Johann Jakob Scheuchzer (1672 - 1733) dacht de 'Spinosistae' te pareren

Zwitsers arts en natuuronderzoeker. Verzamelde en onderzocht fossielen, die hij beschouwde als overblijfselen van de zondvloed. Ondanks zijn sterke fysicotheologische interesse zou hij toch worden gezien als één van de grondleggers van de kristallografie en de paleobotanie.

Scheuchzer, zoon van een stadsarts van Zürich, was hoogbegaafd, ging als 3-jarig kind al naar school, als 7-jarige naar de Latijnse school en als 12-jarige het hoger onderwijs. Van 1692 medicijnen, botanica, wiskunde en astronomie in Altdorf bei Nürnberg en vanaf 1693 aan de Universiteit Utrecht, waar hij in 1694 promoveerde. Direct ondernam hij een studiereis door de Alpen. Terug in Zürich moest hij tot 1695 wachten tot één van de vier officiële stadartsen overleed om dit ambt te kunnen uitoefenen. In febr. 1696 werd hij curator van de 'Bürgerbibliothek' en tegelijk bestuurder van de Kunstkammer. In deze functies verrichtte hij zijn wetenschappelijk onderzoek, waarmee hij internationaal bekend werd.

In zijn boek Jobi physica sacra, probeerde hij wonderlijke Bijbelse gebeurtenissen vanuit natuurwetten te verklaren, wat als ketterij werd gezien. Hij kreeg zijn boek in Zwitserland niet gedrukt. Van 1731 tot 1735 werd het boek uiteindelijk in Augsburg gedrukt.

Hij kon de Latijnse en Duitse versies nog gereed krijgen, maar maakte de uitgave ervan niet meer mee. Physica sacra (4 delen, Augsburg en Ulm, 1731 – 1735). Na zijn dood werd het boek ook in het Frans en Nederlands vertaald: Geestelyke natuurkunde (15 delen, Amsterdam, 1735-1738). 

Lees verder...

Spinoza bij Toneelgroep Nomade van Ab Gietelink

Ab Gietelink studeerde Politieke- en Cultuurfilosofie aan de UvA. In 1984 richtte hij de Stichting en Toneelgroep Nomade op om er zijn theaterprojecten en de research naar experimentele theatervormen mee te realiseren. Bij de meeste theaterstukken tekende hij voor het auteurschap, de regie, het toneelbeeld en het producentschap. Gietelink en zijn toneelgroep Nomade maken, soms op locatie, dus ruim vijfentwintig jaar ongesubsidieerd theater van politieke en historische snit, zoals de Gijsbreght van Aemstel (2003), Het Beloofde Land (2004), Hamlet (2005), Faust (2006) en Max Havelaar (2007), Gijsbreght van Aemstel/Anti Global (2008; 65 voorstellingen op 20 locaties).

Vorig jaar deed Toneelgroep Nomade het eerste van een tweedelig theaterproject over de Canon van Nederland: NEERLANDS TROTS IN BARRE TIJDEN. In 2010 volgt waarschijnlijk het tweede deel.

In het stuk kwam ook Spinoza voor.

P1010334
Lees verder...

Spinoza zit in 'Denkbewegingen', maar zit daar niet echt lekker

Het boekje dat ik hier bespreek is speciaal geschreven voor het examenonderwerp filosofie voor de HAVO in 2011 t/m 2013 dat over de emoties zal gaan. Daarvoor is door de Begeleidingscommissie Filosofie in het Voortgezet Onderwijs dit boekje aanbevolen (zie 't vorige blog):

Mariëtte Willemsen, Denkbewegingen [uitgeverij Ambo/Anthos, Amsterdam, 2010; ISBN 9789026321962]

Dit is een best aardig en informatief boekje van 196 bladzijden over emoties, waarvan ca 90 bladzijden tekst van Mariëtte Willemsen, universitair docent moderne wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De andere helft van het boekje bestaat uit ‘primaire teksten’ waarvoor een keuze is gemaakt uit werk van Martha Nussbaum, William James, René Descartes, Spinoza, Quintilianus, Jean-Paul Sartre, Friedrich Nietzsche, David Hume, Aristoteles en Seneca.

In haar tekst geeft Willemsen een zowel enigszins historisch als actueel overzicht van het denken over emoties. Veel grijpt zij terug op Aristoteles, maar het accent ligt op het huidige filosofisch denken over en wetenschappelijk onderzoek naar emotie. Als een goede vondst beschouw ik het dat ze veel aandacht geeft aan de praktische inzet van emoties in de retorica - iets waar leerlingen iets aan kunnen hebben in hun spreekbeurten of debatten. Dat levert een zeer lezenswaardig hoofdstuk op. En ook een goede aanpak is dat ze een aantal basisemoties behandelt aan de hand van literatuur en film. Ook daarmee illustreert ze het nut van het kunnen beschikken over emotie-concepten bij het analyseren van cultuurproducten. Ze schrijft lekker vaardig en levert een prettig leesbaar boekje.

Als een groot voordeel van haar aanpak vind ik ook dat goed overkomt dat er verschillende benaderingen zijn en er op heel verschillende manieren naar emotieverschijnselen wordt gekeken en dat het geen materie is van ‘zo is het en niet anders’.

Lees verder...

Spinoza in HAVO-examenonderwerp Emotie 2011 t/m 2013

Over het feit dat in de zgn “Eindtermen voor het VWO van 2008 t/m 2011 met het thema Rede en religie Spinoza niet voorkwam is indertijd heel wat te doen geweest. Dr. Michiel Leezenberg had het begeleidende boek ervoor geschreven Rede en religie: Een verkenning [Eindexamencahier filosofieonderwijs VWO. Amsterdam: Van Gennep 2007] en daarin was Spinoza niet behandeld, terwijl hij er een centrale plaats in had moeten hebben. Bij despinoza.nl is hierover nog steeds te lezen, o.a. de stukken van 5 april 2007, 6 april 2007

Lees verder...

Wie leest de Ethica?

Vroeg de schrijver Herman Franke zich af in een stuk dat op 5 november 1994 in dagblad Trouw verscheen onder de titel: WETEN WIJ MEER DAN SPINOZA?

Ik las het in zijn boek De tuinman en de dood van Diana [Podium, Amsterdam, 1999) dat ik uit de bibliotheek leende, toen ik van de week over de dichter P.N. van Eyck en zijn Spinoza-gedichten schreef. Franke had achterhaald dat Van Eyck het beroemde gedicht De tuinman en de dood, had gemaakt aan de hand van een verhaal van Cocteau – soms had hij bijna woordelijk overgeschreven. Het blijft uiteraard wel een schitterend gedicht dat terecht veel is gebloemleesd.

In dat boek dus ook een enigszins satirisch stuk over Spinoza’s Ethica. “Wie leest de Ethica?”vroeg hij zich af en zei onder andere: “Ik was sceptisch toen ik aan de ontleding van het bewijs begon, dat moet ik toegeven.”

Lees verder...

Spinoza's determinisme

     

Comic van Johan Stolk op de website van Stuff - STUdievereniging Faculteit Filosofie te Groningen

Twee Spinoza-karikaturen van Gijs Sevenhuijsen

Regelmatig organiseert het Historisch Café in Café P96 aan de Prinsengracht 96 in Amsterdam bijeenkomsten.

Gijs Sevenhuijsen die als archivaris werkzaam is bij het centrale bureau van de Universiteit van Amsterdam en daarnaast tekent en schildert, tekent sinds 2005 maandelijks voor de website van dit Historisch Café karikaturen. Op 25 februari 2009 plaatste hij deze twee karikaturen van Spinoza.

                 Historisch Café 25-02-2009 - Karikatuur door Gijs Sevenhuijsen

Lees verder...

Nancy Brenner-Golomb vond een uitgever

Tijdens de voorjaarslezingen van de Vereniging Het Spinozahuis die vorig jaar in februari-april in de IVKO-school in Amsterdam werden gehouden, ontmoette ik Nancy Brenner-Golomb. Ze sprak behoorlijk goed Nederlands, maar haar moedertaal was Engels. Ze was wiskundige, had les gegeven in Ghana en Turkije en ze had later haar doctoraal in filosofie gedaan aan de Universiteit van Utrecht. Ze was flink fanatiek in de discussie over de filosofie van Spinoza als ze vond dat anderen er niets van begrepen. Op een gegeven moment vertelde ze dat ze een boek had geschreven over de betekenis van Spinoza voor de wetenschap; de sociale wetenschappen in het bijzonder. Ze was al een tijd bezig geweest een uitgever te vinden, wat moeilijk lukte. In de pauze zocht ik contact met haar en bood aan dat ze – als ze geen uitgever vond – het zou kunnen publiceren op benedictusdespinoza.nl. Ze beloofde me per e-mail een kopie toe te zenden, maar bleef het liefst bezig met het vinden van een uitgever.

Dat is haar gelukt, ontdekte ik - hoewel ik denk dat het zo’n uitgever is waarvoor je zelf geld moet meenemen. Midden volgende maand zal bij Ontos Verlag haar boek verschijnen.

 

Nancy Brenner-Golomb: The Importance of Spinoza for the Modern Philosophy of Science. Can the revival of Spinoza’s naturalism refute cultural relativism? [€129.00, zie hier en hier bij Amazon]

 

Lees verder...

Het Spinozareliëf van Lambertus Zijl (1866 - 1947)

Al enige malen zocht ik naar informatie over de maker van dit reliëf van Spinoza. Een reliëf is, zoals in deze afbeelding goed te zien is, een afbeelding in steen, metaal enz. die uit de ondergrond naar voren springt.

Ik had het reliëf ooit hier gezien.

Het lijkt daar een klein plaatje, maar bestaat in werkelijkheid uit een groot bestand. Ik had de op die pagina genoemde Monique Laurent per e-mail om informatie gevraagd, maar geen reactie ontvangen. (Zij is inmiddels sinds september vorig jaar hoogleraar combinatorische optimalisering geworden bij het departement Econometrie & Operations Research van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen en heeft uiteraard helemaal geen tijd voor zulke details als waar ik mij mee bezig houd). In de tweede helft van augustus 2008 heb ik in een blog bij de afbeelding de vraag gesteld: "Wie herkent dit reliëf van Spinoza?" Ook daarop ontving ik geen antwoord en het betreffende blog ging verloren. Een paar dagen geleden, toen ik zag dat het portret gebruikt was voor de cover voor het aangekondigde boek van Miriam van Reijnen, had ik het er weer over dat ik graag wilde weten van wie het was. Maar reacties krijg ik zelden of nooit – het leven van een blogger…
Vandaag ben ik weer eens gaan speuren en heb het antwoord gevonden. Uit diverse brokstukjes kan ik nu dit blog over dit reliëfportretje samenstellen.

Dit reliëfportret van Spinoza is gemaakt door de beroemde Amsterdamse beeldhouwer Lambertus Zijl. Het is gemaakt in 1893-94 in hardsteen, 48 x 47 cm, voor “De Algemeene” en momenteel in bezit van het Centrum voor Wiskunde en Informatie (Cwi) in Amsterdam.

Lees verder...

Spinozaportret van 'Frater Velado'

Meteen als ik op internet een Spinozaportret tegenkom geef ik dat hier door. Zo ontstaat er in de loop der tijd een hele verzameling.

Dit is een portret, gemaakt door de zich Frater Velado noemende Braziliaanse kunstenaar. C. A. Vicente Velado werd op 19 juli 1941 in Rio de Janeiro, Brazilië, geboren. Hij leeft en werkt in het kustplaatsje Niteroi in Rio.

Als 'Abt van de Odo Svmmum Bonvm' zijn zijn specialiteiten: Rosicrucian Artist Frater Velado, inventor of Digital-Matrix shows some special series: Rosae Crucis, The Mystics, Magick, Spiritual Light, Sidereal Space, Animals, Persona, Public Girls, Masters of War, Schizo.

Als je z'n website(s) ziet, vraag je je af: kunst of gekte...? We houden het - gezien ook dit portret - op: kunst.

Lees verder...

Klever's Spinozana Redux [3] Opticien

Hier een herplaatsing van het derde vlot geschreven artikeltje van Wim Klever in de NRC: Opticien van 9 juli 1992.

Wim Klever voegt nog de volgende notitie toe:

De mooie verwijzing naar het 'oog van Lynceus' is ontnomen aan het slot-scholium van PPC 2. Ik heb er destijds niet aan gedacht of kreeg er geen ruimte voor om nog iets op te nemen uit brief 9 aan Simon de Vries. Die vriend had Spinoza om nadere uitleg gevraagd over wat een attribuut is in relatie tot de substantie. Dat is zo ongeveer, zegt Spinoza, als Israel (de substantie, wat is/was)  en Jacob (het attribuut, zoals we 'm kennen).
Het tweede voorbeeld vind ik heel bijzonder. "Onder planum (oppervlak) versta ik dat wat alle stralen van het licht zonder enige wijziging reflecteert; hetzelfde versta ik onder album (wit), behalve dan dat wij het zo noemen met betrekking tot de mens die het vlak aanschouwt.”
Is dit geen geniale toelichting, die vele geleerde boeken overbodig maakt?

Lees verder...

Loopt het herdenkingsmonument voor Spinoza bij de Nieuwe Kerk in Den Haag gevaar?

Haagse binnenstadsbewoners maken zich zorgen over het mogelijk kappen van 22 bomen in de historische tuin bij de Nieuwe Kerk op het Spui. Het is de plek waar het herdenkingsmonument voor Spinoza zich bevindt, daar hij in 1677 in de Nieuwe Kerk is begraven en zijn beenderen na het ruimen van het graf waarschijnlijk ergens in die tuin zijn herbegraven. [Hier méér over deze plek]

Lees verder...

P.N. van Eyck (1887 - 1954) nog een gedicht over Spinoza

Enigszins tot mijn verbazing heeft Roger Henrard over het Spinozagedicht dat ik in het vorige blog bracht, niets in zijn Wijsheidsgestalten in dichterwoord - Onderzoek naar de invloed van Spinoza op de Nederlandse literatuur (Van Gorcum, 1977), terwijl hij een uitvoerige paragraaf wijdde aan P.N. van Eyck. Ook het lange gedicht dat ik vandaag breng, waarin niet Spinoza bij naam wordt genoemd, maar duidelijk wel diens sterfdag wordt verbeeld, gedroomd, en waarin de filosoof in de eerste regels sprekend wordt opgevoerd... ook dit gedicht vermeldt hij niet. Het tweede deel van het Verzameld werk, waarin deze gedichten staan, heeft Henrard wel in handen gehad. Daaruit behandelt hij bladzijdelang het mythische gedicht Medousa, terwijl in het geheel niet duidelijk wordt hoeveel Spinoza daarin steekt.

P.N. van Eyck in 1914 [Foto Vinkenbos & Dewald - Den Haag]Fraai is Henrards typering van Van Eycks dichtersopvatting: “In de dichter zijn mens en God met elkaar verweven.” Ook voormalig criminoloog en later schrijver Herman Franke, in zijn onderzoeksjournalistieke essay naar de bronnen van Van Eycks beroemde gedicht ‘De tuinman en de dood’ (het enige gedicht waarmee de dichter bekend bleef, blijkt op plagiaat te berusten), schrijft dat Van Eyck hoog opgaf van ‘de creatieve uniekheid van de kunstenaar’: “Hij vond zichzelf een dichtersmedium dat ‘Godspraak’ in verzen vertaalde.”

Toen ik gisteren dat tweede deel van zijn Verzameld werk in handen had om er zijn gedicht bij het Spinozabeeld van Rädecker uit over te nemen, ontdekte ik – via de bijgeleverde aantekeningen - al snel het volgende lange en aparte gedicht over de laatste dag van Spinoza, getiteld DE VERSCHIJNING. Het leest als een vertelling. De dichter zelf treedt erin op – in het vijfde vers “Eerbied doorbeeft mijn woord” en in het laatste vers “Ontwakend uit mijn arbeid aan ’t gedicht”. Uit de allerlaatste regel blijkt het om een droom te gaan. In de eerste regels wordt Spinoza sprekend opgevoerd. De man bij het raam is de dokter, die op het eind wat dingen van tafel meeneemt. De huisgenoten zijn naar de kerk – zo zijn de Van der Spycks ook vermeld. Verder is er ‘de licht-figuur’ ofwel Spinoza’s eigen geest die samen met zijn ziel als het ware uittreedt en een tochtje maakt, de wereld in en daarin een Godsvisioen ervaart. Enigszins merkwaardig en vreemd allemaal. Maar je voelt liefdevolle warmte van heel het gedicht uitgaan, het laatste in een reeks van zeven die Van Eyck gewijd heeft aan Meesters, de titel van de bundel. Zijn zeven ‘Meesters’ zijn volgens zijn verantwoording: “Boeddha, Lau-Tze, Platoon, Christus, Hadewijch, San Juan de la Cruz en Spinoza.” (P. 503) Zijn grootste meester had hij voor het laatst bewaard en van hem diens laatste dag genomen.

Lees verder...

P.N. van Eyck (1887 - 1954) dichtte bij het Spinozabeeld van Raedecker

Ook voor mij als blogger geldt wat P.N. van Eyck (bekend van de Tuinman en de dood) ooit over zichzelf schreef: “[…] ik weet, dat ik, wanneer ‘k heb gevonden, niet gevonden heb voor mijzelf alleen, maar voor duizenden.” Voor dit weblog beperkt zich dat tot hooguit honderden en nog een verschil: waar het Van Eyck om zijn zoektocht naar de zin van het leven ging, ben ik slechts op zoek naar sporen van Spinoza in de echte en vooral in de internetwereld.

Vandaag ging ik op zoek naar meer informatie over deze dichter P.N. van Eyck over wie ik nog geen blog had - alleen zijn vertaling van L’Infinito van Giacomo Leopardi. Wel had ik al een tijd een deel van de tekst van het In Memoriam door Geerten Gossaert in het Jaarboek voor de Nederlandse Literatuur 1957 binnengehaald: “Hij was geboren monist: lang voor Spinoza hem voor dit levensgevoel de adaequate uitdrukking leerde, was diens Deus sive natura, de identificatie van God en natuur, ‘door welke alle natuurkennis Godskennis, maar ook: alle Godskennis natuurkennis is’, natuurlijke waarheid. Natuur, dat is wereld; en het aangeboren tweeheidsbewustzijn van ik en wereld was ook zijn uitgangspunt; de vereniging van beide zijn grondprobleem. Van Eycks gehele dichterlijke werkzaamheid werd zo een levenslange strijd om de onmiddellijke aanschouwing van de immanente God. Het dichterschap, d.w.z. de uit de intuïtie voortspruitende vormgevende verbeelding, was hem om daartoe te geraken het medium. […] Van Eycks jeugd was nu afgesloten. De grote wending in zijn leven was begonnen. Hij had leren inzien - ‘ik heb dit vroeger niet verstaan’ - dat de aanschouwing Gods niet door het in tijd en ruimte zwervende oneindige verlangen, doch slechts door introspectie verwerfbaar is: claude super te ostium tuum! ‘Ik sluit mijn deur nu op mij zelf, / ik ben mijn eigen stergewelf  / mijn eigen mijn waarin ik delf.’ Maar hij was in zijn mijn niet afgedaald zonder leidsman. Spinoza werd zijn gids. Diens ‘geometrische vorm’ moest hem, de intellectualist, die zijn geestelijke ervaring verstandelijk wilde begrijpen, wel aantrekken; vermoedde hij reeds toen, dat juist Spinoza hem leiden zou tot het dieper inzicht in het wezen der dichterlijke verbeelding, dat hem boven Verwey zou onderscheiden?” [Hier]

Pieter Nicolaas van EyckPieter Nicolaas van Eyck studeerde rechten in Leiden, ging als journalist naar Rome en Londen en werd in 1935 hoogleraar in Leiden, opvolger van Verwey. Als dichter hoort Van Eyck bij dichters als J.C. Bloem en A. Roland Holst. Zij allen publiceerden in het tijdschrift De Beweging.

Hoewel Van Eyck geen speciale studie over Spinoza heeft gepubliceerd, is heel zijn werk doorzinderd van Spinoza (volgens G. Puchinger, zie hier]. Knuvelder vatte Van Eyck's dichtersvisie aldus samen: 'God wil, in mij, als mens gelukkig zijn.'

Lees verder...

Met Spinoza begon de moderne kritische bijbelstudie

Dat weten wij Spinozisten, maar het is altijd weer leuk dat door bijbelgeleerden erkend te horen.

De Yale University biedt een complete cursus Introduction to the Old Testament (Hebrew Bible) die in de herfst van 2006 is gegeven door Christine Hayes, professor religieuze studies in het klassieke jodendom. De cursus wordt aangeboden in audio, video en transcripties van haar tekst. Er wordt, naar ik ervan gezien heb, een aardige indruk gegeven van ontstaan en resultaten van de bijbelkritiek. Dit is echte "Open Universiteit"!

Iemand heeft gisteren een stukje van het 4e college met een eigen beeldimpressie op YouTube geplaatst. In dat deel horen we tegen het eind Christine Hayes het volgende zeggen:

“The modern critical study of the Bible begins really with Spinoza who in the early seventeenth century suggested that the Bible should be studied and examined like any book: without presuppositions about its divine origin or any other dogmatic claims about its composition or authorship. But it was a Catholic priest, Richard Simon, who first argued that Moses didn't write the Torah, and that it contained many anachronisms and errors.”
Over dat laatste had ook Spinoza al zijn twijfel geuit.

 

Anachronisms and Errors

    Lees verder...

Mandeville schreef op basis van Spinoza - nieuw boek van Wim Klever. & Herdruk Locke-boek

Meer dan een jaar geleden, in een blog van 22 december 2008, kon ik meedelen dat Wim Klever bezig was met een tekst over: Mandeville (1670-1733) Cynisch essayist op basis van Spinoza’s Ethica.

Na het verschijnen in 1714 van wat zijn hoofdwerk zou blijken te zijn, The Fable of the Bees, or Private Vices, Publick Benefits, werd Mandeville in de achttiende eeuw als Engelse vrijdenker beroemd en berucht.

Vandaag kan ik de uitgave aankondigen van Wim Klevers in eigen beheer uitge-geven boek waarin hij de Spinozistische wortels in het werk van Mandeville voor het eerst gedetailleerd opspoort en natrekt. Kortom, Klever toont met vele bewijsteksten aan dat Mandeville zich geheel baseerde op Spinoza. Bij vriend en vijand van Mandeville was indertijd trouwens wel degelijk bekend, welke de bron was waaraan hij zich laafde: Spinoza. Alleen was dat iets wat een 18e eeuwse schrijver wel moest verhullen, wilde hij niet maatschappelijk doodverklaard worden. Lees verder...

Mariano Shifman (1969) Argentijns dichter schreef een Spinoza-gedicht

Zoals uit de vorige blogs blijkt, was ik even in het Argentijnse deel van internet. En zie, tot mijn vreugde kwam ik een fraai specimen tegen om op te nemen in het

 

Mariano Shifman werd in 1969 in Lomas de Zamora (Argentinië) geboren. Van hem verscheen de bundel Punto Rojo (Primer Premio XI Concurso Nacional de Poesía, Editorial de los Cuatro Vientos, Buenos Aires, 2005).

In tijdschriften, bloemlezingen en op het internet verschenen gedichten van hem. Jean Dif vertaalde er een paar in het Frans en de Belg Fa Claes in het Nederlands.

In Meander, literair e-zine, verscheen een aantal door Fa Claes vertaalde gedichten, waaronder Shifmans Spinozagedicht:

Lees verder...

Alberto Gerchunoff (1883 - 1950) schreef Los amores de Baruj Spinoza

[Na het vorige blog verblijven we nog even in Argentinië]


Alberto Gerchunoff werd geboren in een joods gezin in Proskuriv, tegenwoordig Khmelnytskyi in Oekraïne, dat indertijd tot het Russische Keizerrijk behoorde. In 1889 emigreerde het gezin naar de landbouwkolonie,
Moisés Ville (Kiryat Moshe, Mozesstad) in de Argentijnse provincie San Cristóbal. Zijn vader werd er twee jaar later vermoord, waarna het gezin naar Rajil vertrok, de door de filantroop Maurice de Hirsch (1831 - 1896) gestichtte vluchthaven voor joden die op de vlucht sloegen voor de progroms in Oost-Europa. Later verhuisde hij naar Buenos Aires, waar hij vooral als journalist werkzaam was voor La Nacion. Hij schreef ook verhalen en boeken over het joodse leven in Latijns Amerika, waaronder Los gauchos judíos (De joodse Gauchos, 1910) dat in 1974 door regisseur Juan José Jusid verfilmd werd.

En hij schreef Los amores de Baruch Spinoza, zo spelt de Spaanse wikipedia het, maar hijzelf schreef het als Los amores de Baruj Spinoza (1932).

Lees verder...

Nieuw boek van Miriam van Reijen op komst

Dit voorjaar zal bij uitgeverij Klement het nieuwe boek van Miriam van Reijen verschijnen: Het Argentijnse gezicht van Spinoza. Een politieke economie van de trieste passies.

Het is reeds op diverse internetboekhandelssites aangekondigd. Volgens de omschrijving van de uitgever, die ik hierna overneem, belooft het een heel apart boek te worden.

                           * * *

Miriam van Reijen's nieuwe boek over Spinoza begint met een onderzoek naar de samenhang van Spinoza's theorie van de passies en zijn politieke filosofie. Het gaat daarbij onder meer om het inzicht dat de passies een fundamentele rol spelen bij het ontstaan en voortbestaan van de staat, evenals bij het realiseren van het doel ervan: de vrijheid. Hoewel Franse denkers al sinds de jaren '60 van de vorige eeuw op deze samenhang in Spinoza's werk hebben gewezen, blijken het opmerkelijk genoeg vooral Argentijnse filosofen te zijn die het grote belang van deze thematiek beklemtonen.

Lees verder...

Spinoza en muziek

Dit wordt weer een keer een apart blogje over de dingen die ik, speurend naar Spinoza-zaken in de wereld, tegenkom. Ik moet er maar weer eens wat bij elkaar plaatsen. Deze keer over hetgeen mij opvalt, namelijk hoevaak Spinoza’s naam wordt gebruikt door musici.

Dan bedoel ik uiteraard niet die musici die zelf Spinoza of Espinoza heten. Dan is te begrijpen dat er geen directe link is met Benedictus de Spinoza, anders dan wellicht een verwijderde familieconnectie.

Kaponz Spinoza by TXODat geldt bijvoorbeeld voor Alex Spinoza en voor de groep Kaponz & Spinoza. Ieder die wel eens op You Tube de naam Spinoza heeft ingetypt, zal gezien hebben hoe daar zo ongeveer dagelijks filmpjes van of over Kaponz & Spinoza worden weggezet. Het is de groep, waaraan Jérémy Kaponz & Sacha Spinoza de naamgevers zijn. Ze zijn blijkbaar heel populair, want ze worden vaak met mobieltjes 'gespot' en veel nagedaan, zo blijkt op YouTube

 

Maar al die anderen?

Spinoza!
Waarom noemen Matthew Moose Alexander, Wurlitzer, Blaustein en Ethan Shorter uit Brooklyn, New York, zich Spinoza!? Ze schrijven: “Spinoza celebrates Judaism. In all of it's shapes, colors, and lives in the past, present and future. Spinoza tells the story of two young Jewish men, finding themselves in this world and in Judaism.
Lees verder...

Spinozalens 2010 toegekend aan Richard Sennett

Het persbericht van 14 december 2009 van de Stichting Internationale Spinozaprijs was mij tot heden ontgaan, maar het is zeker nog niet te laat ermee te komen, want de prijs zal pas op Spinoza’s komende geboortedag worden uitgereikt.

De zesde Spinozalens is toegekend aan de gerenommeerde Amerikaanse socioloog Richard Sennett. De Spinozalens is een tweejaarlijkse internationale onderscheiding. De prijsuitreiking vindt plaats op de geboortedag van Spinoza, woensdag 24 november 2010, in de Nieuwe Kerk te s-Gravenhage.

            

Lees verder...

Georgi Valentinovich Plekhanov (1856 - 1918) zag Marxisme als Spinozisme dat zich van zichzelf bewust is geworden

Plekhanov schreef over een ontmoeting die hij na een bezoek aan de wereldtentoonstelling in Parijs in 1889 in Londen met Friedrich Engels (1820 - 1895) had. Een week lang mocht hij het genoegen hebben met hem te spreken over allerlei praktische en theoretische onderwerpen. Toen ze een keer over filosofie discussieerden veroordeelde Engels wat Stern ooit inaccuraat omschreven had als ‘natuurfilosofisch naturalisme’.
“Had de oude Spinoza gelijk,” vroeg Plekhanov, “toen hij zei dat denken en uitgebreidheid niets anders zijn dan twee attributen van een en dezelfde substantie?”
“Natuurlijk,” antwoordde Engels, “de oude Spinoza had volkomen gelijk.”
Plekhanov  schreef dat in een artikel uit 1898 waarin hij de Marxistische traditie tegen het reformisme van Eduard Bernstein (1850-1932) verdedigde. Bernstein had o.a. Spinoza’s materialistische manier van wereldverstaan aangevallen. *
Plekhanov erkende de schatplichtigheid van het Marxisme aan Spinoza. Zo had hij kort daarvoor geschreven: “Het tegenwoordige materialisme is een Spinozisme dat min of meer bewust is geworden van zichzelf.” **

Georgi Plekhanov, was een vooraanstaand Russisch filosoof en tevens actief lid van de internationale revolutionaire sociale beweging. Aanvankelijk was hij een Narodnik, een leider van de organisatie "Land en Vrijheid", daarna werd hij Marxist. Hij wordt wel als de eerste Russische Marxist beschouwd – in ieder geval als de belangrijkste in het buitenland toen hij in 1880 Rusland werd uitgezet. Sindsdien woonde hij tot maart 1917 in Zwitserland, Italië en Parijs. Hij was met Pavel Axelrod medeoprichter van de Russische Sociaal Democratische Partij en van de Tweede Internationale, waarvan hij een tijd voorzitter was. Als schrijver en kunstcriticus leverde hij bijdragen aan de Russische en West-Europese sociale denken aan het eind van de 19e en begin van de 20e eeuw. In 1900 richtte hij met Lenin de Marxistische krant Iskra (Vonk) op, maar in 1903, bij de scheuring van de partij in Bolsjewieken en Mensjewieken, behoorde Lenin bij de eersten en Plekhanov bij de laatsten.
George L. Kline wees er in zijn reader Spinoza in Soviet Philosophy [NY: Humanities Press, 1952] op dat Plekhanov zijn ideeën over Spinoza niet systematisch ontwikkelde, maar in verspreide verwijzingen, meestal in samenhang met een of ander filosofisch of historisch probleem, aanduidde.

Lees verder...

Ook in het Farzi wordt gesproken over Spinoza

Van de Iraniërs die sinds de Iraanse Revolutie van 1978 in exil leven, zijn er velen in de Verenigde Staten van Amerika terecht gekomen. Daar hebben sommigen een aantal satelliet-tv-zenders opgericht. Pars TV is daarvan, meen ik, de grootste. Op die tv-zenders wordt veel gepraat, over politiek, cultuur, geschiedenis, psychologie etc. waarbij luisteraars de mogelijkheid hebben te telefoneren en kwesties voor te leggen of in discussie te gaan.

Ik heb heel wat van dit soort uitzendingen gezien, waar mijn Iraanse vrouw meestal met de koptelefoon naar luisterde. Mijn oren hebben veel Iraans opgevangen, zodat ik de taal direct herken, maar ik heb nooit geleerd er iets van te verstaan. Mijn vrouw met wie ik nadat ik haar zeven jaar kende, vijf jaar getrouwd geweest ben, is drie jaar geleden overleden. Driekwart jaar na haar overlijden ontdekte ik Spinoza die mij niet meer heeft losgelaten. Ik kan zeggen dat zijn filosofie mij in die tijd zeer geholpen heeft in het verwerken van mijn rouw en bij veel meer.

Vandaag zag ik dat Bahram Moshiri op Pars TV een uitzending had over Spinoza. Onder de tags staan woorden als: azadi = vrijheid en enghelab = revolutie. Die woorden ken ik, maar dat is tegelijk zo ongeveer het enige wat ik ervan begrijp. En te horen is dus enige malen de naam Spinoza.

Er worden filmpjes in allerlei talen over Spinoza op YouTube geplaatst: in het Italiaans, Spaans, Portugees. Die signaleer ik meestal niet in dit weblog. Maar voor deze uitzending over Spinoza in het Iraans maak ik - gezien deze voorgeschiedenis - een uitzondering. En ach, misschien vindt u, bezoeker van dit weblog, het ook wel leuk te merken dat over Spinoza in het Farsi wordt gesproken.

Bahram Moshiri - باروخ اسپینوزا - بخش یکم  

  Lees verder...

Studiebijeenkomsten Vereniging Het Spinozahuis over de Ethica

Deze week zond de Vereniging Het Spinozahuis aan de leden het volgende bericht over de voorjaarsbijeenkomsten die in 2010  weer in het Spinozalyceum zullen worden gehouden.

Studiebijeenkomsten Vereniging Het Spinozahuis   

Dit jaar heeft het bestuur van de Vereniging Het Spinozahuis gekozen voor studiebijeenkomsten over de Ethica, die zoveel mogelijk op een 'niet-geometrische' manier zal worden behandeld. Dit betekent dat de inhoud en de gedachtegang van het betreffende deel worden uitgelegd, maar dat daarbij zoveel mogelijk gebruik zal worden gemaakt van voorredes en scholia. Op deze wijze zijn de bijeenkomsten ook aantrekkelijk voor die leden die voor de eerste keer kennis met dit werk willen maken.

Op vier zaterdagen komen de vijf delen van de Ethica aan de orde. De deelnemers vernemen van te voren welke teksten met name worden behandeld. Elke bijeenkomst wordt geopend met een plenaire sessie waarin door een deskundige een inleiding wordt gehouden. Daarna wordt er in groepen van 8 à 10 personen gedurende ongeveer 2 uur verder gediscussieerd, onder leiding van een gespreksleider. Deze gespreksgroepen blijven steeds in dezelfde samenstelling bijeenkomen. De gespreksleiders rouleren over de verschillende groepen.

Lees verder...

Een helder diagram van Spinoza's metafysica

Eerder polemiseerde ik in mijn bespreking van Herman De Dijns boek, Spinoza, de doornen en de roos, met diens mening dat alleen in de natura naturans Spinoza's God wordt uitgedrukt, niet in de natura naturata.

Al surfend kwam ik terecht bij het Lemma SPINOZA, BARUCH (BENEDICT DE SPINOZA) in The Jewis Encyclopedia die oorspronkelijk in 1901-1906 is gepubliceerd en in z'n geheel op internet is geplaatst. Daarin wordt een samenvatting gegeven van Spinoza's metafysica, waarbij het volgende schemaatje wordt gegeven:

 

Lees verder...

Ernest Renan (1823 - 1892) bij herdenking 200e sterfdag van Spinoza

Ernest Renan werd geboren in Tréguier in Bretagne uit een vissersfamilie. Zijn vader was een vurig republikein, terwijl zijn moeder uit een royalistische familie stamde. Deze tweespalt heeft Renan zijn gehele leven gevoeld. In 1838 ging Renan na succesvolle schoolresultaten studeren aan het kerkelijk college van Saint-Nicolas du Chardonnet in Parijs. Met zijn achtergrond van een streng, Bretons katholicisme vond hij hier de stijl te spitsvondig. Hij hoopte meer degelijkheid te vinden op het seminarie van Issy-les-Moulineaux waar hij in 1840 begon. Door kennis te maken met de filosofie en de taalkunde werd zijn moeite om te geloven echter steeds groter; hij stopte met z’n priesteropleiding, ging als onderwijzer werken en Semitische talen studeren. In 1847 leverde dit hem een prijs op en een positie aan het lycée van Vendôme. In 1878 werd Renan verkozen tot lid van de Académie française.

Hij schreef diverse invloedrijke werken, zoals Het leven van Jezus ('La vie de Jésus', 1863). Het leven van Jezus moest op dezelfde wijze geschreven en onderzocht worden als elk ander en ook de bijbel zou aan hetzelfde kritische onderzoek onderworpen moeten worden als andere historische documenten. Deze opstelling wekte veel verzet bij de Kerk. Paus Pius IX noemde Renan 'De blasfemist van Europa'. Het kostte hem zijn leerstoel aan het Collège de France. Zijn essay “Wat is een natie(Qu'est-ce qu'une nation? 1882) is met zijn burgerlijk nationalisme een tegenhanger van het etnische nationalisme van Duitse schrijvers als Fichte en Herder.  

Lees verder...

Klever's Spinozana Redux [2] Invectieven

Nu vandaag de rechtzaak tegen Geert Wilders begint met de eerste, zgn. regiezitting is dit het goede moment om het tweede stuk van Wim Klever uit 1992 op dit weblog te plaatsen.

Het is getiteld: Invectieven. Dat zijn: scheldwoorden, beledigingen, schimpwoorden, kortom vormen van verbale agressie die in de taal waarin Spinoza schreef worden aangeduid als: maledicta
Het is frappant dit tuiltje maledicta waarmee Spinoza werd bevuild en gedemoniseerd.

Nee, Spinoza was niet de verdediger van het alles maar kunnen zeggen en roepen wat je denkt, wat je wilt, wat je voor in de mond komt. Met zijn Libertas Philosophandi bedoelde hij toch iets anders. En hij erkende het recht van de overheid om op te treden tegen verbaal geweld dat en oproepen tot haat die tot splijting in de samenleving aanleiding geeft. Dus of Wilders die meent op te komen voor het vrije woord, Benedictus de Spinoza als een Bram Moskowicz aan zijn zijde zou vinden is nog maar de vraag. Laat de rechter maar rustig beoordelen of wat Wilders aan maledicta uitte strafbaar is.

Er bestaat een 'Spinoza-Gurdjieff Group'

Door twee video’s die gisteren op YouTube werden geplaatst, getiteld “Living Spinoza-Introduction”, ontdekte ik dat aan de Amerikaanse Westkust, het Mekka van allerlei sensitivity etc-trainingen en centrum van de New Age, al tientallen jaren geleden door ene Gregory Grover een groep is opgericht die tegelijk toegewijd is aan B. de Spinoza en aan G.I. Gurdjieff, de Grieks-Armeense leraar en ‘mystagoog’ die o.a. P.D Ouspenksy als leerling had.

Er is een wereld van Spinoza en er is een hele Gurdjieff- ehh...industrie. De combinatie vind ik een beetje merkwaardig. Maar zoals ik al eerder schreef: met Spinoza is kennelijk van alles mogelijk…

Lees verder...

Liubov Isaakovna Akselrod (1868 - 1946) zag Spinoza verwant aan het dialectisch materialisme

Russisch revolutionair, Marxistisch geleerde, kunsttheoreticus en literair criticus. Zij was leerling en getrouw aanhanger van G. V. Plekhanov. Ze nam deel aan verschillende filosofische debatten in de 20- en 30-igerjaren.

Ze werd geboren in het gezin van een rabbijn in Vilenkovichi, in de provincie Vilnius. Al jong, 16 jaar, raakte ze betrokken bij de sociaal geëngageerde middenklassebeweging Narodnik en nam deel aan de mislukte aanslagpoging op tsaar Alexander III. In 1887 emigreerde ze naar Zwitserland en behaalde in 1900 haar doctoraat in de filosofie aan de universiteit van Bern. In 1892 werd ze Marxist en sloot zich aan bij de Geneefse arbeidersbeweging die onder leiding stond van Georgi Plekhanov. Toen op het Tweede Congres in 1903 de Russische Sociaal Democratische Arbeidspartij zich splitste in Bolsheviken en Mensjevieken, sloot zij zich bij de laatste aan. In 1906 ging ze terug naar Rusland waar ze als tweede na Plekhanov de autoriteit in de Marxistische filosofie werd. Ze stond kritisch tegenover Lenin. In de 20-iger jaren werkte ze eerst aan het Instituut der Rode Professoren en daarna aan het Sovjet Filosofisch Instituut. In de 30-iger jaren werd haar versie van het Marxisme getypeerd als mechanistische herziening van het Marxisme en werd zij als ´obscuur´ gezien. Misschien dat ze daarom als pseudoniem Ortodoks nam? Nee, veel eerder al, zo lezen we bij George L. Kline in een voetnoot op blz 15 van zijn reader Spinoza in Soviet Philosophy, adopteerde ze deze schrijversnaam: namelijk in haar polemieken gedurende de voor-republikeinse tijd met de 'revisionisten' die probeerden het historisch materialisme te combineren met een Kantiaanse ethiek en kennisleer. 

Volgens de Russische filosofen A.M. Deborin en I.K. Lupoll kon het Marxisme als een variant van het Spinozisme worden gezien. Daarin gingen zij verder dan G.V. Plekhanov (1856 - 1918). En ook daartegen verzette zich Akselrod. Het Marxisme was een stap verder, maar Spinoza was er wel aan verwant.

In 1952 werd haar tekst daarover uit 1925, Spinoza and Materialism, in de Engelstalige bundel Spinoza in Soviet Philosophy opgenomen. Het was waarschijnlijk n.a.v. deze tekst waarop de secretaris van de Ver. Het Spinozahuis in zijn jaarverslag over 1953 inging en waarnaar ik eerder verwees (een deel van die tekst is bij book.google.nl te lezen en neem ik aan het eind van dit blog op).

Dat stuk van Akselrod is op internet te vinden.

Spinoza and Materialism, "Red Virgin Soil," 1925, â„– 7, pp. 144-168. [From: Spinoza in Soviet Philosophy, selected and translated by George L. Kline, NY: Humanities Press, 1952, pp. 61-89. Deels ook bij books.google te lezen] Lees verder...

Spinoza, de jaren dertig en de radio...

In de aanloop naar het aanstaande proces tegen Geert Wilders heeft de Volkskrant vandaag een artikel van redacteur Peter Giesen, getiteld: Zo vrij is het woord in Nederland niet.

Onder de voorbeelden van intolerantie en censuur ook deze zin:

"In jaren dertig mocht het werk van Spinoza niet worden voorgelezen voor de radio, teneinde de religieuze gevoeligheden van de luisteraars te ontzien."

Als iemand daar meer over weet, hoor ik dat graag.

Lees verder...

August Thalheimer (1884-1948) & Die Wiedergeburt Spinozas

August ThalheimerMarxistische intellectueel en kritische communist in de KPD tijdens de Weimar Republiek. Was bevriend met een van de vroege voorzitters van de Kommunistsche Partij Duitsland, Heinrich Brandler en was van niet geringe betekenis voor de internationale arbeidersbeweging.
Hij – de jüdische Schwabe - publiceerde een tweetal nog steeds interessante stukken over Spinoza, die ik via het vorige en dit blog onder de aandacht wil brengen.

Na zijn studie in medicijnen, filosofie, taalwetenschappen en antropologie promoveerde hij in 1907 in Straßburg tot doctor in de filosofie, waarna hij in Berlijn tot 1909 verder studeerde in filosofie en economie. Daarna keerde hij naar zijn geboortestreek Württemberg terug.

Voor WO I was hij lid van de Duitse Sociaal Democratische Partij en redacteur van het orgaan van de Braunschweiger SPD Volksfreund. Vanaf 1916 assisteerde hij, als medeoprichter van de Spartakusbund, bij de productie van de Spartakusbriefe. Vanaf 1917 was hij lid van de Onafhankelijke Socialisten, de USPD en medeoprichter van de Duitse Kommunistische Partij, de KPD, waarvan hij, mede als uitgever van de Rote Fahne een prominent theoreticus werd. Hij redigeerde de uitgave van de bij de dood van Franz Mehring onuitgegeven manuscripten. Na de moord op Rosa Luxenburg werd hij een van de leidende figuren van de KPD en vertegenwoordigde tot het 3e Wereldcongres in 1921 de offensieve theorie van de Komintern; daarna veranderde hij zijn opvatting en werd hoofdvertolker van de zgn eenheidsstrategie.

Lees verder...

Moskouse interesse in Spinoza bij zijn 250e sterfdag in 1927

Niet alleen in het Spinozahuis in Den Haag werd in 1927 een herdenkingsplechtigheid gehouden ter herdenking van de 250e sterfdag van Spinoza, ook de Kommunistische Akademie van Moskou organiseerde dat jaar een herdenkingsdag over Spinoza’s plaats in de voorgeschiedenis van het dialektisch materialisme.

Op 21 februari 1927 werd achter de Nieuwe Kerk te Den Haag, waar men vermoedt dat Spinoza’s gebeente ligt, een gedenksteen onthuld door dr. J.H. Carp namens de stichting Domus Spinozana, waarna de Franse gezant De Marcilly er een krans op legde. Diezelfde avond werden in de Rolzaal der Grafelijke zalen op het Binnenhof herdenkingstoespraken gehouden. De volgende dag werd Spinoza's sterfhuis aan de Paviljoensgraf officieel als Domus Spinozanum 'ingewijd'.

In Moskou werden tijdens een feestelijke zitting van de Kommunistische Akademie op 2 April 1927 twee toespraken gehouden ‘aus Anlaß des Todestages Spinozas’.

Abram Moiseevich Deborin (foto) sprak over Die Weltanschauung Spinozas. Hij begon met uitvoerig commentaar op het beeld van Spinoza dat door de Haagse viering werd uitgedragen!

August Thalheimer over Die Klassenverhältnisse und die Klassenkämpfe in den Niederlanden zur Zeit Spinozas

Samen met een essay van August Thalheimer: Spinozas Einwirkung auf die Klassische Deutsche Literatur en met een voorwoord van Hermann Duncker werden deze toespraken in 1928 in een boekje uitgegeven.

Al deze teksten zijn gedigitaliseerd in 2004 door een organisatie die zich inspant om Marxistische en communistische teksten op internet te brengen [ik gaf hierboven reeds de links].

Op deze teksten kom ik terug. Hier neem ik het voorwoord van Hermann Duncker over [zijn afbeelding op een postzegel uit de DDR]

 

Lees verder...

Aanbieding aan Spinoza-fans: een beeld van zijn portret

Welke Spinoza-fan wil er geen portretbeeld van Spinoza bezitten? En dan nog wel zo’n fraai ‘gelijkend’ portret naar de gravure die door de vrienden van Spinoza in de Opera Posthuma werd ingeplakt!
[Zie dit blog over Spinoza's meest betrouwbare beeltenis].

Door het blog dat ik eergisteren had ‘Roy Greve maakte portretbeeld van Spinoza’, is het aanvankelijk nog vage voornemen om er afgietsels van te maken en aan te bieden in een stroomversnelling gekomen.

Heden ontving ik het bericht dat van dit portretbeeld, dat een hoogte van 46 cm een breedte van 37 cm en diepte van 20 cm heeft, bij voldoende belangstelling, een gelimiteerde oplage van een 9-tal exemplaren in brons zal worden gegoten.

De prijs (incl. btw) zal dan € 3950,- bedragen.

Ik noemde het een expressief beeld. Wim Klever typeerde het in een reactie als “werkelijk een grootmeesterlijke uitbeelding van Spinoza's sterke, onafhankelijke, kritische natuur. Hij staat er als een keizer van de geest.”

Lees verder...

Mind in Nature

    

Over een maand, op 15-17 februari, wordt aan de Humboldt-Universität te Berlin de 2e Conferentie gehouden van de European Society for Early Modern Philosophie, onder de fraaie, haast Spinozistische titel: Mind in Nature

Zoals uit het programma blijkt, zal met name de filosofie van Spinoza van diverse kanten belicht worden. Uiteraard komen ook Descartes en Leibniz aan bod, maar toch vooral Spinoza.

Over de conferentie, het programma, de abstracts

 

Lees verder...

Klever's Spinozana Redux [1] Doornig

Achttien jaar geleden schreef Wim Klever voor de NRC een reeks luchtige, maar informatieve stukjes over Spinoza. Later werden deze gebundeld in het boekje Een nieuwe Spinoza.

Het leek hem en mij wel aardig om hier af en toe van zo'n stukje een scan te plaatsen. Vandaag het eerste, getiteld Doornig. Het gaat over de schrijfwijze en betekenis van de naam Spinoza. En over hoe er soms speels, soms vilein geassocieerd werd met d'Espin, van Doorn.  [Klik op de afbeelding voor een vergroting]

Eerder had ik hier een blog over hoe de Digitale Bibliografie Nederlandse Geschiedenis een lijstje bijhoudt met namen en aanduidingen in de literatuur voor Spinoza.  En er was een blog over Deus spiniensis.

      Doen een de doornen zeer, hij lijdt het om de Roosen 

Lees verder...

Roy Greve maakte portretbeeld van Spinoza

De beeldhouwer Roy Greve legt zich toe op het maken van portretten - van ondernemers, bekende Nederlanders, maar ook van bekende historische figuren.

De Phoenix Foundation, die mede zijn belangen behartigt, plaatste gisteren de documentaire Verbeeld Verleden op YouTube. Daarin blijkt dat hij ook van Spinoza een portretbeeld maakte. De video gaat voornamelijk over zijn werk aan Rembrandt, Vincent van Gogh en prins Claus.
Op de website van de beeldhouwer, www.roygreve.nl/ is over het Spinozabeeld niets te vinden. Ik vind het leuk om dit expressieve beeld aan de verzameling beelden van Spinoza toe te voegen en ben benieuwd waar het nu te vinden is.

Videostill uit de YouTube-film, waarin dit beeld aan het begin even voorbij komt.

Still uit een video van RTV Drenthe van 9 december 2009, waarin we de sinds 2005 in Elp in Midden Drenthe wonende Roy Greve in zijn atelier aan het werk zien. Lees verder...

Spinoza's godsbewijs ziet Rebecca Goldstein toch maar mooi als het beste

36 Arguments for the Existence of God Recent verscheen een nieuw boek van Rebecca Newberger Goldstein, de auteur van Betraying Spinoza: The Renegade Jew Who Gave us Modernity. Het nieuwe boek, ter promotie waarvan ze een grote tour aan 't maken is, is getiteld:

36 Arguments for the Existence of God: A Work of Fiction

Het werk is opgezet als een novelle, maar uiteraard weer met een duidelijk serieuze strekking. Met haar talentvolle combinatie van fictie en filosofie gaat ze diep in op het deze jaren weer zo actueel geworden debat tussen geloof en rede. Zie hier (waar ik deze informatie uit heb) en vooral hier over dit boek. Op deze laatste site is een video-interview te vinden dat haar partner Steven Pinker met haar over dit boek heeft.

Rebecca Newberger Goldstein. Foto door Steven PinkerHet boek heeft een appendix, waarin de 36 argumenten worden beschreven en becommentarieerd. Op de site van edge.org is deze appendix te vinden. Aan het eind van dit blog neem ik de titels van de 36 argumenten voor het bestaan van God op. Hier neem ik nu eerst haar interessante reconstructie van en commentaar op Spinoza's Godsbewijs over - het voorlaatste in de reeks. Ze heeft er de meeste waardering voor:

Lees verder...

Cursussen over Spinoza

Zonder te streven naar volledigheid, maar om een indruk te geven over hoe op diverse plaatsen in Nederland cursussen worden gegeven over het gedachtegoed van Spinoza, breng ik hier weer een aantal van deze cursussen bijeen die momenteel of in de komende tijd worden gegeven.

Onlangs gaf ik de HOVO-cursussen door, waarin aan Spinoza aandacht werd gegeven. Vandaag heeft De Stentor een artikeltje over zo'n cursus in Lochem: Cursus voor ouderen over de Ethica van filosoof Baruch Spinoza.

Ook had ik een blog over hoe de Cultuurraad van Kapelle op Zuid Beveland cursussen organiseert die vooruit wijzen naar Spinoza.

Hierna informatie over diverse cursussen - eerst kort, daarna uitvoeriger:

De Volksuniversiteit Alkmaar biedt een cursus aan: Hoe actueel is Spinoza?

De Volksuniversiteit Amsterdam over Levenskunst: lijden, geluk & Spinoza.

De Internationale School voor Wijsbegeerte heeft een weekend over Filosofie in de 17e en 18e eeuw, Moderniteit en verlichting, gegeven door drs. René Gude, prof. dr. Wiep van Bunge.

Crescas geeft een cursus over Spinoza’s Theologisch-politiek traktaat.

Frank van Kreuningen geeft een toelichting bij de Ethica.

De filosofiegroep rotterdam geeft een cursus over Vier Nederlandse filosofen: Desiderius Erasmus, Baruch de Spinoza, Cornelis Verhoeven en Feitse Boerwinkel

Pieter van Walbeek, voormalig huisarts en ex-dominee geeft een cursus over de politieke filosofie van Spinoza.

Het Belgische Amarant, dat vormingscursussen aanbiedt over de geschiedenis en de actuele ontwikkelingen van beeldende kunst, muziek en filosofie, heeft een reeks over Spinoza onder de opvallende ondertitel: THEOLOGIE ALS UITGANGSPUNT VAN SECULARISERING

Er is een Filosofiecursus in de Bourgogne: de Republiek en haar filosofie, met speciale aandacht voor Spinoza

Lees verder...

In maart Wiep van Bunge's inaugurale rede in Brussel

In december 2008 maakte de Erasmus Universiteit bekend dat prof. dr. Wiep van Bunge, ‘hun’ hoogleraar Geschiedenis van de wijsbegeerte en decaan van de Faculteit der Wijsbegeerte, benoemd was tot bijzonder hoogleraar 'De Nederlanden in de wereld' aan de Vrije Universiteit Brussel. Deze leerstoel is gevestigd door het Algemeen Nederlands Verbond (ANV). Namens hen zou Van Bunge in Brussel een reeks colleges verzorgen over Spinoza, de Nederlandse Republiek en de radicale Verlichting.

Het ANV wil het inzicht in, de beleving van en het draagvlak voor de Nederlandse taal en cultuur in ruimste zin bevorderen. Belangrijkste aandachtsgebied is de culturele integratie van Nederland en Vlaanderen. Het ANV heeft twee bijzondere leerstoelen: één gevestigd aan de Universiteit Leiden en één aan de Vrije Universiteit Brussel: de Leidse wordt bekleed door een Vlaming, de Brusselse door een Nederlander.

Het heeft even geduurd, maar... Lees verder...

Met theaterproject 'Spinazie Spinoza' filosoferen in de onderbouw

In maart - april 2010 biedt Theatergroep Siberia een project filosoferen voor de onderbouw aan, dat begint met een voorstelling Spinazie Spinoza.

Ze schrijven op hun website onder het menu 'filosoferen': "Denken is de meest vrije vorm van reizen. Het brengt je op plaatsen waar je op geen enkele andere manier kunt komen. Met name voor jonge kinderen valt er nog ontzettend veel te ontdekken. Ze vinden nieuwe woorden om hun wereld mee te beschrijven. In filosofie wordt de nieuwsgierige kant van het kind uitgedaagd om nieuwe werelden te bereizen."

 

  

Dit weblog wenst hen veel succes.

Lees verder...

Lev Semyonovich Vygotsky (1896 - 1934) probeerde Spinoza toe te passen [2]

               1934

Het vorige blog over Vygotsky eindigde ik met een verwijzing naar een interessant artikel dat Jaan Valsiner en René van der Veer in 1987 schreven over Vygotsky's lange essay The Theory of Emotions: A Historical-Psychological Investigation dat in 1984 in vertaling was verschenen. Uit dat artikel 'Dualisme in de psychologie van de emotie. Een analyse van Vygotskij.' In: NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DE PSYCHOLOGIE, 42 (1987), 405-413 [PDF] neem ik hierna graag één paragraaf over die in z'n geheel over Vygosky's poging tot toepassing van Spinoza gaat.

Uit het voorafgaande citeer ik slechts het volgende

[…] ”De eeuwige strijd tussen een natuurwetenschappelijk georiënteerde psychologie enerzijds en een geesteswetenschappelijk georiënteerde psychologie anderzijds vindt haar oorsprong in het werk van de Franse filosoof [Descartes]. Naar de mening van Vygotskij is deze tweedeling gebaseerd op een misvatting en kan het begin van een meer bevredigende analyse gevonden worden in het werk van Spinoza.” […]

Lees verder...

Lev Semyonovich Vygotsky (1896 - 1934) probeerde Spinoza toe te passen [1]

Lev Vygotsky als jongemanDe joods-Russische psycholoog en filosoof, belangrijke pionier in de psychologie, werd door de Amerikaanse Vygotsky-expert Stephen Toulmin in de New York Review of Books de ‘Mozart van de psychologie’ genoemd. *) 
Spinoza was – naast Marx – zijn lievelingsfilosoof. Op jongere leeftijd dan Spinoza, toen hij nog maar 37 jaar was, overleed hij aan dezelfde ziekte als Spinoza: tuberculose. Zijn leerling en collega Alexander Luria zei over hem: "Vygotsky was a genius. After more than half a century in science I am unable to name another person who even approaches his incredible analytical ability and foresight. All of my work has been no more than the working out of the psychological theory which he constructed."

Vygotsky raakte sterk in taal geïnteresseerd en hield zich veel bezig met de relatie tussen taal en denken. Hij vond dat taal niet slechts de expressie was van het innerlijke proces van het denken, maar integendeel dat taal het denken mede vorm geeft en completeert. Taal zag hij als het mentale gereedschap van het denken. Zijn boek Denken en Taal dat hij vanaf zijn ziekbed dicteerde en dat in het jaar van zijn dood uitkwam, werd zijn populairste boek. Het verscheen in 1986 in Engelse vertaling. Twee jaar na zijn dood kwam zijn werk op de zwarte lijst. Hij werd pas in 1956 gerehabiliteerd.

Lees verder...

Loevendie's Spinozaopera zal wel altijd een droom blijven - een droom van Gerontius

Vandaag in Trouw weer een artikel over de opera over Spinoza die de Amsterdamse componist Theo Loevendie van plan zou zijn te schrijven. Hij denkt erover na. En misschien wordt het wel geen opera maar een oratorium. [Hier in PDF]

Al eerder, op 17 juli 2009, had Trouw een interview, waaruit bleek dat hij er al heel lang over denkt: Telkens dacht hij aan Spinoza: een grootschalige opera moet het worden, met de naam ’Spinoza’. Zou Trouw hem om het half jaar gaan interviewen?

Uit dit nieuwe interview met de componist krijg je niet de indruk dat hij al een flink stuk is opgeschoten. Wel blijkt nu dat hij er contact over heeft gehad met Pierre Audi, artistiek directeur van De Nederlandse Opera. Die heeft Loevendie laten weten dat hij meer voelt voor een oratorium. Een koor met solisten en een orkest zouden volgens hem beter passen bij een filosofisch onderwerp. „De handelingen in een opera kunnen frivoliteiten opleveren die het publiek afleiden van Spinoza’s gedachtengoed”, zegt Loevendie.

„Maar”, zegt de componist, „opera of oratorium; ik ga er nog eens heel goed over nadenken. Misschien wordt het iets ertussenin.”

Lees verder...

Jaarverslag 2009 spinoza.blogse.nl

U hebt waarschijnlijk al gemerkt dat ik het even wat rustiger aandoe. Maar zodra er weer wat te melden is, komen er weer blogs. Nu even, terwijl ik eigenlijk met iets anders bezig ben, een korte terugblik in een echt ‘jaarverslag’.

Slechts heel af en toe kijk ik eens naar de statistiek bij dit weblog, zoals die door OneStat wordt bijgehouden. Via het icoontje helemaal onderaan, kan iedereen zien hoeveel personen dit weblog bezoeken. Het aantal ´unieke bezoekers´ is tegenwoordig gemiddeld tegen de 100 per dag, soms erboven. Met ´unieke bezoeker´ wordt het eerste bezoek via een IP-adres bedoeld: dus iemand die twee of meer keer op een dag naar spinoza.blogse gaat, wordt eenmaal geteld voor dit aantal en vervolgens meermalen voor het totaal aantal bezoekers.

Dit weblog begon ik op 12 september 2007.

In 2009 maakte ik 486 blogs (in 2008 260). Een sterke toename in 2009 dus - gemiddeld meer dan één per dag (preciezer: 1,33 per dag). Het aantal reacties tellen, is nogal wat werk. Op de meeste blogs werd niet gereageerd, maar enkele malen ontspon zich een hele discussie.

Via de inhoudsopgavezijn de blogs via een aantal rubrieken na te zoeken.

Lees verder...

Margaret C. Jacob: munter van het begrip Radical Enlightenment

Margaret Jacob muntte wel het begrip 'Radicale Verlichting', maar dat had bij haar nog niet het goudgehalte dat het later zou krijgen...  

Ze is geboren in New York waar ze haar doctoraat behaalde in 1968. Ze doceert aan de University of California  in Los Angeles (UCLA). Ze studeerde naast geschiedenis ook Nederlands. In 2002 verkreeg ze een eredoctoraat aan de Universiteit van Utrecht. Margaret Jacob is onderzoeker van de Verlichting op het vlak van cultuur, wetenschap en pseudowetenschap, religie (de verhouding tussen het wereldse en sacrale), de groei van het cosmopolitisme, en in het algemeen: het intellectualisme in Europa en vooral in Nederland in de Achttiende Eeuw. Zij werd op dat gebied een van de leidende onderzoekers.
Behalve de typering van de Radicale Verlichting, bracht zij ook het Newtonianisme op haar naam, als een ideologie ter ondersteuning van het liberale Anglicanisme en de link tussen de Newtonse mechanica en de industriële toepassingen in Engeland.

Margaret Jacob was, voor zover ik weet, de eerste die een onderscheid aanbracht tussen de radicale Verlichting van vrijdenkers/libertijnen (en, wat haar betreft, vrijmetselaars) enerzijds en de ‘hoge’ Verlichting met de philosophes anderzijds – een richting die sinds Jonathan Israel ook met ‘gematigde Verlichting’ wordt aangeduid.

Lees verder...

Weer talking heads op tv - of: 'lux verlicht de geest'

Vanavond laat, om 23:16 uur, is de eerste van vier afleveringen die de IKON/LUX zal uitzenden op TV Ned 2 onder de titel ‘Grote denkers over de toekomst’. Ook aangekondigd als: “inburgeringscursus tot wereldburger”.

Eindelijk weer een programma met ‘pratende hoofden’, aangekondigd als 'visionaire denkers', te weten: Charles Taylor (politiek geëngageerd katholiek moraalfilosoof) , Antjie Krog (dichteres en jarenlang het blanke geweten van Zuid-Afrika, deed verslag van de Waarheids- en Verzoeningscommissie onder bisschop Tutu), Ian Buruma (Nederlands-Engels sinoloog, japanoloog, publicist en hoogleraar mensenrechten, democratie en nieuwe media in New York), Susan Neiman (Joods-Duits-Amerikaanse Kantiaanse moraalfilosofe), Nasr Abu Zayd (Egyptische Koranwetenschapper die midden jaren ’90 uit Caïro vluchtte en sindsdien aan de Universiteit Leiden doceert en onderzoekt), Jonathan Sacks (Britse opperrabijn en filosoof), Zainab Al-Suwaij (kleindochter van Iraakse groot-ayatollah, oprichter van het American Islamic Congress in Washington), Dominique Moïsi, (invloedrijk Frans politicoloog, oprichter van het Institut Français des Relations Internationales)

Wie de introductie-tekst leest voelt hoe het vertrekpunt is: angst en vrees (vanwege de globalisering, migrantenstromen, fundamentalisme, terrorisme etc.) en onzekerheid over onze identiteit (wie zijn wij) vanwaaruit ‘wijzen’ worden bevraagd opdat zij als moderne profeten ons een uitweg zullen wijzen (opdat wij weer hoop zullen krijgen voor de toekomst). Zal er een Spinozistische benadering in te merken zijn?

Lees verder...

Cultuurraad van Kapelle op Zuid Beveland organiseert cursussen die wijzen naar Spinoza

De Cultuurraad van Kapelle op Zuid Beveland begon in 2008 met een jaarlijkse cyclus van drie filosofie avonden en dankzij de belangstelling doen ze dat nog steeds. Aan het programma van dit jaar is te zien dat de organisatoren duidelijk affiniteit met Spinoza hebben.

Een programma met Socrates en Plato (maar niet Aristoteles “want daar hield Spinoza niet van”), de Stoïcijnen (“omdat Spinoza daar ook door geïnspireerd werd”) en Epicurus (“waar Spinoza ook wat mee had”). Is dit geen mooie motivering om daarmee een vermelding op dit Spinoza-weblog binnen te halen? Ik doe hun graag het genoegen het programma hierna op te nemen:

Lees verder...

Spinoza en Huygens - twee natuurwetenschappers

Christiaan HuygensVandaag heb  ik wederom een link naar een artikel van Wim Klever kunnen plaatsen op benedictusdespinoza.nl. 
Zijn artikel dat in 1997 verscheen in Gewina [jg 20, nr 1]: Spinoza en Huygens. Een geschakeerde relatie tussen twee fysici, blijkt hier als PDF gedigitaliseerd te staan (niet meer op de website van het Huygens Instituut).

Klever typeert de overeenkomst in hun ideeën over wetenschap, over het mechanicisme, hun benadrukken van de causale verklaring van alle verschijnselen en het belang dat zij hechten aan de geometrische methode. Vervolgens beschrijft hij hun discussie over de 6e bewegingswet van Descartes, Huygens overhellen naar Spinoza's theorie over de cohesie van dingen (hun individualiteit) als een gevolg van omgevingsdruk en hun overeenstemmen in de opvatting dat ook mensen en hun gedrag onder de natuurwetten vallen en dat zij dus niet moeten menen een uitzondering te vormen.

Er staat hier onder secundaire literatuur op benedictusdespinoza.nl in de lichtblauwe box in de linker kolom aldaar inmiddels al een flink aantal digitaal toegankelijke artikelen en andere publicaties verzameld.

Lees verder...

Spinoza University - echt nep!

Anderhalf jaar geleden had ik een blog over Spinoza University - Echt? Of spookuniversiteit? Ik heb kort daarop per e-mail nog eens vragen gesteld en een weinig zeggend antwoord gekregen van Cynthia Geboers.

Intussen bleef de website "in bewerking/Site under construction". Dit is nu al vele jaren zo.

Vandaag ontving ik via de bij het weblog behorende e-mail een anoniem berichtje: “spinoza university - dame werkt nu voor newport education group???????????????????????”

Meteen maar weer eens gegoogeld en inderdaad: op LinkedIn is sprake van Cynthia Geboers. Title: Director at Newport Education Group. En in een onderzoeksvoorstel van ene Willem D. Hazenberg uit 2006 alweer, staat genoteerd: Director Newport Benelux: Ms. Cynthia Geboers MBA.

 

Lees verder...

Burgerschapskalender (waar zou Spinoza op wijzen?)

In Trouw vandaag een klein en een groot artikel over het project waarmee de overheid tot een soort van handvest voor verantwoordelijk burgerschap probeert te komen. In het verlengde van de ‘normen en waarden-discussie’ die Balkenende indertijd entameerde en die wat hem betreft, uitliep op de samenvatting: “fatsoen moet je doen”, is het ministerie van Binnenlandse Zaken vorig jaar begonnen met een discussieprogramma op meerdere plekken in het land. Daaraan namen 200 mensen  deel. Dit mondde voorlopig uit in een ‘burgerschapskalender’ die momenteel via gemeenten en bibliotheken, wordt verspreid. Al eerder bleek uit een opinieonderzoek dat de ‘gemiddelde Nederlander’ onder goed burgerschap verstaat: respect, betrokkenheid op elkaar en betrokkenheid bij de toekomst.
Tegelijk loopt een project om geformuleerd te krijgen wat van een verantwoordelijke overheid mag worden verwacht.
Intussen is, ook bij de minister zelf, Guusje ter Horst, de vraag gerezen of de overheid zich hiermee, met hoe burgers zich zouden moeten gedragen ten opzichte van elkaar, wel moet bezig houden. Ik verwijs verder naar het Trouw-artikel.

Als kleine bijdrage aan de deze discussie breng ik hier het adagium van Spinoza in herinnering:


Alles waartoe men noch door beloningen noch door dreigingen te brengen is, behoort niet tot de rechtssfeer van de staat.
                                             [Spinoza, Politieke verhandeling, H3,
§8]

 

Lees verder...

Scientia intuitiva nader uitgelegd

De Oostenrijkse Spinozafan Hans Müller heeft de moeite genomen om op zijn weblog ClubSpinoza in december, verspreid over een 13-tal blogs onder de titel Der Gegenstand der 'scientia intuitiva’, een twintigtal bladzijden samen te vatten en te vertalen van het boek van Paolo Cristofolini, Chemins dans l'’Ethique’ [Presses Universitaires de France - PUF; 2e éd (1998). Oorspr. La Scienza Intuitiva di Spinoza. Napoli: Morano Editore, 1987 - 237 pp. - (Collana di Filosofia : Nuova Serie; 11)] *)

Over Paolo Cristofolini had ik eerder een blog, n.a.v. een open brief van Wim Klever aan Paolo Cristofolini.

Het goed begrijpen van de derde kennissoort, de scientia intuitiva, blijft niet eenvoudig, ook niet na een gedegen toelichting als die van Paolo Cristofolini, waarin Hans Müller ons meemeent, maar het brengt de zorgvuldige lezer het verstaan wel een flink stuk verder, denk ik. 

En degenen die - net als Coleridge over wie ik onlangs een blog had - niet kunnen begrijpen waarom een filosoof die de vrije wil ontkent in ’s hemelsnaam een Ethica kan schrijven, kunnen hier een antwoord vinden.

Ik ben Hans Müller zeer erkentelijk voor het werk dat hij hiermee heeft verricht en ik hoop dat hij ermee akkoord kan gaan dat ik zijn blogs voor het gemak van de lezers in één PDF bijeen heb gebracht.

Lees verder...

Carolus Tuinman (1659 - 1728), Voetiaans dominee, Neerlandicus en Spinozabestrijder

Half november werd in protestants Nederland herdacht dat 350 jaar geleden in Maastricht Carolus Tuinman werd geboren. Cornelis Tuinman, schrijft Jonathan Israel in Enlightement Contested in tekst en index, maar in de bibliografie staat zijn naam juist: Carolus Tuinman - een echte bestrijder van de wel gestorven, maar nog o zo levende Spinoza.

Tuinman groeide op in Maastricht als kind van Bartel Thuijnman en Sophia Aoronius. Vanaf zijn jeugd verzamelde hij spreekwoorden en uitdrukkingen, die hij later gebruikte bij het samenstellen van zijn boeken. Carolus volgde de theologische studie in Utrecht en voelde zich daar nauw verbonden met voetiaan Melchior Leydekker (een strenge protestantse richting in de Republiek). Later zou Tuinman ook zijn geschriften gereedmaken voor de druk. Hierna werd hij predikant in Sint Kruis (Staats-Vlaanderen), Sint Maartensdijk, Goes en Middelburg, waar hij tot aan zijn dood in 1728 bleef.

Deze gereformeerde dominee van de, nogmaals, zeer strenge Voetiaanse richting vond de vrijdenkerij en het Spinozisme ´zielspest´! In navolging van Voetius vond hij dat wetenschap maar tot atheisme leidde. Vanuit Middelburg schreef hij in 1719 verontrust: het aantal 'Spinosisten groeit leider aan in ons gantsche Vaderland'.

Lees verder...

Na de kersttoespraak van Koningin Beatrix de nieuwjaarsboodschap van Boris van der Ham

'Het gemeene-best is de somme of het geheele t'samen brengingh van elx bijzondere beste' (Franciscus van den Ende)

"Een vrijzinnige schriftlezing", zo noemt hij het zelf. D66-Tweede Kamerlid Boris van der Ham opent 2010 met een heuse nieuwjaarsrede, getiteld: Pleidooi voor het vrije individu. Volgens Van der Ham worden de idealen van de vrijheid van het individu de laatste tijd nogal eens verkeerd uitgelegd, zoals onlangs nog door de Koningin in haar Kersttoespraak.

 

Sociaal en urgent
Het ideaal van het vrije individu is volgens Van der Ham juist socialer en urgenter dan welk ideaal ook. Hij laat zich in deze 'vrijzinnige schriftlezing' inspireren door een tekst uit 1665. Die was geschreven door Franciscus van den Ende, een Amsterdams filosoof die o.a. lesgaf aan Spinoza. Hij schreef: "Het gemeene-best is de somme of het geheele t'samen brengingh van elx bijzondere beste." Kortom: de samenleving kan alleen maar functioneren, als we naar ieders bijzonderheid kijken.

Pleidooi voor het Vrije Individu ('vrijzinnige schriftlezing')

Lees verder...

Wim Klever's Amsterdamse lezing op internet

Op 15 december had ik een blog over 'Wim Klever in het Amsterdamse De Pintohuis'. Haije Bouwman had mij een impressie met enige foto's van de lezing toegestuurd. Inmiddels kreeg ik het bericht dat op de website van de ASK de tekst van de lezing is opgenomen. Het gaat om: Wim Klever, Mannen rond Spinoza. Lezing voor de Amsterdamse Spinoza Kring, Amsterdam, 14 december 2009.

De webmaster van ASK had er onder 'laatste nieuws' geen aandacht aan geschonken. De lezing zit dan onaangekondigd een beetje verscholen of verstopt onder het menu 'Literatuur' en vervolgens het submenu 'Artikelen en lezingen'.

U kunt ook hier de PDF direct bereiken. Ik zal straks eveneens een link naar de lezing opnemen in de box met artikelen en andere teksten van Wim Klever op benedictusdespinoza.nl

Ik raad elke bezoeker van dit weblog ten zeerste lezing van deze interessante lezing aan. Men krijgt - hij maakt van zijn hart geen moordkuil - een inkijkje in zijn gebrouilleerdheid met (vroegere) bestuurderen van de Vereniging Het Spinozahuis. Maar het interessantst is de informatie die hij biedt over Spinoza de natuurkundige [tegenover, zoals hij typeert, de CDA-Spinoza, de liberale of de communistische Spinoza].

Lees verder...

Verdwijnen schuld en verantwoordelijkheid ooit uit het recht?

Woensdagmiddag 2 december 2009 hield de Vereniging Wetenschaps-journalisten Nederland i.s.m de KNAW een symposium 'Het misdadige brein: feit of fictie?'

Het ging onder meer over vragen als: Hoe denken we in 2020 over het criminele brein? Wordt misdaad een ontwikkelingsstoornis? Blijft er ruimte voor onaangepast gedrag? Is behandeling of genezing mogelijk gebleken? Is straf nog opportuun?

Jan VerplaetseProf dr Jan Verplaetse, hoogleraar filosofie aan de Juridische faculteit van de Universiteit van Gent en auteur van 'Het morele instinct' (Nieuwezijds, 2008), over de natuurlijke oorsprong van onze moraal, waarmee hij in 2009 de Eureka Boekenprijs won, schreef voor het symposium een vergezicht. Vandaag is dit stuk in Trouw te lezen. [Hier]

Verplaetse schetst hoe in 2020 een Europese richtlijn wordt uitgevaardigd die het de lidstaten verbiedt nog langer een juridisch systeem te handhaven dat gebaseerd is op vrije wil en de noties schuld, verantwoordelijkheid en straffen. Dat moet afgeschaft en in de plaats daarvan dienen slechts ‘maatregelen’ te komen om tegen ongewenst gedrag op te treden.

Spinozisten komen ook in het verhaal voor

Lees verder...

Dit weblog wenst u allen: Een goed Spinoza-jaar

Lees verder...