Recente studies over Spinoza's sociale theorie (en de relatie 'wijze – menigte')

Naar mijn indruk is er de laatste jaren, vooral sinds de boeken van Michael Lebuffe (From Bondage to Freedom: Spinoza on Human Excellence, 2007)  Matthew Kisner (Spinoza on Human Freedom. Reason, Autonomy and the Good Life, 2010), Andrew Youpa (2010), en Matthew Kisner & Andrew Youpa (Eds.) (Essays on Spinoza's Ethical Theory, 2014) die alle vooral het accent leggen op de ethische kant van Spinoza’s filosofie ofwel Spinoza’s ethische theorie, meer aandacht gekomen resp. aan het komen is voor Spinoza’s sociale filosofie. Zo worden concepten als ‘de wijze’ of ‘de vrije mens’ (en zijn relatie tot de menigte), individuatie (als transindividuatie) en ‘relationele autonomie’ opnieuw doordacht.

Werd in het verleden sterk op de individuele kant van de Ethica gewezen (de conatus en het pogen tot zelfbehoud van elk individu), de laatste tijd zie je veel meer aandacht ervoor dat Spinoza juist ook voor dit pogen om in z’n bestaan te volharden en vrij en wijs te worden, alle aandacht heeft voor het hebben van (juiste) relaties. Ook de wijze kan niet zonder anderen, zonder de samenleving.  

Ik wijs hier op enige recente artikelen die ik de laatste tijd tegenkwam en die ik, als ik een reader over Spinoza’s sociale theorie zou mogen samenstellen, daarin zou willen opnemen. Aanbevolen dus. 

Lees verder...

Parijse studiedag over de TTP foldert met de St.-Bavokerk te Haarlem

Volgende week vrijdag, 27 januari 2017, wordt aan het IEA, L’Institut d’études avancées de Paris, een studiedag gewijd aan de Tractatus Theologico-politicus. Het is de 3e in een reeks van vier van zulke studiedagen die Pierre-François Moreau en Francesco Toto (e.a.) organiseren over Spinoza’s TTP. De eerste bijeenkomsten vonden plaats op 20 en 21 december in Rome. De tweede en de derde vinden respectievelijk plaats in Parijs (27 januari 2017) en in Lyon (4 en 5 april 2017). Hier het programma van de bijeenkomst volgende week in Parijs. Op affiche en flyer wordt een afbeelding gebruikt die niet wordt toegelicht.

Daarom laat ik hier weten dat gebruik is gemaakt van het schilderij De Grote Markt met de Grote of St.-Bavokerk te Haarlem, dat in 1696 werd geschilderd door Gerrit Berckheyde (Haarlem 1638 - Haarlem 1698) en dat te vinden is in het Frans Hals Museum.

Fokke Akkerman (1930 – 2017) is vrijdag 13 januari overleden

Morgen, vrijdag 20 januari 2017 zal te Groningen de uitvaartplechtigheid en de crematie plaats hebben van deze neolatinist en Spinoza-vertaler, ja  grote Spinoza-geleerde, die op de leeftijd van 86 jaar overleed.

Op de website van het Neolatinistenverband verscheen het door Piet Steenbakkers geschreven levensbericht van Fokke Akkerman Ik neem het hierna over. Hier eerst het overlijdensbericht:

 

Lees verder...

Herlezen van "Spinoza" van Steven Nadler…

…was me een waar genoegen. Ik las het voorbije dagen voor de derde maal in z’n geheel. Ik las de vertaling door Hans van Zetten, die eerst bij Atlas en later bij Olympus werd uitgegeven. De tweede maal was, zo blijkt uit dit blog van 28-05-2008, alweer bijna negen jaar geleden. De eerste maal was tien maanden daarvoor. Met de eerste keer dat ik het las, had ik het doel om materiaal te verzamelen voor mijn beslissing of ik wel of niet deel wilde nemen aan een cursus, waarin de TTP gelezen zou worden. Ik aarzelde daar toen over (zoveel Bijbel en zoveel God, wilde ik dat nog wel?), maar door dit boek wist ik zeker dat ik méér van en over Spinoza te weten wilde komen. Het verslag van die eerste lezing en hoe die tot mijn beslissing leidde, deed ik op een website die al jaren niet meer bestaat (van voor ik met Spinoza.blogse begon) - leek verloren, maar kon ik terugvinden via Internet Archive. Hoewel dat stuk eigenlijk alleen voor mijzelf nog interessant is, heb ik het hier een nieuw plekje op internet gegeven. Ik sta ervan te kijken hoeveel ik - zonder nog iets van Spinoza zelf gelezen te hebben – al over hem wist te schrijven. Dat kwam door deze intellectuele biografie van Nadler.

Nadler’s Spinoza. A Life verscheen in 1999. Het werd en wordt -terecht m.i. -  door velen als dé standaardbiografie van Spinoza gezien, en dat is het nog steeds. 

Lees verder...

Waarom ik denk dat het 'Graat-Spinoza'-schilderij een vervalsing is

Sinds mijn blog van 30 december, “2016 bracht én een nieuw Spinoza-schilderij én twijfel erover,” waarin ik schreef: “[Ik] meng mij niet meer in de discussie,” bleef de kwestie (authentiek 17e eeuw of vervalsing?) mij bezig houden en mijn nadere overwegingen doen mij besluiten om toch nog eens een knuppel in het hoenderhok te gooien.

In mijn “Open brief aan de eigenaar van het 'Graat-Spinoza'-portret” in het blog van 23 mei 2016, was ik de eerste die – juist door de grote gelijkenis met de bekende portretten (Wolfenbüttel en Opera] – in het openbaar uitsprak "dat serieus rekening met een vervalsing moet worden gehouden." Daarop is, behalve met weerleggingsreacties door Constant Vecht, jammer genoeg niet door anderen gereageerd.

In dit blog wil ik de nadruk leggen op één aspect dat – naast de hoogst opvallende gelijkenis – bij mij de overtuiging doet postvatten dat we hier zeer waarschijnlijk met een vervalsing te maken hebben, en dat is: de spiegelbeeldigheid van het zgn. ‘Graat-Spinoza’-portret.

Lees verder...

Spaanstalige online Spinoza-Studiekring

               

Alfredo Lucero Montaño uit Tijuana in Mexico die, zoals ik vaker meldde, een website verzorgt, waarop hij regelmatig oorspronkelijk Spaanse of in het Spaans vertaalde teksten uit de secundaire Spinozaliteratuur brengt: Spinozianas, liet mij weten, dat hij samen met anderen een internet Spinoza Studiekring begonnen is:

Círculo de Estudios Spinozianos

spinozianos.blogspot.nl/

Zie ook dit blog van 04-10-2016 over een bibliografie die hij samenstelde: “Spinoza en Mexico. 1952-2016.” 

Lees verder...

Steven Nadler’s "Spinoza. A Life" staat op internet

Gisteren besloot ik de Spinoza-biografie van Steven Nadler weer eens te lezen. Het is zo’n rijk boek, waarvan het nuttig is het om de zoveel tijd te herlezen. Ik bezit het in de Nederlandse vertaling die verscheen bij uitgeverij Olympus. Nadat ik het eerste hoofdstuk uit had, wilde ik iets nader uitzoeken via Google, waarover ik nog kom te bloggen. En zie, als bijvangst ontdekte ik dat de digitale versie van Spinoza. A Life op internet staat! Dat geef ik hier even door. Ik denk dat de meeste bezoekers van dit blog wel een exemplaar in de kast hebben – in de originele taal of in vertaling. Maar het is altijd handig ook een digitale versie in huis te hebben.

Bijna twee jaar geleden, in febr. 2015, heeft iemand enige tientallen biografieën van marxistische en radicale filosofen geüpload [cf.] en daaronder ook

Steven Nadler, Spinoza. A Life (1999) [PDF]

              

Lev Semyonovich Vygotsky (1896 - 1934) probeerde Spinoza toe te passen [4]

Lev Vygotsky als jongemanAan het eind van het blog wijs ik op een recente uitgave waarin geprobeerd wordt het werk van Vygotsky te voltooien. Hier wijs ik nog eens op het in het vorige blog vermelde zeer deskundige artikel van Giovana Reis Mesquita dat een heel goed beeld geeft van hoe Vygotsky het individu ziet als opgebouwd uit interacties van de eigen activiteiten te midden van de culturele context. In deze relaties verwerft het subject de specifieke instrumenten van taal en denken dat hem of haar in staat stelt te handelen in de wereld op een verdergaande manier dan (voorbij aan) de informatie die hij/zij van zijn zintuigen ontvangt. Vygotsky ziet een dialectische relatie tussen denken en taal. Eerst is er denken, maar het verwerven van taalvaardigheid veroorzaakt op zijn beurt een diepgaande verandering in het denken. Zo ontwikkelt zich de psyche en z’n hogere mentale functies via dit bemiddelingsproces van de taalverwerving. Dit speelt zich vooral op de kinderleeftijd af (Vygotsky schreef dan ook veel over ontwikkeling van kinderen), maar is een altijddurend proces. Cf.

• Giovana Reis Mesquita (Universidade Federal da Bahia, Salvador, Brasil), “Vygotsky and the Theories of Emotions: in search of a possible dialogue.” In: Psicologia: Reflexão e Crítica, vol.25 no.4 Porto Alegre  2012 [geheel te lezen cf.]. Aanbevolen.

Heel andere informatie vinden we bij Andrey Maidansky. Hij gaf in zijn artikel

• Andrey Maidansky, “The Russian Spinozists” [in: Studies in East European Thought, September 2003, vol. 55, no. 3, pp. 199-216 cf.] een uitvoerige en zeer informatieve paragraaf over Vygotsky [te vinden op zijn site]. Ik neem die paragraaf hierna in z’n geheel over - zonder de eindnoten [als u de noten aanklikt komt u op zijn site, reist u dus even naar Rusland]. Het voordeel is dat de Spinoza scholar Maidansky in zijn artikel méér van Spinoza behandelt.

Daarbij vermeld ik ook dat hij (zo is te zien in de Duitse Spinozabibliografie) enige jaren later tevens nog schreef:

• Vygotsky – Spinoza: dialog skvoz' stoletija [Vygotsky - Spinoza: a dialog through centuries], in: Voprosy filosofii [The Problems of Philosophy] 10 (2008), 116-127

Lees verder...

Lev Semyonovich Vygotsky (1896 - 1934) probeerde Spinoza toe te passen [3]

 

Vandaag zeven jaar geleden, op 10 januari 2010 dus, had ik twee blogs over Lev Vygotsky [cf. 1 & 2]. De laatste tijd heb ik mij weer eens met deze intrigerende, jong overleden Sovjet-psycholoog bezig gehouden en ontdekte op internet waardevolle teksten die er zeven jaar geleden nog niet waren of nog niet door mij waren ontdekt. Het werd aanleiding om een blog toe te voegen.

De aanleiding dat ik me weer eens met Vygotsky bezig hield was dat ik in Studia Spinozana #8 het artikel las van

 Alexandre Métraux, “Die zerbrochene Psychophysik: Anmerkungen zu Lev Vygotskijs Spinoza-Rezeption,” [in Studia Spinozana 8 (1992) [thema: Spinoza's Psychology and Social Psychology] Würzburg: Königshausen & Neumann, [1994], p. 191-208]

Métraux schrijft dat we eigenlijk niet weten waar en hoe Vygotsky tot zijn Spinoza-studie kwam. Kreeg hij het van huis uit mee of tijdens zijn studie? “Jedenfalls erwählte Vygotskij Spinoza zu seinem ständigen gedanklichen Begleiter und imnneren Gesprächspartner.” (p. 194)

Lees verder...

In mei zal Spinoza's 'Ethics': A Critical Guide verschijnen

Eind dit jaar 340 jaar geleden verscheen de Opera Posthuma met daarin onder meer Spinoza’s hoofdwerk de Ethica. Zoals bekend een bepaald niet eenvoudig boek waarover dan ook al heel wat inleidingen en gidswerken verschenen zijn.

In 2008 of wellicht al eerder kreeg Michael Della Rocca de opdracht van Oxford University Press (OUP) om de hoofdredactie te voeren voor The Oxford Handbook of Spinoza [cf. blog]. Vanaf sept. 2013 kwamen de al gerede artikelen bij OUP online te staan, waar intekenaren er al kennis van kunnen nemen, maar een aankondiging van verschijnen is er nog altijd niet. De voorbereidingen lijken dus minstens zo’n tien jaren in beslag te nemen. Wel is er in allerlei reeksen bij OUP aandacht voor Spinoza: cf. blog "Spinoza in Oxford Studies in Early Modern Philosophy;" en het blog “Spinoza in de serie Oxford Philosophical Concepts.”

Bij de Cambridge University Press lijkt het allemaal wat voortvarender te gaan. In het blog van 2 jan. 2016 kon ik de komst melden van een nieuwe kritische gids voor de Ethica en later dat jaar zette Yitzhak Melamed zijn : Editorial Introduction van wat toen nog heette The Cambridge Critical Guide to Spinoza’s Ethics op academia.edu. Later bleek op Philpapers dat het boekwerk de titel zou dragen: Yitzhak Y. Melamed (ed.), Spinoza's ‘Ethics': A Critical Guide. Cambridge University Press (2017). En zo staat inmiddels ook op de CUP-website dat als “Part of Cambridge Critical Guides”, gepland voor mei 2017, zal verschijnen: Spinoza's ‘Ethics' [Hardback $ 99.99}. De cover staat er nog niet, maar die zal er gelijk uitzien als alle andere in de Cambridge Critical Guides, zoals die van Spinoza’s Theological-Political Treatise, waarvan Melamed en Rosenthal de redactie deden (aan de hand daarvan heb ik de cover hieronder alvast geconstrueerd).

Lees verder...

Moira Gatens’ knappe samenvatting van waar het Spinoza om ging

      

Graag citeer ik hier een passage uit de inleiding van Moira Gatens (ed.), Feminist Interpretations of Benedict Spinoza [Penn State Press, 2009] waarop ik gisteren via books.google stuitte en die ik als een fraaie bondige samenvatting van Spinoza ervoer en daarom hier graag doorgeef. Het gaat om deze passage op de pagina’s 7 en 8 van de Introduction: 

Lees verder...

Spinoza speelt belangrijke rol in recente Amerikaanse roman

Hawa Allan gaf zijn bespreking die gisteren in The Los Angeles Review of Books van deze vorig jaar verschenen roman de titel mee: "Spinoza and the All-American Novel: Ranbir Singh Sidhu" [cf.]

Ranbir Singh Sidhu, Deep Singh Blue. A Novel. The Unnamed Press, maart 2016 [cf. bij bol.com een reeks laaiend enthousiaste uitingen in recensies]

      

Het boek gaat over de coming of age van een jonge immigrant in de racistische omgeving van een suburb van San Francisco in de 1980-iger jaren. Deep, de ik-persoon-verteller, is het kind van Sikhs die India verlieten in de hoop om in de Verenigde Staten meer kansen voor een beter leven te vinden. Deep groeit op in een vijandige omgeving en wil z’n gezin verlaten, z’n stad en vooral z’n leven.
Ik citeer een alinea uit de bespreking: 

Lees verder...

Martin Lin over "Spinoza's panpsychisme"

In een reactie op het blog van gisteren liet ik weten dat Martin Lin onlangs zijn artikel (draft) ”Spinoza’s Panpsychism" op academia.edu zette. Ik wil er hier graag nog eens apart op wijzen: het is een helder en zeer informatief artikel. Dat geldt voor vele van zijn opstellen. Bijna vijf jaar geleden had ik al eens een blog: "Martin Lin - een productieve jonge Spinozascholar."

Ik geef hier een kort uittreksel. I.p.v. over God spreekt hij continu uitsluitend over Nature – wat hier geen enkel probleem oplevert. “Nature, the one infinite substance, can be thought of in infinitely many ways. These ways of thinking about Nature are called “attributes” and they express its essence.” Attributes [thinking & extension] "are different ways of thinking about the very same essence of the substance." [2/7s] - Spinoza is conceptual dualist but not a metaphysical one [no metaphysical difference]. Hij ziet de attributen dus niet als metafysische bouwstenen, maar slechts als ‘mentale perspectieven’. Toch: Nature can be completely and accurately represented as either mental or physical.

Lees verder...

Weinstein’s pandeisme-prakje weer eens opgewarmd

Een paar dagen geleden verscheen

Knujon Mapson, Pandeism: An Anthology. John Hunt Publishing, 2017 – boogs.google [Amazon]

Volgens het pandeïsme zou God het universum scheppen door het te worden [cf. de blurb, wikipedia en wikiquote]. Mapson bouwt in overwegende mate voort op het boek uit 1910 van

Max Bernhard Weinstein, Welt- und Lebensanschauungen. Hervorgegangen aus Religion, Philosophie und Naturerkenntnis (1910) – archive.org

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [239] Spinoza-citaat van Hotel De Filosoof verwijderd

 

De tekst met het volgende Spinoza-citaat, waarvan ik in dit blog van 17-01-2015 de herkomst reconstrueerde,

Men under the guidance of reason... desire nothing for themselves which they do not also desire for the rest of mankind...

blijkt intussen van die muur verwijderd te zijn, zo laat dr. L.J.M. Loonen mij vanuit Frankrijk weten. Hij had willen reageren op dat of een ander blog, maar daarvan waren de mogelijkheden om te reageren beëindigd. Hij schrijft: 

Lees verder...

Inutilis scientia Spinozana [238] Spinoza-schilderijtje als hanger

Ik was al enige tijd van plan het aantal blogs drastisch te verminderen en daarom o.a. helemaal met deze rubriek te stoppen. Maar zie, het jaar is nog maar net vijf dagen oud of ik vind “helemaal stoppen” toch wel wat té drastisch. Als ik iets aardigs of frappants op 't vlak van Spinozana tegenkom, zal ik toch de behoefte volgen om er een simpel blogje van te maken.

Via een tweet van de Turkse Ebru Ulutas over een verloren geraakte ketting ("bu kolyem kayboldu") blijkt dat – minstens - één van de vijf schilderijen die Sarah Yu Zeebroek in 2008 voor NRC-Handelsblad maakte [cf. blog van 05-07-2008], in Turkije als hangertje terecht was gekomen – of misschien wel daar werd gemaakt.

Lees verder...

Hoofdstuk Spinoza gelezen uit Bertrand Russell, The History Of Western Philosophy

In 1945 verscheen van Bertrand Russell A History of Western Philosophy and Its Connection with Political and Social Circumstances from the Earliest Times to the Present Day [New York: Simon and Schuster - hiernaast cover van een latere editie]. Het werd in vele talen, ook het Nederlands, vertaald en is altijd in druk gebleven.

In oktober 2013 bracht Naxos een box met 29 discs uit waarop door Jonathan Keeble het complete boek van Bertrand Russell, nu geheten The History Of Western Philosophy, gelezen werd. Bij elkaar ruim 38 uur! Zie hier de inhoudsopgave van het hele project.

Maar zoals dat met digitale projecten gaat, of het nu om gedigitaliseerde boeken gaat of om audiodiscs: er wordt driftig gekopieerd, gejat en vanaf allerlei plekken gratis te downloaden aangeboden. Na een maand al zette iemand de hele reeks op Youtube. In het blog van 28-11-2013, “Bertrand Russell's hoofdstuk over Spinoza gelezen”, waarin ik het hoofdstuk over Spinoza binnenhaalde, veronderstelde ik al dat de video wel weer snel zou verdwijnen; en dat bleek ook het geval. Maar verzet tegen dit soort misbruik is dweilen met de kraan open. Op 17 aug. 2015 bracht iemand in 78 video’s alle hoofdstukken op Youtube [cf. hier het hoofdstuk over Spinoza]. Ze staan er nóg - dus Naxos heeft kennelijk het hoofd in de schoot gelegd.

En een paar dagen geleden, op 2 januari 2017, heeft OffGrid Edu opnieuw in 79 video’s van verschillende omvang de Naxos-opnamen nog eens naar Youtube geüpload [hier #57 Spinoza]. Opmerkelijk is dat noch de lezer, Jonathan Keeble, noch de producent, Naxos, worden genoemd. Ik haal hier het hoofdstuk over Spinoza binnen in de verwachting dat het nu wel zal blijven staan. Maar eerst nog een opmerking die Russell over Spinoza maakt in de Preface

                                

 

 

Handig is om de tekst mee te lezen: daartoe hier de link naar het betreffende hoofdstuk over Spinoza op archive.org waar het boek gedigitaliseerd staat. [Allemaal service van het Spinoza.blog].  

Lees verder...

KV-website heeft ander internetadres

De website met  Gerrit H. Jongeneelen´s studie over de Korte Verhandeling kreeg al eens een andere url [cf. blog, cf. ook dit blog]. Gisteren liet de maker mij weten dat er weer een verandering van internetadres heeft moeten plaats hebben. De site is sinds begin dit jaar te vinden op

http://vvdghj.cuccfree.org/kv/KV/index.html

Daarnaast heeft hij ook een site over Pieter de la Court´s Consideratien van Staat. Ofte Politike Weeg-schaal  Daarvan is de url nu

ttp://vvdghj.cuccfree.org/kv/consideratien/index.html 

 

Frontispice van Johan en Pieter de la Court, Consideratien van Staat, ofte Polityke Weeg-schaal, 1661. [Universiteitsbibliotheek Amsterdam, OTM: OG 63-822] 

In 2017 100 jaar De Stijl

Op veel plaatsen in Nederland wordt dit jaar gevierd dat in 1917 de kunstbeweging De Stijl werd opgericht. Zo presenteert het Gemeentemuseum Den Haag onder andere alle 300 Mondriaans in één tentoonstelling: “De ontdekking van Mondriaan” [cf.]. Met de opening op zaterdag 11 februari 2017 van de tentoonstelling “Piet Mondriaan en Bart van der Leck - De uitvinding van een nieuwe kunst [cf.] door koning Willem Alexander wordt het jaar van viering van 100 jaar De Stijl officieel geopend. Verder biedt Den Haag nog: “De architectuur en interieurs van De Stijl” [cf.] en Mondriaan & De Stijl [cf.]. En dat is dan nog alleen maar wat er in Den Haag is of komt, maar ook het Kröller Müller Museum is een schatkamer van werken van De Stijl en doet uiteraard flink mee aan de viering [cf.]. Maar dat doen méér musea – tien in totaal!. Het volledig overzicht is te vinden op

www.mondriaantodutchdesign.com

Ook is er uiteraard een boek:

Sibylle van Cosyn (Red.), De Stijl - 100 jaar inspiratie. De Nieuwe Beelding en de internationale kunst 1917-2017. Waanders Uitgevers

 

Mijn ervaring is dat in tentoonstellingscatalogi en boeken over De Stijl zelden iets, maar meestal helemaal niets over de relatie van De Stijl-beweging met Spinoza aan de orde wordt gesteld. Wat De Stijl en individuele leden van de kunstbeweging met Spinoza hadden, vindt u op diverse plekken op dit Spinoza-blog [type De Stijl in het zoekvenster en u vindt ze]. 

Weg van Kant’s worsteling met Spinoza

In dit laatste blog van het jaar wil ik wijzen op een review van Sebastian Gardner dat op Tweede Kerstdag op internet werd geplaatst: “Sebastian Gardner on Omri Boehm’s “Kant’s Critique of Spinoza” [Oxford University Press USA 2014]” [Cf. - cf. ook eerder blog en blog over dit boek]

Sebastian Gardner is Professor of Philosophy at UCL in London, UK. His work concentrates on Kant and post-Kantian philosophy. He has published widely on Kant, Fichte, Schelling, Schopenhauer, Nietzsche, Sartre, Merleau-Ponty and the aesthetic turn in post-Kantianism. Among his books are Kant and the Critique of Pure Reason (Routledge 1999), Sartre’s “Being and Nothingness” (Continuum/Bloomsbury, 2009) and, together with Matthew Grist, The Transcendental Turn (Oxford UP 2015). He is currently working on a book on the legacy of Kant’s Third Critique. ]
Hij schreef ook:
“Spinoza, Enlightenment, and Classical German Philosophy,” in: Diametros 40 (June 2014) - Special Topic - The Radical Enlightenment [cf.
blog en PDF]

Het is een intrigerend artikel van zo’ 12 A4-tjes, eigenlijk niet zozeer een bespreking als wel een diepgaande discussie met (en gedeeltelijke weerlegging van) het boek van Omri Boehm, waarvoor Gardner grote bewondering uitspreekt, maar met welks centrale stelling hij het niet eens is, n.l. dat in z’n hele filosofische project, ja dat in de kern ervan, Kant vooral gepreoccupeerd zou zijn geweest met Spinoza – dat hij n.l. diepgaande waardering had voor de kracht van Spinoza’s redeneren, maar dat hij de drastische conclusies ervan wilde proberen te vermijden.

Lees verder...

2016 bracht én een nieuw Spinoza-schilderij én twijfel erover

Veel behoefte aan terugblikken op wat 2016 ons aan belangrijke feiten m.b.t. Spinoza bracht had ik niet. Alleen wil ik even terugdenken aan het zgn. Graat-Spinoza-portret. Ik wijdde er aardig wat blogs aan, waaraan ik enthousiast begon, maar die uiteindelijk in een zekere deceptie eindigde.

Wie Google naar afbeeldingen van Spinoza vraagt, krijgt een overzicht waarin het portret dat Barend Graat in 1666 zou hebben geschilderd prominent aanwezig is. Afbeeldingen die werden aangereikt via dit blog, maar waarbij de twijfels aangaande de authenticiteit niet meekomt.


Een deel van de resultaten zoals ze op 24 december 2016 werden aangereikt; met pijlen geef ik de bedoelde afbeeldingen aan.

Lees verder...

'Spinoza: de Brieven over God' - een gouden vondst 2

Zonder iets te willen afdingen op mijn positieve bewoordingen in het vorige blog, (daarom handhaaf ik de titel voor ook dit vervolgblog), wil ik toch een paar kritische opmerkingen maken over enige van Karel D ‘huyvetters toelichtingen. Zoals ik in het vorige blog schreef geeft hij de lezer in de toelichtingen belangrijke onderdelen en aspecten van Spinoza’s filosofie aan, waardoor het boek tevens als een inleiding kan fungeren op de centrale punten van de filosofie van Spinoza.

Maar op twee van zijn interpretaties die verspreid door het boek te vinden zijn, moet ik Karel weerspreken; daar interpreteert hij naar mijn mening Spinoza niet juist. Het betreft [1] zijn lezing van de relatie tussen lichaam en geest, ofwel die tussen de attributen uitgebreidheid en denken, alsmede [2] zijn uitleg waarom Spinoza’s determinisme niet als fatalisme gezien mag worden.

Lees verder...

'Spinoza: de Brieven over God' - een gouden vondst

Karel D’huyvetters bracht ons eerder al in 2014 de vertaling van Spinoza’s Tractatus Politicus die in de Wereldbibliotheek verscheen als Spinoza, Staatkundige verhandeling [cf. mijn besprekingen in ‘t blog van 12 maart en ‘t blog van 18 maart 2014. Overigens begon ik er na intensiever gebruik ook enige bezwaren tegen te ondervinden, zoals blijkt uit ‘t blog van 21 mei 2016].

Karel D’huyvetters vertaalde sindsdien nog diverse teksten van en over Spinoza en plaatste deze op zijn website “Spinoza in Vlaanderen;” zoals de Ethica, de Brieven over God en teksten van diverse Spinoza scholars; ook is hij bezig met vertalen van de TTP.

Vervolgens heeft hij het besluit genomen om zijn werk als gedrukte boeken tegen een lage prijs beschikbaar te stellen, waartoe hij een uitgeverij begon: Uitgeverij Coriarius (= leerlooier, leerbewerker of schoenmaker), waarmee hij van plan is een reeks Bibliotheca Spinozana Flandrica in de markt te zetten, waarvan het eerste deel onlangs verscheen, te weten: Spinoza: de Brieven over God. Uit het Latijn vertaald en toegelicht door Karel D’huyvetters. Uitgeverij Coriarius, 2016; verkoopprijs € 12,95 (voor leden van Spinoza in Vlaanderen en van de (internationale) Vereniging Het Spinozahuis is de prijs slechts € 6,95 excl. verzendkosten. 

Lees verder...

Spinoza.blogse wenst u 'n fijne kerst en 'n beter 2017

Spinoza betekent veel voor nogal wat joodse Amerikanen

Dat dat het geval is, heb ik in vele blogs van de afgelopen jaren al eens laten zien. Ik heb mij al geruime tijd terug voorgenomen om niet van alle symposia en conferenties die op mijn pad komen, gewag te maken, maar voor de volgende maak ik een uitzondering:

Op 21 en 22 mei 2017 wordt een internationale conferentie gehouden over “Spinoza and Modern Jewish Philosophy”, georganiseerd door Michael Rosenthal die al jaren aan de Universiteit van Washington doceert, Spinoza als zijn centrale studieonderwerp koos en sinds medio dit jaar de Stroum Chair in Jewish Studies aan die universiteit bekleedt (cf. blog). De conferentie wordt gehouden i.s.m. ‘t Stroum Center for Jewish Studies. [Cf. dag 1 en dag 2]. `t Thema wordt in algemene bewoordingen gesteld, maar duidelijk is dat het accent ligt op wat Spinoza voor hedendaagse joden betekent.

For some he [Spinoza] is the central figure of the radical Enlightenment and the secular world. For others he is the first modern Jew, the harbinger of reforms that make Judaism possible in the modern world. Is Spinoza antithetical to the basic tenets of Judaism, or is his work essential to the articulation of a modern Jewish identity? The sessions will explore Spinoza’s philosophy and its impact on the philosophical, historical, and literary understanding of the modern world.

Lees verder...

Nun komm der Heiden Heiland - BWV 599

De Adventshymne waarmee J.S. Bach zijn beroemde Orgelbüchlein opent, hier gespeeld door Dorien Schouten op het orgel van de Bovenkerk in Kampen, duurt slechts 1 minuut.
Dat moeten de heidenen van Spinoza toch kunnen hebben...

 

Lees verder...

'Specilla circularia' van Johannes Hudde teruggevonden

                        

In een tweet maakte Marieke van Delft, conservator van de Koninklijke Bibliotheek, bekend dat de NRC vandaag op de pagina "wetenschap" bovenstaand stuk heeft over het teruggevonden werkje over optica van Johannes Hudde (1628 - 1704) dat nu in het bezit is van de KB: Specilla circularia (1656). Zie deze KB-webpagina met nadere informatie, via welke het gedigitaliseerde werkje dat uit slechts 8 bladzijden bestaat, is in te zien. Aan Johannes Hudde schreef Spinoza, zoals bekend, drie brieven (Briefwisseling nrs. 34-36). De brieven van Hudde aan Spinoza zijn merkwaardigerwijs niet bewaard gebleven. In het NRC-artikeltje wordt niet, op de KB-webpagina wordt wel naar de correspondentie met Spinoza gewezen.

Spinozadag-lezingen 2016 gepubliceerd

Gisteren maakte de Amsterdamse Spinoza Kring bekend dat de lezingen die werden gehouden op de 9e Spinozadag die op 27 november 2016 in Paradiso plaats had, op Youtube zijn gezet. Ze zijn te bereiken via deze pagina op de website van de ASK. Van sommige lezingen is daar ook de tekst geplaatst. 

Ik haal alleen die van David Kenning, adviseur van de gemeente Amsterdam voor het tegengaan van radicalisering, dit blog binnen. Hij wil laten zien hoe Spinoza als een 'flosoof van contra-radicalisering' relevant is voor deze tijd. Zijn heldere en rustig uitgesproken lezing is via de PDF mee te lezen [tekst ook hier]. 

Chronica Spinozana 2 en slot

Het wordt mij in deze periode waarin ik het wat kalmer aan doe met mijn blog, steeds duidelijker hoe ik verder wil. De eerste twee weken van de pauze deed ik nog wel wat ik al tien jaar deed: dagelijks bijhouden of er ergens nieuws inzake Spinoza te vinden was. Ik deed daarvan verslag in het blog van 4 december 2016 Chronica Spinozana. Ik wilde dan wel een poosje stoppen met dagelijkse blogs, maar blijkbaar toch geen lacune laten ontstaan in het Spinoza-nieuws. Sindsdien besefte ik, dat ik dat beter niet kan doen en mij beter kan concentreren op echt inhoudelijke zaken Spinoza betreffende.

Ik laat vanaf nu dus de mijn zelfopgelegde taak achter mij: ik voel mij niet meer de archivaris en curator van alle Spinozana, waarmee ik nu al zoveel jaren vele blogs vulde. Om enige voorbeelden te geven: zo zal ik geen blogs meer wijden aan feiten als:

• [Inutilis scientia Spinozana - 237] Op 23 november 2016 kwam de online-goksite “BossCasino” met het promotiebericht: 3.11.2016 BARUCH SPINZ!

                     

Baruch Spinoza, a famous Dutch philosopher, whose works have influenced entire generations of thinkers, would become 339 old on 24 November 2016. Being a lens grinder by trade, he has gone through exclusion from his religious community for his philosophical works just like some ragged sorcerer.
Join our commemorative promotion and get 30 Free Spins for NetEnt Spellcast slot game from Baruch Spinoza! [Cf.]

Maar Spinoza zou die dag 384 jaar geleden geboren zijn – men kwam hier op 339 jaar door zijn sterfdatum van 2016 af te trekken. Als zo’n goktent al zo slordig rekent, hoe zal het dan gaan met het toerekenen van gokwinsten? Enfin, ook zulke minimale Spinozaweetjes zal ik in de toekomst nauwelijks nog brengen. 

Lees verder...

Interview door Alan Brill met Richard A. Cohen over Levinas & Spinoza

Al eerder had ik blogs waarin Richard A. Cohen over Levinas’ houding t.o. Spinoza aan de orde kwam. Zo in ´t blog van 10-12-2014: over o.a. ´t boek van Richard A. Cohen, Ethics, Exegesis and Philosophy: Interpretation after Levinas,  voorts ’t blog van 19-05-2015: Spinoza, Heidegger, Levinas en de dood; en ’t blog van 08-10-2015: Boek op komst: Confrontaties tussen Spinoza en Levinas.

Ik had in dat laatste blog al geconstateerd dat Cohen geheel aan de zijde van Levinas staat in zijn beoordeling van Spinoza in:

Richard A. Cohen, Out of Control: Confrontations between Spinoza and Levinas. State University of New York Press [Suny Series in Contemporary Jewish Thought], 2016.

Die positie blijkt nog eens heel duidelijk in het interview dat Alan Brill op 14 dec. 2016 plaatste:

Interview with Richard A. Cohen on Levinas and Spinoza [cf.]

Cohen positioneert Spinoza helemaal aan de zijde van de moderne wetenschap, zozeer dat hij hem zelfs medeverantwoordelijk acht voor de hedendaagse globalisering… 

Lees verder...