Is er Spinoza in de maand van de filosofie?

Morgen begint weer de maand van de filosofie. Thema is deze keer: verzoening.

Op de website maandvandefilosofie.nl lezen we: “Ook in een door oorlog of onderdrukking gebroken samenleving is verzoening een belangrijke opgave: kunnen daders en slachtoffers zich nog in dezelfde samenleving thuis voelen?”

Van verzoening spreekt men wanneer een relatie weer in positieve zin hersteld wordt, nadat er eerder een breuk was opgetreden; het resultaat is dat beide partijen erkennen "het is weer goed tussen ons". Daartoe te komen is in vele gevallen niet eenvoudig.

Ook al komt de Latijnse term reconciliatio in de OP of de TTP niet voor, over het thema zal toch in het licht van Spinoza’s filosofie gesproken kunnen worden; hij had bijvoorbeeld opvattingen en proposities over de passies boete en spijt en zo meer (die hij als droeve, negatieve aandoeningen niet zo zag zitten) en waartegenover hij de rede aanbeval waarmee we immers dezelfde of zelfs betere positieve resultaten kunnen bereiken.

Toch zijn op dit moment op de website van de maandvandefilosofie.nl maar drie bijeenkomsten over Spinoza te vinden, waarvan een, Spinoza: Grenzen van de vrijheid voor 17 april aangekondigd bij het Amsterdamse Castrum Peregrini, niet op 17, maar op 18 april zal plaats hebben en niet ten huize van Castrum Peregrini, maar in de Tolhuistuin, Amsterdam Noord; en niet Farid Tabarki, maar inmiddels is wel duidelijk wie voor de voortouwrol is gevraagd: Thieu Besselink (op wiens website en weblog de naam Spinoza overigens in het geheel niet voorkomt). Dus misschien verandert naast tijd, plaats en persoon ook wel het thema...  *)

Lees verder...

Gerhard Merz' 'archipittura': De ordine geometrico (1990)

Bekijk de afbeelding op ware groottein 1990 had Gerhard Merz, die woont en werkt in Berlijn, in Galerie De Appel een kunstwerk ingericht dat architectonisch, door gebruik van rechte vlakken in een asymmetrische compositie en het gebruik van primaire kleuren, refereerde aan de principes van De Stijl en via deze naar Spinoza. De expositie van de Duitse kunstenaar Gerard Merz (1947) ‘archipittura’: De ordine geometrica,  ging van 12 mei — 24 juni 1990 in Galerie De Appel in Amsterdam.

Merz gaf er de voorkeur aan zijn werk – zijn ‘interventions in a given space’ – geen installaties te noemen, maar 'archipittura', een term uit het Italië van de jaren dertig waarmee een integratie van schilderwerk en architectuur in een strikte vorm gekarakteriseerd werd. (uit de convocatie). Dit archipittura-‘format’ volgde hij van 1988 tot 1994.

De verwijzing naar Spinoza in De Appel was trouwens wel heel uitdrukkelijk door het gebruik van de toevoeging aan de titel van de Ethica: Ordine Geometrico demonstrata (in meetkundige trant uiteengezet).

 

Lees verder...

Ton de Kok geeft lezing in Alkmaar over Spinoza, een filosoof van onze tijd

Zojuist ontving ik dit bericht van de Amsterdamse Spinoza Kring:

Lezing Ton de Kok in Alkmaar
Ton de Kok, docent Levensbeschouwing en bestuurslid van de Amsterdamse Spinoza Kring, geeft aanstaande maandagavond 30 maart een lezing in Vrijmetselaarsloge Noorderkroon in Alkmaar (Gedempte Nieuwesloot 153) onder de titel: Spinoza, een filosoof van onze tijd.

Zaal open om 19.30 uur, aanvang lezing om 20.00 uur. Entree € 5. Reserveren wordt aanbevolen: 072 - 533.51.18. Meer informatie op de website van loge Noorderkroon.

Lees verder...

De Stijl (1917 - 1931) en Spinoza

Bij Spinoza vind je geen esthetica. Je mag veronderstellen dat die hem niet interesseerde. In de appendix van Ethica I schrijft Spinoza: "Wanneer bv. de bewegingen die de oogzenuwen van aandoeningen door objecten ontvangen, bijdragen tot ons welbevinden, worden de objecten die ze veroorzaken schoon genoemd; in het tegenovergestelde geval heten zij misvormd (deformia)." (Vert. Wim Klever). Dat kan je toch moeilijk een esthetica noemen. Sommigen vinden dat jammer. Zo prof. dr. H.G. Hubbeling, die de verklarende aantekeningen voor Spinoza’s Briefwisseling (Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1992) verzorgde. Bij de brieven 54 t/m 56 schreef hij:
Verder stelt Spinoza in deze brieven tot ontsteltenis van velen van zijn bewonderaars, mijzelf niet uitgezonderd, dat de esthetische ervaring zuiver subjectief is, een punt waarover nog steeds gediscussieerd wordt.”(p. 493) En waarover men wel altijd zal blijven discussiëren.

J. te Winkel had in 1925 geen moeite om gewoon te constateren dat Spinoza, die inwonend bij een (decor?)schilder in Den Haag wel getekend zou hebben, in zijn filosofie althans niets met esthetiek had. In zijn “De ontwikkelingsgang der Nederlandsche letterkunde” schrijft J. te Winkel
In de stelsels der Nederlandsche philosofen was voor de schoonheid nog geene plaats geweest. Zij hadden, zooals Hugo de Groot en Spinoza*), uitsluitend naar de grondbeginselen voor staatsinrichting, recht en zedelijkheid gezocht en die bezien onder het licht van Gods wereldbestuur of van de eenige Oneindigheid. Overigens was ook hier te lande de wijsbegeerte van Descartes met ijver en ingenomenheid bestudeerd, en wel had men hier in de achttiende eeuw bovendien op aansporen van verschillende Spectatorschrijvers met de Engelsche wijsgeeren kennis gemaakt, maar toch ook dan weer uitsluitend aan hunne betoogen over staatsinrichting, recht en zedelijkheid (altijd liefst onder het licht van Gods wereldbestuur) bijzondere aandacht geschonken, zonder voor hunne beschouwingen over de schoonheid eenige belangstelling te toonen."
1

*) Hoe Spinoza over kunst dacht, zonder daarover opzettelijk en ook maar eenigszins uitvoerig te handelen, is uiteengezet door Franz Schlerath, Spinoza und die Kunst, Hellerau, 1920

Er waren echter kunstenaars die zelf een esthetica opdiepten uit Spinoza’s Ethica. Nadat eerder de 'Tachtigers' (vooral Gorter en Verwey) zich met Spinoza's Ethica hadden bezig gehouden, deden dat later de kunstenaars van De Stijl. In 1918, in het tweede nummer van het tijdschrift De Stijl, verscheen het acht punten omvattende manifest van de kunstenaarsbeweging met deze naam, die het krap veertien jaar heeft uitgehouden. Piet Mondriaan, Theo van Doesburg en Gerrit Rietveld, samen met een aantal anderen die later de beweging verlieten, vonden zich in deze beginselen:

                                    Lees verder...

Actualiserend lezen van de TTP lijkt moeilijk

Gisteren had in de IVKO-school in Amsterdam de derde bijeenkomst over Spinoza's Theologisch-politiek traktaat plaats. De inleider was drs. Pieter van Walbeek en het thema: hoe verhoudt de TTP zich tot de theologie in de 21e eeuw.

Inmiddels heeft de heer Van Walbeek zijn toespraak al op zijn internetsite gezet, zodat ik kan volstaan met een enkele indruk. [hier de link naar de website waarop de verder uitgewerkte toespraak staat)

Op dit weblog had ik al eens commentaar gegeven op teksten van de inleider op zijn website: Ds van Walbeek tracht in Spinoza een theoloog te zien. Daarbij gaf ik hem credits (ik schreef: “Dominee van Walbeek is, zoals je dat van een dominee mag verwachten, een zeer zorgvuldig en hermeneutisch lezer. Hij ziet bij Spinoza veel meer systematiek dan een leek al ziet, bijvoorbeeld chiastische opbouwen en omsluitingen. Ik heb, proberend zijn stukken te volgen, best wat van hem opgestoken.”). Maar ook gaf ik hem geducht commentaar (want “ook hij zit, net als iedereen, aan bepaalde vooroordelen en interesses vast.”).

 [Ik probeerde een foto te krijgen waarop de heer Van Walbeek de zaal in keek en drukte meermalen af als hij dat deed, maar het lukte niet - het was telkens te kort; dus op elke foto staat hij gebogen naar zijn tekst] Lees verder...

De Leidse Spinoza

De gesprekken die ik deze week met Wim Klever had (ik gaf er hier een korte impressie van) en waarbij we het onder meer hadden over de periode waarin Spinoza veel betrekkingen met Leidse docenten en studenten gehad moet hebben én natuurkundige proeven moet hebben gedaan, hebben Wim ertoe aangezet om "De Leidse Spinoza" eens goed in een artikel voor het voetlicht te brengen.

De maker van de bij dit weblog horende site benedictusdespinoza.nl mag zich verheugen daarvoor het publicatieplatform te zijn.

Het artikel begint met: "Nu Amsterdam een standbeeld heeft opgericht voor Spinoza en Den Haag met zijn Vredespaleis ongepaste reclame maakt met Spinoza als ‘filosoof van de vrede’, wordt het tijd om aandacht te vragen voor de nog nimmer voldoende belichte relatie van Spinoza met Leiden."

Lees verder...

Franciscus van den Enden 'Free Political Propositions' etc nog voorradig

Tijdens het gesprek met Wim Klever, waarvan ik eergisteren een impressie gaf, bleek dat hij nog exemplaren in voorraad heeft van zijn boekje over Franciscus van den Enden.

[klik op afbeelding voor de ware grootte en de titel van het boekje]

In dat verslagje gaf ik al aan dat Wim Klever Franciscus van den Enden als een 'proto-Spinoza' beschouwt en dat hij alle moeite deed en doet om iedereen van de betekenis van Van den Enden te doordringen. In veel van zijn geschriften hoor je Klever meestal ook spreken over 'meester Van den Enden'.

Om ook de Engelstalige wereld op de hoogte te stellen maakte hij dit boekje, waarin hij Van den Endens Vrye Politijke Stellingen en Kort Verhael vertaalde en deels parafraseerde. Dit had hij in ruwe vorm al gereed in 1991, maar de beoogde uitgever had enige bezwaren, waardoor het zestien jaren bleef liggen tot Klever het in eigen beheer, als uitgeverij Vrijstad in 2007 uitgaf.

Het is voor €30 rechtstreeks te bestellen bij Wim Klever te bestellen klever@casema.nl

Hierna de tekst waarmee het bekend werd gemaakt op de website Necessarily Eternal

Lees verder...

Spinoza Opera, editie Gebhardt, alweer van het web gehaald

Het nieuws dat ik maandag bracht over het vrij beschikbaar zijn van de complete gedigitaliseerde Gebhardt uit 1925, is alweer achterhaald.

Vanmiddag kreeg ik een mailtje van iemand dat het niet lukte om op de site te komen en of ik kon helpen om door de reclame heen te komen... En inderdaad: je krijgt nu alleen reclame van een provider, de site met downloads is alweer verdwenen - http://bspinoza.co.cc/ is niet meer.

De link die caute.2084.ru erheen had is ook al weg. De digitale teksten hebben er dus maar een paar dagen gestaan. Want toen ik het ontdekte waren de sporen nog vers. Mijn vermoeden dat het om een 'roofdruk' van een CD-Rom ging, is dus bewaarheid.

Lees verder...

Mediamatic.net doet ook aan Spinoza

 

Sinds kort heeft het Amsterdamse Mediamatic een project Spinoza, Superster uit de gouden eeuw. Het maakt deel uit van de Spinoza manifestatie die de Stichting Kunst en Openbare Ruimte en de Amsterdamse Spinoza Kring de komende maanden gaan organiseren. Dan, zo lezen we op een andere pagina: in de maanden mei en juni wil Spinoza de Amsterdammers eens goed laten nadenken over zijn ideeën.

De daarvoor opgezette website spinozamanifestatie.nl is overigens nog steeds tijdelijk en geeft nog geen nadere informatie.

Mediamatic heeft al een projectgroep. En let wel: Alles lijkt kunst!

Lees verder...

Spinoza en 'Force of Evil' van Abraham Polonsky

Eerder had ik een bericht over een drietal bijeenkomsten die Castrum Peregrini in Amsterdam zou organiseren. De afstand Maastricht Amsterdam maakt het voor mij onmogelijk om zulke avondbijeen-komsten daar bij te wonen. Vandaag ging ik nog eens kijken hoe het er mee voorstond en zag tot mijn vreugde dat er veel werk wordt gemaakt van het maken van een verslag over die bijeenkomsten - in woord en beeld. 

Gehouden zijn al twee bijeenkomsten. Die van 13 februari, waarbij Chris Keulemans het voortouw nam (zie hier aankondiging en opzet en hier het verslag), had als centraal citaat van Spinoza: "Onder ‚goed’ versta ik dat, waarvan wij zeker weten dat het nuttig voor ons is. Onder ‚kwaad’ daarentegen dat, waarvan wij zeker weten dat het ons belemmert iets goeds te bereiken. (Ethica IV, Definities 1 en 2).

Die van 19 maart, waar Cox Habbema was aangekondigd, maar Machiel Keestra de keynote-spreker werd (zie hier aankondiging en opzet en zie hier het verslag) had als tekst van inspiratie: “A man who  is guided by reason is more free in a society, where he lives according a  common decision, than in solitude, where he obeys only himself.” (Spinoza, Ethics IV P. 73)

Er staat er nog een gepland op 17 april, met een kick off van Farid Tabarki, maar daarover kon ik nog niets vinden.
Toevoeging: ik krijg juist vanmiddig via een e-mailtje van iemand te horen dat de 3e Spinoza Redux, op 18 april, plaats vindt in het kader van de slotmanifestatie Amsterdam Wereldboekenstad in de Tolhuistuin, Amsterdam Noord.

Gawie Keyser, filmcriticus van De Groene Amsterdammer, die als eerste coreferent zou reageren op de openingsbijdrage van Chris Keulemans, had een essay ingediend. Ik las het met stijgende vreugde. Ik had op dit weblog al eens vaker geprobeerd commentaar te vinden op de kredietcrisis in het licht van Spinoza's filosofie. Enige malen kon ik een tekst van Wim Klever opnemen. 

In dit essay, dat is opgenomen in het verslag, bespreekt Gawie Keyser, de film van Abraham Polonsky Force of Evil  uit 1949 in het licht van Spinoza's ideeën over 'goed en kwaad' en legt hij een verbinding met hoe de huidige economische crisis vanuit hebzucht en een kredietcrisis begon. Ik hoop dat hij en Castrum Peregrini mij niet euvel duiden dat ik deze tekst beschouw als behorend tot het 'open domein', hier overneem om er zo ook anderen kennis van te laten nemen.

Lees verder...

Promo van Theater Wederzijds over Spinoza [In Exile]

Eveneens een week geleden bracht Huis aan de Amstel / Theater Wederzijds deze trailer of promo uit over de productie Spinoza [In Exile] die al enige weken loopt.

Lees verder...

Spinoza, apostel van de rede (video uit 1994)

In 1994 produceerde Tariq Ali voor Oasis Television, London een film: Spinoza, the apostle of reason. De regie had Christopher Spencer. Er werd een videocassette van uitgebracht (duur 52 min).

"This drama explains Spinoza's philosophy by exploring the turmoil of 17th century Europe. Spinoza challenged orthodoxy in both religion and politics, angering his traditional contemporaries."

Kennelijk is hij onlangs in Brazilië op TV uitgezonden. In ieder geval heeft ongeveer een week geleden een Braziliaan deze met Portugese ondertiteling als Espinosa O Apóstolo da Razão uitgebrachte productie in zes deeltjes opgeknipt en op YouTube gezet. Zien hoelang het daar gehandhaafd zal blijven. In afwachting van de dit jaar door Rudolf van den Berg te draaien Spinoza-film, heb ik deze delen in dit blog bij elkaar gezet - hebben we alvast wat.

Update 10 aug. 2011. Ik laat de opgeknipte Youtube-filmpjes hieronder staan, maar onlangs werd op Vimeo de hele film gebracht, die ik hier eerst plaats. Zie ook blog van 19-8-2010.

 

   

Espinosa - O Apóstolo da Razão from RSM on Vimeo.

 

1 van 6  

Lees verder...

'Res gestae' van Wim Klever inzake de Spinoza-kunde

[NB in bruin enige latere aanvullingen]

“Wie eenmaal in de ban van Spinoza is geraakt, houdt er wat van over.” *)

Gisteren bracht ik een bezoek aan Wim Klever in Capelle aan de IJssel, dat al een poosje in de pen zat. Ik wilde graag eens met hem, die zo vaak reageert op dit weblog, kennis maken. Maar ik wilde ook een overzicht tot stand brengen over de verdienste die hij gehad heeft en uiteraard nóg steeds heeft voor de verbreiding van de kennis over Spinoza.

Verbreiding in twee betekenissen: de verspreiding via artikelen en vele boeken van datgene wat we weten van Spinoza’s leven, zijn omgeving en zijn filosofie. Maar vooral ook de verbreding en vergroting van het corps van wat we weten over Spinoza en de mensen met wie hij in zijn tijd te maken heeft gehad en met lateren die zijn gedachtegoed hebben nagevolgd en vermeerderd.

Ik had daarvoor bedacht om een en ander door hemzelf te laten vertellen en als eerste podcast op mijn website een interview met hem te hebben. Dus installeerde ik microfoon en recordertje, had dat expres van een nieuw batterijtje voorzien (uit een pakje met houdbaarheidsdatum tot nov. 2012!), maakte helemaal geen aantekeningen, vertrouwend op de apparatuur. Maar wie schetst mijn teleurstelling: het batterijtje had het al snel opgegeven: van een gesprek van drie uur gaf het apparaatje me alleen het eerste half uur. Jammer, jammer. Toen ik het vanmorgen een oude dame vertelde – je moet je teleurstelling toch door het te delen verwerken – sprak zij de heerlijke dooddoener, maar in feite zo waar spinozistisch: “het heeft zo moeten zijn”. Uiteraard is er een oorzaak…

Lees verder...

Programmawijziging conferentie SPINOZA ET L'HISTOIRE

Van Filip Buyse, op wiens voorstel ik hier eerder over de conferentie SPINOZA  ET  L’HISTOIRE berichtte, verneem ik heden dat er een wijziging is opgetreden in het programma van a.s. zaterdag in Parijs. Hierna volgt dit hele veranderingsbericht - voor het geval een lezer van dit blog van plan is die conferentie te bezoeken. Lees verder...

Spinoza Stripreportage Margreet de Heer

Margreet de Heer verzorgt, ik meen maandelijks, een min of meer 'filosofische strip'. Dikwijls geeft ze een heel aardige impressie van een bepaald filosofisch thema of bijvoorbeeld van een conferentie. Vandaag heeft ze een heel aardige strip over Spinoza (klik op afbeelding).

 

Ik ontving van haar de afbeelding met toestemming die in 't blog op te nemen.

Lees verder...

Een nieuw (oud) Spinoza-gedicht [Turkse Soefi-dichter Yunus Emre]

Tot het e-mailtje, waarover ik in het vorige blog schreef, had ik nog niet van Yunus Emre gehoord. En ben eens gaan zoeken en begrijp nu dat er een verband wordt gelegd tussen deze Turkse Soefi-dichter en Spinoza. Zie hier enige gedichten van Yunus Emre en is het soms niet net of je Spinoza hoort?

Als Spinoza kon dichten zou een gedicht als 'True speech is the fruit of not speaking' uit zijn pen kunnen komen. Bij Spinoza is waarheid, zijn adequate ideeën, altijd met God verbonden. Dus kon dit een regel van hem zijn: God speaks through words truly spoken.  En hoe Spinozistisch klinkt niet:  A "saint" of religion may in reality be an unbeliever.

En wie denkt bij de volgende regels niet aan hoe Spinoza er op wees dat elke modus, hoe krachtig ook, altijd wel een grotere en sterkere macht tegenover zich kon vinden?

The explanation of the Law is this:
The Law is a ship. Truth is her ocean.

No matter how strong the wood,
the sea can smash the ship.

[hierna het hele gedicht]

Lees verder...

Wordt het zoeken naar het spirituele bij Spinoza geheimgehouden?

Soms ontvang ik via dit weblog een e-mail, waarin mij een vraag wordt gesteld of een verzoek gedaan. Deze keer maak ik er een blog van. Wie weet  kan iemand deze vraagstelster helpen?

"Beste heer/mevrouw,

Ik schrijf u omdat ik op zoek ben naar een boek die spreekt over de relatie tussen de filosofie van Spinoza en de Oosterse mystiek, met name de soefi filosofie van Yunus Emre, een zeer bekende Turkse dichter. Mijn zoektocht heeft tot nu toe niets opgeleverd, maar ik hoopte dat er bij jullie kring genoeg expertise zou zijn om mij te informeren of er een dergelijk boek bestaat in het Nederlands of in het Engels.

Als er niet een dergelijk boek bestaat, heb ik interesse in elk ander boek die Turkse soefi filosofen en dichters verbind aan de filosofie van Spinoza. Gezien het hier een kado betrefd, had ik graag zo snel mogenlijk uw reactie ontvangen opdat ik nog tijd zou hebben om dit (zeldzaam) boek te bestellen.

Alvast bedankt en ik hoop binnenkort van u te horen.
Met vriendelijke groet,

wg SG"

Lees verder...

Groot nieuws: Spinoza Opera, editie Gebhardt op internet

Hoelang die website al bestaat weet ik niet, maar vandaag, bezig met Evald V. Ilyenkov ontdekte ik via de website Caute van de Russische spinozist Andrey Maidansky, dat op de website http://bspinoza.co.cc/ [veranderd in http://spinoza.xclan.ru/de complete Gebhardt uit 1925 gedigitaliseerd staat. Zowel in één PDF-bestand van 3Mb de hele opera, als elk boek van Spinoza in aparte PDF-bestanden. En geen scans, maar digitale tekst!

BARUCH DE SPINOZA OPERA
Hrsg. von Carl Gebhardt
Heidelberg: Carl Winters, 1925. 4 Bände.

Enige opwinding maakte zich van mij meester, zodra ik dit ontdekte. Ik weet niet wie achter die site zit(ten), misschien is het een 'roofdruk' van een CD-Rom?

[Ik denk aan: Das ganze philosophische Werk Spinozas nach der beim Felix Meiner Verlag Hamburg 2005 abgeschlossenen neuen 7-bändigen, in 8 Teilbänden erschienenen Edition Baruch de Spinoza, Sämtliche Werke. Die Wiedergabe der mit den Übersetzungen querverlinkten Originaltexte folgt der heute noch verbindlichen Ausgabe der Spinoza Opera, Vol. 1-4, Heidelberg 1925, hrsg. von Carl Gebhardt. Spinoza im Kontext (CD-ROM)Het mag niet, maar het gebeurt...van modus naar modus...] 

Maar hoe het ook zij, voor ik iets anders ga doen wil ik deze ontdekking delen met de bezoekers van dit weblog. Misschien was Spinozadeskundigen dit allang bekend, maar ja, van hen hoor ik zulke dingen niet en mag ik alles zelf uitzoeken. 

Hoe vaak heb ik niet gezocht naar een gedigitaliseerde TTP, maar die was tot heden niet te vinden op het wereldwijde web. En nu is dit complete werk in de editie Gebhardt, op internet geplaatst - de KV in het Nederlands en verder alle Latijnse tekst inclusief het vele Hebreeuws in de TTP.

Met een paar keer klikken kan iedere belangstellende de hele Spinoza Opera op een usb-stick nemen en altijd bij zich dragen... Onvoorstelbaar eigenlijk (tot nu dan).

Evald Vasilyevitch Ilyenkov (1924 - 1979) en Spinoza

Yury Lotman

Toen ik dit weekend het hoofdstuk Spinoza - Thought as an Attribute of Substance uit het boek van Evald Ilyenkov, Dialectical Logic, Essays on its History and Theory (1974) las, voelde ik meteen aan dat ik hier te maken had met iemand met bewondering voor Spinoza - iemand die meeging met de filosofische kijk op de dingen van Spinoza. Het verbaasde me dan ook niet dat ik op internet in een boek met de teksten van een aan hem gewijd symposium in Helsinki in 1999, dat twintig jaren na zijn dood is gehouden, een hoofdstuk vermeld zag van de lezing Ilyenkov and Spinoza (van dr. A.G. Novokhatko, van het Ilyenkov archief in Moscow).

Ilyenkov's  tekst over Spinoza - "Thought as an Attribute of Substance" [op marxist.org te vinden] - heb ik na wat foutcorrecties en omzetting van de noten in voetnoten in een beter leesbare vorm op benedictusdespinoza.nl geplaatst/verplaatst naar PDF hier.  

Ilyenkov (je komt ook tegen: Ewald Wasiljewitsch lljenkow of Evald Vassilievich Ilyenkov) wordt op meerdere plekken op internet aangeduid als "ein reich begabter Philosoph, Theoretiker der materialistischen Dialektik mit originellen Ideen, die er ständig gegen Schmähungen und Verdächtigungen verteidigen musste, was seine Produktivität entscheidend behinderte. An einmal gewonnenen Überzeugungen hielt er unbeirrt und kompromisslos fest." Of: "An outstanding philosopher, whose ideas not only influenced profoundly the Soviet philosophy, but even left their mark on the discussions concerning the role of the dialectical method, the theoretical foundations of psychology and the philosophy of Marxism in general." [n.a.v. het boek over dat symposium] 

 

Lees verder...

Ludwig Feuerbach en Nietzsche over Spinoza

Voor de website bezig geweest een aantal Duitse teksten (uit o.a. de Romantiek en daarna) over Spinoza te verzamelen. Daarbij kwam ik ook iets van Ludwig Feuerbach en Nietzsche tegen dat ik graag hier overneem [Ik ga met de heren niet in discussie].

Spinoza ist der eigentliche Urheber der modernen spekulativen Philosophie, Schelling ihr Wiederhersteller, Hegel ihr Vollender.
Ludwig Feuerbach: Vorläufige Thesen zur Reformation der Philosophie (1843)

 

               Spinoza, Hegel
Wie nach Spinoza (Ethic.
P. I. Defin. 3 u. Propos. 10.) das Attribut oder Prädikat der Substanz die Substanz selbst ist, so ist auch nach Hegel das Prädikat des Absoluten, des Subjektes überhaupt das Subjekt selbst. Das Absolute ist nach Hegel Sein, Wesen, Begriff (Geist, Selbstbewußtsein). Das Absolute aber, als Sein nur gedacht, ist gar nichts anderes als Sein; das Absolute, inwiefern es unter dieser oder jener Bestimmtheit, Kategorie gedacht wird, geht ganz in diese Kategorie, diese Bestimmtheit auf, so daß es abgesehen davon ein bloßer Name ist. Aber dessen ungeachtet, liegt doch noch das Absolute als Subjekt zugrunde, hat das wahre Subjekt, das, wodurch das Absolute nicht ein bloßer Name, sondern Etwas ist, die Determination doch noch immer die Bedeutung eines bloßen Prädikates, gerade wie bei Spinoza das Attribut.
 Ludwig Feuerbach: Vorläufige Thesen zur Reformation der Philosophie (1843)
Lees verder...

'Baden van de ziel in de ether van de ene substantie'

 

                ...gevonden tekst... 

"Als men begint met filosoferen, moet men eerst spinozist geweest zijn. De ziel moet zich baden in de ether van de ene substantie", beweert Hegel in zijn colleges filosofiegeschiedenis. Dat is een merkwaardige bewering, omdat men over allerlei mogelijke vragen filosofische gedachtegangen kan hebben ontwikkeld zonder ooit van Spinoza te hebben gehoord. Dit zou ook Hegel beamen, zo letterlijk moet zijn uitspraak niet genomen worden. Voor de duidelijkheid moet er eerst iets over de 'ene substantie' gezegd worden.

Het gaat daarbij om de fundamentele these van Spinoza, die ontwikkeld werd om zich kritisch af te zetten tegen Descartes, die het denken en de ruimtelijke uitbreiding (‘res extensa’) als twee substanties onderscheiden had. God werd als de derde, oorspronkelijke en scheppende substantie gezien.

Lees verder...

Hommage aan Leon Kuunders

Ik wil hier eens de loftrompet opsteken over het vele werk dat Leon Kuunders jarenlang heeft geleverd met zijn website despinoza.nl

Ik kom bij mijn zoeken naar zaken inzake Spinoza regelmatig op zijn site terecht, waarop hij vele jaren lang allerlei artikelen uit dagbladen en berichten uit andere bronnen verzamelde.

Ik vind het zo jammer dat hij er wegens drukke andere werkzaamheden mee is moeten stoppen (hij is IdM specialist bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie en Senior Identity Management Consultant bij Trusted-ID). Ik had gehoopt dat het misschien een tijdelijke terugtrekking zou zijn en dat hij weer online zou komen. Quod non. Jammer, jammer.

Lees verder...

De actualiteit van Spinoza

Ik citeer hier een passage uit het boek over Deleuze dat ik gisteren signaleerde. Het geeft wellicht een zekere (hoewel vast geen uitputtende) verklaring voor waarom Spinoza alweer een aantal jaren zo in de belangstelling is gekomen. Een belangstelling waaraan Deleuze, Gueroult, Matheron en Moreau hun bijdragen hebben geleverd.

"In Spinoza trof Deleuze vooral een alternatief aan voor de moderne filosofie, voor zover die filosofie namelijk vanaf Descartes via Kant, Hegel en zowel de twintigste-eeuwse fenomenologie als de ‘analytische’ taalfilosofie steeds haar uitgangspunt vond in het subject. Van Descartes’ cogito tot Kants transcendentaal subject en Hegels Geist stond de moderne filosofie in het teken van een onderzoek naar de reikwijdte van het menselijk kennen. Ook dominante twintigste-eeuwse stromingen als de fenomenologie, het existentialisme en de taalfilosofie werden gekenmerkt door deze oriëntatie op het subject en zijn vermogens. Deleuze benadrukte daarentegen voortdurend dat van een substantieel ‘ik’ in Spinoza’s denken geen sprake is. Hij stelt dat Spinoza’s filosofie niet idealistisch kan zijn vanwege het inzicht dat het menselijk organisme – net als alle modi – een product is van de natuur, en nooit vooraf kan gaan aan die natuur. Voor zover de moderne filosofie dus een subjectfilosofie is, is Spinoza’s filosofie nooit modern geweest, wat helpt verklaren waarom Spinoza in Parijs aan het eind van de jaren 1960 werd herontdekt. Daar en toen werd met de plotselinge déconfiture van het existentialisme en de teloorgang van de fenomenologie door een hele generatie jonge filosofen afscheid genomen van het subject, de auteur, en de ‘moderne’ filosofie.”

Wiep van Bunge, Spinoza, in: Deleuze compendium (zie hier) p. 105

Lees verder...

Twee komende Spinoza-conferenties

Van twee bezoekers van dit weblog kreeg ik tips over conferenties die eind deze maand worden gehouden in Parijs resp. Napels-Salerno. Ik geef die informatie hier gaarne door.

SPINOZA  ET  L’HISTOIRE
Organisation : Saverio Ansaldi

Samedi 28 mars 2009
Université Paris I - Salle Halbwachs

Matin 9h30 - Philippe DANINO : Spinoza et le passé de la philosophie : un passé sans histoire?
10h30 - Pierre-François MOREAU : La nature ne crée pas de peuples
11h30 - Filippo DEL LUCCHESE : Jérusalem, ville rebelle. Histoire politique de l'insubordination

Après-midi 15h - Thomas HIPPLER : Mémoire collective, raison et histoire chez Spinoza
16h - Aristote STILIANOU : Historicité, multitude et démocratie

Men hoeft niet in te schrijven of te betalen. Wie geïnteresseerd  is, kan er gewoon heen. [o.a. hier]

___________________________________________________
En op 26-28 maart 2009 in Napols - Salerno:

Lees verder...

Gilles Deleuze (1925 - 1995) en Spinoza: de prins onder de filosofen

Een paar dagen geleden verscheen bij uitgeverij Boom dit Deleuze compendium, onder redactie van Ed Romein, Marc Schuilenburg en Sjoerd van Tuinen. Het eerste wat opvalt is de schitterende grafische verzorging van het boek (katernen genaaid, fraaie cover, mooie letter en bladspiegel etc.) – een genot om in handen te nemen en te lezen. Dit is in mijn ogen ook een belangrijk aspect van een boek; iets dat te vaak veronachtzaamd wordt.

Het belangrijkste is uiteraard de inhoud. Het boek bevat hoofdstukken van zo’n twintigtal auteurs. Deleuze is geen eenvoudige schrijver, maar wel een heel bijzondere denker. Goed dus dat er nu eindelijk voor ons taalgebied een gedegen boekwerk ligt dat de filosofie van Deleuze uitlegt en de vele facetten ervan laat zien.

Ik schafte me het boek aan vanwege de betekenis die Deleuze, samen met een paar andere Franse denkers, heeft gehad voor een nieuwe Spinoza-receptie.  Ik heb nog slechts een deel van het boek gelezen, ben ook niet van plan om een recensie van het boek te schrijven, wil alleen aandacht geven aan en geïnteresseerden hier op de hoogte brengen van de aandacht die het boek heeft voor Deleuze en ‘zijn’ Spinoza.

Lees verder...

Spinozastraten en -plantsoenen

Via de omweg van het weblog van een Italiaanse Spinozasite krijg ik berichten te pakken als deze:

Op zaterdag 28 maart vindt een groot lentefeest voor jong en oud plaats in het Spinozapark in Lombardijen, Rotterdam. Te lezen in De Echo Rotterdam/IJsselmonde van 13 maart 2009.

En vandaag, luidde een kop: De nieuwe Lomba Bomba Krant: met nieuws uit de omgeving van de Spinozaweg, Lombardijen.
De Echo Rotterdam/IJsselmonde van 16 maart 2009.

Daarin is te lezen: "Het centrale thema voor de krant is de Spinozaweg, de straat die de twee scholen met elkaar verbind[t]. De onderwerpen waarover is geschreven hebben dan ook allen met de omgeving van deze weg te maken."

En dan, leuk om te lezen: “En natuurlijk kon een stukje over de filosoof Baruch Spinoza niet ontbreken.” Natuurlijk niet: zo hóórt het, vind ik, als je in een Spinozaweg woont.

Lees verder...

Zo bouw je een wereld

Deze film hoort hier helemaal niet thuis, maar ik neem hem toch op, omdat ik hem zo mooi gemaakt vind. (Ieder verzinne zijn of haar eigen Spinoza-connectie...)


World Builder from Bruce Branit on Vimeo. Lees verder...

Nog even doorgaan op Paul Davies, Spinoza en... Gods wiskunde

Voor wie op mijn blog van afgelopen vrijdag, Paul Davies over het ontstaan van natuurwetten - en over Spinoza, de video met het college van Paul Davies heeft gevolgd, is wel aardig om kennis te nemen van de volgende tekst die Koen Vervloesem op 16 juni 2008 op zijn weblog plaatste: De overeenkomst tussen wiskunde en God.

Dit vooral ook daar er een citaat van Harry A. Wolfson over Spinoza's  Ethica is opgenomen.

Lees verder...

Steven Nadler komt naar Leuven

Donderdag a.s., 19 maart 2009, van 18u00 tot 20u00 zal Steven Nadler (University of Wisconsin-Madison) de Thomas Lecture 2009 houden aan de Katholieke Universiteit van Leuven, België. Hij zal spreken over "Spinoza, Leibniz, and the Gods of the Philosophers".

Plaats: Hoger Instituut voor Wijsbegeerte, K. Mercierplein 2, 3000 Leuven, Cardinal Mercier Room

Lees verder...

SchoolTV heeft bij de 17e eeuw wel aandacht voor Spinoza

In tegenstelling tot het Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw, waarover ik gisteren m'n beklag deed dat het geen enkele aandacht voor Spinoza heeft, biedt SchoolTV tussen de meer dan 30 clips over onderwerpen uit de 16e en 17e eeuw, ook een clip over Spinoza. Het betreft een video van 2:53 minuten, bestemd voor groep 6 van het primair onderwijs t/m klas 2 van het voortgezet onderwijs

         

Lees verder...

A short Spinoza philosophy lecture... and more...

Onduidelijk wie de spreker is, maar hij lijkt redelijk op de hoogte met Spinoza's filosofie. Daarom neem ik de YouTube-video hier over.

Lees verder...

Spinozawandeling - Gilde Amsterdam verlengt de periode

Elke eerste en derde zondag van de maand geeft het Gilde Amsterdam o.l.v. ervaren gidsen een rondwandeling door het Amsterdam van Spinoza en zijn vrienden: de vrijdenkers en vrijzinnige Christenen van Amsterdam.

Aanvankelijk was als periode genomen die waarin Amsterdam Wereld Boekenstad is (tot eind april 2009). De belangstelling voor de wandeling is echter zo groot en de reacties van het publiek en de gidsen zijn zo enthousiast, dat Mee in Mokum nu besloten heeft de wandeling in ieder geval tot einde 2009 in het programma te houden. Zo is te lezen op de website van de Amsterdamse Spinoza Kring (nog niet op die van het Gilde Amsterdam).

Lees verder...

Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw doet niet aan Spinoza

In 1632, het jaar waarin Spinoza geboren werd, werd ook de Universiteit van Amsterdam geboren. In dat jaar werd namelijk door de burgemeesters van Amsterdam een Athenaeum Illustre ingesteld, dat later zou uitgroeien tot de Universiteit van Amsterdam. Eén van de instituten die verbonden is aan de universiteit is het Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw.

                'Tytelprint' van: 'Beschrijvinge van Amsterdam' samengesteld door C. Commelin.

Op de website van dit centrum is veel te ontdekken, maar...

Lees verder...

Webpagina als hommage aan prof. Jonathan I. Israel

Gisteren en vandaag ben ik bezig geweest met het maken - bij het onderdeel secundaire literatuur van www.benedictusdespinoza.nl - van een pagina over Jonathan Israël.

Ik had in de loop van de tijd vele links verzameld inzake Israel die je niet direct via Google vind, maar waarvoor je soms verder moet doorzoeken of waar je - nog vaker - toevallig op stuit.

Ik had er behoefte aan deze voor mezelf wat te ordenen om ze makkelijker te vinden. En waarom er dan niet een internetpagina van gemaakt waar misschien ook anderen hun voordeel mee kunnen doen.

Lees verder...

Paul Davies over het ontstaan van natuurwetten - en over Spinoza

Anderhalve week geleden had ik een korte discussie met Wim Klever, waarbij ik aangaf dat ik met het hele concept ‘multiversum’ niet uit de voeten kon en geen aanleiding zag het in verband te brengen met Spinoza. [Zie hier bij de reacties]

Inmiddels begin ik daar anders over te denken. Gisteren ontdekte ik een video-opname van een gastcollege van 20 nov. 2008  in Hampshire van Dr. Paul Davis, a theoretical physicist, cosmologist, and astrobiologist at Arizona State University.

Al geruime tijd staat een boek van hem, Perfect universum, ongelezen in mijn boekenkast - de vertaling van zijn laatste boek, The Goldilocks Enigma. Why is the Universe Just Right for Life? (2006). Ik had weerstand om het te gaan lezen, daar het o.a. de zgn ‘antropische grootheden’ behandelt, een volstrekt foutief-suggestieve benaming die door Intelligent Design-aanhangers wordt omarmd. Ik dacht, zeer ten onrechte naar nu blijkt, dat Davies aan die kant stond – en daar had ik even geen zin in. Deze video laat echter zien dat hij juist aan de andere kant staat.

Je merkt aan zijn hele betoog dat hij eigenlijk een sterk spinozistische benadering van de werkelijkheid heeft, zonder dat hij het zelf in de gaten heeft. Sterker nog, in het voorbijgaan wordt door hem ook Spinoza even genoemd, maar helemaal aan de kant van de traditie geplaatst. Davies lijkt niet in de gaten te hebben dat Spinoza wel het woord ‘God’ van de monotheïsten overnam, maar niet het begrip. Hij lijkt niet te weten dat juist Spinoza de immanentie van de natuurwetten benadrukte en dat hij - door ons mensen, met alle bestaande bijzondere dingen, als modi, als vormverschijnselen van de ene natuur te zien - aangaf hoe wij en de wereld niet tegenover of buiten de natuur en z’n wetten kwamen te staan, maar er van aanvang tot einde, blijvend door gevormd worden en er deel van blijven uitmaken. Hij lijkt niet op de hoogte van Spinoza’s overtuiging van de noodzakelijkheid en het ontkennen van de mogelijkheid van keuze door ’n Designer van andere wetten.

Ik wil niet suggereren dat Spinoza dit type benadering van de theoretische natuurwetenschap al voorzien had, maar hij heeft het a.h.w. mogelijk gemaakt: dit type kijken naar de natuur ligt in het verlengde van Spinoza’s intuïtie.

De video duurt 59:20 minuten [Het is handig om alvorens de video te laten starten, eerst met 'Lees verder...' hieronder de rest van het blog te openen]
Hampshire College | Dr. Paul Davis' Science & Religion Lecture from Hampshire TV.

De inleider van de gastspreker, Salman Hameed, is ca 5 minuten aan het woord. Bij zijn introductie is ’t goed te beseffen dat hij behalve Assistant Professor of Integrated Science & Humanities at Hampshire College, Massachusetts, ook astronoom is.

Dat Paul Davies Spinoza wel noemt, maar geen kenner van zijn werken is, leid ik verder ook af uit het feit dat hij volstaat met het nemen van een citaat uit de oude Elwes-vertaling die zo makkelijk op internet te vinden is.

Lees verder...

Workshop 'Psychologische thema's in Descartes en Spinoza'

Workshop ‘Psychologische thema's in Descartes en Spinoza’
Datum: 20 april 2009
Tijd: 13.00-18.00
Locatie: Sweelinckzaal, Drift 21, Utrecht
 
De workshop wordt georganiseerd door het Descartes Centre for the History and Philosophy of the Sciences and Humanities, Universiteit Utrecht, en het Instituut Wijsbegeerte, Universiteit Leiden.
 
Programma: Lees verder...

Guido Joost van Suchtelen (1920 - 2006)

Was vanaf 1957 twee en dertig jaar secretaris en hét gezicht van de Vereniging Het Spinozahuis.

 [van hier]

Hij werd geboren op 6 december 1920 in Naarden als zoon van literator en uitgever jonkheer Nicolaas Johannes (Nico) van Suchtelen en de bankiersdochter Catharina Elisabeth (Tosa) van der Werff. Zijn ouders waren toen Guido geboren werd nog officieel met een ander getrouwd en trouwden pas in 1921 met elkaar. Zijn vader, sinds 1913 werkzaam bij de uitgeverij Wereldbibliotheek (als Maatschappij tot Verspreiding van Goede en Goedkoope lectuur in 1905 opgericht door Leo Simons), was van redacteur opgeklommen tot onderdirecteur, (hij zou in 1925 mededirecteur worden en vanaf 1932 tot 1948 directeur) trok in een dienstwoning van de uitgeverij in het dorp Sloterdijk, aan het eind van de Admiraal de Ruyterweg, grenzend aan de IJpolder en de Haarlemmertrekvaart. In die toen nog landelijke omgeving groeide Guido op en kreeg er nog een broertje, Nico jr. en een zusje, Eva.

Van zijn vader erfde hij veel: diens natuurliefde (in 1940 werd Guido secretaris van de Ned. Jeugdbond voor Natuurstudie), diens sympathie voor Frederik van Eeden; de boekeninteresse en Wereldbibliotheek; en… de liefde voor Spinoza.

Lees verder...

Merkwaardige Spinoza-ervaringen

Charlotte Laws

Ik wist vanmorgen niet wat me overkwam toen ik deze video tegenkwam, 25 januari 2009 hier geplaatst, waarin "dr. Charlotte Laws, author and local LA politician, explains her series of odd experiences in the 1990's." Om op 't puntje van je stoel te luisteren naar hoe iemand door merkwaardige ervaringen Spinoza-fan werd. De video duurt ca 20 minuten.


Paranormal Experiences and Philosopher Baruch Spinoza
Geüpload door Charlotte LawsMusic by Jim Wilson
Lees verder...

Het Spinoza Strijkkwartet bestaat

Ik vind deze informatie over het Spinoza Strijkkwartet: "Het Spinoza Strijkkwartet ontstond in 1993 als gelegenheidsensemble. Toen violist Richard Wolfe lid werd van het kwartet ging het Goffriller Quartet heten. Dit kwartet richt zich op een repertoire van vooral Engelse en klassieke muziek. Het kwartet speelt regelmatig op Nederlandse podia en in het buitenland. In januari 2008 voegde cellist Mick Stirling zich bij het ensemble en in haar vernieuwde samenstelling gaat het kwartet door als Spinoza Kwartet." [bij een concert van 7 september 2008 te Dordrecht en de folder bij het Kromme Rijn Concert van 19 april 2009]

Een enkele keer kom je als naam "Spinoza Kwartet" tegen, maar meestal toch "Spinoza Strijkkwartet". Die laatste zal de juiste zijn. 

Klassiek strijkconcert Spinoza Kwartet in Dordrecht, Zuid-HollandHet Spinoza Strijkkwartet wordt gevormd door Elisabeth Perry (viool), Richard Wolfe (viool), Prunella Pacey ( altviool), Michael Stirling (cello) [zie hier]

Voorheen heette het Goffriller Kwartet. Dit had een website, maar 'the domain goffrillerquartet.com has expired'. En daar weer voor had het de naam: Camilli Kwartet, zo lees ik elders.
Het Spinoza Kwartet heeft  geen website.

Lees verder...

Crisis oplossen door de hebzucht goed te organiseren - toegepast spinozisme

Tweeëneenhalve maand geleden, op 22 dec., suggereerde ik dat heel nuttig een analyse te maken zou zijn van de bankencrisis en de daarop gevolgde economische recessie met behulp van de ideeën van Mandeville, die zich bij zijn analyses sterk baseerde op Spinoza – zo begreep ik uit een publicatie waaraan Wim Klever werkt. Dat werd het blog: Met de Hollandse Verlichting kijken naar de economische crisis. Een vervolg...

J.L. Heldring, columnist van NRC Handelsblad, titelde vorige week zijn column In de schaduwen van morgen, waarmee hij verwees naar het bekende boek van Johan Huizinga dat midden in de economische crisis van de jaren ’30 uitkwam. Ik citeer het laatste deel van zijn column:

Lees verder...

Strijd om het bestaan

Lees verder...

Locke-Spinoza-studie in 'hol van de leeuw'

Weer wat geleerd vandaag.

John C. Attig van de bibliotheek van Pennsylvania State University houdt op internet dé Locke-bibliografie bij: John Locke Resources.

John Locke Resources is a gateway to information about the English philosopher John Locke (1632–1704) and to tools supporting scholarship on Locke.

locke-kneller.gif - 17773 Bytes

Ziet er gelikt uit - opgebouwd uit vier hoofdonderdelen:

The John Locke Chronology is a calendar of datable events in the life, and material in the papers, of John Locke.

The John Locke Manuscripts is a guide to the manuscript papers of John Locke.

The John Locke Bibliography is intended as a comprehensive listing of publications by or about John Locke, from the seventeenth century to the present.

The John Locke Resources Blog contains announcements of additions to the three sites, as well as announcements of enhancements to the sites in general.

Lees verder...

Spinoza heeft het gedaan...

Tweewekelijks heeft de vroegere hoofdredacteur Jan Greven nog een column in Trouw. Daarin bespreekt hij meestal boeken uit de protestantse wereld. Ik - katholiek opgevoede ongelovige - lees die altijd graag. Twee weken geleden was het laatste boek van prof. dr. Rudolf Boon de aanleiding voor zijn stukje, getiteld: Jeruzalem is bepalend voor de beschaving. Ik ging om de paar dagen even kijken of het al op de website was geplaatst, maar dat was de webmaster vergeten. Pas vandaag is het er op mijn verzoek op gekomen en kan ik er hier naar verwijzen.

Naar aanleiding van dit stukje beluisterde ik het in drie uitzendingen opgeknipte interview met Prof.dr. Rudolf Boon, emeritus hoogleraar Liturgie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, in EO's Nieuw Protestans Peil (20 dec. 2008; 27 dec. en 3 jan. 2009). Ik vond het interessant om dit gesprek met deze toen bijna, inmiddels 89-jarige geleerde te horen. Uiteraard, een grote mate van conservatisme – so what - maar hij brengt je in aanraking met een heel stuk geschiedenis en reflectie erover. 

 Boon schreef diverse boeken en in deze column, net als in deze gesprekken ging het over: Ons culturele draagvlak. Wat is er mee gebeurd? [Uitgeverij Aspekt, 2008, ISBN 9789059117273]. Uit de column van Greven neem ik de volgende passage over: Lees verder...

Nieuw: The Spinoza Research Network

Vanmiddag ontving ik een e-mail van Filip Buyse met informatie die ik op dit weblog mag doorgeven. Ik doe dat door zijn tekst over te nemen: 

"Net terug van CalTech [California Institute of Technology, Pasadena, CA, USA] waar ik een seminar heb bijgewoond over “Early Modern Philosophy” met bijdragen van o.a. Daniel Garber (Princeton) zowat de leidende autoriteit in dit domein.

Er was ook een interessante bijdrage van Yitzhak Melamed (Johns Hopkins) met als titel "Inherence-Causation-Conceivability in Spinoza, or On the Delicate Art of Bullet-Biting"; dezelfde lezing dus die hij vroeger reeds in Leiden had gegeven. [Zie hier het programma en hier de abstracts]

Ik heb daar o.a Prof. Syliane Malinowski-Charles  (Temple University [zie hier]) ontmoet die mij vertelde dat ze een onderzoeksproject heeft voorgesteld over “De fysica van Spinoza”. Afwachten wel of het zal goedgekeurd worden.

Ondertussen is  er ook aan Dundee University een tweejarige project  (2008-2009) gestart: The Spinoza Research Network. [link vernieuwd]

Lees verder...

'Nice Jewish Book' - looking for a good home...

 

BIB-5-32.jpg (857761 bytes)Bamberger, Fritz; Laurel S. Wolfson; David J. Gilner. SPINOZA AND ANTI-SPINOZA LITERATURE: THE PRINTED LITERATURE OF SPINOZISM, 1665-1832. Cincinnati : Hebrew Union College Press, 2003. Cloth, 4to. 296 pages. First edition. SUBJECT (S) : Spinoza, Benedictus de, 1632-1677 – bibliography – catalogs; Hebrew Union College-Jewish Institute of Religion. Library – catalogs. ISBN: 087820914. Spinoza (1632-1677) was a Dutch philosopher. Among the Spanish and Portuguese community that his family was a part of, Spinoza attracted attention for his irreligious and heretical ideas, such as questioning whether Adam was the first man. On July 27, 1656, he was excommunicated. His 1670 Tractatus Theologico-Politicus “caused a sensation, and was banned everywhere, and sold with false title pages. ” Three years later, he was offered the chair of philosophy at Heidelberg, which he declined, avowing a preference for a quiet life. Efforts to have his Ethics published were unfruitful, due to theological impediments. It was later published, after his death, in Opera Posthuma. (Smend, EJ) Fine condition. (BIB-5-32) (ID #20085) $50.00. [hier]
 

Kinderdagverblijf Uk Spinoza

Dit blogje had ik al eerder, maar het ging verloren. Toch even hersteld om de reeks 'instellingen die de naam van Spinoza dragen' completer te maken. Er is ook een kinderdagverblijf waaraan de naam van Spinoza verbonden is: Achter de Sarphatistraat in Amsterdam Centrum huist uk spinoza. [Zie hier]

Lees verder...

Spinozisten zijn soms net sektarisch gelovigen

Een korte terugblik op de tweede bijeenkomst in de voorjaarsreeks studiebijeenkomsten, dit jaar over het Theologisch-politiek traktaat. Zie hier over de vorige bijeenkomst.

In deze gisteren in Amsterdam gehouden bijeenkomst was de inleider prof. dr. Piet Steenbakkers en het thema: hoe verhoudt de TTP zich tot de politiek in de 17e eeuw.

Het was een gedegen korte samenvatting van de TTP, Spinoza’s bedoelingen met het schrijven ervan, de relatie met de toenmalige politieke omstandigheden, waarin hij een korte schets gaf van de politieke situatie in het derde kwart van de 17e eeuw; voorts over een aantal politieke begrippen en de hoofdlijnen van de ‘politica’ in de TTP in de hoofdstukken 16 t/m 20.

In de daaropvolgende discussiegroep waaraan ik deelnam, bleek dat er eigenlijk niet zoveel aanleiding was om over een of ander onderwerp n.a.v. deze lezing te discussiëren. Althans, nog voor we dat geïnventariseerd hadden, ontstond een fel debat over onderwerpen die de deelnemers kennelijk hoog zaten en waarover met veel passie tegen elkaar werd gestreden. Waarbij nauwelijks geluisterd werd naar elkaar, zodat soms een derde kon constateren dat twee sprekers die fel tegen elkaar ingingen het inhoudelijk eigenlijk met elkaar eens bleken te zijn.

Lees verder...

Spinoza bij de 'Illustere School' van de Universiteit van Amsterdam

De Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam organiseert onder de naam ‘Illustere School' onderwijs en andere activiteiten voor niet-reguliere studenten. Dat kunnen zijn: open colleges voor reguliere studenten waar ook aanschuivers zich voor kunnen inschrijven (een aanschuiver doet geen tentamen)  of publieksactiviteiten van de faculteit: activiteiten die buiten het reguliere circuit vallen, zoals lezingenreeksen.  

Momenteel, van 2 februari t/m 22 mei 2009, verzorgt prof. dr. Rudi te Velde, bijzonder hoogleraar vanwege de Radboudstichting aan de Universiteit van Amsterdam (afdeling wijsbegeerte) en tevens docent wijsbegeerte aan de Universiteit van Tilburg voor de 'Illustere School' het Radboudcollege 2: Rede en hartstocht bij Spinoza en Thomas 

Lees verder...

Scholengroep Spinoza in Voorburg - Spinoza Lyceum in Amsterdam

Voor de reekst ´instanties die de naam van Spinoza dragen´, werd het tijd om het Amsterdamse Spinoza Lyceum en de Scholengroep Spinoza in Voorburg een kort signalementje te geven op dit weblog.

Eerst de Scholengroep Spinoza, gevestigd in Voorburg.

Tien scholen besloten in 2002 om onder één bestuur verder te gaan: de Dalton Voorburg, François Vatelschool, Het Huygenslyceum, College Het loo, Gymnasium Novum, Sint-Maartenscollege, 's-Gravendreef College, STIP Veurs Lyceum en Veurs Voorburg . Daardoor zijn deze scholen partner van elkaar geworden in plaats van concurrent. Dat zorgt ervoor, dat onderwijsgeld efficiënter kan worden ingezet. Waar nodig kunnen krachten worden gebundeld. Elke school blijft haar eigen identiteit houden, zodat er vele keuzemogelijkheden zijn voor de leerlingen en ouders. Samen bieden zij alle vormen van onderwijs: VMBO
(met LWOO), HAVO, Atheneum en Gymnasium.

 

Lees verder...

Spinoza-lesbrief voor laaggeletterden

Al eerder had ik een - later verloren gegaan - bericht over het onderstaande boekje Geluk: lees- en schrijfcursisten reageren op Spinoza. Een trouwe lezeres van dit weblog tipte mij dat er nu een lesbrief bij gemaakt was. In die lesbrief wordt op heel simpele manier gepoogd iets van Spinoza’s gedachtegoed over te dragen. Een heel moeilijke taak, want a) hoeveel hebben de opstellers zelf van en over Spinoza opgestoken? En b) hoe voorkom je dat iets zo wordt versimpeld dat het gewoon niet waar meer is. Dat laatste te voorkomen is in deze lesbrief m.i. niet gelukt. Ieder oordele zelf.

In de serie Leeslicht verschijnen tijdens Amsterdam Wereldboekenstad drie nieuwe delen. De boeken in deze serie richten zich op mensen die moeite hebben met lezen. De boeken worden daarom hertaald in korte zinnen zonder moeilijke woorden. De nieuwe Leeslicht boeken hebben de drie iconen van Amsterdam Wereldboekenstad als onderwerp. De leeslichtreeks is een initiatief van Stichting Lezen & Schrijven en wordt uitgegeven door uitgeverij Eenvoudig Communiceren.

Geluk: lees- en schrijfcursisten reageren op Spinoza
Mensen die de Nederlandse taal aan het leren zijn schrijven op wat hun gelukkig maakt. Dat doen ze in korte verhalen en gedichten. Diewertje Blok schrijft voorin: Van lezen en schrijven wordt je wereld groter. Daar wordt iedereen toch gelukkig van!

Lees verder...

Nieuwe bijdrage van Wim Klever op benedictusdespinoza.nl

Op 1 januari kon ik het bericht brengen dat Filip Buyse voornemens was om 'binnen een paar maanden' een website te starten over “Spinoza en wetenschap”. Als alles goed is gegaan, hoop ik dat we daarover binnenkort iets nader vernemen, want de kennis over en interesse in Spinoza's bijdrage tot en betekenis voor de natuurwetenschap mag - eufemistisch gezegd - nog wel wat verder worden gevoed.

Intussen mag benedictusdespinoza.nl vandaag weer een artikel plaatsen, waarin Wim Klever een facetje van Spinoza's natuurwetenschap onder de loep neemt en deze keer wat bijslijpt. Hij onderwerpt het voorbeeld in brief 6 over 'het maken van boter' aan een nader onderzoek en werpt de vraag op: Spinoza in de boter?  

Lees verder...

Steven Nadler's Spinoza-lemma in SEP in Duits vertaald

Hans Müller, op wiens Spinoza-website ik hier eergisteren wees, plaatste vandaag een Duitse vertaling van het Spinoza-artikel van Steven Nadler in de Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP; zie de link naar Stanford hier en permanent in de rechterkolom van dit webblog).

Voor diegenen die makkelijker Duits dan Engels lezen wellicht een tip. Hier de link naar de Duitse versie

Spinoza te Paard: nieuwe reeks Spinoza-avonden

Dinsdag 17 maart a.s. begint  in Den Haag een nieuwe reeks Spinoza-avonden in het Paard van Troje. Een nieuw seizoen onder de naam: Spinoza te Paard. [Zie hier op dit weblog over de vorige reeks]  

Onder het motto Ongehoorde Kennis verkennen winnaars van de Spinozapremie maandelijks in het Haagse poppodium Paard van Troje met het publiek de grenzen van wat we kennen en weten. Samen met Het Paard van Troje, NRC Handelsblad en Rathenau Instituut, organiseert NWO iedere derde dinsdag van de maand Spinoza te Paard.

Lees verder...

Spinoza Monument in Amsterdam, informatie over -

Ik zie weer aanleiding om een blogje over het Spinoza Monument in Amsterdam te maken. De aanleiding is: ik ontdekte heden dat de maker, Nicolas Dings, op zijn site uitvoerige informatie biedt over 'the making of'; ook een brochure, die de Stichting Spinoza Monument  heeft laten maken, is als PDF-bestand op zijn website geplaatst en te downloaden.

                                   Nicolas Dings bij een model

Het bestuur van de Stichting Spinoza Monument (ik had dit nog nergens anders gezien) bestaat uit (of moet ik zeggen bestond uit?):
Pieter de Jong, voorzitter
Hester Alberdingk Thijm, vice-voorzitter
Christopher Wijsenbek, penningmeester
Nora Tan, bestuurslid
Thérèse van Schie, bestuurslid

Lees verder...

Hanneke Groenteman zag Spinoza [in Exile]

Op 14 februari schreef Hanneke Groenteman op haar weblog over haar bezoek aan de theatervoorstelling voorstelling Spinoza [In Exile] [Zie daarover hier en hier op dit weblog]. Ik neem haar tekst met aanbeveling hier graag over:

"Eigenlijk is het een jeugdvoorstelling. Spinoza (in exile), door Huis aan de Amstel. Tekst (en spel) Roel Adam, regie Liesbeth Coltof. Voor de kenners een garantie voor kwaliteit, dit tweetal, samen met de hele groep die zo'n voorstelling maken.

        

Het is een 16+-voorstelling. Dat betekent voor IEDEREEN ouder dan 16 jaar, maar dan ook iedereen. Ik heb hem vanavond gezien en raad iedereen aan om erheen te gaan. Een jongen achter me zei: het stuk is me aangeraden omdat het over nadenken gaat. En dat is precies wat het is. Het gaat over nadenken, over rede tegenover religie, over denken tegenover geloven, over vragen tegenover alle antwoorden weten. Over allochtonen toen en nu, over Vincent en Theo van Gogh, over Rembrandt en Willem Nijholt, over alles en iedereen.

En dan nog ongelooflijk mooi van vorm, geestig, muzikaal, beeldend. Ik wist eigenlijk niets over Spinoza, maar door deze voorstelling wil ik meer van hem weten/lezen. Ik heb op het Spinozalyceum gezeten, 55 jaar geleden. En nu pas vraag ik me af Wat betekende Spinoza voor ons, wie was hij? Hieronder post ik een stuk van een interview met regisseur Liesbeth Coltof. Op de site van Huis aan de Amstel kan je zien waar, tot eind maart, deze fantastische voorstelling te zien is." [van hier]

De recensie van Isabella Steenbergen in de NRC Handelsblad van 13 februari is op de NRC-website alleen voor abonnees in te zien, maar is overgenomen door het Huis aan de Amstel [zie hier].

Esther Kleuver schreef een recensie voor de Telegraaf van 13 febr., waarin ze stelt: "Om de voorstelling werkelijk op volle waarde te kunnen schatten, is eigenlijk de nodige voorkennis nodig. De vraag is of de beoogde doelgroep van zestien jaar en ouder die ook daadwerkelijk in huis heeft? Voor degenen die wel de gewenste (historische) bagage bezitten, levert het stuk echter een inhoudelijk, rijke ontdekkingstocht die vraagt om het leggen van allerlei verbanden. Kortom, het nodigt uit tot nadenken en dat maakt Spinoza [In Exile] alsnog tot een waardig eerbetoon." [zie hier].


Markoesa Hamer als Vermeers Melkmeisje in Spinoza (in exile). Foto Sanne Peper - in Het Parool

Voor Het Parool van 11 febr. schreef Simon van den Berg deze recensies, waar bovenstaande foto bij geplaatst was [ook hier is deze recensie te vinden]. Een dag eerder publiceerde De Volkskrant de recensie van Jowi Schmitz: Spraakwaterval Spinoza als tweede generatie allochtoon. 
En dan is er ook nog een goed geschreven en heel kritisch stukje, geschreven door Touria Ahli van het Amsterdamse Calandlyceum.

Lees verder...

Spinoza een 'nieuwe Mozes'?

Vorig jaar verscheen het volgende boek over de TTP. Dit wordt geen bespreking. Je moet er van uitgever Brill €100 voor neertellen. Ik laat het dus aan mij voorbijgaan en signaleer het hier alleen maar.

Paul J. Bagley: Philosophy, Theology, and Politics. A Reading of Benedict Spinoza’s Tractatus theologico-politicus. Leiden, Boston, Tokyo E.J. Brill Publishers, 2008 (xiv, 254 pp.)
Series: Supplements to The Journal of Jewish Thought and Philosophy, 6 - ISBN-13 978 90 04 16485 7
books.google

"The interpretation of Spinoza’s theologico-political teaching remains a matter of controversy. Is Spinoza simply addressing contemporary difficulties in The Netherlands of the late 1660s? Or is he attempting to solve a more basic and enduring human problem? In this book, it is argued that against the background of contemporary concerns, Spinoza treats the more fundamental “natural problem” of reconciling those who live by “the dictates of reason” with those who live by “the urgings of the passions.” Based upon his accounts of theology, human nature, and politics, Spinoza fashions a theocratic or “theologico-political solution” to the “natural problem” by holding that the “universal religion” and the democratic liberalism of the treatise share a common purpose. Thus, Spinoza becomes a “new Moses.” [Brill]

Lees verder...

Nieuwe website, neue Webseite: ClubSpinoza

Sinds een paar dagen is er weer een nieuwe Spinoza-website online - een Duitse: ClubSpinoza. 
De initiatiefnemer, Hans Müller, heeft blijkbaar goede connecties met 'Spinoza et nous', waarvan enige artikelen in het Duits werden vertaald.

 

                                       Herzlich Willkommen!  

Om af en toe een bezoek aan te brengen. Ben benieuwd hoe die site zich zal ontwikkelen. En of ook dat een eenpersoonsintitiatief is - en blijft.

Hier de aankondiging op groups.yahoo.com/groups/Spinoza-de, ("Diese Gruppe diskutiert Spinozas Werk und den Spinozismus in allen seinen Formen. Darüber hinaus werden auch Fragen des Spinozismus als "praktischer Philosophie" erörtert"), waarvan Hans Müller echter het enige lid, althans de enige bijdrager blijkt te zijn. Toch spreekt hij mogelijk verborgen anderen aan met:

Lees verder...

Spinoza Leerstoel bij Filosofie UvA nu vindbaar

Nadat ik in juli 2008 mijn blog Wil de echte Spinoza-Leerstoel zich bekend maken? had geplaatst, mailde ik de Afdeling Wijsbegeerte van de Faculteit der Geesteswetenschap van de Universiteit van Amsterdam om hen te feliciteren met hun vernieuwde website en teven om hen te wijzen op dit blog. Daarin werd duidelijk gemaakt hoe slecht informatie over de Spinoza Leerstoel, hun wisselleerstoel, was te vinden. Ik had de door mij gebruikte informatie van overal vandaan moeten halen.
Het duurde daarna nog enige maanden voor met mijn tip iets werd gedaan, maar inmiddels is op de website van de Afdeling Wijsbegeerte een link naar informatie over deze wisselleerstoel geplaatst. Hoe nieuw dit nog is kan men afleiden uit het feit dat het Engelse deel (Spinoza Chair) nog niet is gevuld. Lees verder...

Spinoza voor Zutphenaren

Mensen uit Zutphen en omgeving krijgen middels een korte cursus bij de STICHTING QUESTION FILOSOFIE gelegenheid tot 

                         KENNISMAKING MET SPINOZA

De Nederlandse filosoof Spinoza leefde in de 17e eeuw, een rumoerige tijd, waarin hij werd beschouwd als een gevaarlijk denker die anti-religieus was. Heden ten dage wordt hij beschouwd als de grondlegger van de Verlichting.
Wij maken kennis met de mens Spinoza, de tijd waarin hij leefde en met zijn hoofdwerk, de Ethica. Dit prachtige boek gaat over een door de mens te ontwikkelen levenshouding die tot vrijheid, vriendschap en geluk leidt.

               

                                       
Data donderdag 19 en 26 maart, 2 april 2009
Tijd 20.00 tot 22.00 uur
Plaats Deventerweg 119
7203 AE Zutphen

Lees verder...