Spinazie Spinoza - Theatergroep Siberia

Al eerder had ik blogs over het door Theatergroep Siberia gespeelde kindertoneel Spinazie Spinoza [zie blog van 16 sept.]

Gisteren (en vandaag nóg eens] werd een zgn. "voorbeschouwing van Spinazie Spinoza (jeugdtheater 6+)" op YouTube geplaatst, die een beeld van het stuk geeft.

   Lees verder...

NWO-Spinozapremies 2010, van 2,5 miljoen euro elk, uitgereikt

Afgelopen maandag, op 27 september 2010, heeft staatssecretaris van OCW Marja van Bijsterveldt de NWO-Spinozapremies uitgereikt. [Zie over de bekendmaking ervan dit blog van 7 juni 2010]. Zij overhandigde het beeldje van Spinoza aan het slot van een feestelijk symposium in de Nieuwe Kerk in de Den Haag aan psychologe Naomi Ellemers, astronoom Marijn Franx, chemicus Piet Gros en classica Ineke Sluiter.

Het beeldje staat symbool voor de premie van 2,5 miljoen euro die zij elk mogen besteden aan onderzoek naar keuze. De premie is de hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap. Alleen Nederlandse onderzoekers die tot de absolute top van de wetenschap behoren, komen er voor in aanmerking. Het is het zestiende jaar dat de Spinozapremies worden toegekend.
De eerste keer was in 1995.

V.l.n.r. Jos Engelen, Marja van Bijsterveld, Naomi Ellemers, Marijn Franx, Ineke Sluiter en Piet Gros.

Lees verder...

Spinoza-gedichten (en enig literair proza)

Hier links naar alle blogs, waarin gedichten over Spinoza werden gesignaleerd en gebracht. Het is - voor zover mij bekend - de grootste verzameling Spinoza-gedichten ter wereld...

Er zit niet een of andere volgorde in de reeks. Van benedenaf aan staan de blogs zoals ze ongeveer in de loop der tijd aan de verzameling werden toegevoegd.

Lees verder...

Hoezo: The Spinoza Problem?

Zojuist zie ik bij de ASK dat Steven Nadler nog een lezing aan zijn lezingenreeks toevoegt [zie eerder blog over zijn lezingenreeks]. A.s. zondag 3 oktober zal hij spreken in het auditorium van het Joods Historisch Museum, Nieuwe Amstelstraat 1, Amsterdam. Titel van de lezing is
   
The Spinoza Problem: Secular Judaism and Jewish Identity

Men betaalt de toegangsprijs voor het museum. Aangeraden wordt om vooraf te reserveren. Het betreft een activiteit van het Menasseh ben Israel Instituut [Zie hier op de website van het Menasseh ben Israel Instituut]

Steven Nadler Lees verder...

Conferentie Emotional Minds / Die Emotionalität des Geistes

Van 14 t/m 16 oktober 2010 is er in München een driedaagse conferentie (Tagung) over: Passions and the Limits of Pure Inquiry II: The Seventeenth Century.

Sabrina EbbersmeyerKathrin SchlierkampDr. Sabrina Ebbersmeyer (1967) en Wissenschaftliche Hilfskraft Kathrin Schlierkamp M.A. van het Seminar für Geistesgeschichte und Philosophie der Renaissance, een instituut van de Fakultät für Philosophie, Wissenschaftstheorie und Religionswissenschaft van de Ludwig Maximilians Universität München, zijn de organisatoren.

"The aim of this conference is to revaluate the contributions of seventeenth century philosopher to the understanding of the emotional side of the mind by examining the relationship and the boundaries between the passions and reason and by focusing on the affective elements in cognition. Which models of mind and emotions were developed in this period? How did these models differ from previous ones? Did the new ones manage to overcome the epistemological crises inherited by the Renaissance, when the power of reason over the passions was disputed?"

Lees verder...

Nieuwe Damasio op komst

Van psycholoog en neurowetenschapper Antonio Damasio wordt op 1 oktober a.s. in Spui 25 Amsterdam weer een nieuw boek gepresenteerd, uitgegeven door De Wereldbibliotheek:

Het zelf wordt zich bewust - Hersenen, bewustzijn, ik 

Nederland krijgt de wereldprimeur. Bij die gelegenheid geeft Antonio Damasio een lezing, waarna hij wordt geïnterviewd door wetenschaps-journalist Mark Mieras.
Voor wie het mee wil maken: aanmelding bij Spui 25

 Eerder schreef Damasio:

Het gelijk van SpinozaDe vergissing van Descartes

Ik voel dus ik ben

Het gelijk van Spinoza
(zie hier mijn behoorlijk kritische bespreking van dit werk in het blog: Looking for Damasio - en meer hier)

Lees verder...

Spinoza.blogse linkte Spinoza Centrum Amsterdam naar Roy Greve, maker Spinoza-portretbeeld

Dit weblog spinoza.blogse.nl heeft hoogstwaarschijnlijk de relatie doen ontstaan tussen het Spinoza Centrum voor Neuro Imaging dat a.s. donderdag officieel opent, en de kunstenaar Roy Greve die een portretbeeld van Spinoza maakte.

Enige maanden heeft bovenaan dit weblog de informatie gestaan over de mogelijkheid om in te tekenen op een bronzen afgietsel van het beeld - met een link naar de Phoenix Foundation. In die periode besprak ik het boek De Vrije wil bestaat niet. Over wie er echt de baas is in het brein van Victor Lamme, die directeur is van het Spinoza Centrum voor Neuro Imaging. Lamme gaf een reactie op dat blog. Hij heeft toen dus van die 'advertentie' kunnen kennis nemen en zal daarna  contact hebben gezocht met Roy Greve of de Phoenix Foundation.

Lees verder...

Spinoza & Jefferson [a lecture]

Judith Victor Grabiner (1938 - ) schijnt een bekende Amerikaanse historica van de wiskunde te zijn. Ze doceerde aan de California State University en is momenteel de “Flora Sanborn Pitzer Professor of Mathematics at Pitzer College”.

Ze verzorgde een serie van 36 lessen van telkens een half uur over wiskunde en geschiedenis, waarbij het haar niet alleen om de wiskunde in strikte zin gaat, maar ook om het effect van de wiskunde op het leven en de maatschappij. Die lessen zijn – ik denk in 2009 – door The Teaching Company op DVD uitgebracht. 

Twee dagen geleden heeft iemand in Japan de 23e les over Spinoza & Jefferson, op internet gezet [klik op onderstaande videostill - het duurt even voor de data binnen zijn]

Jefferson zou een van de eerste Amerikanen geweest zijn die in zekere zin een volgeling van Spinoza werd (in ieder geval bezat hij de Opera Posthuma), maar daarover gaat het hier niet [hier wel]. Judith V. Grabiner laat zien hoe in de 17e en een groot deel van de 18e eeuw het mathematisch redeneren met axioma’s en definities en stellingen als belangrijk werd gezien en een belangrijke retorische vorm werd om mensen te overtuigen. Ze illustreert dat aan de hand van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring waarvan grote invloed uitging op andere onafhankelijkheids- en vrijheidsverklaringen.

De tekst van haar les is hier te lezen.

Lees verder...

Wiep van Bunge's inaugurale ANV-leerstoel-rede op komst

DE NEDERLANDSE REPUBLIEK, SPINOZA EN DE RADICALE VERLICHTINGWiep van Bunge: DE NEDERLANDSE REPUBLIEK, SPINOZA EN DE RADICALE VERLICHTING. VUBPRESS voor de Leerstoel De Nederlanden in de wereld, 2010 [98 pagina's] Inhoud pdf

Zal 6 oktober 2010 verschijnen.

De uitgever vermeldt:

"In zijn lezingen in het raam van de ANV-leerstoel ‘De Nederlanden in de wereld’ plaatst Wiep van Bunge de bijdrage van de filosofie aan de bloei van de zeventiende-eeuwse Nederlandse Republiek voor het voetlicht. De spilfiguur van zijn verhaal is Benedictus Spinoza. Van Bunge toont met verve aan hoe deze filosoof van wereldformaat in twee richtingen innig verbonden is met zijn land. Spinoza is geen eenzame, onbegrepen filosoof die zijn tijd vooruit was. Integendeel. Zijn denken is ingebed in en mogelijk gemaakt door de toenmalige Nederlandse culturele en maatschappelijke context. Op zijn beurt formuleert Spinoza in zijn politieke filosofie oplossingen voor problemen van de jonge republiek.

Lees verder...

Spinoza een profeet?

Om naar uit te zien? Om ons hart vast te houden?

Dit boek is op komst. Door uitgeverij Lubberhuizen is aangekondigd dat op 1 november zal verschijnen:

Odette Vlessing en André Vuijsje: Profeet van de rede. De vele levens van Baruch Spinoza.

Ja, Baruch Spinoza! De auteurs zijn joods en joden hebben de hardnekkige neiging Spinoza bij zijn Hebreeuwse naam te blijven noemen, ook al noemde hij zichzelf na de ban alleen nog Benedictus de Spinoza. Ik blijf het op dit weblog herhalen: het getuigt van weinig respect om hem nu nog met de joodse naam aan te duiden.

Dan, hem profeet noemen! Wie weet wat Benedictus de Spinoza in de Tractatus Theologico-politicus over profeten geschreven heeft, gruwt met hem dat hij nu zelf profeet wordt genoemd, ook al is het dan ‘profeet van de rede’.

Het echtpaar Vlessing-Vuijsje schreef al eerder 1609; het jaar van Emanuel van Meteren en Henry Hudson (2009), over de Nederlandse invloed in Noord-Amerika.

Vervolgens hebben ze dit boek op stapel gezet.

Over De vele levens van Baruch Spinoza (het is mij nog niet duidelijk of dit de titel of de ondertitel is) schrijft de uitgever:

Lees verder...

Spinoza Center Amsterdam

Tot heden had het Spinoza Centrum voor Neuro Imaging nog geen eigen website. Op 2 september werd vanuit de KNAW, waar dit centrum een onderdeel van is, bekend gemaakt dat er bijna 8 miljoen euro subsidie was ontvangen. Tevens werd daarbij vermeld dat op donderdag 30 september de eerste 3T fMRI-scanner in gebruik genomen zou worden en er een openingssymposium bij de Universiteit van Amsterdam georganiseerd zou worden. [Zie dit blog]

Ik ben af en toe gaan zoeken of er al meer over te vinden was, maar  dat bleek telkens nog niet het geval. Maar vandaag is er ineens van diverse kanten nieuws.

Het Vu Medisch Centrum meldt vandaag een “Opvallend: fellowship voor universitair docent Micha Wilhelmus en subsidie voor Spinoza Centrum voor Neuro Imaging.”  [zie hier]

En het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) meldt vandaag samenwerking met het Spinozacentrum voor Neuroimaging van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW); beiden gaan hun kennis op het gebied van hersenonderzoek bundelen. [zie hier]

Wat zij blijkbaar nog niet weten is dat het instituut voortaan als Spinoza Center Amsterdam door het leven zal gaan. Vandaag ontdekte ik namelijk de nieuwe website, waarop het Centrum zich meer bekend maakt en waar ook informatie over de aanstaande opening met symposium te vinden is.

Een andere naam dus. Een Spinoza-Amsterdam-logo.*) En een motto uit de Tractatus Politicus, Caput I, § 4 (dat staat er niet bij):

Sedulo curavi humanas actiones non ridere non lugere neque detestari sed intelligere.

[Ik heb mij er ijverig op toegelegd de menselijke handelingen niet te bespotten, niet te betreuren noch te verachten, maar te begrijpen]

Lees verder...

Muslimischer Islamkritiker - Vom Glauben zum Wissen konvertiert?

Hij zegt: “Ich habe mich rational mit dem Islam auseinandergesetzt und Kant und Spinoza gelesen. Ich habe mich mit der Aufklärung beschäftigt. Ich habe die Reformation studiert, die im Islam bis heute ausgeblieben ist.”  

Een nieuwe ster aan het maatschappelijk-intellectuele firmament, Hamed Abdel-Samad. Een in Egypte geboren zoon van een  soenitische imam, die de Koran uit het hoofd geleerd heeft, in 1995 naar Duitsland kwam, politieke wetenschappen en geschiedenis studeerde, een moeilijk aanpassingsproces doormaakte en zich inmiddels tot schrijver ontpopte.

Vorig jaar verscheen zijn autobiografie, Mein Abschied vom Himmel: Aus dem Leben eines Muslims in Deutschland. (2009). Deze maand had hij n.a.v. een tweede boek, waarin hij kritisch over de islam schrijft, Der Untergang der islamischen Welt: Eine Prognose (2010), een interview in Der Spiegel. Arend Jan Boekestijn plaatste het meteen op zijn website, zo gehaast dat hij het een verkeerde datum meegaf (13 dec. i.p.v 13 sept. 2010). Type Hamed Abdel-Samad's naam in en je krijgt tientallen hits , veel met de titel “'Islam Is Like a Drug'.

Vorige week heeft een Jihad-watcher een deel van het Spiegel-interview van Engelse ondertitels voorzien en het naar YouTube gebracht. Het is boeiend om naar te luisteren. Ik haal het origineel naar hier.

Lees verder...

Een gebrandschilderde Caute

Sinds kort heeft de Association des Amis de Spinoza (Parijs) dit aardige plaatje op z'n website. Ik vind het fraai geoeg om het naar dit weblog te halen. Ergens moet er dus een glas-in-lood-raam met Spinoza bestaan, waarop zijn data en de onderdelen van zijn zegelring - met de omgekeerde S in BDS boven caute. Merkwaardigerwijs een blauwe roos zonder stekels. 
Met de tekst "Ex rationis praescripto vivere" - naar de voorschriften van de rede leven.

Caute

Lees verder...

Zie hoe Jonathan Israel vuurt

Verlichting onder vuur van Jonathan Israel is niet een boek dat je in één ruk uitleest. Tussendoor heb ik al vele andere boeken gelezen, maar regelmatig nam ik een flink stuk uit deze dikke turf tot mij, waarna ik het weer een poosje weglegde. Mijn bespreking van het derde deel blijkt alweer van ruim een maand geleden. Inmiddels sloot ik Deel 4, “Intellectuele emancipatie”, af en ook dat is eigenlijk te zien als een op zichzelf staand boek, zij het met z’n 140 grote pagina’s iets minder dik dan de vorige delen.

In het prachtige hoofdstuk 16 over “De ondergang van de humanistische tekstkritiek” laat Israel goed zien hoe er in de vroege Verlichting steeds meer kritiek ontstond over de manier waarop de humanisten waren omgegaan met het uitgeven en becommentariëren van antiek-Griekse teksten. Hoe daarin veel te bevooroordeeld en onkritisch aanpassingen werden doorgevoerd en het allegorische verstaan in christelijke zin zoals door de kerkvaders die teksten interpreteerden, werd overgenomen. De christelijke humanisten hadden zich nooit echt op hun gemak gevoeld met het oude heidense denken en zich in allerlei bochten gewoeld om die met de openbaring te verzoenen. Hetgeen uiteraard tot vervormingen en weglatingen leidde.

Lees verder...

Ook de geest van Spinoza bij Prinsjesdagviering

Al vele jaren bestaan de zgn. ‘Prinsjesdagvieringen’ die ’s morgens in de Grote Kerk in Den Haag worden gehouden – inmiddels aangeduid als ‘interlevensbeschouwelijke bezinningsbijeenkomst’. De viering wordt bijgewoond door leden van het kabinet, leden van de Staten-Generaal en door vertegenwoordigers van provinciale en gemeentelijke overheden en een toenemend aantal burgers. Het begon ruim veertig jaar geleden toen een comité van de Haagse kerken en christelijke geloofsgemeenschappen, op Prinsjesdag een gebeds- en bezinningsbijeenkomst hielden. Met het veranderen van de samenleving in multiculturele richting werd de opzet verbreed; in 2000 nam de Haagse Raad voor Levensbeschouwingen en Religies (HRLR) de organisatie over en vanaf 2006 is er een aparte Stichting Prinsjesdagviering. De betrokkenen willen elk jaar vanuit een gezamenlijke viering aandacht vragen voor zaken als rechtvaardigheid en barmhartigheid, verdraagzaamheid en vrijheid, maar vooral wederzijds respect. Om zo een appél te doen uitgaan naar politiek én samenleving. Geloofwaardigheid was dit jaar het thema.

Het hoofdreferaat werd dit jaar gehouden door Varamitra, woordvoerder voor de interreligieuze dialoog van de Boeddhistische Unie Nederland. Voorts waren er bijdragen van liberaal joodse, islamitische, christelijke, hindoeïstische, humanistische en bahá’í deelnemers.

Dit jaar was humanistisch geestelijk raadsman, René de Boer, een van de sprekers. Hij laat zich sterk door Spinoza inspireren (bezoekers van dit weblog hebben wellicht wel eens een reactie van hem op dit weblog gelezen).
Hiervan verscheen onderstaand stukje op human.nl
Lees verder...

Museum Oud Rijnsburg besteedt aandacht aan Spinoza

Museum Oud RijnsburgNiet alleen het Spinozahuis in Rijnsburg is al geruime tijd wegens renovatie gesloten, ook het Museum Oud Rijnsburg aan de Oude Vlietweg 6, gerund door het genootschap Oud Rijnsburg, is momenteel wegens onderhoud gesloten, maar hoopt dit najaar weer open te gaan om de geschiedenis van het dorp Rijnsburg te kunnen presenteren. Wanneer het Spinozahuis weer open zal gaan is nog onbekend.  

Het kleine museum Oud Rijnsburg bevat bijzondere vondsten en bezittingen, waarvan enkele hele oude. Zo is een Middeleeuwse kandelaar te zien uit de Karolingische tijd, waarvan er maar twee zijn in de wereld.

Lees verder...

De oude (en onspinozistische) ethiek van De Dijn

Vandaag heeft het Friesch dagblad een wel heel merkwaardig artikel:

Prof. Herman De Dijn: transparantie vaak een schijnopenheid

Einde oude cultuur van Danneels [zie hier]

Het artikel heeft eerder, zaterdag 4 september 2010, als De oude cultuur van Danneels in de Belgische De Standaard gestaan [op de website van De Standaard is het alleen voor inloggende abonnees te lezen). Het gaat over de commotie n.a.v. het schandaal rond kindermisbruik door katholieke geestelijken in België, waarbij openheid en daden van de zijde van kardinaal Danneels werden  geëist.

Dat het stuk overgenomen is vermeldt het Fries Dagblad wel, maar die datum niet. En dat is opvallend, want het artikel van De Dijn in herdruk, komt een beetje als mosterd na de maaltijd. Het lijkt namelijk een vergoelijking (misschien zelfs een openbaar advies) voor de tot dan toe (4 sept.) tamelijk grote terughoudendheid en het zich verdedigen van kardinaal Danneels. Maar na een oproep tot openheid door een aantal Vlaamse priesters op 7 september, gaf Danneels later die dag voor het eerst in het openbaar toe dat hij fouten had  gemaakt. Daarmee komt De Dijns artikel, waarin hij begrip probeert te wekken dat “zelfs erge zaken toegedekt worden ter wille van de goede naam (en de macht) van de instelling, waarin men zich afschermt tegenover de gevaarlijke of vijandige buitenwereld” in een iets ander daglicht te staan.
Er staat ook niet bij dat hij al lange tijd bevriend is met Danneels.

   

Lees verder...

Johannes van Vloten (1818 – 1883) Zijn Spinoza-biografie staat op internet

Van Vloten zag Spinoza als “die geroepen was de eerste dagheraut te zijn eens nieuwen tijdvaks der wereldbeschaving" (Baruch d’Espinoza, p. 33). Zichzelf zag hij zeker als de tweede heraut.

Johannes van VlotenEen blog over Jan Van Vloten schrijven, moest er eigenlijk wel van komen. Zijn naam is hier al in tientallen blogs voorbij gekomen, maar een blog apart over hem stelde ik steeds uit, omdat ik een beetje moeite met die man had. Uiteraard, gewaardeerd moet worden dat hij veel voor het onder de aandacht krijgen van Spinoza heeft gedaan, maar hij heeft er ook zulke eigenzinnige draaien aan gegeven. Busken Huet had het over zijn “zelfgebrouwen spinozisme”. Maar nu ik een aanleiding heb - ik wil doorgeven dat zijn Spinoza-boek integraal bij books.google is te vinden - maak ik een kort blogje over deze ‘kleurrijke figuur’ – wat wel het minste is dat men van hem zeggen kan: “hij was zeer strijdbaar, ontzag niets en niemand en bestreed diverse toonaangevende tijdgenoten van alle wetenschappelijke en vooral kerkelijke richtingen.” 1) Radicaal naturalistisch spinozist en liberaal humanist, “die op het snijvlak van Aufklärung en spinozisme op strijdvaardige wijze de rede inzette tegen het autoriteitsgeloof.” (C. Offringa 2) Wat hij deed met driftigheid en taalagressiviteit. (Roger Henrard 3) Voor 'n korte biografie: zie aan het eind van dit blog. 

Lees verder...

Neurosofie en neuromiscellanea

Volgende maand, van 13-15 oktober 2010, wordt in Parijs een colloqium gehouden Les sciences de l’homme à l’âge du neurone.

Dit zag ik vermeld staan op de website van de Association des Amis de Spinoza. Waarom het daar vermeldt werd - dus of er iets iets Spinozistisch aan is - kon ik niet ontdekken.
Maar de prospectus van het colloquium ziet er fraai uit. Je kunt zien dat we geld over hebben voor de neurosciences…

Een cartoon daarin heb ik bewerkt om nóg duidelijker te maken welke disciplines er allemaal in dezelfde hersenvijver vissen.

En verder neuroeconomie, neurosociologie, neuroantropologie, neurofilosofie, neuropsychanalyse, neuropsychologie, neurosofie,... Lees verder...

Rudolf Saudek (1880 - 1965) maakte een Spinozabeeld

Rudolf Saudek in 1944Al eerder wilde ik een blog maken over de Tsjechische beeldhouwer en graficus Rudolf Saudek, die in Leipzig werkzaam was. Ik was nieuwsgierig naar hem daar hij een buste van Spinoza gemaakt heeft. Over hem is weinig en over deze buste is niets te vinden op internet. Je vindt over Saudek geen robuste internetpagina, maar wel diverse (vaak dezelfde) brokstukjes die bij geduldig zoeken een deel van de puzzle geven. Ik raakte ze door een pc-storing kwijt, maar heb ze opnieuw verzameld. Daarmee maak ik deze pagina die op internet de meeste informatie over Rudolf Saudek bijeenbrengt.

Het Spinozabeeld
Ik Kleisculptuur van Spinoza door Rudolf Saudekkom eerst met zijn  Spinozabeeld en daarna met wat ik over hem gevonden heb.

Theo van der Werf, secretaris van de Ver. Het Spinozahuis heeft mij laten weten dat hem drie verschillende Spinozabustes van hem bekend zijn. In een brief van 25 oktober 1933 die Saudek schreef aan de toenmalige secretaris van het Spinozahuis, W. G. van der Tak, vermeldt hij als prijzen van zijn Spinozaborstbeeld:

65 cm hoog in gips 40 mark, in brons 500 mark.
25 cm hoog in gips 12 mark, in brons 100 mark.

Het zou hem plezier doen als zijn Spinozabuste in het Spinozahuis in Rijnsburg tentoongesteld zou worden. Hij schrijft met zijn beeld groot succes te hebben; het is veel afgebeeld en tentoongesteld o.a. in Den Haag, Praag en Hamburg. (Die brief bevindt zich in de Koninklijke Bibliotheek).

Het is niet bekend of Van der Tak op deze brief heeft gereageerd. Een groot deel van het archief van de Vereniging is namelijk niet uit Duitsland teruggekomen.

Aanvulling 5 jan. 2012

Uit het Nationaal Archief is de volgende foto uit de collectie Spaarnestad beschikbaar gesteld: Borstbeeld van Baruch de Spinoza  gemaakt door R. Saudek te Leipzig. Het beeld werd in 1932 verloot tijdens een bijeenkomst van de vereniging voor wijsbegeerte in Den Haag. Opname uit 1932.
Het betreft duidelijk een iets ander beeld dan dat hierboven.

         Borstbeeld van Baruch de Spinoza, filosoof en lenzenslijper

 

Aanvulling 31 oktober 2014

Zo te zien had Saudek een van zijn Spinoza-bustes op de Spinoza Ausstellung van de joodse gemeenschap in Berlijn die geopend werd op 15 december 1932

 Foto uit David Wertheim, Salvation Through Spinoza: A Study of Jewish Culture in Weimar Germany. BRILL, Leiden, 2011, p. 132 

Lees verder...

Antonio Negri's 'Spinoza et nous' op komst

Voor volgende week, tijdens het 6de Internationaal Marxcongres dat van woensdag 22 september 2010 tot zaterdag 25 september 2010 in Parijs zal plaats vinden, heeft het Vlaams Marxistisch Tijdschrift een werkgroep georganiseerd over “Negri en Spinoza” met als sprekers Sonja Lavaert, André Mommen en Miriam Van Reijen [zie dit blog]

Ik zou, ook als ik voldoende het Frans zou beheersen, er toch niet heen hoeven, daar ik helemaal niks met Antonio Negri heb. Ik heb meerdere pogingen gedaan om iets van hem op te steken, maar krijg telkens weer het gevoel dat hij onnodig ingewikkeld doet en erg overschat wordt. Zodat ik het zonde van mijn tijd vind er aandacht aan te besteden, hoewel ik The Philosophy of Antonio Negri. Revolution in Theory (Edited by Timoty S. Murphy & Abdul-Karim Mustapha, 2007) in huis heb gehaald... *)

L Anomalie sauvageToch ben ik bereid hier te melden dat na het uitkomen in Franse vertaling van L’Anomalie Sauvage. Puissance et pouvoir chez Spinoza (1982) en Spinoza subversif (2002) op 14 oktober a.s. bij het Franse Éditions Galilee een nieuw boek van Antonio Negri verschijnen: Spinoza et nous. [Hier]

Lees verder...

Verwantschap tussen twaalfde eeuwse Arabische Verlichting en de Spinozistische Radicale Verlichting

Jonathan Lyons: Het Huis der Wijsheid. Hoe Arabieren de westerse beschaving hebben beïnvloed [Bulaaq, 2010]. Een fraai en boeiend boek.

Veel sterker – door de focus – dan Floris Cohen in De herschepping van de Wereld. Het ontstaan van de moderne natuurwetenschap verklaard, die de belangrijkste feiten ook wel heeft, laat Lyons zien en meevoelen hoe sterk het westen leunde op de erfenis van de hoge Arabische cultuur ten tijden van de Abbasiden die omstreeks 825 in Bagdad hun nieuwe hoofdstad stichtten met daarbij veel aandacht en staatssteun voor een ‘Huis der Wijsheid’ (Bayt al-Hikma), waarin door aantrekken van erudiete mensen uit India, Perzië en Griekenland en vooral door het aanleggen van een gigantische bibliotheek en via een intensief vertaalproject veel werken uit de oudheid werden bewaard en verder bewerkt. Dit vond z’n hoogtepunt in hun 3e en 4e (onze 9e en 10e eeuw). Een project dat in Cordoba nog eens flink werd voortgezet door de naar Noord-Afrika en vervolgens naar al-Andalus uitgeweken kleinzoon van de tiende Omajjaden-kalief, Abd al-Rahman.

Lees verder...

Spinoza University is "definitief uit de lucht"

Op 6 juli 2008 had ik een blog: Spinoza University - Echt? Of spookuniversiteit? Er waren aardig wat signalen dat er minstens een luchtje kleefde aan de 'instelling' die zich onder die naam presenteerde. Tot voor kort kon elk initiatief zich eenvoudig in de titel 'universiteit' hullen en ook de naam Spinoza is geen beschermde merknaam.

Op 4 jan. 2010 had ik er nog eens een blog over: Spinoza University - echt nep! Toen bestond de betreffende website nog steeds.

Nu ik er nog eens naar zocht blijkt de website uit de lucht gehaald te zijn. De domeinnamen spinozauniversity.nl en spinozauniversity.com zijn wel niet vrij en blijkbaar in handen van domeinnaamopkopers, want daar kleeft een winstverwachting aan.

Enfin, ik vind het belangrijk genoeg om hier te melden dat het met de Nederlandse Spinoza Universiteit gedaan is. Uiteraard zou het wel een fraai hommage aan de grootste filosoof van Nederland zijn, als een universteit zich met diens naam zou bekleden.

Lees verder...

A.s. zondag 19 september première Spinazie Spinoza

Theatergroep Siberia is een Rotterdamse jeugd- en jongeren-theatergroep, die professionele theatervoorstellingen geeft voor kinderen van alle leeftijden, ook buiten Rotterdam. [Zie de website]

Na een tijd lang try outs gespeeld te hebben met hun stuk Spinazie Spinoza (spinoza.blogse.nl kondigde het 11 jan. 2010 aan), in het Vondelpark en tijdens de Parade in Rotterdam en Amsterdam, zal a.s. zondag 19 september in Theater aan het Spui in Den Haag om 15.00 uur de première worden gegeven.

Tijdens het etentje waarover ik het onlangs had, vernam ik van enige fans van Spinoza die zo’n try out bijgewoond hadden, dat het een verrassend knap geschreven en gespeeld stuk is, waarin aardig wat van Spinoza over het voetlicht komt

Enige dagen geleden werd op YouTube deze wat flauw-satirische “nieuws-video” van Theatergroep Siberia geplaatst, waarvan ik hoop dat die niet representatief is voor dat stuk.

 

  Lees verder...

Jonathan Israel bewijst het gelijk van Groen van Prinsterer

Het Reformatorisch Dagblad had gisteren een recensie door Klaas van der Zwaag van Jonathan Israel’s Verlichting onder vuur. Filosofie, moderniteit en emancipatie, 1670-1752, [ Van Wijnen, Franeker, 2010; 1184 blz.] getiteld: Wegbereiders van de revolutie.

Het is een eerlijke en waarderende recensie, die de hoofdlijnen van Israels boek goed samenvat en het gebruik ervan aanbeveelt voor hedendaagse christenen, want: “Dat ideeën niet onschuldig zijn, leert dit standaardwerk van Israel. Het biedt daarom alleszins een uitdaging aan christenfilosofen om ook de geest van ónze tijd te ontmaskeren.”
Uiteraard wordt “de omkering van denkwijze en gezindheid”, die door Israel positief wordt gewaardeerd, door reformatorisch christenen in het kielzog van de anti-revolutionair Groen van Prinsterer afgewezen. Ieder maakt op z’n eigen wijze gebruik van de ‘verworvenheden’ van de Verlichting. Positief is dat de feiten niet worden ontkend of weggemoffeld.

Deze interessante en welgemeende recensie neem ik hier graag over, in plaats van er alleen maar naar te verwijzen.

Lees verder...

VO-vertaalproject met brieven van Spinoza

Onlangs ontdekte ik een webpagina, waarop het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling SLO in een vertaalproject Neo-Latijn, enige Brieven van Spinoza ter vertaling door scholieren van het gymnasiaal onderwijs aanbiedt. Het wordt aldus ingeleid:
“Nog een blik op de wereld van de ander biedt de 17e eeuwse filosoof Spinoza. Hij schrijft over een tijd waarin het geloof in spoken algemeen aanvaard was. Spinoza moest niets hebben van dit geloof: hij geloofde niet in een andere wereld en zeker niet in een wereld waarin spoken bestaan. Een echt goede kijk op de wereld krijg je volgens Spinoza pas wanneer je voldoende kennis hebt. Een mens moet altijd streven naar kennis. Kennis maakt gelukkig. Met kennis kan je immers onwaarheden aantonen.
De ideeën van Spinoza hadden grote invloed in een tijd waarin de wetenschap een grote rol speelt en waarin ontdekkingen werden gedaan die de blik van de mens op de wereld voor altijd zouden veranderen.”

Aangeboden ter vertaling wordt de correspondentie (brieven LI t/m LIV) met Hugo Boxel: “een vooraanstaand ambtenaar in het stadsbestuur van Gouda. Hij was bovendien een geleerd man: hij studeerde onder andere Grieks, Hebreeuws, filosofie en rechten. Spinoza schreef zijn briefwisseling met hem in 1674. Boxel was toen al ontslagen uit zijn functie.
Uit de brieven blijkt dat Boxel een erg bijgelovig man was: hij geloofde in spoken en wilde weten wat Spinoza's mening over spoken en geesten was. Spinoza moet niets hebben van dit bijgeloof en geeft verschillende argumenten waarmee hij wil aantonen dat spoken onmogelijk kunnen bestaan.
Het komt op ons misschien vreemd over dat mensen in de tijd waarin de wetenschap zo in opkomst was vol overtuiging geloofde in spoken en geesten, maar dit was heel normaal in de 17e eeuw. (Bedenk ook dat heksenvervolgingen juist in de 16e en 17e eeuw regelmatig plaatsvonden!).
Het vak demonologie, waarbij men het bovennatuurlijke bestudeerde, werd in die tijd heel serieus genomen.”

Een inleiding bij de Brieven van Spinoza werd geschreven door Rosanne Bekker; zij is medewerker  van het SLO en secretaris van de Verkenningscommissie Klassieke Talen. (Deze commissie verkent in opdracht van het ministerie de kansen en bedreigingen voor de Klassieke Talen in de toekomst en stelt een advies op voor de staatssecretaris.) Lees verder...

Nieuw zicht op het Rampjaar 1672

Gedrukte chaosOok voor Spinozisten is het interessant om kennis te nemen van dit boek van Michel Reinders dat afgelopen week verscheen, Gedrukte chaos. Populisme en moord in het Rampjaar 1672. Balans, Amsterdam, 2010 (sept.) 320 pagina’s met vele illustraties van pamfletten.

Gedrukte chaos is de handelseditie van het proefschrift waarop Reinders eind 2008 promoveerde en waarin hij een onderzoek doet naar het verband tussen politieke pamfletten en politieke actie van burgers in het Rampjaar 1672. Het boek geeft een ander en m.i. duidelijker beeld van wie er werkelijk achter de lynchpartij van Cornelis en Johan de Witt zaten. En over hoe er in de Republiek een klimaat kon ontstaan waarin de anti-orangistische regenten hun leven niet meer zeker waren. Het doet dat door een analyse van de rol die de hoogopbloeiende cultuur van politieke pamfletten hierin speelde. Te makkelijk werd het conflict vereenvoudigd door een tegenstelling te zien tussen ‘orangisten’ (aanhangers van Willem) en de aanhangers van de ‘Ware vrijheid’ ofwel de Loevensteinse factie of Staatse partij (aanhangers van o.a. Johan de Witt).

Michel Reinders (1979) die als freelance journalist voor diverse kranten en bladen en als tekstschrijver bij Tekstschrijvers.nl werkte, is in de invloed van media geïnteresseerd (en heeft kritiek op Habermas’ theorie van de Öffentlichkeit - die tegenwoordig uiteraard als de ‘public sphere’ moet worden getypeerd; dit gebeurt in de voetnoten). Hij heeft in ieder geval een zeer vlot leesbaar boek geschreven, dat daardoor overigens niet minder wetenschappelijk werd.

Reinders geeft een interessant overzicht van de vele pamfletten, waarmee burgers zich mengden in de lokale en ook gewestelijke en nationale politiek. Hij schetst de gebeurtenissen en vooral de onlusten gelijkopgaand met de vooropgaande en/of volgende pamfletten. In 1672 verschenen er iets meer dan 1600 pamfletten, tegen gemiddeld 300 per jaar in de jaren eromheen.

Lees verder...

Job Koelewijn's Spinoza-kunstprojecten

Met Spinoza’s Ethica in zijn bagage reist kunstenaar Job Koelewijn de wereld over om in tal van landen eruit te laten voorlezen door lokale bewoners. Het voorlezen van de eerste tekstdelen begon op zondag 14 december 2008 in W139 aan de Warmoesstraat 139 te Amsterdam. Hij ging voorts naar China, Japan, Londen, New York, Istanbul etc. [Zie hier en hier eerder op dit weblog]

Of hij er al gereed mee is? Ik heb het niet kunnen vinden. Wel was er in het kader van de Amsterdamse Spinoza-manifestatie My Name is Spinoza vorig jaar (van 29 aug. tot 4 oktober 2009) in W139 al iets van te zien in Mondial Reading Performance, Half-time, waaruit hier een foto:

                

Uiteindelijk zullen 16 locaties worden bezocht. Het eindresultaat moet een opstelling van zestien televisies worden, oude en nieuwe modellen, waarop het voorlezen van de tekst met verschillende dialecten te beleven zal zijn. Ook verschijnt er dan een audioboek. Op deze wikkel van de "Spinoza-King" staan alle plaatsen vermeld:

Lees verder...

Spinoza-tiramisu-dessert

Gisteren hadden een aantal vrienden en vriendinnen van Spinoza, die elkaar van de Spinoza-cursussen van de Vereniging het Spinozahuis kennen, uitgenodigd door een van hen, een gezellig en heerlijk etentje. Genoten werd van pizza’s die de gastheer bakte in zijn zelfgebouwde steenoven. Verrukkelijke pizza’s. Het hoogtepunt kwam bij het tweede dessert bij de koffie, nadat we al onthaald waren door een bord met een door de gastvrouw zeer creatief en meesterlijk vervaardigd zeer smakelijk nagerecht.

Daar verscheen tot onze grote verrassing op tafel dit kunstige tiramisu-dessert met de beeltenis van Spinoza. Tiramisu betekent volgens Wikipedia letterlijk “trek mij omhoog, wat zoveel inhoudt als beur mij op of maak mij blij”. Wel, dat is met deze ‘filosoof van de blijheid’ zó als tiramisu-dessert opgediend een fluitje van een cent – wie zou hier niet blij van worden. De gasten begonnen meteen foto’s te maken, waarvan ik de bezoekers van dit weblog er graag een voorschotel. De flits maakt het wat flets en de ondergrond is was rommelig – de feestelijke taart staat namelijk op de plank waarop de pizza’s in stukken waren gesneden, maar het beeld is duidelijk…

Beval Spinoza ons zelf in een opmerking bij stelling 45 van het 4e boek van de Ethica immers niet aan: "Het voegt een wijs man, zich matig met aangename spijs en drank te verkwikken en te laven, evenals met geuren en lieflijkheid van groenend kruid ...."
De matigheid gaven we vorm door - toen we genoeg hadden, dat wel - een laatste stukje pizza aan ons voorbij te laten gaan...

Lees verder...

Theo Loevendie's Spinoza Opera wordt wellicht een Oratorium

De Amsterdamse Spinoza Kring (ASK) zegt betrokken te zijn bij de totstandkoming van de Spinoza-opera die Theo Loevendie al een poos van plan is te componeren.

Een aardig initiatief van de ASK is om een videoverslag te laten maken van een interview met Theo Loevendie. Het is gemaakt door Govert van Kreuningen, waarschijnlijk een familielid van de voorzitter Frank van Kreuningen. De première van de geplande opera wordt in 2012 verwacht. Zo staat het ook op de website van Loevendi (onder 'events'), maar “misschien wordt het wel 2013”, zegt Loevendie in deze video (waaruit hier een videostill)

Maar als ik beluister, we zijn nu ruim een jaar verder, hoe weinig hij nog opgeschoten is, vraag ik mij af of we die opera ooit werkelijk zullen beleven. Aanvankelijk ging het over een grootschalige opera (met orkest, solisten, koor). Nu zegt hij meer aan een oratorium te denken. En hij zegt ook: “ik ben nog in een vaag stadium” en dat is aan het hele gesprek goed te horen. Hij is nog niet echt opgeschoten, als je het gesprek vergelijkt met het interview dat op 26 juli 2009 in Met het oog op morgen door de NOS radio werd uitgezonden en dat nog te beluisteren is.

Uiteraard houdt Theo Loevendie, zoals een wijs mens volgens Spinoza doet, geen enkele rekening met de dood, maar zijn natuur doet dat - metaforisch gesproken -  uiteraard wel. Eind deze maand, op 30 september, hoopt Theo Loevendie 80 jaar te worden. *) Lees verder...

'Spinoza im Kontext'

Eerder berichtte ik over het komende driedaagse congres  'Strukturgeschichte oder Entwicklungslogik? Spinoza und das Denken von Geschichte' dat door de Deutsche Spinozagesellschaft in Halle wordt georganiseerd van 17-19 september. [zie dit blog van 10 juni 2010]

Bij deze gelegenheid toont het Interdisziplinäres Zentrum für die Erforschung der Europäischen Aufklärung (IZEA) vanaf 17 september tot 10 december 2010 de tentoonstelling 'Spinoza im Kontext'. Deze tentoonstelling is een enigszins gewijzigde voortzetting van de tentoonstelling 'Libertas philosophandi. Spinoza als gids voor een vrije wereld', die door de Bibliotheca Philosophica Hermetica in 2008 in het kader van Amsterdam Wereldboekenstad werd georganiseerd. [Zie daarover hier voor een digitale rondleiding en ook dit blog van 30 juni 2008 en van 7 juli 2008]

Naast boeken uit de Amsterdamse tentoonstelling zal 'Spinoza im Kontext' eveneens de nadruk leggen op de repons op Spinoza vanuit Halle. De tentoonstelling wordt geopend door Frank Grunert (IZEA) en Cis van Heertum (BPH). Voorafgaand zal Wiep van Bunge (Erasmusuniversiteit Rotterdam) een voordracht houden over 'Spinoza in den Niederlanden'.

Bij de tentoonstelling verschijnt een gelijknamige bundel onder redactie van Frank Grunert en Cis van Heertum.

Lees verder...

Vandaag komt Stephen Hawking's 'The Grand Design' uit

Stephen Hawking weet hoe hij zijn nieuwe boek 'The Grand Design' moet verkopen. Om te beginnen door het een foute titel mee te geven. En vooral door ruim een week voor uitkomen te zorgen voor een uittreksel dat grote aandacht in de pers krijgt daar hij vooral allerlei uitspraken doet over – het niet nodig zijn van - God. En door vooral in discussie te gaan met Isaac Newton’s ‘theorie’ dat God zich met de schepping had moeten bemoeien want dat door de werking van louter de natuurwetten nooit uit de chaos dit heelal had kunnen ontstaan. In A Brief History of Time achtte hij het geloof in een schepper niet onverenigbaar met wetenschap, nu komt hij daarop terug en lijkt hij opgeschoven in de richting van Spinoza’s God. Maar of hij Spinoza erbij haalt heb ik nog nergens gelezen.

Stephen Hawking The Grand Design 

Voor vandaag staat de eerste verspreiding door Bantam Press gepland van het boek dat Hawking samen met de Amerikaanse natuurkundige Leonard Mlodinow schreef. Maar inmiddels zijn er op internet al duizenden nieuws- en blogberichten over de samenvatting die het boek vooruit ging:

Lees verder...

Conrad Busken Huet (1826-1886)

Zojuist heb ik zeer geboeid en als in één ruk Olf Praamstra’s Busken Huet. Een biografie [2007] uitgelezen (843 blz. tekst; incl. noten en index 941 blz). Het werd vorige week in de verse ramsj heel goedkop aangeboden. Ik vermoed dat de uitgever, Boom/imprint Sun, zijn restant heeft opgeruimd om het binnenkort in een nieuwe druk weer op de markt te brengen.

Het is een van de best geschreven biografieën die ik ooit las. Praamstra heeft zich lang en intensief met Busken Huet bezig gehouden en schreef een wetenschappelijke, objectieve biografie over de beste literatuurcriticus die Nederland ooit heeft gehad – het werd tegendeel van een hagiografie. Busken Huet was bepaald geen ‘heilige’ en Praamstra laat heel duidelijk telkens ook de minder fraaie kanten van zijn persoonlijkheid zien. Als zijn ergernis gewekt was – en dat was snel, want hij legde zijn maatstaven hoog bij de beste Europese en vroegere literatoren – dan kon hij ongenadige scherpe kritiek spuien. Hij werd om zijn kritieken in De Gids dan ook wel aangeduid als ‘de beul van Haarlem’ (waar hij toen woonde). Meermalen beschrijft Praamstra dat Busken Huet een blinde vlek had voor de ergernis die hij bij anderen met zijn scherpe pen opwekte.
Praamstra is verder erg goed in het kort uitleggen van allerlei historische omstandigheden (de universitaire organisatie in de 19e eeuw, het studentenleven, de revolutie van 1848, het cultuurstelsel etc.)

Lees verder...

Steven Nadler in oktober op lezingentoer door Nederland

Steven Nadler - videostill Spinoza-roundtable at Philoctetes febr 2009Op 5, 6 en 7 oktober geeft de Spinozakenner prof. dr. Steven Nadler van de University of Wisconsin-Madison, drie lezingen.

Gouden Eeuw lezing te Amsterdam
Op dinsdag 5 oktober 2010 (ik vermelde het al eerder op dit blog) houdt Nadler de zesde Gouden Eeuw lezing onder de titel 'Spinoza and Toleration'. Steven Nadler zal Spinoza's denkbeelden over vrijheid bespreken aan de hand van zijn ideaalvoorstelling van de democratische staat. De focus zal liggen op de politiek-filosofische kwesties van de scheiding van kerk en staat en de vrijheid van meningsuiting. De lezing zal worden ingeleid door prof.dr. José van Dijck en prof.dr. Frans Jacobs.
Het
programma begint om 19:30 uur in de Aula van de Universiteit, Singel 411 (hoek Spui). De toegang is gratis, de voertaal is Engels.
Belangstellenden wordt verzocht zich aan te melden per e-mail:
goudeneeuw-fgw@uva.nl

• Symposium te Groningen
Op woensdag 6 oktober 2010 is hij een van de sprekers tijdens het Symposium: Spinoza’s Politics  dat de Faculteit Wijsbegeerte van de RijksUniversiteit Groningen organiseert (zie dit blog

Colloquium te Amsterdam
Op donderdag 7 oktober 2010 is hij weer terug in Amsterdam en zal hij om 15.30 uur in de Doelenzaal van de Universiteitsbibliotheek [Singel 425, Amsterdam] het colloquium verzorgen: Spinoza, Maimonides and Prophecy.

Lees verder...

Spinoza, politico-theology and the notion of authority

Als service aan degenen die wellicht overwegen om deel te nemen aan het Symposium: Spinoza’s Politics dat in Groningen georganiseerd wordt (zie dit blog) neem ik hier de links op naar de papers van het colloquium dat de Afdeling Filosofie van de Universiteit van Sydney op 18 juli 2006 organiseerde over Spinoza, politico-theology and the notion of authority

Sprekers waren Moira Gatens (University of Sydney), Stephen Gaukroger (University of Sydney), Jonathan Israel (Institute of Advanced Study, Princeton), Susan James (Birkbeck College, University of London), Genevieve Lloyd (Sydney), Theo Verbeek (University of Utrecht).

Lees verder...

"Spinozists don't have no songs"

Af en toe breng ik een bezoekje aan het weblog van Charlie Huenemann. Het was weer een poosje geleden. Nu zag ik bij hem (hij was ook weer door een ander getipt) dit grappige optreden op het “Merlefest 2010” in St. Louis van de comedian Steve Martin en de Steep Canyon Rangers. Zij brachten er de ‘Atheist Song’ "Atheists Don't Have No Songs." Daarna zag ik hoeveel opnamen daarvan uit verschillende hoeken en tijdens verschillende optredens gemaakt zijn en op YouTube geplaats. Na wat doorzoeken kwam ik een transcriptie van de song tegen wat het toch makkelijk maakt alles te verstaan. Ik stel voor om eerst “Lees verder...” aan te klikken en dan pas de video te starten.

 

Lees verder...

Komend Groninger Symposium: Spinoza's Politics

Woensdag 6 oktober 2010 organiseert de Faculteit Wijsbegeerte van de RijksUniversiteit Groningen het 

                          Symposium: Spinoza’s Politics
        + GRIPh Colloquium Lecture by Prof. Susan James and more!
               [GRIPh = Groningen Research Institute of Philosophy]

Locatie: Faculty of Philosophy, Oude Boteringestraat 52, room Omega

11.00 - 17.00 hrs

All welcome! Please register (see below), no costs.

Speakers include:
Steve Nadler (University of Wisconsin, Madison)
Eric Schliesser (Ghent University)
Piet Steenbakkers (Utrecht University)
Keynote lecture / GRIPh Colloquium (15.30-17h):
Susan James (Birkbeck, London): ' From Imagining to Understanding: Spinoza’s Practical Project'

Symposium 6 oktober 2010: Spinoza's Politics

Lees verder...

Spinoza omgedraaid

Zou het inderdaad zo zijn dat onze tegenvoeters aan de andere kant van de wereld alles omgedraaid zien?

Vandaag heeft de Bay of Plenty Times, een krant die wordt uitgegeven in Tauranga, in Bay of Plenty in het Noorden van Nieuw-Zeeland een column met een mijmering over 'dat het leven niet eerlijk is'. Spinoza wordt in de overweging ingeschakeld. Aardig geschreven, maar sommige dingen  krijgen een omgekeerd effect. Spinoza wordt aangeduid als “the Dutch mathematician” wat nog wel aardig is. Ook een stukje van z’n filosofie wordt nog wel aardig samengevat: alles is wat het is. En de wereld is niet speciaal gemaakt om in onze behoefte te voorzien – “the world around us is not even slightly interested in our wants or needs”.

Martin Luther King en Mahatma Gandhi zouden zich in Spinoza’s wereldbeeld hebben kunnen vinden. Maar dan komt de omkering; of beter gezegd – en dat kom je vaak tegen – a) Spinoza Ethica wordt gelezen alsof hij een stoïcijn was en zijn godsopvatting wordt niet geaccepteerd en b) geheel buiten aandacht blijft dat Spinoza een politieke filosofie had, waarmee we een betere en rechtvaardige wereld zouden kunnen proberen te maken. Zie maar: Lees verder...

Spinoza in Sarah Sarai's gedicht "Today no one is your friend"

Sarah Sarai woont in New York City. Ze schrijft gedichten, fictie en non-fictie. Ze heeft gewerkt als docent Engels aan een high school, was leraar compositie en creative writing, was editor.

Sarah Sarai’s gedichten werden  gepubliceerd  in Potomac, Threepenny Review, Minnesota Review, Mississippi Review, Boston Review en andere - haar fictie in Tampa Review, Weber Studies, South Dakota Review, Fairy Tale Review en andere.

Haar recentste dichtbundel, The Future Is Happy, kwam uit bij BlazeVOX [books] in 2009.

Doug Anderson over deze bundel: "Sarah Sarai’s poetry is hot-wired and hip-swivel all the way up the spine! Emily Dickinson is Jewish and Moses breaks tablets for stellar sex. She’s retained the best of modernism (especially that syncopated variable foot Charlie Parker bop in the word-love) and moved onto new red earth for her own vision."

In Flâneur Foundry [Issue II, Spring/Summer 2010] verscheen haar  gedicht “Today no one is your friend,” waarin Descartes en Spinoza voorkomen.

Het is zo'n gedicht dat niet meteen helemaal open aan je voeten ligt (om ook eens dichterlijk te worden...)

Lees verder...

Wim Klever's "Definitie van het christendom" herdrukt onder andere titel

Iemand stuurde mij gisterenmiddag om 17:15 uur – trots dat hij een primeur had daar het op dit weblog nog niet te lezen was – een bericht toe van een boekhandel die meedeelde: "Een gloednieuwe uitgave van Spinoza's Tractatus theologico-politicus staat op het punt van verschijnen. De licht ingekorte tekst wordt toegankelijk gemaakt en van helder commentaar voorzien door Wim Klever."

Uit dat "licht ingekorte" leidde ik af dat het om een herdruk van Definitie van het christendom zou gaan. En inderdaad, bij Eburon, blijkt dat Definitie etc. is uitverkocht. De tekst waarmee die 'gloednieuwe uitgave' wordt aangeprezen luidt grotendeels als die welke bij de Definitie etc.te lezen is: "Heeft Christendom niet alles met politiek te maken? Kan men wel christen zijn zonder mee te bouwen aan de welzijnsstaat voor ieder? In zijn revolutionaire Theologisch-politieke verhandeling (1670) geeft de hooggeleerde Spinoza een uitdagend, maar overtuigend antwoord op basis van een historische analyse van de bijbel en een theoretische bewijsvoering: godsdienst als politiek gerealiseerde rechtvaardigheid en naastenliefde."

Tot hier was ik begonnen aan een blogje toen 's avonds om 22:00 uur Wim Klever mij e-mailde: "Aangezien de voorraad van mijn DEFINITIE VAN HET CHRISTENDOM was uitverkocht, heeft Eburon (Delft) mij voorgesteld om een tweede druk te maken onder een gewijzigde titel. De vraag houdt immers na elf jaar nog steeds aan, ook al heeft niemand het ooit gerecenseerd. Ook jij niet [...]"

     Theologisch-politieke verhandeling

Lees verder...

Boekje met Robert Pippin's Spinoza-lezingen uitgekomen

De Hegelspecialist, professor Robert B. Pippin van de Universiteit van Chicago, bezette in 2009 de Spinoza Leerstoel bij de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam. [Zie daarover dit blog]

De lezingen die hij gaf op de donderdagen 9 april en 14 mei met als titel Hegel’s Concept of Self-Consciousness zijn inmiddels door Van Gorcum in boekvorm uitgegeven.

Pippin beloofde indertijd met een nieuwe lezing te komen van Hegel’s Phenomenologie des Geistes. In de eerste lezing zette hij de these van de Duitse filosoof Hegel uiteen dat zelfbewustzijn eigenlijk begeerte is en niet, zoals vaak wordt beweerd, een observerend metabewustzijn. Zelfbewustzijn is uiteindelijk een ‘praktisch fenomeen’ en menselijke vrijheid is geen metafysisch iets en geen eigenschap van de mens, maar een historische en sociale verworvenheid.

Lees verder...

Jonathan Israel: "I am not a Pocockian"

Op 2 oktober 2008 kreeg Jonathan Israel de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2008, hem toegekend door de KNAW voor zijn nieuwe visie op de Verlichting. Op 3 oktober 2008 verzorgde Israel een lezing in het Descartes Centrum in Utrecht, getiteld Enlightenment philosophy, Democracy and the Question of Social Inequality. Wiep van Bunge, Joris van Eijnatten en Wyger Velema namen vervolgens aspecten van Israels interpretatie van de Verlichting onder de loep.

 

 

Ruim 1,5 jaar later zijn deze toespraken, samen met een weerwoord van Israel tegen zijn opponenten, opgenomen in het tweede nummer van de 41e jaargang (2009) van het tijdschrift De Achttiende Eeuw, het Documentatieblad van de Werkgroep Achttiende Eeuw, dat pas deze zomer uitkwam (het blad loopt een jaar achter). Het themagedeelte Heinekenprijs Jonathan Israel’ bevat de artikelen:
WIJNAND MIJNHARDT, Foreword
JONATHAN ISRAEL, Equality and Inequality in the late Enlightenment
WIEP VAN BUNGE, The Modernity of Radical Enlightenment
JORIS VAN EIJNATTEN, What if Spinoza never happened?
WYGER R.E. VELEMA, Jonathan Israel and Dutch Patriotism
JONATHAN ISRAEL, Toleration, Spinoza’s ‘realism’ and Patriot modernity: replying to Van Eijnatten, Van Bunge and Velema.  
Israels toespraak ontving intussen dus een iets andere titel.

Wyger Velema, Wiep van Bunge, Joris van Eijnatten, Jonathan Israel
tijdens de Jonathan Israel Heineken lecture op 3 oktober 2008

Lees verder...

Spinoza Centrum voor Neuro Imaging ontvangt ca €8 miljoen subsidie

Varian 4T fMRIHet Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling (EFRO) verschaft aan  het Spinoza Centrum voor Neuro Imaging een subsidie van bijna 8 miljoen euro. Door deze subsidie kan het instituut zeer geavanceerde apparatuur aanschaffen voor multidisciplinair neurowetenschappelijk onderzoek, waaronder een 3T en 7T fMRI-scanner. Het Spinoza Centrum is een gezamenlijk initiatief van de Universiteit van Amsterdam (UvA), de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN-KNAW), het Academisch Medisch Centrum (AMC), de Vrije Universiteit (VU) en het VU medisch centrum (VUmc).

Het Spinoza Centrum ziet zich als een uniek samenwerkingsverband, niet alleen voor innovatief fundamenteel onderzoek, maar ook een plek waar wetenschapsgedreven biotechbedrijven relaties kunnen aangaan met toponderzoekers.

Door het opbouwen van een gezamenlijke onderzoeksinfrastructuur wil Amsterdam zich plaatsen in de internationale frontlinie van het neurowetenschappelijk onderzoek. Op donderdag 30 september wordt de eerste 3T fMRI-scanner in gebruik genomen en is er een openingssymposium bij de Universiteit van Amsterdam.

Bron: UvA Persvoorlichting 2 sept. 2010

                  

Lees verder...

Bij Spinoza zou al 'duurzaamheid' te bespeuren zijn

Een aardig weetje is te halen uit een bespreking van het boek van Ulrich Grober, Die Entdeckung der Nachhaltigkeit. Kulturgeschichte eines Begriffs [Kunstmann, München, 2010]. Waar wij het over ‘duurzaamheid’ hebben, spreken onze oosterburen van ‘Nachhaltigkeit’. Karin Chladek schrijft in Falter:

“Der Begriff „Nachhaltigkeit“ wird oft für nichtssagend gehalten und deswegen gemieden. Zu Unrecht: Ulrich Grober beweist, dass man spannend und lesenswert sowohl über das Konzept als auch über den Begriff selbst schreiben kann. Er verfolgt nicht nur die Begriffsgeschichte, sondern die Entwicklung der Idee seit dem späten Mittelalter und zieht philosophische Verbindungslinien von Spinoza über Goethe bis zu Haeckel und erklärt deren politischen Einfluss. Unser Konzept von Nachhaltigkeit sei eigentlich ein Kind der Aufklärung, das mit der beginnenden „Erdpolitik“ seit 1968 global stark an Einfluss gewonnen habe. Ebenso wie sein gleichfalls aus der Aufklärung geborener Widerpart, der Liberalismus, den wir in seiner heutigen Gestalt eher „Neoliberalismus“ nennen würden. Den Mythos, dass „nachhaltig“ nur eine unglückliche Übersetzung des englischen „sustainable“ sei, bestreitet Grober vehement und eloquent: Eher sei es umgekehrt. Hans Carl von Carlowitz war ein sächsischer Berghauptmann, der 1713 das Wort „Nachhaltigkeit“ erstmals in seiner heutigen Bedeutung verwendete.”

Lees verder...

Scriptie van René Koekkoek over Spinoza's politieke vrijheidsbegrip in de context van politieke controverses

René Koekkoek, regelmatig bezoeker van dit weblog, studeerde onlangs af aan de Utrechtse universiteit. De afgelopen twee jaar deed hij onderzoek naar Spinoza's politieke vrijheidsbegrip in de context van de publieke debatten en politieke controverses in de Nederlandse Republiek. Dat deed hij in het kader van zijn onderzoeksmaster geschiedenis. Hij stuurde mij zijn masterscriptie, waarbij hij werd begeleid door historicus Ido de Haan en filosoof Piet Steenbakkers, en waarin hij ondermeer in debat gaat met Spinoza-commentatoren als Israel, Blom, Balibar en Prokhovnik. Hij hoopt enkele ideeën nader uit te werken in artikelen of een toekomstig boek. Hij hoopt vooral, al dan niet in Nederland, een promotie-onderzoek naar Spinoza te kunnen oppakken. [Toevoeging: Cf. zijn aanstelling in Utrecht]. Hij gaf mij inzage in zijn scriptie, getiteld

Spinoza’s Conception of Political Liberty and the Dutch Republic, 1650-1677

Lees verder...

Spinoza's afwezigheid geeft stof tot nadenken

Hans Dooremalen, Herman de Regt, Maurice Schouten: Stof tot denken. Filosofische aspecten van brein en bewustzijn. Boom, Amsterdam, augustus 2010, €22,90

Ik heb al vaker aangegeven: ik kan er niet aan beginnen om alle boeken te vermelden, waarin totaal geen aandacht wordt gegeven aan de filosofie van Spinoza, terwijl dat gezien het onderwerp wel zou passen. Maar soms kom ik een boek tegen, waarbij dat volgens mij wel heel zinvol zou zijn geweest. Dit is zo’n boek. Schande dat deze auteurs Spinoza totaal negeren. Waarom? Die vraag geeft stof tot nadenken.

De uitgever zegt over dit boek:

Lees verder...