers - Filip Buyse (Invited editor)

Lees verder...

Italiaanse Spinoza-agenda's 2014

Normaliter negeer ik de Italiaanse site Spinoza.it, daar eigenlijk alleen maar de naam (en afbeelding) van Spinoza gebruikt wordt voor een site die vooral Geen Stijl-achtige spottende opmerkingen maakt over de politiek en wat er zoal gebeurt. Maar nieuw is dat ze voor volgend jaar een Spinoza-agenda uitgeven. Dat kunnen ze doen, daar ze voor hun site en de boekjes die ze daaruit samenstellen, een breed publiek hebben. Ik zie in Nederland nog geen draagvlak voor zo'n agenda.

 

Lees verder...

Dat van Spinoza was geen ontologisch godsbewijs [3]

Mijn korte serie over de kwestie dat Spinoza's godsbewijs ten onrechte als een 'ontologisch bewijs' werd (en wordt) getypeerd, wil ik afronden met dit derde blog, waarin ik wil laten zien dat de argumentatie van Kant tegen wat hij als eerste typeerde als 'ontologisch bewijs voor het bestaan van God' niet kon slaan op de argumentatielijn van Spinoza. Zodat het des te meer onbegrijpelijk is dat er later over geschreven werd alsof dat wel gold. Zo bijvoorbeeld in het volgende lemma:

"SPINOZA nimmt das ontologische Argument zur Grundlage seines Systems. Unter »causa sui« (s. d.) versteht er »id, cuius essentia involvit existentiam, sive id, cuius natura non potest concipi nisi existens« (Eth. I, def. I). Gott oder die Substanz existiert notwendig, denn »posse existere potentia est« (l. c. prop, XI). Gottes Existenz ist eine ewige Wahrheit. Würde Gott nicht existieren, könnte der Geist ihn nicht denken (Em. intell.). *)

Het lijkt alsof Kant antwoord geeft op Spinoza's 'ad absurdum'-bewijs in het bewijs van 1/11: "Wie dit [stelling 11 dat God bestaat] ontkent, moet zich, zo mogelijk voorstellen dat God niet bestaat etc.".

Spinoza werkt niet zomaar met een begrip, maar met een begrip dat een werkelijkheid uitdrukt.

Lees verder...

Dat van Spinoza was geen ontologisch godsbewijs [2]

In het vorige blog heb ik enige voorbeelden laten zien van hoe vanzelfsprekend de een de ander napraat dat het godsbewijs van Spinoza onder de "ontologische godsbewijzen" valt. Om nog twee voorbeelden te noemen: Harry Wolfson gaat in The Philosophy of Spinoza (1934) uitgebreid op de materie in en begint bij het werk van de jonge Spinoza. Dat doet ook H.G. Hubbeling in Spinoza's Methodology (1964), waarin hij in een uitgebreide appendix "The proofs of Gods existence" nagaat, waarin ook hij de vroege werken en het late werk op rij behandelt. En inderdaad loopt de jonge Spinoza nog sterk aan de hand van Descartes en is ook zijn bewijs een typisch ontologisch bewijs. Je loopt zo echter het risico het late werk in het licht van het vroege te karakteriseren. Maar Spinoza heeft zijn filosofie toch niet voor niets "ontwikkeld"! Hij was op de hoogte van het bezwaar tegen het ontologisch godsbewijs en wilde aan dat bezwaar ontkomen.

Als je nu de jonge Spinoza laat voor wat hij is en alleen kijkt naar wat hij in de Ethica doet, levert hij dan nog steeds een ontologisch bewijs? Dat wil zeggen: besluit hij vanuit het idee, de gedachte, tot bestaan in de realiteit?

Lees verder...

Was dat van Spinoza een ontologisch godsbewijs? [1]

Het is nogal algemeen gebruikelijk om, naar de typering van Immanuel Kant, ook het godsbewijs van Spinoza als een "ontologisch godsbewijs" aan te duiden. Maar is dat wel juist?

J. Sobel behandelde in het 2e hoofdstuk in zijn Logic and Theism. Arguments for and against Beliefs in God [New York, Cambridge University Press, 2004] ‘Classical Ontological Arguments’: eerst het godsbewijs van Descartes (the simplest), dan dat van Spinoza (which is better) en tenslotte Amselmus (the best... the argument that started the fun)... Cf. books.google - de pagina met Spinoza's "primary, short and sweet proof of Proposition 11". [Cf. dit blog van 22 juli 2010]

En zo zijn er wel meer behandelingen volgens welke Spinoza's bewijs sterke overeenkomst zou hebben met het godsbewijs dat Anselmus van Canterbury als eerste bracht en waarmee dat van Descartes tamelijk grote overeenkomst vertoont. Maar ook dat van Spinoza?

Anselmus van Canterbury betoogde (in een gebed tot God notabene) dat God van alle goede eigenschappen de volmaakte vorm heeft; want God is 'datgene dan wat zich niets hogers denken laat' ['id quo maius nihil cogitari potest' - afgekort IQM]. IQM móest wel bestaan, want een werkelijk bestaand IQM zou hoger zijn dan een alleen gedacht-maar-niet-bestaand IQM en dat moest dan weer gedacht kunnen worden. Kortom, God, het gedachte hoogste wezen, bestond.

Ik volsta met hier twee uit vele voorbeelden te geven, van hoe als min of meer vanzelfsprekend Spinoza's argumentatie als "ontologisch godsbewijs" wordt getypeerd.

Lees verder...

Zeven was voor Spinoza GEVOELSMATIG een belangrijk getal

Daar de functie "laatste reacties" niet meer werkt, neem ik de mogelijkheid van een nieuw blog om op de voortzetting van een "discussie" via een andere weg, n.l. twitter, hier te attenderen.   

Naar aanleiding van een vorig blog, kwam Wim Klever gisteren met deze tweet: "Volop getallen in de Ethica omdat het systeem nummering van proposities vergt. Geen ervan heeft echter 'n symbolische of mystieke betekenis." [cf.]

Dit is weer een fraai voorbeeld van misverstaan via "inlegkunde". Ik heb het helemaal niet over "symbolische of mystieke betekenis" gehad. Mij ging het er alleen maar om dat wellicht door Spinoza (beïnvloed via zijn godsdienst van herkomst) het getal zeven als een belangrijk ('heilig') getal werd gevoeld - hetgeen hier en daar terug te vinden lijkt te zijn in zijn werk, waarvan ik voorbeelden gaf.

Overigens dat 3/7 en 4/7 [cf. reactie op vorig blog] geen spilfunctie zouden hebben, zegt iets over Klevers ontkenning (of niet zien) van het Ethica-karakter van de Ethica. 3/7 en 4/7 staan uiterst centraal in Spinoza's filosofie.

Joseph Ratner's boek over Spinoza nóg eens op internet te vinden

Al eerder had ik een blog over Joseph Ratner (1901-1979) en zijn boek over Spinoza's filosofie dat uitkwam in 1927 en nog eens in 1930 met het oog op het Spinozaherdenkingsjaar 1932 [cf. blog]. Voor meer informatie over Ratner verwijs ik naar dat blog [of klik op de linker cover].

 

 

 

 

Nu ik op mijn internetontdekkingsreizen ontdekte dat The European Graduate School dat boek van Joseph Ratner, The Philosophy of Spinoza [Tudor Publishing Company, 1927] geheel op hun website hebben gezet, vind ik dat wel zo opmerkelijk dat ik hierop in dit blog apart wil wijzen [klik op de rechter afbeelding]. Ik vermoed dat ze het zich gemakkelijk hebben gemaakt en de tekst die al elders op een site was geplaatst, gewoon hebben overgenomen.

The European Graduate School heeft op z'n website veel informatie over filosofen verzameld.

Nog duidelijker uit de kast komen kan bijna niet

            
                                                                  
                                               Zie Zazzle

Spinoza in Interpretationes. Studia Philosophica Europeanea

Het aan de Universitas Carolina Pragensis uitgegeven Europese filosofische tijdschrift Interpretationes. Studia Philosophica Europeanea, gaat een speciaal nummer uitbrengen over de filosofie van Spinoza. Daartoe doet het een oproep om artikelen in te zenden in het Engels, Duits of Frans, hetgeen kan tot 7 januari 2014. Ik geef dat hier even door voor degenen die dit nog niet opgepakt hebben.

Het tijdschrift bestaat nog maar sinds kort (2011). Het Spinoza-nummer gaat het 7e worden. Zie hier voor meer informatie.

Spinoza's bijbelkritiek, samen met die van 6 anderen

Wellicht het signaleren waard:

Mark S. Gignilliat, A Brief History of Old Testament Criticism: From Benedict Spinoza to Brevard Childs Zondervan, 2012 - ISBN 978-0310325321

[Amazon]

 Contents
1. Benedict Spinoza (1632-1677). Modernity's Changing Tide and the Dislocation of Scripture from Revelation
2. W.M.L. De Wette (1780-1840). History Becomes Religion
3. Julius Wellhausen (1844-1918). Israel's History and Literary Sources
4. Herman Gunkel (1862-1932). The Search for Israel's Religious Expression
5. Gerhard von Rad (1901-1971). The Old Testament's Living Traditions
6. William Foxwell Albright (1891-1971). Digging Deeply into Israel's History
7. Brevard S. Childs (1923-2007). Confessional and Critical

[Bevat toch slechts 192 pages]

Pieter van de Griend (1922 – 2001) zag 't praktische van Spinoza's Ethica

Het ontroerde mij dat ik, - via een citaat dat Bop Hoekstra, deelnemer aan de SKL, uit zijn vroegere studieboek, aan ons toezond - voor het eerst op de hoogte kwam met het werk van deze man, die aan zijn andragogische werk meer en meer de filosofie van Spinoza ten grondslag trachtte te leggen. Daarom 'verdient' hij dat hier een blog aan hem wordt gewijd.

Pieter C. van de GriendPieter C. van de Griend, geboren in Heerlen waar hij de HBS b deed, ging in 1940 scheikunde studeren in Delft, welke studie hij door de oorlog niet afmaakte. Na de oorlog was hij vanaf 1946 een aantal jaren leraar natuur- en scheikunde. In 1949 studeerde hij in Delft af als scheikundig ingenieur. Daarna ging hij sociale psychologie en pedagogiek studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Promoveerde in 1963 op het proefschrift Leiderschapsvormen in de schoolklas. Hij werd in 1966 lector en vanaf 1970 buitengewoon hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam toegepaste groepspsychologie en gesprekstechniek. Daarnaast was hij wetenschappelijk adviseur bij het Ministerie van Justitie op het gebied van communicatieprocessen. Ook na zijn emeritaat in 1988 bleef hij lesgeven o.a. aan de Internationale School voor Wijsbegeerte om zijn aanpak van intermenselijk begrip te verspreiden.

Lees verder...

Spinoza's God en Auschwitz

Deze week bereikte mij tweemaal een ernstig bezwaar tegen Spinoza's God, gezien als perfectie. Met de vraag n.l. hoe dit dan te rijmen is met Auschwitz. Eenmaal stond dat zo te lezen in een stuk dat bedoeld is als voorbereiding voor de bijeenkomst van a.s. maandag van de Spinoza Kring Limburg:

"God is de totale werkelijkheid die ‘is’, in die betekenis is hij oneindig en volmaakt. [..] Volmaaktheid en noodzakelijke verwerkelijking van de dingen zijn hetzelfde. God streeft immers geen doel na. Alles wat is, is volmaakt (!?)1 en ‘in’ God én noodzakelijk.

1 Dus is ook Auschwitz volmaakt, maar dan wel bekeken ‘sub specie aeternitatis’. Dit vind ik een gedachte die moeilijk te volgen is..."

En enige dagen geleden ontving ik van een bezoeker van dit blog deze e-mail, waarvan ik aanhef en slotgroet met ondertekening weglaat:

"Bij Spinoza is ALLES gedetermineerd; m.a.w. door God / Natuur voorbeschikt = predestinatie. Nu worstel ik toch met dat hekel punt in het 'duistere licht(?) van het morele kwaad'. Ik krijg het niet op zijn plaats in mijn begripsvermogen dat onder dat woord ALLES het morele kwaad zou zijn inbegrepen. Ik verklaar me nader: tijdens de periode van het stalinisme en de holocaust zijn er op zijn minst 30 Miljoen mensen omgekomen hetzij door uithongering, hetzij geëxecuteerd, hetzij in uitroeiingskampen en noem maar op; de oorlogen in het Midden-Oosten w.o. Syrië momenteel zwaar te lijden heeft. Allemaal en nog heel veel ander zinloos geweld dat geen mens kan begrijpen die tracht naar de rede te leven. Het 'natuurlijk kwaad' valt nog enigszins te begrijpen: de God / Natuur is niet teleologisch en er kan dan ook geen sprake zijn van opzettelijk kwaad om de mens al dan niet verdiend te bestraffen met rampen van allerlei aard; daar ben ik wel uit; maar hoe ik het 'morele, bewuste kwaad' moet inpassen in het determinisme, daar weet ik echt geen zinnig antwoord op te geven. Ik wil je hierbij melden dat ik, en met mij nog vele anderen (ben ik toch van mening), het enorm zou(den) appreciëren moest je daar in je blogs eens wat dieper op willen ingaan. Je hoeft het niet te doen; je mag me eveneens persoonlijk je mening daarover geven, maar ik denk toch dat dit een zeer belangrijke discussie is."

Ik voel me zowel (door de laatste e-mailer) gevleid als (door beiden) uitgedaagd en doe een poging.

Lees verder...

Nog eens een schema van Spinoza's metafysica

In het verleden heb ik wel vaker schema's gebracht, waarop getracht werd om de hoofdlijnen van Spinoza's metafysica weer te geven [b.v. hier en hier en hier en hier en hier].
Vandaag kwam er weer een langs in een PDF met powerpointdia's, waarin geen naam voorkwam, maar die bij verder doorzoeken van de hand te zijn van Russell Marcus, Assistant Professor, Department of Philosophy, Hamilton College [zie zijn persoonlijke website; zie daarop alle pagina's waarin Spinoza voorkomt].

Ik vind het wel aardig om een poosje naar zo'n schema te kijken om een indruk te krijgen van waarop de maker de aandacht heeft willen vestigen. Van elk schema krijg je wel weer een andere kijk. Ik geef die dia hier graag zonder commentaar door - voor de liefhebber. [Als u er op klikt krijgt u het groter te zien; in de PDF ook de andere dia's]

Komend Spinoza-Symposion van Stichting Rozenkruis

Op verzoek geef ik hier graag nog een keer door, wat ik al in een blog van 19 sept. j.l. meldde:

Op 26 oktober 2013 zal van 14.00 - 17.00 uur in de Senaatszaal van het  Academiegebouw te Utrecht [let op: Domplein 29] een Symposion plaats hebben met het thema:

            Het koninkrijk van binnen /  Wat is innerlijk leven

Rikus Koops, Tinneke Beeckman en Frans Spakman zullen elk vanuit Spinoza op deelonderwerpen ingaan.

Het Symposion wordt georganiseerd door de Stichting Rozenkruis, Platform voor gnostiek en hermetisch denken.
Voor méér informatie en inschrijving zie de folder of klik op de afbeelding:

Ook voor Spinoza was zeven een heilig getal, zo lijkt het

Het is bekend dat het getal zeven voor antieke volkeren en vooral ook het joodse volk een heilig getal was. God rustte op de zevende dag uit van het scheppingsproces. De Sabbath, werd die zevende dag met z'n rustverplichtingen. Zeven is het getal van de compleetheid, de volmaaktheid. Elk zevende jaar werd het land niet bewerkt [Leviticus 25: 1-7]. De droomuitleg van Jozef over de zeven magere en zeven vette jaren. Zeven dagen liepen de Israëlieten om de stad Jericho, op de zevende dag liep men zeven keer rond de stad en bliezen zeven priesters zeven keer op trompetten. Er zijn nog zoveel voorbeelden waarover veel te vinden is. Een mooi kort overzicht geeft: "Het getal 7 in de Bijbel" [PDF]

Waar het me in dit blog om gaat is het vermoeden uit te spreken dat ook bij Spinoza de symboliek van de belangrijkheid van dat getal in z'n genen zat.

En dan denk ik niet in de eerste plaats (maar toch ook) aan het gegeven dat hij in hoofdstuk 14 van de TTP zeven dogma's van het algemene geloof noemt; als men die zou verwerpen zou dat de politieke orde ondermijnen. Spinoza mag dan "een exhaustieve opsomming" (Klever) hebben gegeven; de mogelijkheid dat hij naar die zeven heeft toegewerkt (en dat er dus iets contingents in zit) is niet uitgesloten.

Opvallender acht ik het, dat in de Ethica de meest centrale stellingen van de respectieve delen de 7e zijn. Dit is m.i. nauwelijks nog als toevallig te zien: er is waarschijnlijk naar toe gewerkt en laat zien hoe belangrijk die zeven voor Spinoza (nog) was. Ik neem de vertalingen van Henri Krop:

1/7 Te bestaan behoort tot de natuur van de substantie.

2/7 De orde en het verband tussen de ideeën zijn dezelfde als de orde en het verband tussen de dingen.

3/7 Het streven [conatus] van elk ding naar de voortzetting van het zijn, is hetzelfde als het actuele wezen.

4/7 Een hartstocht kan alleen geremd of vernietigd worden door een tegengestelde, krachtigere hartstocht.

Zijn dit niet duidelijk (zeker voor de delen 2, 3 en 4) telkens de meest centrale stellingen in het Spinozistische stelsel? Voor het eerste deel is de Dei actuosa essentia misschien nog essentiëler, maar dat staat in een scholium [ IIEp2s ].
Uitzondering vormt het 5e deel, dat sowieso een grote uitzondering vormt: daar lijkt 5/6 fundamenteler dan 5/7. Wellicht een vingerwijzing? De uitzondering die de regel bevestigt?

5/6 Naarmate de geest de dingen meer als noodzakelijk begrijpt is zijn macht over de hartstochten groter en ondergaat hij hen minder.

Leon Roth (1896 – 1963) was een groot kenner en goed uitlegger van Spinoza

Over Leon (Haim Yehuda) Roth had ik nog geen blog en die omissie hoop ik bij deze goed te maken. Hij heeft zelfs ook geen en.wikipedia-pagina, dus heb ik weer een taakje... Hoewel, zo ontdekte ik al verder speurend, er is wel zo'n pagina in het Hebreeuws [Cf.].

"Roth is now mostly forgotten", schreef Oona Ajzenstat in een bespreking van een anthologie met essays van Leon Roth, Is There a Jewish Philosophy? Rethinking Fundamentals [London and Portland: Littman, 1999 - Cf. review en review]. Maar bij gelegenheid van zijn 50e sterfdag werd dit jaar door het Shalem College in Jeruzalem een conferentie gehouden over de Philosophy and Ethics of Leon Roth [Cf.] Maar enigszins opmerkelijk is het wel dat hij in het geheel niet voorkomt in het boek van Heidi M. Ravven & Lenn E. Goodman (Eds.), Jewish Themes in Spinoza's Philosophy [SUNY Press, 2002]. 1)

Hij groeiende op in een praktiserende joodse familie in Londen. Roths vader bracht het van Poolse immigrant tot geslaagd zakenman in Engeland en was in staat een rondtrekkende joodse geleerde als privé-leraar voor zijn zoons aan te trekken. Daarop volgde Leon een opleiding klassieke talen in Oxford. Gedurende WO I diende hij in het joodse bataljon waarin David Ben-Gurion zijn sergeant was [Cf.]

Lees verder...

Besnijdenis van jongetjes blijft een hot issue, maar valt onder het jus circa sacra

Vorig jaar was in Duitsland veel commotie over jongensbesnijdenis, n.a.v. een oordeel van een rechter die het als mishandeling zag en verbood. Daar in diverse artikelen Spinoza erbij werd gehaald, wijdde ik op 7 juli 2012 een blog aan het onderwerp: "Spinoza over besnijdenis" [Cf.]; op 14 juli 2012 gevolgd door: "Streit ums Beschneidungsurteil" [Cf.]. Aanvankelijk gingen in de Bondsdag stemmen op voor een landelijk verbod, maar een politieke oplossing werd gevonden en in december 2012 besliste de Bondsdag dat jongensbesnijdenis onder voorwaarden legaal moest zijn, waarna de rust enigszins weerkeerde. [Zie ook wiki Circumcision and law]

Nu is er deze maand een nieuwe golf van commotie ontstaan n.a.v. de resolutie die op dinsdag 1 oktober 2013 in Straatsburg door de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa met 78 stemmen vóór en 13 werd aangenomen, n.l. de Children's Right to Physical Integrity [PDF]; men is "particularly worried about a category of violation of the physical integrity of children," waaronder "circumcision of young boys for religious reasons." De Raad roept alle landen op om in gesprek te gaan met religieuze groepen en een "publiek debat te beginnen met het doel om kinderen te beschermen tegen aantasting van hun mensenrechten." Besnijdenis van jongens is een "aantasting van de fysieke integriteit van kinderen", volgens de Raad.
Een dag eerder maakten de kinderombudsmannen van Denemarken, Zweden, Noorwegen, Finland, IJsland en Groenland in Oslo bekend dat ze hun regeringen gaan oproepen om niet-medische besnijdenis van jongens te verbieden.

Lees verder...

Weer wat meer Verlichting in Nederland

Bij uitgeverij Vantilt verschijnt deze week het boek

Jan Wim Buisman (Red.), Verlichting in Nederland 1650-1850. Vrede tussen Rede en Religie? [eerder aangekondigd in dit blog]

Daarin wordt een beeld geschetst van de historische Verlichting in Nederland. Het boek is een uitgave van het Leidse Centrum voor de Studie van Religie en Verlichting.

Het is een vervolg op en op gelijke wijze samengesteld als Een veelzijdige verstandhouding [zie dit blog]. D.w.z. met beschrijvingen en analyses én steeds ook teksten van de besproken auteurs zelf. Centraal in dit vervolgdeel staat de relatie tussen Verlichting en religie.

Historiek.nl publiceert heden onder de titel "Vreemde verlichting" de inleiding van dit boek van de hand van Jan Wim Buisman. Daarin schetst hij hoe "de Verlichting meer is dan de kraamkamer van het moderne wereldbeeld of het eenentwintigste-eeuwse atheïsme." Zelfs stelt hij dat "juist de gematigde Verlichting met haar aloude pleidooi voor tolerantie de ruimte creëerde voor de radicale." Het "schema rationalistisch-verlicht versus religieus-onverlicht" zou dan ook "slecht toepasbaar" zijn.
Dit alles is te lezen als - ondanks grote bewondering - toch een zekere kritiek op Jonathan Israel, de auteur van de trilogie over de Radicale Verlichting.

Pikant is dan dat het eerste exemplaar a.s. zaterdag 19 oktober 2013 zal worden overhandigd aan precies Jonathan Israel.

Het zou, zo lees ik die inleiding, best eens een heel interessant boek kunnen zijn.

Wéér verziekt een cybervandaal dit blog

Weer is er, zo moet ik tot mijn ergernis constateren, een vandaal bezig om dit blog te verzieken. Over hoe dat mogelijk is weet ik niet, maar het menu in de rechterkolom "laatste reacties" geeft sinds vanmorgen niet de laatste reacties, maar een willekeurig rijtje vroegere reacties. Dat iemand hier lol aan beleeft - ik snap dat niet. Ik hoop maar dat de beheerders van het programma blogse.nl de gevolgen van deze inbraak weten terug te draaien en volgende inbreuken weten te verwijderen. Ik kan er niets aan doen. Het enige dat ik kan doen is: dat hele menu daar weghalen - iets waartoe ik genoopt zal zijn als dit langere tijde zo blijft. Maar dat zou een essentieel onderdeel van dit blog (zeg: het discussie-platform of forum-karakter) wegnemen.

Misschien wil iemand even het gelijk van Spinoza's axioma van het vierde deel van de Ethica illustreren?

"Er bestaat in de werkelijkheid geen individueel ding, dat niet door een ander in vermogen en kracht overtroffen wordt. Welk individu men ook neemt, er bestaat altijd een ander met een groter vermogen dat het kan vernietigen."

Ik hoop niet dat het zover komt dat iemand binnendringt en het hele blog wist - een enge gedachte.

Stan Verdult

[Ook al zo'n gevolg van eerdere aanvallen: ik moet nu mijn naam onder het blog typen, daar ik het account als 'gebruiker van dit blog' heb kwijt gespeeld en het niet meer terug kan invoeren. Zo moest ik sindsdien terugvallen op de naam van Spinoza onder wiens naam ik per abuis dit blog zeven jaar geleden opende. Meteen toen ik dat ontdekte heb ik mijzelf als 'gebruiker' ingevoerd, maar Spinoza is dus a.h.w. de eigenaar van dit blog...]

Morgen is de 200ste geboortedag van Georg Büchner (1813 -1837)

Ondanks dat zijn werk klein is (hij stierf ook erg jong, 23 jaar), geldt hij als een van de meest innovatieve Duitse toneelschrijvers. Hij mag een rebel en onruststoker geweest zijn, lui was hij niet. In de korte tijd die hem aan leven gegund werd, heeft hij behoorlijk wat gepresteerd. Daar hij in zijn werk veel van Spinoza's ideeën gebruikte, en in ieder geval met Spinoza's godsbegrip worstelde, waaraan ik eerder aandacht besteedde in de onder vermelde blogs ("George Büchner was diep getroffen door het spinozisme, dat diepgaand doorwerkt in zijn literaire en niet-literaire werk"), meld ik in dit blog dat het morgen 200 jaar geleden is dat hij geboren werd.

Lees verder...

Het paradoxale van een Spinoza-passie

Max Magazine van deze week, nr. 42 van 19 t/m 25 oktober 2013, heeft een artikel over "Nooit te oud om (weer) te leren. Tienduizenden ouderen in Nederland pakken na hun pensioen een studie op, meestal in de vorm van een reeks cursussen aan HBO of universiteit. Het artikel is geschreven door Ferdi Schrooten en die nam in zijn "research" ook contact op met de webmaster van dit blog, hetgeen een apart kolommetje opleverde "Verslaafd aan Spinoza".

     

Lees verder...

Gesprek met Rudi Rotthier, schrijver van "De naakte perenboom. Op reis met Spinoza"

Rudi RotthierKarel D'huyvetters had een e-mail interview met Rudi Rotthier, auteur van De naakte perenboom. Op reis met Spinoza, dat ik onlangs besprak. Dat was een goed idee. Het gesprek verscheen vandaag op zijn website. Het geeft wat achtergrond bij de vraag hoe de auteur tot filosofie en m.n. Spinoza is gekomen. En hoe hij ging 'wandelen met Spinoza'.  Hieruit één citaat:

"Het zou me echt deugd doen mocht het onderwijs spinozistischer worden, dat wil zeggen nadruk leggen op begrip en inzicht, en discussie voeren over datgene wat botst met dat inzicht.
Ik vind de twee Spinoza's interessant, Spinoza in zijn tijd, en Spinoza in onze tijd. Door Spinoza in zijn tijd te situeren begrijpen we beter wat hem dreef. En wat hem dreef, is volgens mij dikwijls nog heel zinvol: het ontkerkelijken van goed en kwaad, de relatieve maar niet relativistische moraal, het belang van politiek en democratie, de fundamentele gelijkwaardigheid van mensen, het realisme.  Ik vind hem ook zinnig omdat hij gevoelens in vraag stelt. Wij zwelgen algauw in verontwaardiging, er is een opbod aan verontwaardiging.  Ik vind het dan interessant om lezen dat Spinoza verontwaardiging maar niks vindt. Ik ben geneigd hem gelijk te geven.
Zijn politiek werk en zijn brieven zijn leesbaarder dan de Ethica, dus ik zou daarmee beginnen."
[Zie het gesprek op de website Spinoza in Vlaanderen]

Harald Høffding (1843 - 1931) onder meer Spinozakenner en curator van de Societas Spinozana

Harald HøffdingHoe meer ik van deze filosoof, nadat ik zijn naam was tegengekomen en verder zocht, onder ogen kreeg, des te groter werd mijn bewondering hoe hij vanuit grote kennis van de geschiedenis van de filosofie zich serieus met Spinoza bezig hield. Maar wie zal in kringen van Spinoza-liefhebbers nog van hem hebben gehoord?

Zijn Ethica- analyse verscheen als deel IV in de Bibliotheca Spinozana. Een artikel van hem in Chronicon Spinozanum vind ik nog zo waardevol dat ik het vandaag als PDF op internet heb geplaatst.

Deze Deense filosoof, derde zoon in een welvarend koopmansgezin, studeerde eerst theologie, tijdens welke studie hij in een religieuze crisis kwam. Lezing van het werk van Søren Kierkegaard deed hem betwijfelen dat hij een goed christen zou kunnen zijn en hij besloot na z'n diploma in 1865 om geen priester te worden. Hij ging over naar filosofie, studeerde in 1868-1869 ook in Parijs waar hij kennis maakte met het Franse en Engelse positivisme. Na zijn terugkeer in Kopenhagen studeerde hij af op de filosofie van G.W.F. Hegel (1872) en aansluitend op de hedendaagse Britse filosofie (1874). Hij werd eerst als leraar werkzaam voor hij in 1883 hoogleraar werd aan de Universiteit van Kopenhagen, wat hij bleef tot 1915. Hij was mentor en docent filosofie van Niels Bohr [Cf.]

Lees verder...

Victor S. Yarros (1865-1956) een anarchist over Spinoza's Ethica en opvoeding

Victor Yarros, geboren in Rusland (Oekraïne), was een Amerikaanse anarchist en schrijver. Hij schreef veel voor het individualistische en anarchistische tijdschrift Liberty. [Cf.] Hij schreef o.a. Adventures in the Realm of Ideas (1947) [Cf.] Flink wat van zijn werk is te vinden op archive.org

Van hem is ook het artikel Victor S. Yarros,  "Ethics and the Spinoza Revival." [The Open Court: Vol. 1922: Iss. 12, Article 2. p. 714-720  - pp 7 - Cf. - PDF] Het leek me wel aardig om dit artikel van deze Amerikaanse anarchist naar een blog te halen. Het is na 90 jaren nog best actueel. Ik stuitte erop toen ik op zoek was naar gegevens over de Bibliotheca Spinozana. [De portretfoto van hier is uit 1890, daarop is hij 30 jaar jonger dan toen hij dit artikel schreef.]

Lees verder...

Blogs over de causa sui

Met het oog op de Spinoza Kring Limburg die binnenkort weer opnieuw met de bestudering en bespreking van de Ethica gaat beginnen, breng ik hier (mede daar het ook voor anderen van belang kan zijn) de inhoudsopgave van een zevental blogs over de geschiedenis en de betekenissen van het begrip 'causa sui'. Ik bracht ze in april 2012. Bij elkaar vormen ze mét de vele reactie erop een kleine cursus:

Causa sui [1] inleiding

Causa sui [2] vóór Spinoza – de Scholastiek, Thomas van Aquino

Causa sui [3] vóór Spinoza - de Scholastiek, Duns Scotus & Suárez

Causa sui [4] bij Descartes

Causa sui [5] bij Spinoza

Causa sui [6] nogmaals bij Spinoza

Causa sui [7] slot

    

 Toegvoegd 9 oktober 2015

Vele smaken Spinozisme is juist volkomen Spinozistisch

Gisteren, in mijn bespreking van het boek van Rudi Rotthier, ging ik in op een (deels verborgen) thema dat ik uit zijn boek oppikte. Spinozisten zijn het nogal oneens met elkaar - Spinozisme is voor een groot deel te zien als een "ongedeelde wetenschap". [Cf. dat blog].

Momenteel ben ik aan het lezen in Leon Roth's Spinoza, de ongewijzigde herdruk uit 1954 van zijn boek uit 1929, dat ik gisteren van het Spinoza Antiquariaat Amsterdam ontving. Die man, over wie je nauwelijks nog hoort, was zéér deskundig én kon goed schrijven. Het derde hoofdstuk (over Spinoza's bronnen en betekenis) van 'Book III' (Spinoza's plaats in de geschiedenis) geeft vanuit Spinoza zelf een mooie verklaring voor het verschijnsel dat er evenveel smaken Spinozisme bestaan als er Spinoza-scholars zijn. Die passage geef ik hier graag door. Binnenkort hoort u op dit blog uiteraard meer over deze vergeten Spinoza-kundige.

Lees verder...

Spinoza in Nederland als reisthema

Na Charles Chatwin In Patagonië, V.S. Naipaul Among the Believers en Cees Nooteboom De omweg naar Santiago is er nu van Rudi Rotthier, De naakte perenboom. Op reis met Spinoza [Atlas Contact, 2013 - 352 pagina’s - ISBN 9789045025520 - €21,95].

Hoewel het bij Atlas Contact nog niet onder 'verwachte boeken' wordt vermeld, het kómt eraan. A.s. maandag ligt het in de winkel, zo is aangekondigd. Het komt ook als e-book beschikbaar.

Ik had naar het boek uitgezien. Op de eerste plaats daar het boek over Spinoza gaat, maar tevens daar ook ik ervoor geïnterviewd werd door deze Vlaamse literaire non-fictie reisschrijver [zie blog]. Wellicht om die reden ontving ik al een exemplaar; of misschien wel als blogger-recensent. Wel, hier mijn leeservaring van dit reisverslag waarin ik zal uitleggen waarom ik het voor driekwart geslaagd vind. Maar voor dát deel dan ook werkelijk zeer geslaagd.

Lees verder...

Spinoza.blogse feleciteert Daniel B. Schwartz met de Salo Baron Prize

Daniel B. SchwartzVandaag maakte zijn uitgever Princeton University Press bekend dat Daniel B. Schwartz Co-Winner is van de "2012 Salo Wittmayer Baron Prize" voor zijn boek The First Modern Jew: Spinoza and the History of an Image [cf.] - zijn debuut op het terrein van joodse studies.

 

Lees verder...

Spinoza te Paard over "revolutie in de optica"

Niet alle NWO-bijeenkomsten in het Haagse Paard van Troje onder de titel "Spinoza te Paard" geef ik hier door, maar een uitzondering maak ik voor deze, daar Spinoza ook - in ieder geval praktisch - deskundige op het terrein van de optica was.

15 oktober aanstaande komt NWO Spinozalaureaat Ad Lagendijk naar 't Paard van Troje om te vertellen over hoe hij en zijn team aan de Universiteit van Twente voor een revolutie hebben gezorgd, waardoor we nu in én door ondoorzichtige materialen als beslagen brillenglazen kunnen kijken. Een revolutie in de optica! [Méér info bij NWO]

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [8] & een sonnet over Spinoza

Dit is - vermoedelijk - het laatste blog over deze bijzondere filosoof, van wie ik tot voor kort niet had gehoord en met wie ik mij nu een week redelijk intensief heb bezig gehouden. Het wordt nu tijd dat ik mijn serie over hem 'waardig' afsluit en hoe kan dat beter dan door te eindigen met mijn ontdekking dat hij ook een gedicht over Spinoza schreef. Dat breng ik aan het eind.

Bevriend met Piet Mondriaan
Er zijn enige blijvende herinneringen aan Hoyack in de Nederlandse muzikale en literaire cultuur. In het magnum opus van de Nederlandse componist Louis Andriessen, De materie, een werk voor koor en orkest waaraan hij van 1984 tot 1988 werkte en waarin hij onderzoekt hoe de geest de materie beïnvloedt en omgekeerd, is er in het derde deel, "De Stijl", een passage waarin de schilder Piet Mondriaan danst met mevrouw Hoyack, hetgeen door de muziek ritmisch wordt uitgebeeld, terwijl er een tekst wordt voorgelezen uit "Herinneringen aan Mondriaan" van M. van Domselaer-Middelkoop [uit: Maatstaf (1959/1960)], waarin zij vertelt dat zij in 1929 in Parijs in het atelier van Mondriaan de Hoyacks ontmoette en daar meemaakte dat Mondriaan een dansje deed met Hoyacks vrouw Ella [cf. en cf.]. Het stuk ging in première op 1 juni 1989 tijdens het Holland Festival. [Beluister hier op Youtube die passage]. Dat Mondriaan en Hoyack bevriend waren, hoewel ze over veel dingen verschillend dachten, blijkt in het boek van Carel Blotkamp, Mondrian. The Art of Destruction [Reaktion Books, 2001]. Piet Mondriaan schreef in juni 1931 aan Arthur Lehning over zulke meningsverschillen, maar ook "yet personally I like the man very much." [Cf. aldaar ook over Hoyack op p. 13 en 14]

Lees verder...

Spinozabeeldjes van Saskia Pfaeltzer

Wat ik nou op mijn dagelijkse speurtochten toch weer tegenkom... 

Saskia Pfaeltzer van wie in februari 2014 bij de Wereldbibliotheek het "filosofisch beeldverhaal" Spinoza’s achtbaan, zal uitkomen [zie dit blog] heeft Spinozabeeldjes en -borden gemaakt en begin deze maand afbeeldingen daarvan op haar blog geplaatst. Waarom ze er 'sorry' bijzet ontgaat mij, want heel Spinozistisch zegt ze ook:  "Ik kon niet anders."

Zo kan ik niet anders dan uiteraard één zo'n afbeelding naar dit blog te halen. Voor haar laconieke tekst en Delftsblauw-achtige Spinoza-borden verwijst ik naar haar blog. De opzet is dat die borden bij de presentatie van het beeldboek over Spinoza, dat zij samen met Erik Bindervoet samenstelde, in het Joods Historisch Museum in Amsterdam in februari 2014 tentoongesteld zullen worden. Blader eens door haar blog, dan kom je nog meer foto's van werk tegen waarop Spinoza te ontdekken is.

Frederic Lordon's boek over Spinoza en Marx & verlangen wordt vertaald

Het boek van Frederic Lordon, Capitalisme, désir et servitude. Marx et Spinoza (2010) wordt in het Engels vertaald en zal komend voorjaar verschijnen:

Frederic Lordon, Willing Slaves Of Capital: Spinoza And Marx On Desire. Verso (March 18, 2014)

Why do people work for other people? The methodical defamiliarization of this seemingly naïve question is at the center of Lordon’s argument. To complement Marx’s partial answers, especially in the face of the disconcerting spectacle of the engaged, enthusiastic employee, Lordon brings to bear a "Spinozist anthropology" that reveals the fundamental role of affects and passions in the employment relationship, reconceptualizing capitalist exploitation as the capture and remolding of desire. A thoroughly materialist reading of Spinoza’s Ethics allows Lordon to debunk all notions of individual autonomy and self-determination while simultaneously saving the ideas of political freedom and liberation from capitalist exploitation.

Willing Slaves of Capital is a bold proposal to rethink capitalism and its transcendence on the basis of the contemporary experience of work. Cf. Amazon

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [7] over de 'hilaritas'

In deze voorlaatste blog over het mooie boek over Spinoza's filosofie dat deze aparte filosoof schreef, nog eenmaal een tekst geciteerd van Hoyack zelf. Deze keer een wat langer 'fragment' waarin ook zijn redenering mét invoeging van astraal lichaam voorkomt. Mij stoort dat niet, daar hij met zijn redenering verder geheel bij de tekst van Spinoza zelf blijft. Zo'n analyse en toepassing van de tekst ervaar ik als leerzaam om Spinoza beter te leren begrijpen, ook al ga je met de specifieke eigenaardigheid van Hoyack niet mee.
Voor wat hij verstaat onder ochêma en astraal lichaam verwijs ik naar het derde blog over deze aparte filosoof.

Lees verder...

Spinoza’s Influence on the Liberal, Democratic Tradition

Op de website van New Jersey Jewish News verscheen vanavond het volgende bericht:

David Brahinsky, zowel professor of philosophy and comparative religion at Bucks County Community College [in Newtown, Pa] en tevens singer-songwriter-guitarist die al meer dan 30 jaar folk music brengt zal a.s. zondagmiddag 13 oktober in het Jewish Heritage Museum van Monmouth County om 13:00 uur een lezing geven over “Spinoza’s Influence on the Liberal, Democratic Tradition”, gevolgd om 14:30 uur met een concert van zijn Roosevelt String Band een.

Maar waarom ik dit bericht hier opneem is vanwege het volgende:

"Brahinsky told NJJN he hopes to raise the profile of Baruch Spinoza, the 17th-century Amsterdam-born Jewish philosopher who, he said, receives too little credit for influencing America’s forefathers.

Brahinsky said it is more common to link the ideas of England’s John Locke to those expressed in the Declaration of Independence and the Constitution. But Brahinsky plans to discuss recent scholarship showing that Locke himself was inspired by Spinoza, whose ideas of every individual’s claim to equality through the power of reason still resonated a century after his death.

Brahinsky said he has been studying and teaching the philosophy of Spinoza since 1969, but it is only within the last decade or two that the philosopher’s influence on the fathers of American democracy has become known via works by writers Jonathan Israel and Rebecca Newberger Goldstein."

Zou hij op de hoogte zijn van Wim Klevers LOCKE’S DISGUISED SPINOZISM? Dat staat al sinds januari 2009 op internet dus het zou inmiddels doorgedrongen kunnen zijn.

Antonio Negri, Spinoza for Our Time

Voor de geïnteresseerden in Antonio Negri meld ik hier dat vorige maand een vertaling verscheen van zijn Spinoza et Nous uit 2010.

Antonio Negri, Spinoza for Our Time: Politics and Postmodernity. Translated by William McCuaig. With a foreword by Rocco Gangle. Columbia University Press (September 24, 2013)

TOC
Foreword by Rocco Gangle
Translator’s Note
Introduction: Spinoza and Us
1. Spinoza: A Heresy of Immanence and of Democracy
2. Potency and Ontology: Heidegger or Spinoza
3. Multitude and Singularity in the Development of the Spinoza’s Political Thought
4. Spinoza: A Sociology of the Affects

Lees verder...

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [6] daarin over 'het betere deel'

De regelmatige bezoeker van dit blog zal zich herinneren dat ik midden vorige maand een blog had "Spinoza's samenvatting van zijn Ethica", waarin ik betoogde dat het slot van het vierde deel van de Ethica [hoofdstuk 32 van de Appendix van deel IV] te zien is als Spinoza's eigen samenvatting van zijn Ethica. Daarover ontstond enige discussie, die ertoe leidde dat die mening - na nadere toelichting - uiteindelijk in redelijke mate kon worden gedeeld. Tot mijn verrassing trof ik bij Hoyack de volgende tekst aan:

Lees verder...

Gabi Gleichmann, 'Het geheim van onsterfelijkheid' - een fantasie over de Spinoza-familie

Begin deze maand is bij uitgeverij De Geus uitgekomen

Gabi Gleichmann – Het geheim van onsterfelijkheid. Het is de vertaling van Gleichmann's debuut dat vorig jaar in Noorwegen uitkwam onder de titel 'Udødelighetens elixir'. Aanvankelijk was gedacht om het ook in Nederland de titel mee te geven: Het elixer voor onsterfelijkheid, zoals het elders als The Elixir of Immortality of Das Elixier der Unsterblichkeit is uitgebracht, maar in Nederland moet zoiets altijd anders.

Hoofdpersoon "Ari Spinoza is de laatste telg uit de Spinoza-familie. Aan het sterfbed van zijn moeder belooft hij haar om de geschiedenis van zijn familie op te schrijven, zodat deze niet vergeten wordt. Hij put uit de levendige verhalen die zijn oudoom Fernando hem als kind vertelde, en beschrijft zo zijn fantastische familiegeschiedenis door Europa en de eeuwen heen." Aldus de samenvatting van de uitgever.

Lees verder...

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [5] een tekst daaruit

Na de introductie van mijn "ontdekking" van Hoyacks Spinoza-boek (in blog 1), gegevens over Hoyacks biografie en z'n werk, voor zover ik daarover gegevens kon vinden (blog 2), mijn leeservaring met zijn Spinoza als uitgangspunt (blog 3), en de inhoudsopgave ervan (blog 4), breng ik in dit en een volgend blog graag een paar korte teksten van zijn werk, die ik illustratief vind voor hoe hij in dit boekje over Spinoza's filosofie schrijft - die analyseert en toepast.

Lees verder...

E-book van Nicolás González Varela sobre un sueño de Spinoza

Nicolás Alberto González VarelaNicolás González Varela [Zie hier een eerder blog over deze Spaanse filosoof] heeft een boek geschreven over "racisme en wijsbegeerte" dat hij als e-book beschikbaar stelt aan hen die Spaans lezen. Het betreft voor zover ik begrijp teksten die hij eerder op de website Rebelión plaatste (Cf. dit blog] en die nu dus dit gratis e-book geworden zijn:

Racismo y Filosofía. “Cierto negro brasileño leproso”. Sobre un sueño de Spinoza

Het vertrekpunt is de droom die Spinoza in een brief aan Pieter Balling vertelde waarin een Brazilliaanse neger voorkwam.

Zie hier de betreffende website of desgewenst rechtstreeks het PDF.

        

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [4] de inhoudsopgave

Louis Johan August HoyackVoor ik met een tekst uit het boekje kom, lijkt me handig een idee te geven van wat Hoyack allemaal aan de orde stelt, door de titels van de 94 korte stukjes, 'fragmenten', waaruit dit boekje bestaat hier te geven.

Het werkje is uit 1965 maar er zijn vast hier en daar nog wel antiquarisch exemplaren te verkrijgen.

Lees verder...

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [3]

Na de introductie van mijn "ontdekking" van Hoyacks Spinoza-boek (in blog 1), beschrijving van Hoyacks biografie en werk, voor zover ik daarover gegevens kon vinden (blog 2), wordt het nu tijd om van mijn leeservaring met dit boekje te vertellen. Ik hoop dat ik enigszins geloofwaardig mijn enthousiasme over kan brengen voor een boekje over Spinoza's filosofie, waar tegelijk zoveel in staat waar ik het niet mee eens kan zijn. Maar om een of andere reden deert dat hier niet.

Dat heeft denk ik vooral met twee dingen te maken. Bovenaan staat dat uit alles blijkt dat we hier een schrijver hebben die zich intensief, langdurig, serieus en met liefde met Spinoza heeft bezig gehouden. Hoyack ziet Spinoza als een filosoof die hij als fundamenteel en ook voor heden nog als bruikbaar erkent, zeker als je zijn leer wat bijstelt en 'doorontwikkelt'- daar kom ik nog op.
De tweede verklaring zit in de manier waarop de auteur over Spinoza's werkelijkheidsbenadering schrijft: heel nuchter en rationeel. Zijn bevlogenheid is er, maar hij dringt zijn eigen oosters geïnspireerde, esoterische benadering niet op - geeft alleen hier en daar aan dat zij die kunnen geloven in het bestaan van 'ijlstoffige', 'astrale' lichamen, het makkelijker hebben om dat toe te passen en zo bepaalde zaken bij Spinoza beter begrijpen. Ik sta verbaasd van mezelf dat ik, die niets moet hebben van alles wat naar 'esoterie' zweemt, die dat alles als gezwam en gezweef afdoe, in dit geval geen enkele moeite ermee heb deze auteur tot het eind toe te lezen, geboeid te blijven lezen. En dat heeft alles te maken met de vreugde en blijdschap die ik ervaar hier een schrijver mee te maken die zó "in Spinoza" is - zo thuis is in het werk van onze filosoof, en daar met kennelijk groot gemak over schrijft.

Lees verder...

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [2]

Louis Johan August HoyackVoor ik over dat boekje begin, breng ik hier eerst bijeen wat ik over de man vind, zoals ik in het vorige blog aankondigde. Hetgeen wel vaker het geval is, wordt ook dit weer de eerste pagina over deze filosoof op internet.

Louis Johan August Hoyack "was een gestudeerd man die in Den Haag woonde, maar ook lang in Frankrijk verbleef. Van levensovertuiging was hij Soefi." [Cf.]. Die weinige informatie is kennelijk gevonden bij Poortman bij wie we ook slechts dit weinige over Louis Johan August Hoyack vinden: "Privaatgeleerde te 's-Gravenhage. Woonde lang in Frankrijk. Soefi." [Cf.]

Z'n vader was Friedrich Carl HOYACK, z'n moeder Brigitte Pauline Barones Sweerts DE LANDAS WYBORGH [Cf.] In het Algemeen Handelsblad van 7 maart 1893 verscheen deze advertentie, waaruit blijkt dat hij in Rotterdam geboren werd en bij de geboorteaankondiging nog geen naam meekreeg. [Cf.]

Zijn vader overleed op 3 april 1916 op 56-jarige leeftijd [Cf. overlijdensadvertentie in het Algemeen Handelsblad]. Op 22 maart 1941 overleed zijn moeder op 77-jarige leeftijd [cf. overlijdensadvertentie in Het Vaderland]

Hij studeerde rechten en behaalde in ieder geval in februari 1915 z'n kandidaatsexamen rechten te Leiden [Cf.] Hij moet echter ook z'n doctoraal gedaan hebben, want je vindt hem ook als Mr. Louis Hoyack aangeduid. In ieder geval in 1915 zat hij in de hoofdredactie van het Algmeneen Nederlands studentenweekblad Minerva [Cf.]

Lees verder...

Louis Hoyack (1893-1967) schreef 'Spinoza als uitgangspunt' [1]

Een regelmatig bezoeker van dit blog, die liefst anoniem wil blijven, attendeerde mij op het boekje van Louis Hoyack, Spinoza als uitgangspunt [serie Mens en kosmos, N. Kluwer, Deventer, z.j. [1965], 214 blz.] en zond mij de cover, een kopie van de inhoud en nadere informatie toe over deze auteur van wie ik nog nooit gehoord had. Ik ben die bezoeker dankbaar dat hij mij deze informatie gaf en daarbij schreef: "Ik hoop dat u met interesse en enig genoegen kennis neemt van de stukken in bijlage. Het zou mij plezier doen uw bevindingen (en verdere duiding) te lezen in een toekomstig blogbericht, waarin u gerust kunt putten uit de summiere informatie in mijn tekst."

Na het lezen van een paar bladzijden, bemerkte ik al snel dat hier een gedegen kenner van Spinoza aan het woord was en ik besloot een tweedehands exemplaar te bemachtigen, want ik lees liever een echt boek dan een pdf aan het scherm (mijn tablet heeft het begeven). Ik had geluk er een te vinden dat ik na twee dagen al in huis had: een ongelezen 'als nieuw' exemplaar.

Dit boek wordt aanleiding voor enige blogs. In het volgende blog breng ik alles bijeen wat ik kon vinden over deze Hoyack. In het blog daarna zal ik mijn leeservaring weergeven en in één of meer daaropvolgende blogs neem ik mij voor ter illustratie een paar hoofdstukjes uit het boek te brengen die een indruk geven van hoe de auteur met Spinoza omging. Dat kan te makkelijker, daar het boek slechts enige wat langere hoofdstukken en heeft en verder vooral vele kleine, bij elkaar 94 hoofdstukjes - het lijkt wel een verzameling blogs. Zo schreef ook mijn informant: "Wat mij betreft ontleent het werkje een bijzondere charme aan de fragmentarische opbouw ervan: die van een 'blog avant la lettre' kun je zeggen, maar dan onderworpen aan de seriële structuur van de gedrukte tekst."

Lees verder...

Inhoudsopgave en links naar Wim Klever's boeken en artikelen

Zoals bekend is de maker van dit Spinoza-blog in de loop der jaren tevens de "internet-uitgever" geworden van Wim Klever. Dat laatste geschiedt vanaf het domein benedictusdespinoza.nl

Doordat het me wegens voortdurende cyberaanvallen teveel tijd ging kosten, houd ik die website niet meer bij en laat die alleen bestaan als platform van die artikelen. De inhoudsopgave naar de links van diens boeken en artikelen heb ik op verzoek van Wim Klever nu toch bijgewerkt. Tevens plaats ik onder de links (rechts op dit blog) een link naar deze inhoudsbijlage, zodat belangstellenden makkelijker de weg naar die boeken en artikelen kunnen vinden.

Stan Verdult

Etienne Vermeersch over Spinoza - méér dan koketteren?

Naar aanleiding van opmerkingen die de Vlaamse filosoof Etienne Vermeersch (1934) maakte in het tv-programma "Reyers Laat" en de reacties daarop [zie dit blog] verwijs ik hier naar het artikel "Spinoza, de eerste waarlijk verlichte mens" dat in De Standaard van 27 augustus 2005 was verschenen op basis van een gesprek dat Laurens De Keyzer met Etienne Vermeersch had en dat op de website van de laatste te vinden is. Maar vooral wil ik hier enige uitspraken van hem brengen die al in dat Standaard-interview te vinden zijn, maar iets meer uitgesproken in dit boek:

Dirk Verhofstadt, In gesprek met Etienne Vermeersch. Een zoektocht naar waarheid. Houtekiet, Antwerpen/Utrecht, 2011.

Het boek was ontstaan op basis van gesprekken die Dirk Verhofstadt in de zomer 2010 gedurende tien dagen in Toscane voerde met Etienne Vermeersch over de thema’s die de filosoof al zijn hele leven bezig hadden gehouden in zijn zoektocht naar waarheid. Het boek sloeg aan: vanaf maart 2011 was er dat jaar zo ongeveer elke maand een nieuwe druk nodig.

Uiteraard gaat het ook over Spinoza, maar eigenlijk niet eens zo vaak als je zou verwachten, vanwege het beeld dat er bestaat over de relatie die Vermeersch met Spinoza zou hebben. Ik vraag me af of het veel meer is dan af en toe met Spinoza koketteren. Opmerkelijk vind ik de tegenstrijdigheid die hij op dezelfde bladzijde te berde kan brengen over Spinoza's God: dat is de absolute substantie en die is niet goed, maar is wat ze is. En kort daarop beweert hij dat bij Spinoza de totaliteit van de werkelijkheid, God, uiteindelijk goed is, want voorwerp van liefde. Hetgeen hij hem kwalijk neemt.

Lees verder...

Spinoza's Ethica valt onder "Laughing & Complaining"

Het Amerikaanse joodse Magazine Tablet kwam met een lijst van 101 Great Jewish Books - a catalog of the works that shape the Jewish Mind in America today. Ingedeeld in zeven rubrieken. [Cf.]
De rubrieken zijn:
Appetites, Authenticity & Experimentation, Laughing & Complaining, The Jew in the World, The Old Country,  Suffering & Loss, What is Judaism?

In de rubriek "Laughing & Complaining" is Spinoza's Ethics ondergebracht. Waarom staat Spinoza daar tussen dit lijstje:

Herzog, Saul Bellow (1964)
The Feminine Mystique, Betty Friedan (1963)
Auto-Emancipation, Leo Pinsker (1882)
Without Feathers, Woody Allen (1975)
Das Kapital, Karl Marx (1867)
Adam Resurrected, Yoram Kaniuk (1971)
The Anxiety of Influence, Harold Bloom (1973)
Ethics, Baruch Spinoza (1677)
Catch-22, Joseph Heller (1961)
Philosophical Investigations, Ludwig Wittgenstein (1953)
Breakdown and Bereavement, Joseph Haim Brenner (1920)
The Street of Crocodiles, Bruno Schulz (1934)
Hungry Hearts, Anzia Yezierska (1920)

Lees verder...

Guido Vanheeswijck zag Anton van Wilderode's 'Dorp zonder ouders' als spinozistisch gedicht

Iemand zond mij gisteren een artikel over Spinoza toe dat Guido Vanheeswijck, die leerling van Herman de Dijn was, in 1995 schreef. Ik had eerder een blog over Vanheeswijck's essay over de metafysische lach, zoals hij die bij Spinoza ontwaarde. Het betreffende artikel is:

Guido Vanheeswijck, "Baruch de Spinoza: in het perspectief van de eeuwigheid" [In: Harry Berghs (Red.), Een inleiding in het denken van R. Descartes, B. de Spinoza, G. Berkeley en D. Hume. Leuven/Amersfoort, Acco, 1995, 43-69.].

Ik las het met groot genoegen en raad het iedereen aan die op zoek is naar inzichten over de vraag waarom Spinoza in deze tijd nog te bestuderen en wat we aan hem kunnen hebben. Vanheeswijck schreef niet veel over Spinoza, naast "Franciscus van den Enden, leermeester van Spinoza" [in: Streven, 60 (juli-augustus 1993), 595-601] is dit het enige, maar het is een juweeltje van een artikel, waarvan je zou hopen dat het op internet beschikbaar kwam, zodat je ernaar kon verwijzen en iedereen er op een eenvoudige manier kennis van zou kunnen nemen.

Lees verder...

Karl Jaspers en Hannah Arendt over "Spinoza und die Fliegen-Spinnen-Anekdote"

Over het boekje van Karl Jaspers over Spinoza dat Hannah Arendt voor de Amerikaanse markt had vertaald, schreef ik een blog. Over het in mijn optiek jammerlijke feit dat Hannah Arendt nooit over Spinoza schreef, had ik een blog waarin ik mijn teleurstelling erover uitte. Over Ahrendt's Joodse essays had ik een blog en haar “In memoriam Adolph S. Oko” daarin nam ik over in mijn blog over Oko. Tenslotte kan ik nog melding maken van mijn blog over Rahel Varnhagen over wie Arendt een monografie schreef.
Mijn 'cognitieve dissonatie' dat mijn eerste geliefde filosofe (nee, filosofe wilde zij niet genoemd worden: politieke theoretica) Hannah Arendt, weinig ophad met mijn tweede nóg meer geliefde filosoof Spinoza, blijft altijd schuren.

Vandaag kreeg ik van Adrie Hogendoorn kopieën uit de Hannah Arendt – Karl Jaspers Briefwechsel 1926 -1969, red. Lotte Köhler & Hans Saner, München, 1985 1) waarin het een enkele maal over Spinoza gaat. Jaspers herhaalt tegenover haar nog eens zijn grote waardering voor Spinoza (die hij overigens nogal transcendent leest, zo blijkt hier weer en was mij uiteraard opgevallen in zijn boekje).
Ik haal uit die brieven de volgende twee passages, die iets - hoe weinig ook - toevoegen aan wat ik al had.

           

Lees verder...

"[D]e zaak selfs is het, die iets van zigh in ons bevestigt of ontkent."

Vaak verbaas ik me erover hoe makkelijk door sommige toelichters van Spinoza opmerkingen uit vroegere teksten eenvoudig naast latere worden gezet, of zaken uit de Ethica worden toegelicht vanuit de TIE en de KV. Dat is vaak mogelijk, als maar rekening wordt gehouden met hoe Spinoza over zaken anders is gaan denken. Er zat ontwikkeling in zijn denken.

Eén van de redenen, en zeker niet de onbelangrijkste, waarom Spinoza de TIE en de KV zelf niet uitgaf, was dat hij over sommige dingen anders was gaan denken. Toen hij die werken schreef stond hij nog meer onder invloed van het denken van Descartes, waaraan hij zich almaar meer ontworstelde. Hij bleef in flink wat zaken Descartes volgen, maar van diens benadering van de relatie tussen lichaam en geest maakte hij zich volledig los. Over de ingeboren ideeën* of de "gegeven ware idee" (TIE) hoor je hem in de Ethica niet meer. En dat vanuit en door dingen ideeën ontstaan, zoals je in de KV nog tegenkomt, wordt door hem ontkend: er is "parallellisme" tussen attributen en hun modi, maar zeker geen interactie of veroorzaking - die is er alleen binnen attributen.

Een fraaie zin als in hoofdstuk 16 van het tweede deel van de KV ("Van de Wille") kom je later dan ook niet meer tegen: "alzo dat wij het nooijt en zijn, die van de zaak iet bevestigen of ontkennen, maar de zaak selfs is het, die iets van zigh in ons bevestigt of ontkent."

Hier drukt Spinoza een diepe overtuiging uit, die hij altijd blijft hebben: namelijk dat alles wat reëel is ipso facto intelligibel is. Maar de relatie tussen het reële en het intelligibele, tussen ding en idee, legt hij later anders.

Lees verder...

E-mail met voorstel aan het Holland Festival

Heden zond ik de volgende e-mail aan het Holland Festival. Voor dit blog voeg ik er enige links naar eerdere blogs aan toe.

                                                * * *

Aan de artistiek directeur en/of andere verantwoordelijken voor de programmering van het Holland Festival,

Hierbij doe ik u een suggestie voor het programma 2016.

Het Holland Festival had al meermalen iets met Spinoza, maar alweer lang geleden:
in 1964: Dimitri Frenkel Frank's toneelstuk Spinoza [cf. blog];
na 7 jaar, in 1971: opera Spinoza van Ton de Kruyf, libretto van Dimitri Frenkel Frank [cf. blog];
na 15 jaar, in 1986: toneelstuk 'Vermeer en Spinoza' van Gilles Aillaud [cf. blog - cf. theaterencyclopedie].

Zou het niet goed zijn om straks, na 30 jaar, in 2016, weer eens onze grootste filosoof op het toneel te brengen? Ik denk met name aan 2016, daar het dan 360 jaar geleden zal zijn dat Spinoza in de ban werd gedaan: het bestuur van de joodse gemeente van Amsterdam sprak op 27 juli 1656 de Herem over hem uit. Als er in 2016 in Amsterdam aandacht aan wordt gegeven, dan is a.h.w. de cirkel rond - als we aan elk jaar een booggraad toekennen. Spinoza was gek op geometrie en gebruikte in zijn Ethica en brieven meermalen voorbeelden met driehoeken en de cirkel.

In de VS van Amerika wordt nu al enige jaren met groot succes David Ives's “New Jerusalem: The Interrogation of Baruch de Spinoza at Talmud Torah Congregation: Amsterdam, July 27, 1656” opgevoerd.

Het zou fraai zijn als dit stuk voor Nederland vertaald en zo nodig bewerkt zou worden.

Zou u deze suggestie bij gelegenheid kunnen voorleggen aan de toekomstige artistiek directeur, mevrouw Ruth Mackenzie?

Als u in het zoekvenster van mijn blog http://spinoza.blogse.nl/ de naam Ives ingeeft, krijgt u veel informatie over dit stuk en uitvoeringen ervan te zien.

Met vriendelijke groet,

Stan Verdult,
liefhebber van en blogger over Spinoza

Franse publicatie over Carl Gebhardt

Regelmatig heb ik gezocht naar en mij verbaasd over het ontbreken van een monografie over Carl Gebhardt, de uitgever van de eerste 'kritische' complete werken van Spinoza én schrijver van diverse studies over Spinoza en Spinozisme. Ik vind zo'n monografie almaar niet. Naar aanleiding van het speuren naar informatie voor mijn blog over de Franse Kafka-enquête van na WO II, waarbij ook over Spinoza werd geschreven [cf. blog], kwam ik het volgende tegen:

Carl Gebhardt. Spinoza, judaïsme et baroque. Edited by Saverio Ansaldi. Presses universitaires de Paris-Sorbonne | Études spinozistes, 2000 - ISBN 9782840501640 [cf. hier en books.google]

Evan dacht ik, hoopte ik wellicht, zo'n monografie tegen het lijf gelopen te zijn, maar dat blijkt niet het geval: het is een anthologie van teksten van Gebhardt die in het Frans zijn vertaald. Maar ze worden ingeleid door een uitvoerig hoofdstuk over Gebhardt door de redacteur Saverio Ansaldi: "Carl Gebhardt et le spinozisme de l'action métaphysique". Verder worden aangeboden van Gebhardt zelf, vertaald door Sylvie Riboud-Sainclair:

Lees verder...

Spinoza in "Reyers Laat"

Spinoza lijkt meer en meer deel uit te maken van het dagelijkse gesprek. Marcel Leduc attendeerde mij op het Vlaamse tv-programma "Reyers Laat" van gisterenavond. In het gespreksonderdeel "Wouter Deprez heeft "keuzestress"," waarbij ook  Etienne Vermeersch aan tafel zat, ging het zomaar ineens ook over Spinoza. Cabaretier Wouter Deprez begon - wijzend naar Vermeersch. Hier te zien.